Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 49:17

«Ταράχθηκαν τα έθνη, λύγισαν τα βασίλεια». Πολέμησαν μεν, λέει, τα έθνη εναντίον της Εκκλησίας· εντούτοις οι βασιλείς τους υποχώρησαν, δηλαδή ηττήθηκαν και τράπηκαν σε φυγή· αργότερα όμως έσκυψαν και αυτοί τον αυχένα τους στον Χριστό. Διότι λέει ότι γρήγορα θα ανοικοδομηθείς από εκείνους από τους οποίους γκρεμίστηκες. Επειδή εξύψωσαν την Εκκλησία, προσφέροντας με υπέροχο τρόπο δώρα. «Έδωσε τη φωνή Του ο Ύψιστος και σείστηκε η γη». Ο Χριστός πάνω στον σταυρό. Ως «φωνή Του», λέει, εννοεί τον ευαγγελικό λόγο. Διότι, εάν μια λογική ψυχή ακούσει τη φωνή του Κυρίου, συγκλονίζεται, καθώς μεταβαίνει από την κακία στην αρετή, και από την άγνοια στην επίγνωση του Θεού.

Διότι αγαπά την Εκκλησία, την οποία ο ίδιος παρουσίασε στον εαυτό του, δημιουργώντας τους δύο λαούς σε έναν νέο άνθρωπο, και συμφιλιώνοντας και τους δύο σε ένα σώμα με τον Πατέρα. Πώς λοιπόν θα μπορούσε να λησμονήσει το ίδιο του το σώμα; Δηλαδή, την Εκκλησία, της οποίας είναι κεφαλή. <Ιδού, πάνω στα χέρια μου ζωγράφισα τα τείχη σου, και βρίσκεσαι ενώπιόν μου παντοτινά, και γρήγορα θα ανοικοδομηθείς από εκείνους που σε κατέστρεψαν, και εκείνοι που σε ερήμωσαν θα αναχωρήσουν από εσένα.> Το νόημα των προκειμένων λόγων είναι εξαιρετικά δυσνόητο. Διότι ποια θα μπορούσε κανείς να υποθέσει ότι είναι τα χέρια του Θεού, πάνω στα οποία είναι θεμιτό να νοηθεί ότι έχουν ζωγραφιστεί τα τείχη της Σιών;

Όταν, λοιπόν, βλέπουμε τους πάντες στα χέρια του Θεού και Πατέρα, ο οποίος τρόπον τινά μας συγκρατεί, μας σώζει κοντά του και δεν επιτρέπει να παρασυρθούμε κάπου προς τα ανεπίτρεπτα, ούτε βέβαια να υποτασσόμαστε στις κακοτροπίες αυτών που μας επιβουλεύονται, δηλαδή να γινόμαστε θήραμα της διαβολικής σκληρότητας, τίποτα δεν εμποδίζει να εννοήσουμε ότι και τα τείχη της Σιών είναι σαν να έχουν αποτυπωθεί στα δικά του χέρια, δηλαδή είναι ασκημένα στην πνευματική κομψότητα και έχουν ως στολισμό το να διακρίνονται πολύ καλά από κάθε αρετή. Και λέμε ότι τείχη της νοητής Σιών έγιναν οι άγιοι απόστολοι και ευαγγελιστές, οι οποίοι τέθηκαν σε αυτό το έργο από τον Θεό και έχουν αδιάλειπτη ενώπιόν του την εύνοιά του. Διότι τα ονόματά τους είχαν γραφτεί στους ουρανούς και έχουν τοποθετηθεί στη βίβλο των ζώντων. Και μην απορήσεις, αν λέει ότι περίβολοι και τείχη της Εκκλησίας είναι οι άγιοι. Διότι ο Ίδιος βέβαια είναι το τείχος και το προτείχισμα. Όπως όμως ... υπάρχοντας, και όντας κάθε ασφάλεια για αυτούς που πίστεψαν σε αυτόν, έδωσε στους αγίους μυσταγωγούς, ως σε τάξη λαμπρού αξιώματος, το να ονομάζονται τείχη της Εκκλησίας του. Γρήγορα δε, λέει, θα οικοδομηθείς από αυτούς από τους οποίους γκρεμίστηκες. Διότι οι Ιουδαίοι, δηλαδή οι δάσκαλοι των Ιουδαίων, γκρέμισαν την επίγεια Σιών, δηλαδή τη δική τους μητέρα, απομακρύνοντάς την από τον Χριστό, και διδάσκοντας να καθιστούν την πίστη απαράδεκτη.

Έλεγαν δηλαδή: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή έχει μιλήσει ο Θεός, αυτόν όμως δεν τον ξέρουμε από πού είναι». Αφού λοιπόν προχώρησαν μέχρι το έσχατο σημείο κάθε κακού και εξόντωσαν τον κληρονόμο, έγιναν υπαίτιοι της πτώσης της. Αλλά, όπως την γκρέμισαν Ιουδαίοι, έτσι πάλι Ιουδαίοι όντες οι θεσπέσιοι μαθητές την ανήγειραν, αφού βεβαίως εκείνη μεταβλήθηκε και δεν παρέμεινε αυτό που ήταν, δηλαδή απειθής και Κυριοκτόνος, αλλά διέπρεπε πλέον στην πίστη, και προφανώς στην πίστη προς τον Χριστό. Αυτοί δε που την ερήμωσαν εξήλθαν από αυτήν. Διότι εκδιώχθηκαν οι πρώτοι καθοδηγητές και αναδείχθηκαν στη θέση τους άλλοι, τους οποίους μόλις μνημονεύσαμε. Επειδή δεν ήταν δυνατόν να μεταβληθεί διαφορετικά, να αγαπήσει τον Χριστό και να απομακρυνθεί από τη σκιά του νόμου, εάν δεν εκδιώκονταν οι πρώτοι από την παράνομη καθοδήγησή της και δεν εγειρόταν στη θέση τους ο χορός των αγίων μυσταγωγών, για τους οποίους και ο θεσπέσιος Δαβίδ κάνει άριστη μνεία, ψάλλοντας κάπου και λέγοντας προς τον Σωτήρα των όλων Χριστό: «Θα τους καταστήσεις άρχοντες σε όλη τη γη και θα μνημονεύουν το όνομά σου σε κάθε γενεά και γενεά». <Σήκωσε ολόγυρα τα μάτια σου και δες τους πάντες.

Έπειτα, επειδή μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα συγκροτήθηκε η Εκκλησία από τα έθνη μετά την έκπτωση του θεοσεβούς πολιτεύματος των Ιουδαίων, προσθέτει στη συνέχεια: «και γρήγορα θα ανοικοδομηθείς από εκείνους που σε γκρέμισαν»· διότι, όπως ακριβώς οι Ιουδαίοι έγιναν αίτιοι της κατεδάφισής της, έτσι πάλι από αυτούς προήλθαν οι εργάτες της νέας οικοδομής, δηλαδή οι απόστολοι του Σωτήρα μας, οι μαθητές και οι ευαγγελιστές, μέσω των οποίων ανοικοδομήθηκε η Εκκλησία του Θεού από τα έθνη. Και οι ίδιοι αυτοί, αφού κατέλυσαν την ιουδαϊκή εθελοθρησκεία, όπως διδάσκει ο Παύλος λέγοντας: «διότι, εάν εκείνα που γκρέμισα τα οικοδομώ πάλι», συγκρότησαν τη νέα Σιών σύμφωνα με το ευαγγελικό πολίτευμα. Στη συνέχεια όμως υποδηλώνονται άλλοι, εκτός από αυτούς, «εκείνοι που ερήμωσαν» μεν τη Σιών, χωρίς όμως να την ανοικοδομήσουν, για τους οποίους έχει ειπωθεί: «και εκείνοι που σε ερήμωσαν θα εξέλθουν από εσένα». Είναι δε αξιοθαύμαστο πώς, εκτός από το πνευματικό νόημα, ο λόγος εκπληρώθηκε και ιστορικά, καθώς ολόκληρο το ιουδαϊκό έθνος, μετά τη συγκρότηση της Εκκλησίας από τα έθνη, αποβλήθηκε από την αισθητή πόλη που βρίσκεται στην Παλαιστίνη, πέραν της εκπτώσεώς του από το θεοσεβές πολίτευμα. Μετά από αυτά προσωποποιεί, εισάγοντας σαν κάποια «νύμφη» που κοσμείται από το πλήθος των τέκνων της, και την προσφωνεί λέγοντας: «Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα και δες τους όλους, ιδού συγκεντρώθηκαν και ήλθαν σε σένα· ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, διότι όλους αυτούς θα τους ενδυθείς σαν στολίδι».