Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 49:18

Έλεγαν δηλαδή: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή έχει μιλήσει ο Θεός, αυτόν όμως δεν τον ξέρουμε από πού είναι». Αφού λοιπόν προχώρησαν μέχρι το έσχατο σημείο κάθε κακού και εξόντωσαν τον κληρονόμο, έγιναν υπαίτιοι της πτώσης της. Αλλά, όπως την γκρέμισαν Ιουδαίοι, έτσι πάλι Ιουδαίοι όντες οι θεσπέσιοι μαθητές την ανήγειραν, αφού βεβαίως εκείνη μεταβλήθηκε και δεν παρέμεινε αυτό που ήταν, δηλαδή απειθής και Κυριοκτόνος, αλλά διέπρεπε πλέον στην πίστη, και προφανώς στην πίστη προς τον Χριστό. Αυτοί δε που την ερήμωσαν εξήλθαν από αυτήν. Διότι εκδιώχθηκαν οι πρώτοι καθοδηγητές και αναδείχθηκαν στη θέση τους άλλοι, τους οποίους μόλις μνημονεύσαμε. Επειδή δεν ήταν δυνατόν να μεταβληθεί διαφορετικά, να αγαπήσει τον Χριστό και να απομακρυνθεί από τη σκιά του νόμου, εάν δεν εκδιώκονταν οι πρώτοι από την παράνομη καθοδήγησή της και δεν εγειρόταν στη θέση τους ο χορός των αγίων μυσταγωγών, για τους οποίους και ο θεσπέσιος Δαβίδ κάνει άριστη μνεία, ψάλλοντας κάπου και λέγοντας προς τον Σωτήρα των όλων Χριστό: «Θα τους καταστήσεις άρχοντες σε όλη τη γη και θα μνημονεύουν το όνομά σου σε κάθε γενεά και γενεά». <Σήκωσε ολόγυρα τα μάτια σου και δες τους πάντες.

«Ιδού συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα. Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι όλους αυτούς θα τους ενδυθείς, και θα τους περιβληθείς ως κόσμημα νύμφης». Μέσα από κάθε αγία και θεόπνευστη Γραφή διακηρύσσεται σαφώς ότι αποτελεί μερίδα και κλήρο του Χριστού ο εξ αίματος Ισραήλ, δηλαδή τα τέκνα της επίγειας Σιών, κατά τους έσχατους καιρούς του αιώνα. «Διότι θα επιστρέψουν», λέγει, «προς τον Κύριο τον Θεό τους, και προς τον Δαβίδ τον βασιλέα τους». Και θα εκσταθούν ενώπιον του Κυρίου και για τα αγαθά του κατά τις έσχατες ημέρες. Διότι, επειδή εκείνοι απείθησαν, παρενεβλήθη η Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, την οποία και ονομάζουμε νοητή Σιών. Όμως θα κληθούν και εκείνοι, και θα γίνουν μία ποίμνη, ένας ποιμένας, ώστε να μην ονομάζονται πλέον δύο Σιών, αλλά να συναποτελούν και οι δύο μία Εκκλησία, ευρισκόμενοι υπό την εξουσία του ενός Αρχιποίμενος των πάντων. Το ότι δε αυτά θα γίνουν οπωσδήποτε και εξάπαντος, το βεβαιώνει λέγοντας προς τη μητέρα των Ιουδαίων: Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα και δες τους πάντες. Ιδού συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα. Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι όλους αυτούς θα τους ενδυθείς, και θα τους περιβληθείς ως κόσμημα νύμφης.

Διότι σκορπίστηκαν, επειδή δεν υφίστατο πλέον ποιμένας για αυτούς. Έχει λεχθεί, άλλωστε, κάπου μέσω ενός από τους αγίους προφήτες, ως εκ προσώπου του Χριστού: «Και είπα, δεν θα σας ποιμάνω· ό,τι πεθαίνει ας πεθάνει, και ό,τι χάνεται ας χαθεί, και τα υπόλοιπα. Ας τρώει ο καθένας τη σάρκα του πλησίον του». Διότι εκείνο που έχει εκπέσει εντελώς από τη φροντίδα και την αγάπη του Θεού, ποια βλάβη δεν θα υποστεί; Επειδή θα παραδοθούν σε εκείνους που θέλουν να τους κατασπαράξουν και να τους παρασύρουν όπου κρίνει ο καθένας από αυτούς που τους αδικούν. Τους απομακρύνουν δε από τον Θεό και οι πονηροί και ολέθριοι δαίμονες. Διότι είναι γεγραμμένο ότι «θα γίνουν μερίδες αλεπούδων». Το ίδιο δε πράττουν και τα πολύτροπα πάθη που υπάρχουν μέσα μας. Διότι ο πάνσοφος Παύλος λέει ότι κάποιοι παραδόθηκαν σε πάθη ατιμίας και σε αδόκιμο νου. Τι υπόσχεται λοιπόν για όλα αυτά ο θείος λόγος; Την κλήση και τη συγκέντρωση των σκορπισμένων, και την εν Πνεύματι επιστροφή των απολωλότων, και την επάνοδο όσων δραπέτευσαν, την επιστροφή και την εγρήγορση, και τα έπαθλα της αγάπης προς τον Χριστό. Διότι λέει, κοίταξε γύρω σου και παρατήρησε τους πάντες. Ιδού, συγκεντρώθηκαν προς εσένα. Για να αναδείξει δε αξιόπιστη την υπόσχεσή του, βεβαιώνει με όρκο αυτό που ειπώθηκε, και λέει: Ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι θα τους ενδύσω όλους σαν στολίδι νύμφης.

«Ξέσπασε και φώναξε δυνατά εσύ που δεν δοκίμασες ωδίνες τοκετού· διότι τα τέκνα της έρημης είναι περισσότερα από εκείνης που έχει τον άνδρα». Το ίδιο διασαφήνιζε και ο ίδιος ο θεσπέσιος Δαβίδ, λέγοντας για τον Θεό: «Αυτός που εγκαθιστά τη στείρα στο σπίτι ως μητέρα που ευφραίνεται για τα τέκνα της». Είπε δε κάπου προς αυτήν και ο Δεσπότης των όλων και Θεός: «Σήκωσε γύρω σου τα μάτια σου και δες τους πάντες». Και πάλι: «Ιδού, αυτοί έρχονται από μακριά, αυτοί από τον βορρά, και αυτοί από τη θάλασσα, και άλλοι από τη γη των Περσών». Ελάτε λοιπόν, αν νομίζετε, ας εξετάσουμε πότε και πώς γέννησε η στείρα. Έτσι λοιπόν, μετά από εκείνους που γεννήθηκαν από τις υπηρέτριες, ο Ρουβήμ, ο πρωτότοκος του Ιακώβ, βρίσκει στον αγρό τους μανδραγόρες· και τους προσφέρει στη Λεία, τη δική του μητέρα. Εκείνη δε τους δίνει στη Ραχήλ που τους ζητούσε.

«Εκείνο που πεθαίνει ας πεθάνει, και εκείνο που χάνεται ας χαθεί, και από τα υπόλοιπα ας κατατρώγει το καθένα τις σάρκες του πλησίον του.» Για εμάς όμως ισχύει: «Τα δικά μου πρόβατα ακούνε τη φωνή μου, και με ακολουθούν, και εγώ τους δίνω ζωή αιώνια.» Είναι λοιπόν καλός ποιμένας, και σε όλα αυτός κατέχει τα πρωτεία. Ονομάστηκε όμως και πρόβατο, επειδή ακριβώς έγινε σαν εμάς. Και πράγματι, ο σοφός Ιωάννης τον υπέδειξε στα πλήθη των Ιουδαίων, λέγοντας: «Να ο αμνός του Θεού, ο αίρων την αμαρτία του κόσμου.» Διότι χιλιάδες σφάζονταν, σύμφωνα με τον τύπο του νόμου, αλλά κανένας δεν εξάλειψε την αμαρτία του κόσμου. «Διότι είναι αδύνατο το αίμα ταύρων και τράγων να αφαιρέσει αμαρτίες.» Την αμαρτία του κόσμου όμως εξάλειψε ο αμνός ο άμωμος, ο αληθινός, το άμωμο ιερήιο. Επομένως, λογίστηκε και ως πρόβατο μαζί με εμάς. Για τον λόγο αυτό θα μπορούσε να ονομαστεί και υιός της Εκκλησίας, ως πρωτότοκος ανάμεσα σε αδελφούς. Πρέπει δε να γνωρίζουμε ότι και το όνομα Ιωσήφ ερμηνεύεται ως προσθήκη και αύξηση Θεού. Διότι το άγιο πλήθος των τέκνων της Εκκλησίας πάντοτε επιδίδεται σε αύξηση. Γι' αυτόν τον λόγο άλλωστε έχει λεχθεί προς αυτήν: «Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα, Σιών, και δες τους πάντες. Ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα.» Και πάλι: «Ιδού, αυτοί έρχονται από μακριά, αυτοί από τον βορρά, και αυτοί από τη θάλασσα, και άλλοι από τη χώρα των Περσών.»

Έπειτα, επειδή μέσα σε σύντομο χρονικό διάστημα συγκροτήθηκε η Εκκλησία από τα έθνη μετά την έκπτωση του θεοσεβούς πολιτεύματος των Ιουδαίων, προσθέτει στη συνέχεια: «και γρήγορα θα ανοικοδομηθείς από εκείνους που σε γκρέμισαν»· διότι, όπως ακριβώς οι Ιουδαίοι έγιναν αίτιοι της κατεδάφισής της, έτσι πάλι από αυτούς προήλθαν οι εργάτες της νέας οικοδομής, δηλαδή οι απόστολοι του Σωτήρα μας, οι μαθητές και οι ευαγγελιστές, μέσω των οποίων ανοικοδομήθηκε η Εκκλησία του Θεού από τα έθνη. Και οι ίδιοι αυτοί, αφού κατέλυσαν την ιουδαϊκή εθελοθρησκεία, όπως διδάσκει ο Παύλος λέγοντας: «διότι, εάν εκείνα που γκρέμισα τα οικοδομώ πάλι», συγκρότησαν τη νέα Σιών σύμφωνα με το ευαγγελικό πολίτευμα. Στη συνέχεια όμως υποδηλώνονται άλλοι, εκτός από αυτούς, «εκείνοι που ερήμωσαν» μεν τη Σιών, χωρίς όμως να την ανοικοδομήσουν, για τους οποίους έχει ειπωθεί: «και εκείνοι που σε ερήμωσαν θα εξέλθουν από εσένα». Είναι δε αξιοθαύμαστο πώς, εκτός από το πνευματικό νόημα, ο λόγος εκπληρώθηκε και ιστορικά, καθώς ολόκληρο το ιουδαϊκό έθνος, μετά τη συγκρότηση της Εκκλησίας από τα έθνη, αποβλήθηκε από την αισθητή πόλη που βρίσκεται στην Παλαιστίνη, πέραν της εκπτώσεώς του από το θεοσεβές πολίτευμα. Μετά από αυτά προσωποποιεί, εισάγοντας σαν κάποια «νύμφη» που κοσμείται από το πλήθος των τέκνων της, και την προσφωνεί λέγοντας: «Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα και δες τους όλους, ιδού συγκεντρώθηκαν και ήλθαν σε σένα· ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, διότι όλους αυτούς θα τους ενδυθείς σαν στολίδι».

Το ποιους 〈όλους〉 δεν τους κατονόμασε, επειδή είχε ήδη προλάβει να διδάξει ποιοι ήταν και από πού προέρχονταν αυτοί, όταν έλεγε: «Ιδού, αυτοί θα έρθουν από μακριά, αυτοί από τον βορρά και τη θάλασσα, και άλλοι από τη γη των Περσών». Αυτοί 〈όλοι〉, λέει, 〈συγκεντρώθηκαν και ήρθαν προς εσένα· ζω εγώ, λέει ο Κύριος, ότι όλους αυτούς θα τους φορέσεις σαν στολίδι και θα τους βάλεις πάνω σου σαν στολίδι νύφης〉· ⌜με τις κόσμιες λοιπόν ψυχές που διαπρέπουν σε αυτήν, η 〈νύμφη〉 του Κυρίου, δηλαδή η Εκκλησία, σεμνύνεται, καθώς λαμπρύνεται και καλλωπίζεται με το πλήθος των αρετών και των χαρισμάτων που της χορηγούνται από το Άγιο Πνεύμα.⌝ Έπειτα λέει: 〈Και τα έρημά σου και τα κατεστραμμένα και τα γκρεμισμένα τώρα θα γίνουν στενά από εκείνους που σε κατοικούν〉· διότι, αντί για τους αποβλήτους ⌜του λαού της περιτομής, εισήχθη στη θέση τους το μεγάλο πλήθος της Εκκλησίας σε όλη την οικουμένη από όλα τα έθνη.⌝ Αλλά αυτοί μεν υιοθετήθηκαν, 〈θα απομακρυνθούν〉 όμως, λέει, 〈από εσένα εκείνοι που σε καταπίνουν〉. Τέτοιοι ήταν παλαιότερα εκείνοι που είχαν μεγάλη δύναμη στον λαό της περιτομής, οι ψευδοπροφήτες και οι Φαρισαίοι και οι Σαδδουκαίοι, και εκείνοι για τους οποίους λεγόταν: «αυτοί που καταπίνουν τον λαό με όλο τους το στόμα», τους οποίους προλέγει ότι θα εκδιωχθούν και 〈θα απομακρυνθούν〉 από την καινή και νέα πόλη του Θεού, και προφητεύει ότι τόσο μεγάλο θα είναι το πλήθος αυτών που θα προσέρχονται στην εν λόγω πόλη, ώστε να χρειάζονται ευρύτερες και μεγαλύτερες οικοδομές.

Εγέρσου, εγέρσου, εσύ που ήπιες από το χέρι του Κυρίου το ποτήρι του θυμού του· διότι το ποτήρι της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου, το ήπιες μέχρι τέλους και το άδειασες. Και δεν υπήρχε κανείς να σε παρηγορήσει από όλα τα τέκνα σου που γέννησες, και δεν υπήρχε κανείς να κρατήσει το χέρι σου. Ιδού, πήρα από το χέρι σου το ποτήρι της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου, και δεν θα το πιεις ποτέ ξανά· και θα το δώσω στα χέρια εκείνων που σε αδίκησαν και σε ταπείνωσαν. Εγέρσου, εγέρσου, ντύσου τη δύναμη, ντύσου τη δόξα σου· τίναξε από πάνω σου το χώμα και σήκω. Κάθισε, λύσε τον δεσμό του τραχήλου σου. Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου· ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα· ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι θα τους ντυθείς όλους αυτούς σαν στολίδι και θα τους περιβληθείς σαν στολίδι νύφης· διότι οι έρημοι τόποι σου και οι κατεστραμμένοι και οι ερειπωμένοι τώρα θα αποδειχθούν στενοί από το πλήθος των κατοίκων σου, και θα απομακρυνθούν από εσένα αυτοί που σε καταπίνουν. Διότι θα πουν στα αυτιά σου οι γιοι σου, τους οποίους είχες χάσει: Στενός είναι ο τόπος για μένα, κάνε μου τόπο για να κατοικήσω, και θα πεις στην καρδιά σου: Ποιος μου τους γέννησε αυτούς; Εγώ ήμουν άτεκνη και χήρα, αυτούς ποιος μου τους ανέθρεψε; Εγώ εγκαταλείφθηκα μόνη, αυτοί πού βρίσκονταν για μένα;

ΚΑ΄. Γνωρίζοντας αυτά, αδελφοί, ας περιβάλουμε με αγάπη ο ένας τον άλλον, ας αγκαλιαστούμε, ας γίνουμε αληθινά ένα, ας μιμηθούμε Εκείνον που κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού, και διά του αίματός Του τα συγκέντρωσε όλα και έφερε την ειρήνη· ας πούμε στον κοινό τούτο Πατέρα, στη σεμνή πολιά, στον πράο και ήπιο ποιμένα: Βλέπεις την ανταμοιβή της επιεικείας; Ύψωσε τα μάτια σου ολόγυρα και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου, όπως ακριβώς το ποθούσες, και εκείνο που αποκλειστικά ζητούσες να σου δοθεί νύχτα και μέρα, ώστε σε καλό γήρας να τερματίσεις την επίγεια παροικία σου· ιδού, όλοι έχουν έλθει προς εσένα, και αναπαύονται κάτω από τις δικές σου πτέρυγες, και κυκλώνουν το θυσιαστήριό τους, αφού απομακρύνθηκαν με δάκρυα, και τώρα προστρέχουν με ευφροσύνη. Χαίρε και κατατέρπου, άριστε και φιλοτεκνότατε των πατέρων, διότι έχεις ενδυθεί και περιβληθεί όλους αυτούς, όπως η νύμφη τον στολισμό της. Φθέγξου και εσύ προς εμάς: «Ιδού εγώ και τα παιδία τα οποία μου έδωσε ο Θεός». Πρόσθεσε και την άλλη δεσποτική φωνή, που είναι τόσο οικεία: «Εκείνους που μου έδωσες τους ἐφύλαξα, και δεν απώλεσα εξ αυτών ουδένα».

ΣΤΗΝ ΑΓΙΑ ΠΕΝΤΗΚΟΣΤΗ, Και για ποιο λόγο δεν γίνονται πλέον σημεία, και ότι καταγράφονται όσα πράττονται και λέγονται από εμάς. Ομιλία Α΄. 1. Πάλι εορτή, και πάλι πανήγυρις, και πάλι η Εκκλησία στολίζεται με το πλήθος των τέκνων της, αυτή η πολύτεκνη και φιλότεκνη. Αλλά ποιο είναι το όφελος της φιλοτεκνίας της, όταν βλέπει τα ποθητά πρόσωπα των παιδιών της μόνο στις εορτές και όχι διαρκώς; Είναι σαν να έχει κάποιος ένα ωραίο ένδυμα και να μην του επιτρέπεται να το χρησιμοποιεί διαρκώς. Διότι ένδυμα της Εκκλησίας είναι το πλήθος όσων προσέρχονται, όπως ακριβώς λέει παλαιόθεν και ο προφήτης απευθυνόμενος στην Εκκλησία: «Όλους αυτούς θα τους φορέσεις σαν κόσμημα νυμφίου, και σαν στολή νύμφης». Όπως λοιπόν μια σεμνή και ελεύθερη γυναίκα, η οποία φοράει το φόρεμά της μακρύ μέχρι τους αστραγάλους, φαίνεται πιο ευπρεπής και ωραία, έτσι και η Εκκλησία εμφανίζεται σήμερα πιο λαμπρή, καθώς περιβάλλεται από τα πλήθη των δικών σας σωμάτων και έχει το ένδυμά της πλήρες. Διότι κανένα μέρος της δεν μπορεί να δει κανείς σήμερα γυμνό, όπως συνέβαινε τις προηγούμενες ημέρες· αλλά για τη γύμνια εκείνη ευθύνονται όσοι προσήλθαν μόνο σήμερα, όσοι δηλαδή δεν καλύπτουν διαρκώς τη μητέρα τους. Και για να κατανοήσουμε ότι δεν είναι μικρός ο κίνδυνος να αδιαφορούμε όταν βλέπουμε τη μητέρα γυμνή, ας αναλογιστούμε μια παλαιά ιστορία· ας θυμηθούμε εκείνον που είδε γυμνό τον πατέρα του και υπέστη τιμωρία για εκείνο το θέαμα.

Και τι διακηρύττει προς τη θεόκλητη Εκκλησία του, ας ακούσουμε με σύνεση: «Σήκωσε», λέει, «το βλέμμα σου γύρω και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου»· «Ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα· ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι όλους αυτούς θα τους φορέσεις ως στολίδι και θα τους περιβληθείς όπως η νύμφη το στολίδι της». «Διότι θα πουν στα αυτιά σου οι υιοί σου: Στενός είναι ο τόπος· κάνε μας χώρο για να κατοικήσουμε· και θα πεις μέσα στην καρδιά σου: Εγώ είμαι χήρα και άτεκνη· και ποιος μου τους γέννησε αυτούς; Ή ποιος μου τους ανέθρεψε; Διότι εγώ είχα εγκαταλειφθεί μόνη, αυτοί λοιπόν πού βρίσκονταν;». Βλέπετε, αγαπητοί, βλέπετε πόσο σπουδαία πράγματα προανήγγειλε ο Θεός μέσω του Ησαΐα για τη σεπτή Εκκλησία του; Τα οποία εγώ ευλόγως, νομίζω, εφήρμοσα στην ημέρα των εγκαινίων.

Αυτά να μελετάς, αγαπητέ, σε αυτά να εμβαθύνεις, ώστε η πρόοδός σου να είναι φανερή σε όλους, σε προτρέπει ο Παύλος, ο μέγας κήρυκας της αλήθειας· τις δε μωρές συζητήσεις και γενεαλογίες και έριδες και ιουδαϊκές διαμάχες να τις αποφεύγεις. Για να απαντήσουμε όμως συνοπτικά σε αυτά που προέβαλες, ολόκληρο το θέμα της προφητείας αναφέρεται στην παρουσία του Κυρίου ημών Ιησού Χριστού, κατά την οποία και ο λαός που είχε απορριφθεί διασώθηκε από τις τέσσερις πτέρυγες, δηλαδή τα πέρατα της γης. Και το ότι τα τείχη της νέας Ιερουσαλήμ έχουν ζωγραφιστεί πάνω στα χέρια Του υποδηλώνει το σταυρικό πάθος, επειδή, έχοντας καρφωθεί με καρφιά στα άγια χέρια, απελευθερώνει την ανθρώπινη φύση από την εμπαθή εξαιτίας της αμαρτίας κατάσταση και την εξωραΐζει με το αρχέτυπο κάλλος της θεώσεως. Έπειτα, μετά από λίγο, δια της τριήμερης ανάστασης, σήκωσε γύρω τα μάτια σου και δες όλους τους υιούς σου· ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήρθαν προς εσένα· εγώ ζω, λέγει ο Κύριος. Ακόλουθα σε αυτά είναι όσα συνδέονται με την προφητεία, τα οποία είναι χαρμόσυνα και εορταστικά και γεμάτα ευφροσύνη. Και ο μεν ευγνώμων θα τα αναγνωρίσει και θα ομολογήσει τα πρέποντα, ο δε αγνώμων Ιουδαίος θα διαστρέψει την καρδιά του και δεν θα κατανοήσει υγιώς ούτε την Παλαιά ούτε τη Νέα Διαθήκη. Από τον οποίο είθε να λυτρωθούμε με τις ευχές των αγίων, αγιασμένε πάτερ, και να σωθούμε στη βασιλεία των ουρανών εν Χριστώ Ιησού τω Κυρίω ημών. Αμήν.