Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 51:12

Διότι ποια θέση θα έχει η οδύνη, και για ποιους λόγους θα υπήρχε στεναγμός, εκεί όπου αφορμή για στεναγμό και οδύνη δεν υπάρχει καμία απολύτως, αλλά αντίθετα επικρατεί η ελπίδα, η αγαλλίαση και η ευφροσύνη, καθώς και η αναφαίρετη τέρψη και χαρά; «Εγώ είμαι, εγώ είμαι αυτός που σε παρηγορεί. Γνώριζε ποια είσαι που φοβήθηκες από θνητό άνθρωπο και από υιό ανθρώπου, οι οποίοι ξεράθηκαν σαν το χορτάρι. Και ξέχασες τον Θεό που σε δημιούργησε, αυτόν που δημιούργησε τον ουρανό και θεμελίωσε τη γη. Και φοβόσουν πάντοτε όλες τις ημέρες το πρόσωπο αυτού που σε θλίβει. Διότι, όπως ακριβώς σχεδίασε να σε εξολοθρεύσει, τώρα πού είναι ο θυμός αυτού που σε θλίβει; Διότι, κατά τη σωτηρία σου, δεν θα σταθεί ούτε θα χρονοτριβήσει.» Το «Εγώ είμαι», λέει σε αυτά, σημαίνει «ζω και υπάρχω»· διότι αυτός είναι ο Ων. Και αυτό είναι αξίωμα θεοπρεπές και εξαιρετικό· διότι μόνο στη φύση που βρίσκεται πέρα από όλες ανήκει το να είναι και να ζει, η οποία δεν τα απέκτησε αυτά μετέχοντας σε κάποιον άλλο, ούτε βέβαια έχει αυτό το πράγμα ως δώρο, αλλά μάλλον η ίδια είναι η ζωή. Επομένως, «Εγώ είμαι», λέει, «αυτός που σε παρηγορεί», δηλαδή αυτός που δωρίζει κάθε πνευματική παρηγοριά και στηρίζει με τις βοήθειές του ώστε να στηρίζεσαι καλά, με σκοπό να προχωράς με θάρρος κατευθείαν προς κάθε αρετή. Ή ίσως, σε αυτά, θα κατανοήσεις την παρηγοριά και με κάποιον άλλον τρόπο.

Διότι ο Σωτήρας καλούσε μέσω των ευαγγελικών κηρυγμάτων σε καθαρισμό από τις αμαρτίες μέσω, εννοώ, της πίστης σε αυτόν, σε μέθεξη του Αγίου Πνεύματος, και σε καύχημα, και σε δόξα υιοθεσίας. Αλλά εσύ, λέει, ω Ισραήλ, ενώ εγώ υπάρχω δεν δίστασες να με περιφρονήσεις, και καταφρονώντας αυτόν που σε καλούσε στη ζωή, φοβήθηκες έναν φθαρτό άνθρωπο, και έναν υιό ανθρώπου, οι οποίοι ξεράθηκαν σαν χορτάρι. Έπειτα ξέχασες τον Θεό που σε δημιούργησε, που κατασκεύασε τον ουρανό και θεμελίωσε τη γη, και φοβήθηκες το πρόσωπο αυτού που σε θλίβει. Κατηγορεί δε ο Θεός σε αυτά τους καθοδηγητές των Ιουδαίων, οι οποίοι μέχρι τέλους συνέχισαν να εναντιώνονται στη δόξα του Σωτήρα, και, στο μέτρο που εξαρτιόταν από αυτούς, την παρουσίαζαν ως εντελώς ανύπαρκτη. Θαυματουργούσε μεν με πολλούς τρόπους, εκείνοι όμως εξέχεαν πικρούς λόγους ενάντια στις θαυμαστές θεοσημείες, διότι έλεγαν ότι εκβάλλει τα δαιμόνια μέσω του Βεελζεβούλ, του άρχοντα των δαιμονίων. Με τις διδασκαλίες του που ανύψωναν τον νόμο, έθελξε πολλές φορές τους ακροατές του, εκείνοι όμως κατρακύλησαν σε τέτοιο σημείο ασέβειας, ώστε να επιπλήττουν όσους τον επαινούσαν και να λένε: Έχει δαιμόνιο και είναι παράφρων, γιατί τον ακούτε; Φοβούνταν λοιπόν τις επιβουλές των Φαρισαίων, και θα το μαρτυρήσει αυτό λέγοντας ο μακάριος ευαγγελιστής: Γνώριζαν λοιπόν οι άρχοντες ότι αυτός είναι ο Χριστός, αλλά εξαιτίας των Φαρισαίων δεν τον ομολογούσαν.

Διότι ήδη είχαν συμφωνήσει οι Ιουδαίοι, αν κάποιος τον ομολογήσει ως Χριστό, να γίνει αποσυνάγωγος. Επιτιμά δε τους νομοδιδασκάλους και ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «Αλίμονο και σε εσάς τους νομικούς, διότι πήρατε το κλειδί της γνώσης· εσείς οι ίδιοι δεν εισέρχεστε και εμποδίζετε αυτούς που θέλουν να εισέλθουν». Κατηγορεί λοιπόν τα πλήθη των Ιουδαίων ότι, από πάρα πολλή ασυνεσία, περιφρόνησαν τον υπάρχοντα και ζωντανό Θεό, ο οποίος ανήγειρε τον ουρανό με τον λόγο του και θεμελίωσε τη γη, και προτίμησαν μάλλον τον σεβασμό προς τους ανθρώπους, αποδεχόμενοι τη φωνή φθαρτών ανθρώπων, οι οποίοι ξεραίνονται όπως ακριβώς το χορτάρι. Διότι, το ότι επρόκειτο να υποστούν την έσχατη από όλες τις τιμωρίες εκείνοι που τους επέβαλαν αυτήν την παράλογη δοξασία [ο Humfr. φαίνεται ότι διάβασε «δεῖμα»], και τους απομάκρυναν εξαιτίας αυτού από την υποχρέωση να τιμούν Εκείνον που τους καλεί στη σωτηρία, το επιβεβαίωσε πλήρως προσθέτοντας: «Διότι όπως ακριβώς σχεδίασαν να σε εξοντώσουν, και τώρα πού είναι ο θυμός εκείνου που σε θλίβει; Διότι, όταν εσύ σώζεσαι, αυτός δεν θα σταθεί, ούτε θα επιβιώσει για πολύ».

Και πάλι: Απομάκρυνες τους γνωστούς μου από εμένα. Και: Αναζήτησα κάποιον να με συμπονέσει, και δεν υπήρξε, και κάποιον να με παρηγορήσει, και δεν βρήκα. 〈ν〉 Ότι θα τον αρνηθεί ο Πέτρος — ο Ησαΐας λέει: Και φοβήθηκε από θνητό άνθρωπο, οι οποίοι σαν το χορτάρι θα ξεραθούν· εμένα όμως με ξέχασε, λέει ο Κύριος. 〈να〉 Ότι θα τον σταυρώσουν — ο Ιερεμίας λέει: Εγώ δε ήμουν σαν άκακο αρνί που οδηγείται για να θυσιαστεί.

Αυτά, λοιπόν, που έπραξες στους παλαιούς καιρούς εσύ, ο «βραχίονας του Κυρίου», οικονόμησε να γίνουν και στην εποχή μας· διότι έτσι οι μεν πολέμιοι και εχθροί του λαού σου θα πάθουν τα ίδια με τους παλαιούς τυράννους, οι δε υπηρέτες και οικείοι σου «θα έλθουν στη Σιών μετ' ευφροσύνης», δηλαδή στην επουράνια πόλη σου, στην οποία όταν φθάσουν «μετ' ευφροσύνης και αγαλλιάματος αιωνίου», σαν νικητές θα στεφανωθούν με τα δικά σου βραβεία· «στο κεφάλι τους», λοιπόν, θα υπάρχει «αίνεση», την οποία θα φορέσουν αντί για στεφάνι, «και ευφροσύνη θα τους καταλάβει». Τότε θα βρεθούν ελεύθεροι από κάθε φόβο, χωρίς να ανησυχούν πλέον για πολεμίους ούτε για εχθρούς· διότι στην επουράνια Σιών «έφυγε κάθε οδύνη και λύπη και στεναγμός». Αφού προσευχήθηκε με αυτά τα λόγια το προφητικό πνεύμα εκ μέρους του νέου λαού και της εξ εθνών Εκκλησίας, ο «βραχίονας του Κυρίου», προς τον οποίο απευθύνθηκε η παράκληση, αποκρίνεται και λέει: «εγώ είμαι αυτός που σε παρηγορεί»· διότι «αυτός είναι ο ιλασμός ημών» και «αυτός που παρηγορεί τους ταπεινούς». Έπειτα, υπενθυμίζει ευκαίρως τη λογική και «κατ' εικόνα Θεού πλασμένη» ουσία, λέγοντας: «γνώρισε ποια είσαι εσύ που φοβήθηκες»· διότι εσύ έχεις αξιωθεί από εμένα τη μέγιστη τιμή, ώστε να παρηγορείσαι από εμένα. Γι' αυτό λέω: «εγώ είμαι αυτός που σε παρηγορεί». Δεν γνωρίζω δε πώς, λησμονώντας τη δική σου αξία, υπέκυψες στη δειλία και «φοβήθηκες από άνθρωπο θνητό και από υιό ανθρώπου».

Λέει δε αυτά απευθυνόμενος στους πιο δειλούς και αδύναμους της εκκλησίας· διότι όσοι τελειώθηκαν και στολίστηκαν με τα στεφάνια του μαρτυρίου έτυχαν της δόξας κοντά Του.⌝ Επειδή δε ‹όλοι› αποτελούν «ένα σώμα» «και όταν πάσχει ένα μέλος, συμπάσχουν όλα τα μέλη», ευλόγως προσφέρει την παρηγοριά και τη θεραπεία και στους πιο δειλούς και αδύναμους, καθώς και σε όσους χωλαίνουν κατά τον καιρό των διωγμών, προσκαλώντας τους σε μετάνοια. Γι' αυτό λέει: 〈Μάθε ποια είσαι εσύ που φοβήθηκες από θνητό άνθρωπο και από υιό ανθρώπου, οι οποίοι ξεράθηκαν σαν το χορτάρι〉· ⌜διότι έπρεπε να παραμένεις άφοβος και ατάραχος, ως δικός μου λαός, αποβλέποντας στο τέλος της φθαρτής φύσεως των ανθρώπων και στον επερχόμενο όλεθρο που πρόκειται να πλήξει αυτούς ακριβώς, τους οποίους 〈φοβήθηκες〉.

Γιατί λοιπόν πρέπει να αγωνιούμε ή να φοβόμαστε με ανθρώπινο φόβο, ενώ οφείλουμε να καταφεύγουμε υπό την 〈σκιά〉 μου και να μην απομακρυνόμαστε από αυτήν, αλλά και να φέρουμε πάντοτε 〈τους λόγους μου〉 δια 〈στόματος〉; Το δε: 〈θα θέσω τους λόγους μου στο στόμα σου〉, θα μπορούσε να είναι παρόμοιο με αυτό που ειπώθηκε από τον Σωτήρα μας προς τους μαθητές του: «όταν όμως σας οδηγούν στα δικαστήρια, να μην μεριμνήσετε πώς ή τι θα μιλήσετε· διότι θα σας δοθεί λόγος εκείνη την ώρα για το τι θα μιλήσετε· επειδή δεν είστε εσείς που μιλάτε, αλλά το Πνεύμα του Πατέρα μου που μιλάει μέσα σας». Και για τον λόγο αυτόν φανέρωσα στους ανθρώπους το δικό μου 〈χέρι〉, με το οποίο 〈έστησα τον ουρανό και θεμελίωσα τη γη〉, προκειμένου να 〈πω〉 στη 〈Σιών〉, δηλαδή στον 〈λαό〉 μου, να έχει θάρρος και να μην αγωνιά πλέον, ούτε 〈να φοβάται από θνητό άνθρωπο〉. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: 〈και στη σκιά του χεριού μου θα σε σκεπάσω, με το οποίο φύτεψα τον ουρανό και θεμελίωσα τη γη· και για να πω στη Σιών, Λαός μου είσαι εσύ〉, ενώ σύμφωνα με τον Ακύλα: 〈και για να πω στη Σιών, Λαός μου είσαι εσύ〉. Κάθε 〈λαός〉 του Θεού λοιπόν θα μπορούσε ευλόγως να ονομάζεται 〈Σιών〉, και η 〈Σιών〉 δεν θα είναι τίποτε άλλο από τον 〈λαό〉 του Θεού. Σε ολόκληρο δε τον παρόντα λόγο αυτά έχουν απευθυνθεί προς τον λαό που προέρχεται από τα έθνη, όπως έχει αποδειχθεί από τα προηγούμενα.

Πράγματι, έγιναν ωραία τα βήματά της. Εξεγέρσου, Σιών, όπως στην αρχή της ημέρας, ως αιώνια γενεά· διότι πάνω στο κεφάλι σου θα υπάρχει αγαλλίαση και αίνεση, και θα σε καταλάβει ευφροσύνη. Εγώ είμαι, εγώ είμαι που σε παρηγορώ, λέει ο Κύριος. Ιδού, έχω ζωγραφίσει τα τείχη σου πάνω στα χέρια μου και βρίσκεσαι ενώπιόν μου διαπαντός. Αυτήν ακριβώς τη λαμπρότητά της, λοιπόν, προβλέποντας και η ίδια, την προανήγγειλε μέσω του Ησαΐα λέγοντας: Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου για τον Κύριο· διότι με έντυσε με ιμάτιο σωτηρίας και με χιτώνα ευφροσύνης, μου φόρεσε μίτρα όπως στον νυμφίο και με στόλισε με στολίδια όπως τη νύφη. Και δεν θα είμαι πλέον σαν πόλη εγκαταλελειμμένη, αλλά σαν περιζήτητη, και σαν στέφανος κάλλους στο χέρι του Κυρίου και ως βασιλικό διάδημα στο χέρι του Θεού.