Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 49:11

Διότι έτσι κάπου λέει και ο θεσπέσιος Παύλος: «Ιδού τώρα», λέει, «καιρός ευπρόσδεκτος, ιδού τώρα ημέρα σωτηρίας». Ψάλλει δε και ο προφήτης Δαβίδ και λέει: «Αυτή είναι η ημέρα την οποία εποίησε ο Κύριος, ας αγαλλιάσουμε και ας ευφρανθούμε σε αυτήν». <Και σε έδωσα ως διαθήκη των εθνών, για να αποκαταστήσεις τη γη και να κληρονομήσουν έρημη κληρονομιά, λέγοντας σε όσους βρίσκονται στα δεσμά: Εξέλθετε· και σε όσους βρίσκονται στο σκοτάδι: Αποκαλυφθείτε. Και σε όλους τους δρόμους τους θα βοσκήσουν, και σε όλους τους δρόμους θα είναι η βοσκή τους. Δεν θα πεινάσουν ούτε θα διψάσουν, ούτε θα τους χτυπήσει ο καύσωνας ούτε ο ήλιος· αλλά εκείνος που τους ελεεί θα τους παρηγορήσει, και μέσα από πηγές υδάτων θα τους οδηγήσει. Και θα μεταβάλω κάθε όρος σε δρόμο, και κάθε μονοπάτι σε βοσκότοπο γι' αυτούς. Ιδού, αυτοί έρχονται από μακριά. Αυτοί από τον βορρά, και αυτοί από τη θάλασσα, και άλλοι από τη γη των Περσών.> Φάνηκε σωστό σε κάποιους από τους προηγούμενους εξηγητές να θέσουν ως αρχή του προκειμένου κεφαλαίου το εξής: Έτσι λέει ο Κύριος: Σε καιρό δεκτό σε εισάκουσα, και σε ημέρα σωτηρίας σε βοήθησα. Και λένε ότι αυτά έχουν ειπωθεί από τον Θεό και Πατέρα προς τον Σωτήρα όλων μας, τον Χριστό.

Διότι θα τους οδηγήσει διαμέσου πηγών υδάτων, και θα καταστήσει κάθε όρος σε οδό, και κάθε τρίβο σε βοσκότοπο για αυτούς. Ως πηγές δε εννοούμε σε αυτά τα λόγια τους αγίους προφήτες, τους αποστόλους και τους ευαγγελιστές, με τους οποίους συναναστρεφόμενοι με σοφία και επιδεξιότητα, αντλούμε από αυτούς ζωοποιό και θείο λόγο, ο οποίος επαρκεί για να ενδυναμώσει τις ψυχές μας προς την ευσέβεια και να μας εξασφαλίσει την πνευματική τρυφή.

Διότι έτσι είναι γραμμένο: «Και θα αντλήσετε νερό με ευφροσύνη από τις πηγές του σωτηρίου». Το ότι δε κανένα από τα εξαίρετα κατορθώματα της αρετής δεν είναι ανηφορικό ή δύσβατο για όσους έχουν σωθεί δια του Χριστού, θα μπορούσε να το υποδηλώσει η φράση ότι κάθε όρος έχει μετατραπεί σε δρόμο. Διότι φαίνεται μεν κάπως να έχει εξαρθεί και υψωθεί, και να είναι απρόσιτο σε πολλούς το να γίνει κάποιος λαμπρός, όπως για παράδειγμα στην εγκράτεια, στη σωφροσύνη, στη μακροθυμία, στην ανεξικακία, στην πραότητα, στην αγάπη και στα υπόλοιπα· αλλά ο Σωτήρας κατέστησε κάθε δρόμο ομαλό και εύκολο στην πορεία για εμάς, ώστε και αυτό που φαίνεται ότι είναι δυσκολοπερπάτητο και δύσβατο να προσφέρεται καθαρισμένο από εμπόδια σε όσους θέλουν να βαδίσουν μέσω αυτού. Και αυτό, νομίζω, είναι εκείνο που ειπώθηκε σαφώς μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Κάθε φάραγγα θα γεμίσει, και όλα τα στραβά θα γίνουν ίσια, και η τραχιά γη θα γίνει ομαλοί δρόμοι». Και πάλι: «Ο δρόμος των ευσεβών έγινε ίσιος, και είναι προετοιμασμένος ο δρόμος των ευσεβών». Το ότι δε οι κληθέντες έγιναν αναρίθμητοι, και έχουν συγκεντρωθεί από κάθε μέρος της οικουμένης, το φανέρωσε λέγοντας: Ιδού, αυτοί έρχονται από μακριά, και αυτοί από τον βορρά και τη θάλασσα, και άλλοι από τη γη των Περσών. Διότι το «από μακριά» φαίνεται να υποδηλώνει τα νότια μέρη, ο «βορράς» τα βόρεια, και η «θάλασσα» τις χώρες προς τη δύση. Διότι έτσι ακριβώς τα μνημονεύει και ο Ψαλμωδός λέγοντας: «Τον βορρά και τη θάλασσα εσύ τα έκτισες». Και αυτοί από τη γη των Περσών θα μπορούσαν να είναι όσοι έχουν αλιευθεί πνευματικά από την ανατολή.

Έτσι λοιπόν, τρεφόμενοι πνευματικά, δεν θα πεινάσουν ούτε θα διψάσουν, ούτε θα τους χτυπήσει ο καύσωνας ούτε ο ήλιος. Αποκαλεί δε «καύσωνα» και «ήλιο» τη φλόγα του θνητού βίου και την πρόσκαιρη απόλαυση του φωτός που νομίζεται τέτοιο στους ανθρώπους. Αλλά λέει ότι ούτε αυτά θα τους αγγίξουν, «αλλά εκείνος που τους ελεεί θα τους παρηγορήσει και θα τους οδηγήσει μέσα από πηγές υδάτων»· είναι δε πολλές οι «πηγές του Ισραήλ» και οι «πηγές του σωτηρίου», άλλες της Παλαιάς και άλλες της Καινής Διαθήκης. «Και θα μετατρέψω», λέει, «κάθε βουνό σε δρόμο», ώστε τίποτα να μην είναι για αυτούς ανηφορικό, δύσβατο και τραχύ, αλλά υπόσχεται ότι πάλι θα καταστήσει γι' αυτούς «κάθε μονοπάτι σε βοσκότοπο». Ήδη και προηγουμένως έχουμε πει ότι αρμόζει να εννοούμε τη Σιών και την Ιερουσαλήμ με τρεις τρόπους: κατά τον έναν τρόπο ταπεινά και ιουδαϊκά, κατά τον δεύτερο ως ολόκληρο το θεοσεβές πολίτευμα που νοείται ως σύνολο ψυχών, και κατά τον πλέον υψηλό τρόπο ως την επουράνια αγγελική πολιτεία, για την οποία λέει ο Απόστολος: «η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας», και: «προσεγγίσατε το όρος Σιών και την πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ».

Έτσι λέγει ο Κύριος: «Σε καιρό δεκτό σε εισάκουσα, και σε ημέρα σωτηρίας σε βοήθησα, και σε έπλασα, και σε έδωσα ως διαθήκη των εθνών, για να ανορθώσεις τη γη και να μοιράσεις ως κληρονομιά τις ερημωμένες περιοχές, λέγοντας σε όσους βρίσκονται στα δεσμά: “Βγείτε έξω”, και σε όσους βρίσκονται στο σκοτάδι: “Φανερωθείτε”. Και σε όλους τους δρόμους θα βοσκήσουν, και σε όλα τα μονοπάτια θα βρίσκεται η βοσκή τους. Δεν θα πεινάσουν ούτε θα διψάσουν, ούτε θα τους πλήξει ο καύσωνας ούτε ο ήλιος· αλλά εκείνος που τους ελεεί θα τους παρηγορήσει και μέσα από πηγές υδάτων θα τους οδηγήσει, και θα μετατρέψω κάθε βουνό σε δρόμο, και κάθε μονοπάτι σε βοσκότοπο γι' αυτούς». Είναι φυσικό εκείνοι που προέρχονται από την περιτομή να νομίζουν ότι τα λόγια της προφητείας αναφέρονται στους ίδιους, επειδή έχει λεχθεί: «Και μου είπε, δούλος μου είσαι εσύ, Ισραήλ, και μέσω εσού θα δοξαστώ»· εκτός όμως από το γεγονός ότι οι λέξεις δεν αρμόζουν σε αυτούς, αποδεικνύεται σαφώς και από τα επόμενα ότι αυτά που λέγονται προφητεύονται για έναν άλλον Ισραήλ. Διότι είναι γραμμένο: «Και τώρα έτσι λέγει ο Κύριος, που με έπλασε από την κοιλιά της μητέρας μου ως δούλο του, για να συγκεντρώσω τον Ιακώβ και τον Ισραήλ κοντά του»· και πάλι μου είπε: «Είναι σπουδαίο για εσένα το να κληθείς δούλος μου, για να ανορθώσεις τις φυλές του Ιακώβ και να επαναφέρεις τους διασκορπισμένους του Ισραήλ».

Έτσι λέει ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ που σε λύτρωσε: «Αγιάστε εκείνον που περιφρονεί την ψυχή του, εκείνον που βδελύσσονται τα έθνη, των δούλων των αρχόντων· βασιλιάδες θα τον δουν, και θα σηκωθούν άρχοντες, και θα τον προσκυνήσουν», και τα εξής. Στα οποία προσθέτει: «Σε καιρό δεκτό σε εισάκουσα, και σε ημέρα σωτηρίας σε βοήθησα, και σε έδωσα ως διαθήκη των εθνών, για να ανορθώσεις τη γη και να κληρονομήσεις έρημες κληρονομιές, λέγοντας σε αυτούς που βρίσκονται στα δεσμά: "Βγείτε", και σε αυτούς που βρίσκονται στο σκοτάδι: "Φανερωθείτε". Και σε όλους τους δρόμους θα βοσκήσουν, και σε όλα τα μονοπάτια θα βρίσκεται η βοσκή τους. Δεν θα πεινάσουν ούτε θα διψάσουν, ούτε θα τους χτυπήσει ο καύσωνας ούτε ο ήλιος, αλλά αυτός που τους ελεεί θα τους παρηγορήσει, και μέσα από πηγές υδάτων θα τους οδηγήσει. Και θα μετατρέψω κάθε βουνό σε δρόμο και κάθε μονοπάτι σε βοσκή γι' αυτούς. Ιδού, αυτοί θα έρθουν από μακριά, αυτοί από τον βορρά και τη θάλασσα, και άλλοι από τη γη των Περσών. Ευφρανθείτε ουρανοί και ας αγαλλιάσει η γη. Ας ξεσπάσουν τα βουνά σε ευφροσύνη, διότι ο Κύριος ελέησε τον λαό του, και παρηγόρησε τους ταπεινούς του λαού του». 〈κγ΄. Του ιδίου〉. «Προσέξτε με τα αυτιά σας και ακολουθήστε τους δρόμους μου· εισακούστε με, και η ψυχή σας θα ζήσει μέσα σε αγαθά, και θα συνάψω μαζί σας αιώνια διαθήκη, τα όσια του Δαβίδ τα πιστά. Ιδού, τον έχω δώσει ως μάρτυρα στα έθνη, άρχοντα και προστάζοντα στα έθνη».

και σε έδωσα ως διαθήκη των εθνών, για να ανορθώσεις τη γη και να δώσεις ως ιδιοκτησία τις έρημες κληρονομιές, λέγοντας στους δεσμώτες: Βγείτε έξω· και σε όσους βρίσκονται στο σκοτάδι να φανερωθούν. Και σε όλους τους δρόμους τους θα βοσκήσουν, και σε όλα τα μονοπάτια θα είναι η βοσκή τους· δεν θα πεινάσουν ούτε θα διψάσουν, ούτε θα τους χτυπήσει ο καύσωνας ούτε ο ήλιος, αλλά εκείνος που τους ελεεί θα τους παρηγορήσει και θα τους οδηγήσει σε πηγές υδάτων· και θα μετατρέψω κάθε βουνό σε δρόμο... Ιδού, αυτοί θα έρθουν από μακριά, αυτοί από τον βορρά και αυτοί από τη θάλασσα, και άλλοι από τη γη των Περσών.