Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 51:22

Διότι έχουν γεμίσει από την οργή του Κυρίου, και αυτή έχει γίνει η αιτία της κατάρρευσής τους. Διότι, από τη φύση μας, πάντοτε κάπως έτσι συμβαίνει, όταν χτυπιόμαστε από ακραίες και απαρηγόρητες συμφορές, σχεδόν να χάνουμε τα λογικά μας και να μην βρίσκουμε καμία διέξοδο ικανή να μας σώσει, ιδιαίτερα όταν το κακό που στρέφεται εναντίον μας είναι θεήλατο. <Γι' αυτό, άκουσε, εσύ που είσαι ταπεινωμένη και μεθυσμένη, όχι όμως από κρασί. Έτσι λέει ο Κύριος, ο Θεός που κρίνει τον λαό του: Ιδού, πήρα από το χέρι σου το ποτήρι της πτώσης, το κύπελλο της οργής, και δεν πρόκειται να το πιεις ξανά πλέον, αλλά θα το δώσω και θα το βάλω στα χέρια εκείνων που σε αδίκησαν και που σε ταπείνωσαν, οι οποίοι είπαν στην ψυχή σου: "Σκύψε, για να περάσουμε", και εσύ έκανες τη μέση σου ίσα με το χώμα, δρόμο για τους διαβάτες.> Τα λόγια αυτά ανήκουν σε κάποιον που σπλαχνίζεται και ο οποίος αφενός αναχαιτίζει τον θυμό, αφετέρου τους επαναφέρει μάλλον στην ευθυμία.

Επομένως, ο Θεός, ο οποίος κρίνει δίκαια, λέει ότι η Ιερουσαλήμ δεν έχει μεθύσει από κρασί, αλλά από ανήκεστη συμφορά και από ανυπόφορη δυστυχία. Και κρίνει δίκαια, απονέμοντας στους αγαθούς τον αρμόζοντα κλήρο, και επιτιμώντας όσους δεν είναι τέτοιοι, ώστε, αφού αναδειχθούν καλύτεροι από πριν, να απομακρυνθούν από τους τρόπους της φαυλότητας και να μεταστρέψουν το φρόνημά τους προς το να επιθυμούν να σκέφτονται και να πράττουν εκείνα που είναι σύμφωνα με τους θείους νόμους Του. Όμως ιδού, λέει, πήρα το ποτήρι της πτώσης από το χέρι σου, και δεν πρόκειται πια να το πιεις. Διότι θα κληθεί, όπως είπα, στην επίγνωση του Χριστού, και θα απολαύσει μαζί μας τα άνωθεν αγαθά. Θα γίνει και αυτή μέτοχος των ιερών χαρισμάτων, και θα αποκτήσει πνευματικό πλούτο. Μάρτυρας αυτού είναι ο προφήτης όταν λέει: «Διότι πολλές ημέρες θα παραμείνουν οι γιοι του Ισραήλ χωρίς βασιλιά, χωρίς άρχοντα, χωρίς θυσία, χωρίς θυσιαστήριο, χωρίς ιερατεία και χωρίς δήλους· και μετά από αυτά οι γιοι του Ισραήλ θα επιστρέψουν και θα αναζητήσουν τον Κύριο τον Θεό τους και τον Δαβίδ τον βασιλιά τους, και θα εκσταθούν για τον Κύριο και για τα αγαθά Του, στις έσχατες ημέρες.» Διότι σε αυτά τα λόγια ο προφητικός λόγος ονομάζει Δαβίδ τον Χριστό, ο οποίος προέρχεται κατά σάρκα από το σπέρμα του Δαβίδ.

Επειδή λοιπόν έχουν κληθεί προς επιστροφή, και έχει δοθεί το ποτήριο της οργής και το κύπελλο της πτώσης στα χέρια εκείνων που την αδίκησαν, τιμωρήθηκαν οι πονηρές και αντίθετες δυνάμεις, καθώς ο Σωτήρας των πάντων Χριστός τις κατέβασε στον άδη και, αφού τις κατακρήμνισε στα τάρταρα με δεσμά σκοταδιού, τις παρέδωσε για να φυλάσσονται προκειμένου να τιμωρηθούν κατά την κρίση της μεγάλης ημέρας. Διότι αυτές ήταν που έλεγαν: Ιερουσαλήμ, σκύψε για να περάσουμε. Και εκείνη εξίσωνε το σώμα της με τη γη για όσους περνούσαν από πάνω της, δηλαδή έστρωνε τον εαυτό της κάτω και τον υπέτασσε σε όσους ήθελαν να την καταπατήσουν. Αυτό ακριβώς πράττουν οι πονηρές δυνάμεις, όταν δουν μια ψυχή παραλυμένη, η οποία εγκαταλείπει τον ίδιο της τον νου, ώστε να θέλει εύκολα να υποτάσσεται στις δικές τους ανόσιες και θεομίσητες βουλές.

Και υπάρχει μία άλλη Ιερουσαλήμ, για την οποία κυρίως προφητεύονται αυτά, γι' αυτό δεν πρέπει να επιτρέπουμε ούτε να νομίζουμε ότι λέγονται για την ίδια (πόλη), ούτε ότι είναι αντίθετα μεταξύ τους· διότι η μεν βρίσκεται στον ουρανό, όπου λέγεται ότι βασιλεύει ο Θεός, και την οποία ούτε «οργή» ούτε «θυμός» αγγίζει· διότι «έφυγε οδύνη και λύπη και στεναγμός» από αυτήν. Η δε άλλη είναι η πόλη του Θεού που έχει συσταθεί πάνω στη γη, μέσω της οποίας αποδείξαμε ότι υποδηλώνεται το θεοσεβές πολίτευμα μεταξύ των ανθρώπων· και μία άλλη, πέρα από αυτές, είναι εκείνη που δοκίμασε τον «θυμό» του Θεού εξαιτίας των παρανομιών των κατοίκων της. Αντί δε του: «το ποτήριο της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου», ο Σύμμαχος απέδωσε: «το ποτήριο του θυμού του, τον κρατήρα του σπαραγμού ήπιε και στράγγιξε, και δεν υπάρχει κανείς να την παρηγορήσει». Πίνει δε κάποιος «το ποτήριο του θυμού και της πτώσεως» και «αφού πιει το στραγγίζει», όταν υφίσταται όλες τις τιμωρίες και τις κολάσεις που του επιβάλλονται για τα ατοπήματα που έχει πράξει.

Και προσθέτει: «Γι' αυτό, άκουσε λοιπόν, εσύ που είσαι ταλαιπωρημένη και μεθυσμένη, αλλά όχι από κρασί». Και προσθέτει σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Αυτά λέγει ο Δεσπότης σου· και ο Θεός σου θα υπερασπιστεί τον λαό Του. Ιδού, αφαίρεσα από το χέρι σου το ποτήρι του σπαραγμού, τον κρατήρα, το ποτήρι του θυμού, δεν θα το πιεις ποτέ ξανά». Υπόσχεται δε ο Λόγος στην Ιερουσαλήμ ότι «θα πάρει» από αυτήν «το ποτήρι του θυμού», εάν μετανοήσει· διότι το «ιδού, αφαίρεσα» έχει λεχθεί αντί του «θα αφαιρέσω». Εάν πράξεις αυτά που σε προστάζουν και εάν υπακούσεις στον Λόγο που σου λέγει: «Εξεγέρσου, εξεγέρσου, ανάστηθι, Ιερουσαλήμ»· διότι σε αυτήν, εφόσον «εξεγερθεί» και σηκωθεί, υπόσχεται τα όσα έχουν ειπωθεί, ενώ αν δεν υπακούσει ούτε εξεγερθεί ούτε αναστηθεί από την πτώση της, αλλά παραμείνει απειθής και ανυπάκουη, η ίδια θα είναι η αιτία για τον εαυτό της που δεν θα επιτύχει τα υπεσχημένα. Αυτά δε λέγονταν προς όλο το έθνος των Ιουδαίων· διότι δεν απευθύνονταν αυτές οι προσφωνήσεις στους λίθους και στα οικοδομήματα, ούτε στο χώμα της γης και στην ερημιά του τόπου. Θα κατανοήσεις δε το νόημα του λόγου από το ότι και σε άλλα σημεία λέγεται στους ίδιους: «Μήπως αυτός που πέφτει δεν σηκώνεται; Ή αυτός που απομακρύνεται δεν επιστρέφει; Γιατί απομακρύνεστε με απομάκρυνση αναιδή; λέγει ο Κύριος». Υπόσχεται λοιπόν ότι θα την αναστήσει, ώστε «να μην πιει πλέον το ποτήρι του θυμού»· διότι αυτό πρόκειται να δοθεί στους εχθρούς της.

Εγέρσου, εγέρσου, εσύ που ήπιες από το χέρι του Κυρίου το ποτήρι του θυμού του· διότι το ποτήρι της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου, το ήπιες μέχρι τέλους και το άδειασες. Και δεν υπήρχε κανείς να σε παρηγορήσει από όλα τα τέκνα σου που γέννησες, και δεν υπήρχε κανείς να κρατήσει το χέρι σου. Ιδού, πήρα από το χέρι σου το ποτήρι της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου, και δεν θα το πιεις ποτέ ξανά· και θα το δώσω στα χέρια εκείνων που σε αδίκησαν και σε ταπείνωσαν. Εγέρσου, εγέρσου, ντύσου τη δύναμη, ντύσου τη δόξα σου· τίναξε από πάνω σου το χώμα και σήκω. Κάθισε, λύσε τον δεσμό του τραχήλου σου. Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου· ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα· ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι θα τους ντυθείς όλους αυτούς σαν στολίδι και θα τους περιβληθείς σαν στολίδι νύφης· διότι οι έρημοι τόποι σου και οι κατεστραμμένοι και οι ερειπωμένοι τώρα θα αποδειχθούν στενοί από το πλήθος των κατοίκων σου, και θα απομακρυνθούν από εσένα αυτοί που σε καταπίνουν. Διότι θα πουν στα αυτιά σου οι γιοι σου, τους οποίους είχες χάσει: Στενός είναι ο τόπος για μένα, κάνε μου τόπο για να κατοικήσω, και θα πεις στην καρδιά σου: Ποιος μου τους γέννησε αυτούς; Εγώ ήμουν άτεκνη και χήρα, αυτούς ποιος μου τους ανέθρεψε; Εγώ εγκαταλείφθηκα μόνη, αυτοί πού βρίσκονταν για μένα;