Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 49:21

Διότι κόσμημα των εκκλησιών είναι το σύστημά τους. Γι' αυτόν ακριβώς τον λόγο η θεόπνευστη Γραφή συνηθίζει να στολίζει την Εκκλησία με ενδυμασία κατάχρυση και ποικιλόχρωμη. Διότι, όπως ακριβώς οι πολύμορφοι και πολυτιμότατοι λίθοι -εννοώ τους ινδικούς- στερεωμένοι σε χρυσά πλαίσια, δημιουργούν ένα θαυμαστό και αξιοθέατο κόσμημα, έτσι και οι ψυχές των αγίων, καλλωπισμένες με τα καυχήματα των αρετών, εκπέμπουν λαμπρή ομορφιά στα μάτια της Θεότητας, ώστε και ο καθένας, ευχαριστώντας τον Χριστό, να λέει: «Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου στον Κύριο. Διότι με ενέδυσε με ιμάτιο σωτηρίας και με χιτώνα ευφροσύνης· μου έβαλε στολίδι σαν σε νυμφίο, και σαν σε νύμφη μου περιέθεσε μίτρα». «Διότι τα ερημωμένα σου, τα κατεστραμμένα και τα γκρεμισμένα, τώρα θα γίνουν στενά από το πλήθος των κατοίκων, και θα απομακρυνθούν από εσένα εκείνοι που σε καταπίνουν. Διότι θα πουν στα αυτιά σου οι γιοι σου, τους οποίους είχες χάσει: Στενός είναι ο τόπος για μένα, κάνε μου χώρο για να κατοικήσω. Και θα πεις στην καρδιά σου: Ποιος μου τους γέννησε αυτούς; Εγώ ήμουν άτεκνη και χήρα. Και ποιος μου τους ανέθρεψε αυτούς; Εγώ είχα εγκαταλειφθεί μόνη».

«Και αυτοί πού μου βρίσκονταν;» Όπως από τα ορατά και τα πιο προφανή γεγονότα, διαμορφώνει και τώρα το σχήμα του λόγου του: επειδή ο Ισραήλ απίστησε και άπλωσε τα χέρια του πάνω στον ίδιο τον Χριστό, καταστράφηκε όλη η χώρα των Ιουδαίων, πυρπολήθηκε μαζί με τα Ιεροσόλυμα και αυτός ο ίδιος ο ναός, και τόση λειψανδρία κατέλαβε την Ιουδαία, ώστε ο μακάριος προφήτης Ησαΐας να προαναγγέλλει αυτό ακριβώς το γεγονός αινιγματικά σε πολλά σημεία.

Διότι τα παιδιά σου, λέει, τα οποία έχασες, θα πουν στα αυτιά σου: Κάνε μου τόπο. Έχει λεχθεί κάπου και προς τη νοητή Σιών: «Πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και στήσε τις αυλαίες σου. Μη λυπηθείς, αλλά άπλωσέ τες προς τα δεξιά και προς τα αριστερά». Διαβάσαμε εξάλλου και στα βιβλία του Μωυσή ότι γύρω από τη σκηνή στην έρημο, η οποία εννοώ ότι είχε κατασκευαστεί από δέρματα, τοποθετήθηκαν αυλαίες πλατιές και μακριές, άλλες μεν βλέποντας προς την ανατολή και τις ακτίνες του ήλιου, άλλες δε προς τη δύση, πίσω από τη σκηνή, καθώς και προς τον βορρά και τον νότο, με τον τύπο να υποδηλώνει το μελλοντικό, ανά τους καιρούς, πλάτος και μήκος των ιερών αυλών, δηλαδή των εκκλησιών. Όμως, επειδή η χάρη του Χριστού πάντοτε πλεονάζει, οι τόποι παντού γίνονται στενοί για τους πιστούς, έτσι ώστε η Εκκλησία, η οποία είναι η νοητή Σιών, να χαίρεται, να αναλογίζεται και να αναφωνεί από μέσα της: Ποιος μου γέννησε αυτούς; Εγώ δε θα απαντούσα ότι είναι η πίστη στον Χριστό.

Διότι μέσω αυτής, ενώ ήσουν άτεκνη και χήρα, απέκτησες πολλά παιδιά· αυτή έθρεψε τους λαούς σου, και εσύ που παλαιότερα είχες εγκαταλειφθεί μόνη, πλούτισες ανέλπιστα, και εμφανίστηκες με πολλά παιδιά, εσύ που παλαιότερα ήσουν γυμνή και μόνη. <Έτσι λέει ο Κύριος: Ιδού, υψώνω προς τα έθνη το χέρι μου, και προς τα νησιά θα υψώσω το λάβαρό μου, και θα φέρουν τους γιους σου στην αγκαλιά τους, και τις κόρες σου θα τις σηκώσουν στους ώμους τους. Και βασιλιάδες θα είναι οι παιδαγωγοί σου, και οι αρχόντισσες θα είναι οι τροφοί σου πάνω στο πρόσωπο της γης. Και θα σε προσκυνήσουν, και θα γλείψουν το χώμα των ποδιών σου. Και θα γνωρίσεις ότι εγώ είμαι ο Κύριος, και δεν θα καταισχυνθείς ούτε θα ντροπιαστείς.> Αφού υποσχέθηκε στη Σιών ότι θα έχει πολλά και καλά παιδιά, και ότι τα παιδιά της θα φτάσουν σε τέτοιο πλήθος, ώστε να χρειάζονται ευρύτερους τόπους από ό,τι παλαιότερα, και να ζητούν να πλατύνει η σκηνή, αποδεικνύει αμέσως ότι το πλήθος των παιδιών που της υποσχέθηκε δεν αναδεικνύεται κυρίως από τον Ισραήλ, αλλά από το ποίμνιο των εθνών. Και αυτό είναι αληθινό, και μπορεί να το δει κανείς από τα ίδια τα γεγονότα. Διότι έχει σωθεί το υπόλειμμα όσων προέρχονται από τον Ισραήλ· όμως αυτό είναι μικρό και ευάριθμο· έχει όμως αλιευθεί μέσω της πίστης στον Χριστό όλη η οικουμένη, και η δύναμη των αποστολικών και ευαγγελικών κηρυγμάτων έφερε σε Αυτόν εκείνους που βρίσκονται σε όλη τη γη. Ότι λοιπόν θα συμβεί αυτό, το αποδεικνύει λέγοντας: Ιδού, εγώ υψώνω στα έθνη το χέρι μου.

Γι' αυτό λοιπόν έχει λεχθεί προς αυτήν: «Σήκωσε τα μάτια σου γύρω και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου.» «Ιδού, αυτοί έρχονται από μακριά, άλλοι από τον βορρά και τη θάλασσα, και άλλοι από τη γη των Περσών. Και θα πεις, λέει, μέσα στην καρδιά σου: Ποιος μου γέννησε αυτούς; Εγώ ήμουν άτεκνη και χήρα, αυτοί πού βρέθηκαν;» Και πάλι: «Πλάτυνε τον χώρο της σκηνής σου και των αυλαιών σου· στερέωσέ τα, μη φεισθείς· άπλωσε τα ακόμη προς τα δεξιά και προς τα αριστερά.» Διότι από κάθε έθνος, πόλη και χώρα υπήρξε συνάθροιση προς τον Χριστό, καθώς τα έθνη κλήθηκαν μέσω της πίστεως, έτσι ώστε αυτοί που επιστρέφουν να προσκαλούνται από την ανατολή και τον νότο, από τη δύση και τον βορρά, όντας πολύ περισσότεροι από εκείνους που κατάγονται εξ αίματος από τον Ισραήλ. Και ακριβώς αυτό προανήγγειλε ο προφήτης Ησαΐας, λέγοντας για την Εκκλησία και τη Συναγωγή των Ιουδαίων: «Ευφράνσου στείρα, εσύ που δεν γεννούσες· ξέσπασε σε χαρά και φώναξε εσύ που δεν δοκίμαζες πόνους τοκετού, διότι πολλά είναι τα τέκνα της εγκαταλελειμμένης, περισσότερα από τα τέκνα εκείνης που έχει τον άνδρα.» Διότι στείρα που δεν γεννά και έρημη, επιπλέον, αποκαλεί την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη. Επειδή πράγματι ήταν άτεκνη και έρημη, δηλαδή χήρα, καθώς δεν είχε τον Λόγο που είναι ο σπορέας κάθε αγαθού.

Αυτή δε αγάλλεται για το πλήθος εκείνων που την κατοικούν, και σχεδόν εκπλησσόμενη για την ομήγυρη των δικών της τέκνων, λέει: «Εγώ ήμουν άτεκνη και χήρα, αυτούς ποιος μου τους γέννησε, και αυτοί πού βρίσκονταν;» <Εκείνη την ημέρα θα κάνω τους χιλιάρχους του Ιούδα σαν αναμμένο δαυλό φωτιάς ανάμεσα σε ξύλα και σαν λαμπάδα φωτιάς μέσα σε καλαμιές, και θα καταφάγουν από τα δεξιά και από τα αριστερά όλους τους λαούς ολόγυρα.> Χιλιάρχους βέβαια του Ιούδα, όπως ήδη προείπα, ονομάζει τους αγίους αποστόλους, ή και γενικά όλους τους ηγέτες των αγίων εκκλησιών. Και είπε ότι ο λόγος τους, δηλαδή η μυσταγωγία, θα κυριαρχήσει τόσο πολύ στις καρδιές των εθνών, ώστε να φαίνεται σαν δαυλός που έχει πέσει σε ξύλα, και σαν λαμπάδα σε καλαμιά που καίγεται εύκολα. Διότι, λέει, θα καταφάγουν όλους τους λαούς από τα δεξιά και από τα αριστερά ολόγυρα, δηλαδή, όπου κι αν θελήσουν να πάνε, με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε θα το κατορθώσουν, καλώντας σε επίγνωση και θερμαίνοντας τους παγωμένους σαν με θεία και νοητή φωτιά. Κάτι τέτοιο είπε ο Θεός των όλων και προς τον μακάριο προφήτη Ιερεμία: «Ιδού, έκανα τα λόγια μου στο στόμα σου φωτιά, και τον λαό τούτο ξύλα, και θα τους καταφάγει», αντί του: Θα τους καλέσει σε επίγνωση και, ενώ είναι παγωμένοι στην αμαρτία, θα τους κάνει και πάλι θερμούς στο πνεύμα.

Αυτό ακριβώς δηλώνεται στο εξής: «Διότι θα πουν στα αυτιά σου οι γιοι σου, τους οποίους είχες χάσει: Είναι στενός για μένα ο τόπος, κάνε μου τόπο για να κατοικήσω»· διότι βρίσκονταν κάποτε στην απώλεια αυτοί που δια της σωτηρίου χάριτος προσέτρεξαν στην πολιτεία του Θεού, τους οποίους βλέποντας η Εκκλησία του Θεού θα απορήσει με θαυμασμό, λέγοντας: «Ποιος μου τους γέννησε αυτούς;» Εκπληττόμενη με το παράδοξο της κλήσεως των εθνών, θα ομολογήσει την ατεκνία που της συνέβη από το ιουδαϊκό έθνος. Γι' αυτό λέγει: «Εγώ ήμουν άτεκνη και χήρα, αυτούς ποιος μου τους ανέθρεψε; Εγώ είχα εγκαταλειφθεί μόνη, αυτοί λοιπόν πού βρίσκονταν;»

Έπειτα, επειδή εκείνη απόρησε, της αποκρίνεται ο Θεός λέγοντας: «Ιδού, υψώνω προς τα έθνη το χέρι μου και προς τα νησιά θα υψώσω το λάβαρό μου, και θα φέρουν τους γιους σου στον κόρφο, και τις κόρες σου θα τις σηκώσουν στους ώμους», διδάσκοντάς την ότι τους «γιους» και τις «κόρες» της, για τους οποίους είπε «αυτοί πού βρίσκονταν για μένα;», θα τους συνάξει προς αυτήν μέσα από την εκλογή των εθνών. Αναφέρει δε «το χέρι μου θα υψώσω προς τα έθνη και προς τα νησιά», εννοώντας το «λάβαρο» της Εκκλησίας. Και ποιο είναι αυτό παρά το ευαγγελικό κήρυγμα του σωτηρίου πάθους και της εκ νεκρών αναστάσεώς Του; Μετά από αυτό λέει, «θα φέρουν τους γιους σου» βασταζόμενους «στις αγκαλιές»· διότι έτσι ερμήνευσαν ο Ακύλας και ο Θεοδοτίων. Ο μεν πρώτος λέγοντας: «και θα φέρουν τους γιους σου στις αγκαλιές», ο δε δεύτερος: «και θα φέρουν τους γιους σου στις αγκαλιές, και τις κόρες σου θα τις σηκώσουν στους ώμους». Και ποιοι θα το πράξουν αυτό, παρά βεβαίως εκείνοι που καθοδηγούν όσους εισάγονται στην Εκκλησία του Θεού, φροντίζοντας τη νηπιότητα του νου τους; Τέτοιος ήταν ο Παύλος, όταν έλεγε στους Κορινθίους: «Γάλα σας πότισα».

ΨΑΛΜΟΣ ΡΙΒ΄. «Υψηλός πάνω σε όλα τα έθνη είναι ο Κύριος.» Διότι, αν και δοξάζεται εδώ, η δόξα του φθάνει στον ουρανό, όπου κατέχει το αχειροποίητο θυσιαστήριο, όπου ακατάπαυστα τον δοξάζουν οι στρατιές των αγγέλων· προς μίμηση των οποίων εμείς διδαχθήκαμε τη δοξολογία. «Ποιος είναι σαν τον Κύριο τον Θεό μας;» Στα υψηλά κατοικεί ο Θεός, όχι μόνο επειδή ο ουρανός είναι υψηλός και ονομάζεται κατοικητήριό του, αλλά επειδή ενοικεί στους αγίους. Και αυτοί είναι υψηλοί, επειδή δεν επιδιώκουν τίποτα το γήινο· για τους οποίους ο Ησαΐας λέει: Άγιος ο Κύριος που κατοικεί στα υψηλά, αποκαλώντας υψηλούς τους αγίους. «Αυτός που εγκαθιστά τη στείρα σε οίκο.» Είτε ονομάσεις στείρα ολόκληρη την ανθρώπινη φύση είτε την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, τα λόγια αυτά εφαρμόζονται και στις δύο περιπτώσεις· διότι εξαιτίας της ειδωλολατρίας είχαν καταστεί στείρες. Αυτήν λοιπόν, που περιπλανιόταν έξω, την οδήγησε στον δικό του οίκο, και την ανέδειξε χαρούμενη μητέρα τέκνων που έχουν υιοθετηθεί από τον Θεό· το πρόσωπο της οποίας τόσο ξεκάθαρα παρουσίασε ο Ησαΐας: «Διότι θα πεις», λέει, «στην καρδιά σου: Ποιος μου τους γέννησε αυτούς; Εγώ ήμουν άτεκνη, και χήρα ξένη και περιορισμένη».

Και αυτούς ποιος τους ανέθρεψε για μένα; Εγώ είχα εγκαταλειφθεί μόνη· αυτοί λοιπόν πού βρίσκονταν;

Και τι διακηρύττει προς τη θεόκλητη Εκκλησία του, ας ακούσουμε με σύνεση: «Σήκωσε», λέει, «το βλέμμα σου γύρω και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου»· «Ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα· ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι όλους αυτούς θα τους φορέσεις ως στολίδι και θα τους περιβληθείς όπως η νύμφη το στολίδι της». «Διότι θα πουν στα αυτιά σου οι υιοί σου: Στενός είναι ο τόπος· κάνε μας χώρο για να κατοικήσουμε· και θα πεις μέσα στην καρδιά σου: Εγώ είμαι χήρα και άτεκνη· και ποιος μου τους γέννησε αυτούς; Ή ποιος μου τους ανέθρεψε; Διότι εγώ είχα εγκαταλειφθεί μόνη, αυτοί λοιπόν πού βρίσκονταν;». Βλέπετε, αγαπητοί, βλέπετε πόσο σπουδαία πράγματα προανήγγειλε ο Θεός μέσω του Ησαΐα για τη σεπτή Εκκλησία του; Τα οποία εγώ ευλόγως, νομίζω, εφήρμοσα στην ημέρα των εγκαινίων.