Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 51:11

Δηλαδή και με άλλον τρόπο θα κατανοήσεις τη δύναμη των προκειμένων λόγων. Διότι, επειδή έχει κληθεί προς επίγνωση του Χριστού, καθώς λέει ο Θεός και Πατέρας: «Εξέγερσου, Ιερουσαλήμ, και ενδύσου την ισχύ του βραχίονά σου», έχοντας, τρόπον τινά, αφυπνιστεί και έχοντας έρθει σε ανάμνηση της ισχύος της, συνομιλεί μαζί της και της λέει: Δεν είσαι εσύ εκείνη που ερημώνει τη θάλασσα και το πλήθος της αβύσσου; Εκείνη που έθεσε τα βάθη της θάλασσας ως οδό διάβασης για εμάς που σωζόμαστε και έχουμε λυτρωθεί, καθιστώντας οδό την πορεία μέσα από τα κύματα; Και είναι βέβαια φυσικό, η πείρα αυτών που έχουν ήδη συμβεί να γίνεται αποδεκτή από αυτούς ως ακλόνητη πίστη για όσα πρόκειται να συμβούν στο εξής. Διότι εκείνος που τους οδήγησε μέσα από τη θάλασσα, οπωσδήποτε θα καταργήσει και τον κλύδωνα του παρόντος βίου, και θα καταστήσει ανενεργή τη μάταιη και ακατάστατη ταραχή των κοσμικών πραγμάτων, ώστε με κανέναν τρόπο να μην πνιγούν στις κοσμικές φροντίδες οι ψυχές των κεκλημένων· αλλά θα τους περάσει πέρα από κάθε πειρασμό, ώστε σωσμένοι και λυτρωμένοι να τον δοξολογούν λέγοντας: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινό, διότι θαυμαστά έπραξε ο Κύριος. Τον έσωσε η δεξιά του, και ο άγιος βραχίονάς του.» Δεξιά δε και βραχίονας του Θεού και Πατρός δεν θα μπορούσε να είναι άλλος παρά μόνο ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός. <Διότι από τον Κύριο θα επιστρέψουν, και θα έλθουν στη Σιών με ευφροσύνη και αγαλλίαση αιώνια.>

«Διότι πάνω στην κεφαλή τους θα υπάρχει αγαλλίαση και αίνεση, και ευφροσύνη θα τους καταλάβει· έφυγε μακριά η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός.» Αναπλάθει πάλι το σχήμα του λόγου σύμφωνα με τη σημασία αυτών που τους έχουν ήδη συμβεί. Διότι, προσκρούοντας με πολλούς τρόπους στον Θεό και έχοντας γλιστρήσει στις λατρείες των ειδώλων σαν σε κάποιους λάκκους, μολύνονταν σε μεγάλο βαθμό· και αφού απέρριψαν την εντολή του πάνσοφου Μωυσή, στράφηκαν σε διδασκαλίες και εντάλματα ανθρώπων. Εξαιτίας όλων αυτών παραδόθηκαν κατά καιρούς στους Βαβυλωνίους και παρέμεναν αιχμάλωτοι κατοικώντας στη χώρα των Περσών και των Μήδων. Αλλά ελεήθηκαν πάλι. Διότι, όταν ο Κύρος τους απελευθέρωσε σύμφωνα με το θέλημα του Θεού και τους επέτρεψε να αναχωρήσουν, επέστρεφαν στην Ιουδαία χαίροντες και αλαλάζοντες, και έχοντας τις υμνωδίες προς τον Θεό σαν κάποιο στεφάνι πάνω στο κεφάλι τους. Επομένως, με αφετηρία τα ιστορικά γεγονότα, διαμορφώνει πολύ καλά και τη χαρά που αφορά τις έσχατες κλήσεις.

Και σαφής απόδειξη αυτού είναι το γεγονός ότι η προφητεία εκφωνήθηκε πάρα πολλές γενεές αργότερα, όταν πια ο θεσπέσιος Δαβίδ είχε πεθάνει. Επομένως, όσο δεν έχει ακόμη κληθεί στη χάρη διά της πίστεως, δεν έχει ακόμη αποθέσει το ποτήρι της οργής. Όταν όμως τιμήσει τον Χριστό με την πίστη, τότε οπωσδήποτε θα αφαιρεθεί από αυτήν το ποτήρι, και θα απολαύσει και αυτή μαζί τα άλλα αγαθά, για τα οποία έχει γραφτεί ότι: «Θα ξεχάσουν την πρώτη τους θλίψη, και δεν θα έρθει πια στην καρδιά τους· αλλά θα υπάρχει αγαλλίαση και αιώνια ευφροσύνη πάνω από το κεφάλι τους. Διότι απήλθε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός».

Θα ήταν αληθές και με άλλον τρόπο, και μάλιστα πολύ λογικό, ότι εκείνοι που απομακρύνονται από τον Θεό και παραμελούν την αγάπη προς αυτόν, είναι αναγκαίο να θλίβονται και να παραμένουν εντελώς μακριά από κάθε τι που μπορεί να προσφέρει χαρά. «Διότι δεν υπάρχει χαρά για τους ασεβείς», λέει ο Κύριος, «για τους οποίους έχει φυλαχθεί αιώνια ο σκώληκας». Αντίθετα, για τους επιεικείς, και όσους έχουν ευσεβή και φιλόθεο σκοπό, θα ταίριαζε φυσικά να ευφραίνονται με όλα τα αγαθά. «Διότι αιώνια ευφροσύνη θα είναι πάνω από το κεφάλι τους», σύμφωνα με τα γραφόμενα, «και έφυγε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός». Προς αυτούς απευθύνει επιστολή και ο θεσπέσιος Παύλος λέγοντας: «Χαίρετε πάντοτε εν Κυρίω· και πάλι θα πω, χαίρετε. Η επιείκειά σας ας γίνει γνωστή σε όλους τους ανθρώπους». Διότι, όπως στους αμαρτωλούς ακολουθεί αναγκαστικά η τιμωρία, έτσι και σε όσους έχουν ως σκοπό να ζήσουν ενάρετα, ακολουθεί το να εμπλουτίζονται με τα άνωθεν αγαθά. <Και θα αφανίσω την άμπελό της και τις συκιές της, για τις οποίες είπε: Αυτές είναι οι αμοιβές μου, που μου έδωσαν οι εραστές μου· και θα τα καταστήσω μαρτυρία, και θα τα καταφάγουν τα θηρία του αγρού και τα πετεινά του ουρανού και τα ερπετά της γης.> Αυτό ακριβώς μπορεί να ειπωθεί πάλι με άλλον τρόπο, με το: «Θα αφαιρέσω τον σίτο μου στην ώρα του, και τον οίνο μου στον καιρό του».

Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Ακύλα, λέγεται: 〈μήπως δεν είσαι εσύ ο ίδιος εκείνος που κατέκοψε την ορμή; ή την αλαζονεία〉 σύμφωνα με τον Σύμμαχο, αλλά και: 〈τραυμάτισες τον δράκοντα〉, ή σύμφωνα με τον Θεοδοτίωνα: 〈μήπως δεν είσαι εσύ ο ίδιος εκείνος που ερήμωσε τη θάλασσα, το νερό της αβύσσου, εκείνος που μετέτρεψε τα βάθη της θάλασσας σε οδό, για να τη διαβούν οι διασωθέντες και λυτρωθέντες από τον Κύριο〉.

Αυτά, λοιπόν, που έπραξες στους παλαιούς καιρούς εσύ, ο «βραχίονας του Κυρίου», οικονόμησε να γίνουν και στην εποχή μας· διότι έτσι οι μεν πολέμιοι και εχθροί του λαού σου θα πάθουν τα ίδια με τους παλαιούς τυράννους, οι δε υπηρέτες και οικείοι σου «θα έλθουν στη Σιών μετ' ευφροσύνης», δηλαδή στην επουράνια πόλη σου, στην οποία όταν φθάσουν «μετ' ευφροσύνης και αγαλλιάματος αιωνίου», σαν νικητές θα στεφανωθούν με τα δικά σου βραβεία· «στο κεφάλι τους», λοιπόν, θα υπάρχει «αίνεση», την οποία θα φορέσουν αντί για στεφάνι, «και ευφροσύνη θα τους καταλάβει». Τότε θα βρεθούν ελεύθεροι από κάθε φόβο, χωρίς να ανησυχούν πλέον για πολεμίους ούτε για εχθρούς· διότι στην επουράνια Σιών «έφυγε κάθε οδύνη και λύπη και στεναγμός». Αφού προσευχήθηκε με αυτά τα λόγια το προφητικό πνεύμα εκ μέρους του νέου λαού και της εξ εθνών Εκκλησίας, ο «βραχίονας του Κυρίου», προς τον οποίο απευθύνθηκε η παράκληση, αποκρίνεται και λέει: «εγώ είμαι αυτός που σε παρηγορεί»· διότι «αυτός είναι ο ιλασμός ημών» και «αυτός που παρηγορεί τους ταπεινούς». Έπειτα, υπενθυμίζει ευκαίρως τη λογική και «κατ' εικόνα Θεού πλασμένη» ουσία, λέγοντας: «γνώρισε ποια είσαι εσύ που φοβήθηκες»· διότι εσύ έχεις αξιωθεί από εμένα τη μέγιστη τιμή, ώστε να παρηγορείσαι από εμένα. Γι' αυτό λέω: «εγώ είμαι αυτός που σε παρηγορεί». Δεν γνωρίζω δε πώς, λησμονώντας τη δική σου αξία, υπέκυψες στη δειλία και «φοβήθηκες από άνθρωπο θνητό και από υιό ανθρώπου».

Και υπάρχει μία άλλη Ιερουσαλήμ, για την οποία κυρίως προφητεύονται αυτά, γι' αυτό δεν πρέπει να επιτρέπουμε ούτε να νομίζουμε ότι λέγονται για την ίδια (πόλη), ούτε ότι είναι αντίθετα μεταξύ τους· διότι η μεν βρίσκεται στον ουρανό, όπου λέγεται ότι βασιλεύει ο Θεός, και την οποία ούτε «οργή» ούτε «θυμός» αγγίζει· διότι «έφυγε οδύνη και λύπη και στεναγμός» από αυτήν. Η δε άλλη είναι η πόλη του Θεού που έχει συσταθεί πάνω στη γη, μέσω της οποίας αποδείξαμε ότι υποδηλώνεται το θεοσεβές πολίτευμα μεταξύ των ανθρώπων· και μία άλλη, πέρα από αυτές, είναι εκείνη που δοκίμασε τον «θυμό» του Θεού εξαιτίας των παρανομιών των κατοίκων της. Αντί δε του: «το ποτήριο της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου», ο Σύμμαχος απέδωσε: «το ποτήριο του θυμού του, τον κρατήρα του σπαραγμού ήπιε και στράγγιξε, και δεν υπάρχει κανείς να την παρηγορήσει». Πίνει δε κάποιος «το ποτήριο του θυμού και της πτώσεως» και «αφού πιει το στραγγίζει», όταν υφίσταται όλες τις τιμωρίες και τις κολάσεις που του επιβάλλονται για τα ατοπήματα που έχει πράξει.

Να μη ζυγίζεις την αρετή με μικρά σταθμά. Εκείνος που φροντίζει καλά τον εαυτό του, φροντίζεται από τον Θεό. ΤΙΤΛΟΣ Γʹ. — Περί των πρόσκαιρων και των αιώνιων· και ότι σφάλλουν τα μέγιστα όσοι προτιμούν τα παρόντα έναντι των μελλόντων. «Πιστεύω ότι θα δω τα αγαθά του Κυρίου στη γη των ζώντων.» «Στο κεφάλι τους θα υπάρχει άνεση, αγαλλίαση και ευφροσύνη. Έφυγε πλέον η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός.» «Εισέλθετε από τη στενή πύλη, διότι πλατιά είναι η πύλη και ευρύχωρος ο δρόμος που οδηγεί στην απώλεια, και πολλοί είναι εκείνοι που εισέρχονται από αυτήν· διότι στενή είναι η πύλη και τεθλιμμένος ο δρόμος που οδηγεί στη ζωή, και λίγοι είναι εκείνοι που τον βρίσκουν.» «Ο καιρός είναι περιορισμένος· στο εξής, αδελφοί, και όσοι έχουν γυναίκες να είναι σαν να μην έχουν, και όσοι χαίρονται σαν να μη χαίρονται· και όσοι χρησιμοποιούν αυτόν τον κόσμο σαν να μην τον καταχρώνται. Διότι παρέρχεται το σχήμα τούτου του κόσμου.» «Διότι η προσωρινή και ελαφριά θλίψη μας κατεργάζεται για εμάς, από υπερβολή σε υπερβολή, ένα αιώνιο βάρος δόξας· εφόσον εμείς δεν προσηλώνουμε το βλέμμα μας στα ορατά, αλλά στα αόρατα. Διότι τα ορατά είναι πρόσκαιρα, ενώ τα αόρατα είναι αιώνια.» «Εάν μόνο σε αυτήν τη ζωή έχουμε ελπίσει, είμαστε οι πιο ελεεινοί από όλους τους ανθρώπους.» «Δεν έχουμε εδώ μόνιμη πόλη, αλλά αναζητούμε τη μελλοντική.» «Καινούργιους ουρανούς, και καινούργια γη, και τις υποσχέσεις του προσδοκούμε, όπου κατοικεί η δικαιοσύνη.»