Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 50:7

Αλλά ούτε και όταν λέει «Έστησα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα», μπορούσε να πει «τη φύση μου»· ώστε δεν είναι το ίδιο η φύση και το πρόσωπο, όπως παραληρεί ο Σεβήρος.

Διότι, εάν ο Λόγος δεν έγινε σάρκα, εάν δεν κατοίκησε ανάμεσά μας, ας παραμεριστεί πλέον ως παρωχημένη η παρατήρηση των καιρών, και, αφού εξαιρεθεί η ακρίβεια σε αυτά, ας θεωρηθεί αδιάφορος κάθε λόγος κατά του Μονογενούς· έπειτα το απαύγασμα του Πατρός, εκείνος μέσω του οποίου τα πάντα δημιουργήθηκαν, ο σύνεδρος με αυτόν που τον γέννησε και συναΐδιος Λόγος, ο αναφής και αόρατος, ας λέγεται ότι υπέστη στη δική του φύση και τις πληγές στην πλάτη και το τρύπημα των καρφιών σε χέρια και πόδια και το τραύμα στην πλευρά, καθώς και την κορωνίδα των δεινών, δηλαδή τον θάνατο. Β. Αλλά αυτά βεβαίως θα πουν ότι συνέβησαν ως προς την ανθρώπινη φύση· διότι έπαθε ως άνθρωπος. Α. Και τι, αγαπητέ μου, δεν λέμε ότι το να πάθει ο Υιός συνέβη προς ντροπή και αδοξία του; Β. Ναι· διότι γράφει ο Παύλος ότι «Υπέμεινε σταυρό, καταφρονώντας την αισχύνη.» Και ο ίδιος κάπου διά μέσου της φωνής του Ησαΐα λέει: «Γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έκανα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν πρόκειται να καταισχυνθώ, διότι πλησιάζει αυτός που με δικαιώνει.» Α. Και ανέστησε, πες μου, τον δικό του ναό, έχοντας καινοτομήσει απέναντι στον θάνατο και υπερνικώντας τη φθορά, άραγε σαν εμάς ως άνθρωπος, ή ως Θεός εκ Θεού, μολονότι εμφανίστηκε με σάρκα; Β. Ως Θεός εκ Θεού. Α.

ΛΟΓΟΣ Ε'. <Εγώ όμως δεν απειθώ ούτε αντιλέγω. Την πλάτη μου την παρέδωσα σε μαστιγώσεις, τα μάγουλά μου σε ραπίσματα, και το πρόσωπό μου δεν το απέστρεψα από την ντροπή των εμπτυσμών, και ο Κύριος έγινε βοηθός μου. Γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έκανα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν θα ντροπιαστώ, διότι πλησιάζει εκείνος που με δικαιώνει.> Μέσα από όσα ήδη αναγνώστηκαν, δηλαδή όσα εξετάστηκαν προηγουμένως, έχει καταφερθεί εντονότατα εναντίον της απείθειας των Ιουδαίων. Διότι είπε: «Ήρθα και δεν υπήρχε άνθρωπος, κάλεσα, και δεν υπήρχε κανείς να υπακούσει»· και ενώ στο μεταξύ παρενεβλήθη το πρόσωπο εκείνων που αποδέχθηκαν την πίστη, λέγοντας: «Ο Κύριος μου δίνει γλώσσα παιδείας για να γνωρίζω πότε πρέπει να αρθρώσω λόγο», και όσα ακολούθησαν αυτά, αφού ύψωσαν φωνές ευχαριστίας, εισέρχεται και πάλι το πρόσωπο αυτού τούτου του Χριστού, ο οποίος φροντίζει να αντιπαραθέσει τη δική του υπακοή απέναντι στην παραφροσύνη των Ιουδαίων, ώστε να τους ελέγξει με κάθε τρόπο ότι είναι θεομίσητοι, επειδή υψώνουν αλαζονικό και σκληρό αυχένα απέναντι σε εκείνον που τους καλεί προς σωτηρία.

Έδωσα λοιπόν την πλάτη μου στα μαστιγώματα, και τα μάγουλά μου στα ραπίσματα. Το δε πρόσωπό μου δεν το απέστρεψα από την ντροπή των εμπτυσμών. Διότι αυτά του συνέβη να πάθει, καθώς η αμάθεια των Ιουδαίων συμπεριφερόταν με αυθάδεια εναντίον του, και ο μεν Πιλάτος τον κατέξεσχε με μαστιγώματα, ένας δε από τους ανόσιους υπηρέτες τον ύβρισε και τον ράπισε, και άλλοι τον έπτυσαν. Αλλά ένας ήταν ο σκοπός αυτού που έπασχε: να φέρει εις πέρας το αγαθό θέλημα του Πατρός. Και γι' αυτό είπε κάπου ο Χριστός ότι: «Έχω κατεβεί από τον ουρανό, όχι για να κάνω το δικό μου θέλημα, αλλά το θέλημα του Πατρός που με έστειλε.» Και αυτό είναι το θέλημα εκείνου που με έστειλε, «Ώστε καθετί που μου έδωσε, να μην το χάσω, αλλά να το αναστήσω κατά την εσχάτη ημέρα.» Επομένως, για να εξασφαλίσει τη ζωή σε αυτούς που πιστεύουν σε αυτόν, δεν απέρριψε την πείρα των ύβρεων, ούτε των μαστιγωμάτων, ούτε των εμπτυσμών, καίτοι ήταν κατά φύση Θεός και αληθινός Κύριος. Έπειτα λέει ως άνθρωπος: «Και ο Κύριος έγινε βοηθός μου, γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έθεσα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν θα καταντροπιαστώ, διότι πλησιάζει αυτός που με δικαιώνει.» Ομιλεί λοιπόν ανθρώπινα, όπως είπα, και με κανέναν τρόπο ασύμβατα προς τα μέτρα της κενώσεως. Πλην όμως φαίνεται να υπαινίσσεται μέσω αυτών των λόγων την καταδίκη που ενέσκυψε εξαιτίας της ασέβειας εναντίον του.

Διότι, λέει, ο Κύριος έγινε βοηθός μου. Είναι σαν να έλεγε: Αφού έδωσα την πλάτη μου στα μαστιγώματα και τα μάγουλά μου στα ραπίσματα, και αφού υπέφερα τα πάθη πάνω στον σταυρό, ο Πατέρας έγινε βοηθός μου. Διότι με υπερασπίστηκε και δεν επέτρεψε να ντροπιαστεί ολοκληρωτικά ο ίδιος του ο Υιός, ούτε βέβαια και να καταισχυνθεί.

Μην χάσεις, λοιπόν, την ανυπόκριτη ευλάβεια, αγαπητέ αδελφέ. Ευλάβεια δε είναι το να απέχει κανείς από κάθε είδος πονηρίας. Εάν δε συμβεί να ονειδιστούμε για κάποιο αγαθό έργο, ας μην ντραπούμε τον ονειδισμό που άδικα μας προξενούν οι άνθρωποι και πράξουμε όσα δεν πρέπει. Διότι είναι γραμμένο: Λαέ μου, που το όνομά μου είναι στην καρδιά σας· μη φοβάστε τον ονειδισμό των ανθρώπων και μην καταβάλλεστε από τον εξευτελισμό τους. Όπως το ιμάτιο θα παλιώσει από τον χρόνο και σαν το μαλλί θα καταφαγωθεί από τον σκόρο· η δική μου όμως δικαιοσύνη μένει στον αιώνα, και το σωτήριό μου σε γενεές γενεών. Και πάλι λέγει: Εγώ όμως δεν απειθώ, ούτε αντιλέγω. Την πλάτη μου παρέδωσα σε μαστιγώσεις και τα μάγουλά μου σε ραπίσματα, και το πρόσωπό μου δεν το απέστρεψα από την ντροπή των εμπτυσμών. Και ο Κύριος έγινε βοηθός μου. Γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έκανα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν πρόκειται να καταντροπιαστώ. Επομένως, ακόμη και αν φαίνεται σε αυτούς ότι κρίνουν και εξουσιάζουν, ας μη δειλιάσουμε, ούτε να εγκαταλείψουμε την ευθεία οδό, σύμφωνα με εκείνον που λέει: Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου. Και πάλι λέγει: Ανδρίζεσθε, και ας κραταιώνεται η καρδιά σας, όλοι εσείς που ελπίζετε στον Κύριο. Και: Μη ζηλεύεις τη δόξα του αμαρτωλού, διότι δεν γνωρίζεις ποια θα είναι η καταστροφή του.

Αδελφοί, εάν ποτέ συμβεί να ονειδιστούμε για κάποιο αγαθό έργο, ας μην ντραπούμε από τον ονειδισμό που άδικα μας επιφέρουν οι άνθρωποι, και πράξουμε όσα δεν πρέπει. Διότι είναι γραμμένο: Λαέ μου, που ο νόμος μου βρίσκεται στην καρδιά σας, μη φοβάστε τον ονειδισμό των ανθρώπων, και μην καταβάλλεστε από τις ύβρεις τους. Διότι όπως ακριβώς το ένδυμα θα παλιώσει από τον χρόνο, και όπως το μαλλί θα καταφαγωθεί από τον σκόρο, η δικαιοσύνη μου όμως παραμένει στον αιώνα, και η σωτηρία μου σε γενεές γενεών. Και πάλι λέγει: Εγώ δεν γίνομαι απειθής, ούτε αντιλέγω. Τα νώτα μου παρέδωσα στις μαστιγώσεις και τις σιαγόνες μου στα ραπίσματα, και δεν απέστρεψα το πρόσωπό μου από την ντροπή των εμπτυσμών. Και ο Κύριος έγινε βοηθός μου. Για τούτο δεν ντράπηκα, αλλά κατέστησα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν πρόκειται να ντροπιαστώ.

Αμέσως, λοιπόν, σε όσους ήθελαν να με χτυπήσουν παρέδιδα την πλάτη μου, και σε όσους με ύβριζαν αισχρά και με χτυπούσαν παρέδιδα τα μάγουλά μου, και δεν απέστρεφα το πρόσωπό μου καθώς γέμιζε από τα δικά σας φτύσματα, αλλά παρέμενα ακλόνητος, παραδίδοντας το σώμα μου έκθετο σε κάθε είδους ατιμώσεις και ύβρεις, χωρίς να αμύνομαι σε τίποτα και απέναντι σε κανέναν. Διότι μου αρκούσε το πατρικό θέλημα, στο οποίο, «γενόμενος υπήκοος», υπέμενα τα πάντα γνωρίζοντας ότι ο Κύριος που εξουσιάζει τα σύμπαντα ήταν παρών ως βοηθός μου. Γι' αυτό και κατέστησα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, πεπεισμένος ότι η υπακοή προς τον Πατέρα δεν μου επιφέρει αισχύνη, τον οποίο έβλεπα διαρκώς να στέκεται δίπλα μου και σαν αγωνοθέτης να επιβλέπει τα γενόμενα και να δικαιώνει την υπομονή μου. Εάν, πάλι, κάποιος μπορεί να ισχυριστεί ότι οι εναντίον μου ύβρεις και αυτός ακόμη ο θάνατος μου επιβλήθηκαν δικαίως για κάποια παραπτώματα, ας προσέλθει στο μέσον και ας αποδείξει εάν υπήρξε από εμένα κάποια αιτία ή αφορμή για τόσο μεγάλη ύβρη εναντίον μου. Εάν, βεβαίως, επιθυμεί κάποιος να κριθεί μαζί μου και να αποδείξει κάτι τέτοιο, ας με πλησιάσει, και αφού προσέλθει στο μέσον, ας σταθεί και ας με ελέγξει.

Και δεδομένου ότι κανείς δεν μπορεί να προσάψει μομφή ούτε στη διδασκαλία ούτε στις πράξεις που έχουν επιτελεστεί από εμένα, εύλογα ο δικός μου 〈Κύριος βοηθός〉 θα παρασταθεί δίπλα μου. Διότι, λέει, εφόσον ο Θεός και Πατέρας υπεραμύνεται, αφανίζει κάθε δική σας κακοβουλία και εδραιώνει τη δική μου δόξα, ποιος θα βρεθεί ανάμεσά σας τόσο ισχυρός, ώστε να αντιταχθεί στην αήττητη βουλή και να μπορέσει να βλάψει εκείνον που βοηθείται από Αυτόν;

Ψ. ΚΕ΄. Έτσι λέει ο Κύριος: Ποιο είναι αυτό το έγγραφο του διαζυγίου της μητέρας σας, με το οποίο την απέπεμψα; Ή σε ποιον δανειστή σας έχω πουλήσει; Ιδού, εξαιτίας των αμαρτιών σας πουληθήκατε, και εξαιτίας των ανομιών σας απέπεμψα τη μητέρα σας· διότι ήλθα, και δεν υπήρχε άνθρωπος που να υπακούει· μήπως το χέρι μου δεν έχει τη δύναμη να σώσει; Ή μήπως δεν έχει την ισχύ να ελευθερώσει; Ιδού, με την επιτίμησή μου θα ερημώσω τη θάλασσα και θα μετατρέψω ποταμούς σε έρημο, και τα ψάρια τους θα ξεραθούν από την έλλειψη νερού, και θα πεθάνουν από τη δίψα. Θα ντύσω τον ουρανό με σκοτάδι, και θα κάνω το κάλυμμά του σαν τρίχινο σάκο· ο Κύριος, ο Θεός, μου δίνει γλώσσα διδαχής, για να γνωρίζω πότε πρέπει να πω λόγο· κάθε πρωί διευθέτησε για εμένα, μου πρόσθεσε αυτί για να ακούω, και η παιδεία του Κυρίου ανοίγει τα αυτιά μου· και εγώ δεν απειθώ ούτε αντιλέγω· την πλάτη μου την έδωσα σε μαστιγώσεις, και τα μάγουλά μου σε ραπίσματα, και το πρόσωπό μου δεν το απέστρεψα από την ντροπή των εμπτυσμών· και ο Κύριος, ο Θεός, έγινε βοηθός μου· γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έκανα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα· και γνώριζα ότι δεν θα ντροπιαστώ· διότι με πλησιάζει αυτός που με δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που θα δικαστεί μαζί μου; Ας με πλησιάσει· ιδού, ο Κύριος, ο Θεός, με βοηθά, ποιος θα με βλάψει; Ιδού, όλοι εσείς θα παλιώσετε σαν ένδυμα, και ο σκόρος θα σας καταφάγει· ποιος ανάμεσά σας είναι αυτός που φοβάται τον Κύριο;

Σαφώς η θεότητα του Λόγου αποδεικνύεται και διά των προκειμένων, ότι δηλαδή προϋπήρχε της ενανθρωπήσεως, και ότι, αφού ενανθρώπησε, επρόκειτο να υποστεί αυτά που έχουν αναγραφεί στα ευαγγέλια. Διότι ποιος άλλος θα μπορούσε να είναι αυτός που δηλώνει, «μήπως δεν έχει δύναμη το χέρι μου;», και τα εξής μέχρι το, «θα ενδύσω τον ουρανό με σκοτάδι, και σαν σάκο το περιβόλαιό του», παρά ο Λόγος του Θεού; Αυτός, λοιπόν, αφού είπε τόσο μεγάλα λόγια, συνεχίζει λέγοντας: «Ο Κύριος μου δίνει γλώσσα διδαχής, για να γνωρίζω πότε πρέπει να αρθρώσω λόγο»· και πάλι προσθέτει τα υπόλοιπα, λέγοντας: «Εγώ όμως δεν απειθώ, ούτε αντιλέγω· παρέδωσα την πλάτη μου σε μαστιγώσεις, και τα μάγουλά μου σε ραπίσματα», και τα όσα ακολουθούν μέχρι το, «διότι πλησιάζει σε εμένα αυτός που με δικαιώνει». Διότι, βεβαίως, λέμε ότι ο Λόγος έπαθε δυνάμει, συμπάσχοντας με τον άνθρωπο τον οποίο προσέλαβε.

«Για να επιφέρει ο Κύριος τα κακά επί του Αβεσσαλώμ.» «Εισήλθαν τέσσερις λεπροί και, με την ευδοκία του Θεού, φόβισαν ολόκληρο το στρατόπεδο της Συρίας.» «Ενδυναμώθηκε ο Εζεκίας και ανοικοδόμησε το γκρεμισμένο τείχος, και μίλησε στην καρδιά (του λαού) λέγοντας: Να έχετε δύναμη και θάρρος, μην πτοηθείτε μπροστά στον βασιλιά των Ασσυρίων και στο μεγάλο (του) έθνος, διότι μαζί μας είναι περισσότεροι από όσους είναι μαζί του. Μαζί του υπάρχουν σάρκινοι βραχίονες, ενώ μαζί μας είναι ο Κύριος ο Θεός μας· και ο λαός πήρε θάρρος.» «Ο Κύριος είναι ο φωτισμός μου και ο σωτήρας μου, ποιον να φοβηθώ;» και τα λοιπά. «Δεν θα σωθεί βασιλιάς εξαιτίας της πολλής του δύναμης, ούτε ο γίγαντας,» και τα λοιπά. «Όλα μου τα οστά θα πουν: Κύριε, Κύριε, ποιος είναι όμοιός σου;» και τα λοιπά. «Δώσε μας βοήθεια στη θλίψη, διότι είναι μάταιη η σωτηρία που προέρχεται από άνθρωπο.» «Εάν δεν ήταν ο Κύριος μαζί μας· ας το πει τώρα ο Ισραήλ· εάν δεν ήταν ο Κύριος,» και τα λοιπά. «Φώναξα μέσα στη θλίψη μου προς τον Κύριο τον Θεό μου, και με εισάκουσε.» «Θα γίνω γι' αυτήν πύργος ολόγυρα, και θα γίνω η δόξα της.» «Και θα επιφέρω εκδίκηση σε όλους όσους τους ατιμάζουν.» «Μαζί μας είναι ο Θεός· μάθετέ το, έθνη, και ηττηθείτε, και ακούστε έως τα πέρατα της γης.» «Ο Κύριος έγινε βοηθός μου, γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έκανα το πρόσωπό μου σαν σκληρή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν επρόκειτο να καταντροπιαστώ.» «Ο Κύριος είναι μαζί μου σαν ισχυρός μαχητής.» «

Όταν δε το προφητικό πνεύμα ομιλεί εκ μέρους του προσώπου του Χριστού, λέγει τα εξής: «Εγώ άπλωσα τα χέρια μου σε λαό απειθή και αντιδραστικό, σε αυτούς που πορεύονται σε οδό μη καλή.» Και πάλι: «Την πλάτη μου παρέδωσα σε μαστιγώσεις και τα μάγουλά μου σε ραπίσματα, και δεν απέστρεψα το πρόσωπό μου από την ντροπή των εμπτυσμών. Και ο Κύριος έγινε βοηθός μου· γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έθεσα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν θα καταισχυνθώ, διότι πλησιάζει αυτός που με δικαίωσε.» Και πάλι, όταν λέγει: «Αυτοί έβαλαν κλήρο για τον ιματισμό μου», «και τρύπησαν τα πόδια μου και τα χέρια μου.» «Εγώ δε κοιμήθηκα και ύπνωσα και αναστήθηκα, διότι ο Κύριος με αντιλήφθηκε.» Και πάλι, όταν λέγει: «Μίλησαν με τα χείλη, κούνησαν το κεφάλι», λέγοντας, «Ας σώσει τον εαυτό του» — ότι όλα αυτά έγιναν στον Χριστό από τους Ιουδαίους μπορείτε να το μάθετε. Διότι, όταν σταυρώθηκε, στρέβλωναν τα χείλη και «κουνούσαν τα κεφάλια», λέγοντας: «Αυτός που ανέστησε νεκρούς, ας σώσει τον εαυτό του.» Όταν, όμως, το προφητικό πνεύμα ομιλεί προφητεύοντας τα μέλλοντα να συμβούν, λέγει τα εξής: «Διότι από τη Σιών θα εξέλθει νόμος, και λόγος Κυρίου από την Ιερουσαλήμ· και θα κρίνει ανάμεσα στα έθνη και θα ελέγξει λαό πολύ, και θα μετατρέψουν τα μαχαίρια τους σε άροτρα και τις λόγχες τους σε δρέπανα. Και δεν θα σηκώσει μαχαίρι έθνος εναντίον έθνους και δεν θα μάθουν πλέον να πολεμούν.»

Ερμηνεύοντας δε ο Χριστός μέσω του προφήτη γιατί θα τα υποστούν αυτά, λέει: «Εξαιτίας μου σας συνέβησαν αυτά, με λύπη θα κοιμηθείτε», «εγώ δε δεν απειθώ ούτε αντιλέγω. Την πλάτη μου έδωσα σε μαστιγώσεις και τα μάγουλά μου σε ραπίσματα, και δεν απέστρεψα το πρόσωπό μου από την ντροπή των εμπτυσμών, και ο Κύριος έγινε βοηθός μου». Ονομάζει βοήθεια την πατρική ευδοκία και, επιβεβαιώνοντας την τέλεια ενανθρώπησή του, λέει ότι όλη η βοήθεια προέρχεται από τον Πατέρα, τιμώντας την πατρική αρχή. Και «για τον λόγο αυτόν δεν ντράπηκα», λέει, «αλλά έκανα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα και γνώριζα ότι δεν πρόκειται να καταντροπιαστώ· διότι πλησιάζει αυτός που με δικαίωσε», δηλαδή ο Πατέρας, για τον οποίο έλεγε ότι «ο Πατέρας» είναι πάντοτε «μαζί μου».