Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 51:18

Διότι τόλμησαν να πουν από πάρα πολλή αφροσύνη, δηλαδή απόνοια, και άθεο φρόνημα: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή μίλησε ο Θεός, αυτόν όμως δεν γνωρίζουμε από πού είναι». Αλλά, λέγει, εκείνοι που παλαιότερα αρνούνταν και είχαν διολισθήσει σε αυτόν τον βαθμό ασέβειας, αφού λάβουν στη γλώσσα τους δικούς μου λόγους και τεθούν υπό τη σκέπη της δεξιάς μου χειρός, θα αναγνωρίσουν τον Λυτρωτή, και θα ομολογήσουν λέγοντας σε αυτόν: Εσύ είσαι ο Θεός μου. Επομένως, η πίστη είναι σωτήριο πράγμα, και η δύναμη της ομολογίας στον Χριστό είναι οδός που οδηγεί στην ατέρμονη ζωή. <Ξύπνα, ξύπνα, σήκω επάνω, Ιερουσαλήμ, εσύ που ήπιες το ποτήρι του θυμού από το χέρι του Κυρίου. Διότι το ποτήρι της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού το ήπιες, και το άδειασες, και δεν υπήρχε κανείς να σε παρηγορήσει από όλα τα τέκνα σου που γέννησες· και δεν υπήρχε κανείς να κρατήσει το χέρι σου, ούτε από όλους τους υιούς σου που ανέθρεψες.> Απευθύνεται στη Συναγωγή των Ιουδαίων σαν να έχει πέσει και να κείτεται ακόμη, και την προστάζει να σηκωθεί, σχεδόν δίνοντάς της το χέρι και δείχνοντας ευσπλαχνία ως Θεός. Και βέβαια δεν λέμε ότι η έγερση είναι σωματική, διότι ούτε η πτώση πρέπει να νοείται ως τέτοια, αλλά μάλλον ως νοητή, εφόσον έχει συντελεστεί μέσα στην απιστία. Άρα, το αγαθό της αναστάσεως ως προς αυτά έγκειται στην πίστη.

Διότι το ποτήριο της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού εξέχεας και άδειασες. Και με τη λέξη κύπελλο εννοεί την κρίση· το δε «άδειασες», σε αυτά εδώ τα λόγια δεν σημαίνει το «έχυσες έξω», αλλά μάλλον τούτο, ότι «το ήπιες ολόκληρο», δηλαδή, δέχθηκες πλήρη τον θυμό από τον Κύριο και υπέμεινες οργή ισάξια με τα παραπτώματά σου. Διότι ως κακοί καταστράφηκαν κακώς, αφενός επειδή λεηλατήθηκε όλη η χώρα τους, και μαζί με τα Ιεροσόλυμα πυρπολήθηκε και ο ίδιος ο περίφημος ναός, και επιπροσθέτως επειδή εξέπεσαν από την ελπίδα προς τον Θεό και εκδιώχθηκαν από το ποίμνιο των αγίων. Ενώ λοιπόν σου συνέβησαν όλα αυτά, λέει, και ενώ ήσουν σαν μεθυσμένη από τον πληρέστατο θυμό, κανένα από τα τέκνα σου δεν στάθηκε δίπλα σου· δεν υπήρξε κανείς να σε πιάσει από το χέρι, δεν υπήρξε κανείς για να σε παρηγορήσει.

Και υπάρχει μία άλλη Ιερουσαλήμ, για την οποία κυρίως προφητεύονται αυτά, γι' αυτό δεν πρέπει να επιτρέπουμε ούτε να νομίζουμε ότι λέγονται για την ίδια (πόλη), ούτε ότι είναι αντίθετα μεταξύ τους· διότι η μεν βρίσκεται στον ουρανό, όπου λέγεται ότι βασιλεύει ο Θεός, και την οποία ούτε «οργή» ούτε «θυμός» αγγίζει· διότι «έφυγε οδύνη και λύπη και στεναγμός» από αυτήν. Η δε άλλη είναι η πόλη του Θεού που έχει συσταθεί πάνω στη γη, μέσω της οποίας αποδείξαμε ότι υποδηλώνεται το θεοσεβές πολίτευμα μεταξύ των ανθρώπων· και μία άλλη, πέρα από αυτές, είναι εκείνη που δοκίμασε τον «θυμό» του Θεού εξαιτίας των παρανομιών των κατοίκων της. Αντί δε του: «το ποτήριο της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου», ο Σύμμαχος απέδωσε: «το ποτήριο του θυμού του, τον κρατήρα του σπαραγμού ήπιε και στράγγιξε, και δεν υπάρχει κανείς να την παρηγορήσει». Πίνει δε κάποιος «το ποτήριο του θυμού και της πτώσεως» και «αφού πιει το στραγγίζει», όταν υφίσταται όλες τις τιμωρίες και τις κολάσεις που του επιβάλλονται για τα ατοπήματα που έχει πράξει.

Και όπως ακριβώς οι ιατροί χορηγούν σε όσους πάσχουν από καχεξία πικρά αντίδοτα για να καθαρίσουν την προϋπάρχουσα ασθένεια στο σώμα, έτσι έχει λεχθεί και για τον Θεό: «ποτήρι υπάρχει στο χέρι του Κυρίου γεμάτο από άκρατο κρασί, καλά αναμειγμένο, και το έκλινε από τούτο σε εκείνο, όμως το κατακάθι του δεν άδειασε, θα το πιουν όλοι οι αμαρτωλοί της γης»· διότι, αναλόγως προς τα πάθη που ενυπάρχουν στην ψυχή, ο ιατρός των ψυχών τής επιβάλλει τις τιμωρίες σαν κάποια θεραπευτικά αντίδοτα για την κάθαρση της προϋπάρχουσας κακίας. Αυτό λοιπόν διδάσκει ότι συνέβη και στην περίπτωση της Ιερουσαλήμ, καθώς και του λαού που βρισκόταν σε αυτήν. Λέει δε ότι δεν βρέθηκε κανένας από τους γιους της που γεννήθηκαν σε αυτήν, ο οποίος να μπορεί να την παρηγορήσει και να την απαλλάξει από τα δεινά. Το οποίο βεβαίως εκπληρώθηκε όχι σε άλλη εποχή, παρά μόνο μετά το πάθος του Σωτήρα μας, όταν ούτε προφήτης, ούτε ιερέας, ούτε κάποιος από τους θεοφιλείς άνδρες δεν βρέθηκε σε αυτήν, επειδή εξέδιωξαν από ανάμεσά τους τους μαθητές, τους αποστόλους και τους ευαγγελιστές του Σωτήρα μας, άλλους μεν θανατώνοντας, άλλους δε βασανίζοντας με πληγές και διώχνοντάς τους πολύ μακριά τους. Διότι, κατά τους χρόνους των Βαβυλωνίων, όταν πολιορκήθηκε η πόλη και ο λαός αιχμαλωτίστηκε, είχαν απομείνει ανάμεσά τους δίκαιοι άνδρες και προφήτες, οι οποίοι μπορούσαν να τους παρηγορήσουν. Αλλά τώρα η προφητεία λέει: «δεν υπήρχε κανείς να σε παρηγορήσει από τα τέκνα σου, τα οποία εγέννησες».

Εγέρσου, εγέρσου, εσύ που ήπιες από το χέρι του Κυρίου το ποτήρι του θυμού του· διότι το ποτήρι της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου, το ήπιες μέχρι τέλους και το άδειασες. Και δεν υπήρχε κανείς να σε παρηγορήσει από όλα τα τέκνα σου που γέννησες, και δεν υπήρχε κανείς να κρατήσει το χέρι σου. Ιδού, πήρα από το χέρι σου το ποτήρι της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου, και δεν θα το πιεις ποτέ ξανά· και θα το δώσω στα χέρια εκείνων που σε αδίκησαν και σε ταπείνωσαν. Εγέρσου, εγέρσου, ντύσου τη δύναμη, ντύσου τη δόξα σου· τίναξε από πάνω σου το χώμα και σήκω. Κάθισε, λύσε τον δεσμό του τραχήλου σου. Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου· ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα· ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι θα τους ντυθείς όλους αυτούς σαν στολίδι και θα τους περιβληθείς σαν στολίδι νύφης· διότι οι έρημοι τόποι σου και οι κατεστραμμένοι και οι ερειπωμένοι τώρα θα αποδειχθούν στενοί από το πλήθος των κατοίκων σου, και θα απομακρυνθούν από εσένα αυτοί που σε καταπίνουν. Διότι θα πουν στα αυτιά σου οι γιοι σου, τους οποίους είχες χάσει: Στενός είναι ο τόπος για μένα, κάνε μου τόπο για να κατοικήσω, και θα πεις στην καρδιά σου: Ποιος μου τους γέννησε αυτούς; Εγώ ήμουν άτεκνη και χήρα, αυτούς ποιος μου τους ανέθρεψε; Εγώ εγκαταλείφθηκα μόνη, αυτοί πού βρίσκονταν για μένα;