Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 51:8

«Αυτοί θα καταστραφούν, εσύ όμως θα παραμείνεις, και όλοι θα παλιώσουν σαν ένδυμα, και σαν πανωφόρι θα τους τυλίξεις, και θα αλλαχθούν· εσύ όμως είσαι ο ίδιος, και τα έτη σου δεν θα εκλείψουν.» <Ακούστε με, εσείς που γνωρίζετε το δίκαιο, λαέ μου, που ο νόμος μου είναι στην καρδιά τους· να μη φοβηθείτε τον ονειδισμό των ανθρώπων, και να μην καμφθείτε από την περιφρόνησή τους. Διότι όπως το ένδυμα θα παλιώσει από τον χρόνο, και όπως τα μάλλινα θα καταφαγωθούν από τον σκόρο· η δική μου όμως δικαιοσύνη θα υπάρχει εις τον αιώνα, και το σωτήριό μου σε γενεές γενεών.> Αφού μυσταγώγησε εκείνους που προέρχονται από τα έθνη, και συνέθεσε λόγο πιο απλό και ταιριαστό στη δική τους κατανόηση (διότι το γάλα είναι πιο κατάλληλο για εκείνους που είναι ακόμη νήπια στην πνευματική κατάσταση), απευθύνεται πάλι σε εκείνους που είναι ήδη ώριμοι, και έχουν πιο δυνατή την καρδιά, και σταθερά θεμελιωμένο τον νου .............. αν ......... να υπομείνουν ... και τίποτε δεν θεωρεί ανώτερο της ευσέβειας ......

Αλλά δεν πρέπει να θεωρούμε τίποτα τέτοιο ως σημαντικό, αλλά μάλλον να αναλογιζόμαστε ότι και ο ίδιος ο Σωτήρας και Κύριος των πάντων υπέμεινε τον σταυρό, καταφρονώντας την ντροπή. Και για τον λόγο αυτό έλεγε: «Δεν υπάρχει μαθητής ανώτερος από τον κύριό του. Αν εμένα καταδίωξαν, και εσάς θα καταδιώξουν· αν τον οικοδεσπότη τον αποκάλεσαν Βεελζεβούλ, πόσο μάλλον τους οικείους του;» και ακόμη επιπλέον αυτών: «Μακάριοι είστε όταν σας καταδιώξουν και σας ονειδίσουν και πουν κάθε πονηρό λόγο εναντίον σας, λέγοντας ψέματα εξαιτίας μου. Να χαίρεστε και να αγαλλιάζετε, διότι ο μισθός σας είναι πολύς στους ουρανούς. Διότι έτσι καταδίωξαν τους προφήτες πριν από εσάς.» Πρέπει λοιπόν εσείς να έχετε αλύγιστο νου απέναντι σε αυτά, και να αποδοκιμάζετε ως σαθρό τον περίγελο των διωκτών, να περιφρονείτε κάθε λοιδορία, και να θεωρείτε μάλλον ως αφορμή κάθε δόξας το να διώκεστε για την ευσέβεια και το να λοιδορείστε για τον Χριστό. Διότι πώς θα βλάψει η ύβρις και ο λόγος που αναβράζει από μια ασύνετη καρδιά εκείνον που διακρίνεται μέσω της υπομονής; Διότι το ότι η δόξα εκείνων που υπέφεραν θα λάμψει στον κατάλληλο καιρό, ενώ θα χαθούν στο μηδέν εκείνοι που τους ευτέλισαν και τους ονείδισαν, το έχει βεβαιώσει λέγοντας ότι «Σαν ιμάτιο θα παλιώσουν από τον χρόνο, και σαν μαλλί θα καταφαγωθούν από τον σκόρο». Και τα πιο έτοιμα να υποστούν την παλαίωση και τη σήψη είναι το μαλλί και το ιμάτιο.

Αλλά η δικαιοσύνη μου, δηλαδή η δικαίωση που προέρχεται από εμένα, και η σωτηρία που θα δοθεί, θα είναι μακρά και αέναη, και θα διατρέξει πολλές γενιές, δηλαδή θα παραμείνει στο διηνεκές. Επομένως, αφού υποφέρουμε λίγα χάριν της ευσέβειας, θα βρούμε πολύ πιο άφθονη την ανταμοιβή.

Μην χάσεις, λοιπόν, την ανυπόκριτη ευλάβεια, αγαπητέ αδελφέ. Ευλάβεια δε είναι το να απέχει κανείς από κάθε είδος πονηρίας. Εάν δε συμβεί να ονειδιστούμε για κάποιο αγαθό έργο, ας μην ντραπούμε τον ονειδισμό που άδικα μας προξενούν οι άνθρωποι και πράξουμε όσα δεν πρέπει. Διότι είναι γραμμένο: Λαέ μου, που το όνομά μου είναι στην καρδιά σας· μη φοβάστε τον ονειδισμό των ανθρώπων και μην καταβάλλεστε από τον εξευτελισμό τους. Όπως το ιμάτιο θα παλιώσει από τον χρόνο και σαν το μαλλί θα καταφαγωθεί από τον σκόρο· η δική μου όμως δικαιοσύνη μένει στον αιώνα, και το σωτήριό μου σε γενεές γενεών. Και πάλι λέγει: Εγώ όμως δεν απειθώ, ούτε αντιλέγω. Την πλάτη μου παρέδωσα σε μαστιγώσεις και τα μάγουλά μου σε ραπίσματα, και το πρόσωπό μου δεν το απέστρεψα από την ντροπή των εμπτυσμών. Και ο Κύριος έγινε βοηθός μου. Γι' αυτό δεν ντράπηκα, αλλά έκανα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν πρόκειται να καταντροπιαστώ. Επομένως, ακόμη και αν φαίνεται σε αυτούς ότι κρίνουν και εξουσιάζουν, ας μη δειλιάσουμε, ούτε να εγκαταλείψουμε την ευθεία οδό, σύμφωνα με εκείνον που λέει: Εάν παραταχθεί εναντίον μου στρατόπεδο, δεν θα φοβηθεί η καρδιά μου. Και πάλι λέγει: Ανδρίζεσθε, και ας κραταιώνεται η καρδιά σας, όλοι εσείς που ελπίζετε στον Κύριο. Και: Μη ζηλεύεις τη δόξα του αμαρτωλού, διότι δεν γνωρίζεις ποια θα είναι η καταστροφή του.

Αδελφοί, εάν ποτέ συμβεί να ονειδιστούμε για κάποιο αγαθό έργο, ας μην ντραπούμε από τον ονειδισμό που άδικα μας επιφέρουν οι άνθρωποι, και πράξουμε όσα δεν πρέπει. Διότι είναι γραμμένο: Λαέ μου, που ο νόμος μου βρίσκεται στην καρδιά σας, μη φοβάστε τον ονειδισμό των ανθρώπων, και μην καταβάλλεστε από τις ύβρεις τους. Διότι όπως ακριβώς το ένδυμα θα παλιώσει από τον χρόνο, και όπως το μαλλί θα καταφαγωθεί από τον σκόρο, η δικαιοσύνη μου όμως παραμένει στον αιώνα, και η σωτηρία μου σε γενεές γενεών. Και πάλι λέγει: Εγώ δεν γίνομαι απειθής, ούτε αντιλέγω. Τα νώτα μου παρέδωσα στις μαστιγώσεις και τις σιαγόνες μου στα ραπίσματα, και δεν απέστρεψα το πρόσωπό μου από την ντροπή των εμπτυσμών. Και ο Κύριος έγινε βοηθός μου. Για τούτο δεν ντράπηκα, αλλά κατέστησα το πρόσωπό μου σαν στερεή πέτρα, και γνώριζα ότι δεν πρόκειται να ντροπιαστώ.

Πρέπει δε μάλλον, λέει, να προσβλέπουμε στο τέλος που τους περιμένει. Αυτό ακριβώς και περιγράφει λέγοντας: «διότι όπως το ένδυμα θα καταφαγωθεί από τον χρόνο και όπως τα έρια θα καταφαγωθούν από τον σκόρο», έτσι δηλαδή και αυτοί θα παραδοθούν στη φθορά και στην απώλεια. Επομένως, δεν πρέπει να φοβούνται τίποτα, αλλά να έχουν θάρρος στον Σωτήρα τους, τον οποίο προηγουμένως δίδαξε ότι είναι αθάνατος, αγέραστος, διαρκής και σωτήριος. Και πάλι επαναλαμβάνει τη θεολογία, επισφραγίζοντάς την μέσω των προκειμένων, λέγοντας: «η δε δικαιοσύνη μου θα παραμείνει εις τον αιώνα, και το σωτήριό μου εις γενεάς γενεών». Η προσθήκη «Ιερουσαλήμ» δεν απαντάται ούτε στην εβραϊκή ανάγνωση ούτε στους άλλους ερμηνευτές, αλλά ο μεν Ακύλας λέει: «εξεγέρσου, εξεγέρσου, ενδύσου δύναμη, βραχίονα Κυρίου», και ο Σύμμαχος: «εξεγέρσου, εξεγέρσου, ενδύσου δύναμη, βραχίονα Κυρίου», και ο Θεοδοτίων παρομοίως: «εξεγέρσου, εξεγέρσου, ενδύσου δύναμη, βραχίονα Κυρίου».

Διότι, όπως ακριβώς ένας οδοιπόρος που βαδίζει μέσα στον καύσωνα, όταν βρει μια καθαρή πηγή φλεγόμενος από τη δίψα, και ενώ κυριεύεται από μεγάλη πείνα κάθεται κοντά σε ένα τραπέζι που έχει κάθε λογής εδέσματα, αλλά εμποδίζεται από κάποιον ισχυρότερο να αγγίξει το τραπέζι και να απολαύσει τα φαγητά, αισθάνεται σφοδρή την οδύνη και το μαρτύριο, επειδή κάθεται κοντά στο τραπέζι και δεν μπορεί να απολαύσει τα φαγητά, όπως και αυτός που κάθεται δίπλα στην πηγή και δεν μπορεί να απολαύσει το νερό· έτσι και κατά την ημέρα της κρίσεως, οι ασεβείς θα βλέπουν τους αγίους να ευφραίνονται, ενώ οι ίδιοι δεν θα μπορούν να απολαύσουν τη βασιλική τράπεζα. Διότι και τον Αδάμ ο Θεός, θέλοντας να τον τιμωρήσει, τον έβαλε να καλλιεργεί τη γη ακριβώς απέναντι από τον παράδεισο, ώστε κάθε μέρα και ώρα, βλέποντας εκείνο το ποθητό μέρος από το οποίο εξήλθε, να έχει πάντοτε την οδύνη στην ψυχή του. Εάν λοιπόν και εδώ δεν συναντηθούμε μεταξύ μας, εκεί δεν θα υπάρχει κανείς που να μας εμποδίσει να ζήσουμε τότε ο ένας μαζί με τον άλλον· και θα δούμε αυτούς που μας εξόρισαν, όπως ακριβώς ο Λάζαρος τον πλούσιο, και οι μάρτυρες τους τυράννους. Μην απογοητεύεσαι, λοιπόν, αλλά να θυμάσαι τον προφήτη που λέει: «Τον χλευασμό των ανθρώπων να μην τον φοβάστε, και από την περιφρόνησή τους να μην καταβάλλεστε· διότι όπως το μαλλί κατατρώγεται από τον σκόρο, έτσι θα καταφαγωθούν και αυτοί, και θα φθαρούν σαν παλιό ένδυμα».

Διότι τέτοια είναι τα παρόντα, είτε είναι ευχάριστα είτε λυπηρά. Ένας άλλος προφήτης, μάλιστα, παρομοίασε ολόκληρη την ανθρώπινη ευημερία όχι με χόρτο, αλλά με μια άλλη, ακόμη πιο ευτελή ύλη, ονομάζοντάς την ολόκληρη μαζί «άνθος χόρτου». Διότι δεν αναφέρθηκε σε ένα μόνο μέρος της, όπως παραδείγματος χάριν μόνο στον πλούτο, ή μόνο στην τρυφή, ή μόνο στην εξουσία, ή μόνο στις τιμές, αλλά, αφού περιέλαβε όλα όσα θεωρούνται λαμπρά στους ανθρώπους με μία ονομασία, αυτήν της δόξας, εισήγαγε έπειτα την εικόνα του χόρτου λέγοντας: «Κάθε δόξα ανθρώπου είναι σαν το άνθος του χόρτου». Αλλά μήπως η δυστυχία είναι κάτι το φοβερό και βαρύ; Όμως πρόσεξε ότι και αυτή πάλι παρομοιάζεται με μιαν άλλη εικόνα, και περιφρόνησέ την και αυτήν. Διότι, παρομοιάζοντας τις λοιδορίες, τις ύβρεις, τους ονειδισμούς, τα χλευάσματα των εχθρών και τις επιβουλές με ιμάτιο που πάλιωσε και με μαλλί που καταφαγώθηκε, έλεγε: «Τον ονειδισμό των ανθρώπων μη φοβάστε, και από την περιφρόνησή τους μην καταβάλλεστε, διότι θα παλιώσουν σαν το ιμάτιο και θα καταφαγωθούν όπως το μαλλί από τον σκόρο». Τίποτα λοιπόν από όσα συμβαίνουν ας μη σε ταράζει, αλλά, αφήνοντας κατά μέρος το να παρακαλάς τον δείνα και τον δείνα και το να προστρέχεις σε σκιές —διότι αυτό είναι η ανθρώπινη συμμαχία—, παρακάλα αδιάκοπα τον Θεό που λατρεύεις να δώσει μόνο ένα νεύμα· και όλα λύνονται μέσα σε μία στιγμή.

Αλλά μήπως η δυσπραγία είναι κάτι το φοβερό και βαρύ; Αλλά δες πάλι και αυτήν να παραβάλλεται με μια άλλη εικόνα, και περιφρόνησέ την και αυτήν. Διότι, παρομοιάζοντας τις λοιδορίες και τις ύβρεις και τα ονείδη και τα σκώμματα από τους εχθρούς, καθώς και τις επιβουλές, με ιμάτιο που έχει παλιώσει και με μαλλί που έχει καταφαγωθεί, έλεγε: «Τον ονειδισμό των ανθρώπων να μη φοβάστε και από τον χλευασμό τους να μην ηττάστε, διότι θα παλιώσουν σαν ιμάτιο και θα καταφαγωθούν έτσι, όπως το μαλλί από τον σκόρο».

Μην αποθαρρύνεσαι λοιπόν, αλλά να θυμάσαι τον προφήτη που λέει: τον χλευασμό των ανθρώπων μην τον φοβάστε και από την καταφρόνησή τους μην καταβάλλεστε. Διότι θα καταφαγωθούν όπως το μαλλί από τον σκόρο, και θα φθαρούν σαν ένδυμα. Αναλογίσου δε και τον Δεσπότη, πώς ευθύς από τα σπάργανα καταδιωκόταν και ριχνόταν σε γη βαρβάρων, Αυτός που συγκρατεί τον κόσμο, γινόμενος για εμάς πρότυπο ώστε να μην λιποψυχούμε στους πειρασμούς.

Αλλά μήπως η συμφορά είναι κάτι το φοβερό και βαρύ; Δες όμως και αυτήν πάλι να παραβάλλεται με κάποια άλλη εικόνα, και περιφρόνησέ την και αυτήν. Διότι, παρομοιάζοντας τις λοιδορίες, τις ύβρεις, τους ονειδισμούς και τα σκώμματα των εχθρών, καθώς και τις επιβουλές τους, με ένδυμα που πάλιωσε και με μαλλί που καταφαγώθηκε, έλεγε: «Μην φοβάστε τον ονειδισμό των ανθρώπων και μην καταβάλλεστε από την περιφρόνησή τους, διότι θα παλιώσουν σαν το ένδυμα και θα καταφαγωθούν έτσι όπως το μαλλί από τον σκόρο».

Αν όμως και εδώ δεν συναντηθούμε, εκεί κανείς δεν θα μας εμποδίσει να ζήσουμε μαζί. Και θα δούμε αυτούς που μας εξόρισαν, όπως ο Λάζαρος τον πλούσιο και οι μάρτυρες τους τυράννους. Μην αποθαρρύνεσαι, λοιπόν, αλλά να θυμάσαι τον προφήτη που λέει: «Μη φοβάστε τον χλευασμό των ανθρώπων και μην καταβάλλεστε από την περιφρόνησή τους, διότι θα καταφαγωθούν όπως το μαλλί από τον σκόρο».

«Διότι επαίνεσα τους νεκρούς, αυτούς που έχουν ήδη πεθάνει, περισσότερο από τους ζωντανούς, και καλύτερος από αυτούς τους δύο είναι εκείνος που δεν γεννήθηκε ακόμη, ο οποίος δεν γνώρισε όλο το έργο που γίνεται κάτω από τον ήλιο.» «Όλος ο μόχθος του ανθρώπου προορίζεται για το στόμα του.» «Σε τι υπερτερεί ο άνθρωπος από το κτήνος; Σε τίποτα· διότι τα πάντα είναι ματαιότητα.» «Όλες οι ημέρες του είναι γεμάτες πόνους και η απασχόλησή του ταραχή και θυμός. Ακόμη και τη νύχτα δεν ησυχάζει η καρδιά του. Διότι και αυτό είναι ματαιότητα.» «Όπως ακριβώς βγήκε γυμνός από την κοιλιά της μητέρας του, έτσι θα επιστρέψει, φεύγοντας όπως ήρθε, και δεν θα πάρει τίποτα από τον μόχθο του στο χέρι του για να το πάρει μαζί του· και αυτό επίσης είναι μια θλιβερή αρρώστια· διότι ακριβώς όπως ήρθε, έτσι και θα απέλθει.» «Οι πατέρες σας και οι προφήτες πού είναι; Μήπως θα ζήσουν αιώνια;» «Κάθε σάρκα είναι χορτάρι, και κάθε δόξα ανθρώπου είναι σαν το άνθος του χορταριού. Ξεράθηκε το χορτάρι, και το άνθος του έπεσε.» «Ιδού, όλοι εσείς θα παλιώσετε σαν το ένδυμα, και ο σκόρος θα σας καταφάει.» «Μη φοβηθείτε τον ονειδισμό των ανθρώπων και μην καταβάλλεστε από τις προσβολές τους· διότι θα παλιώσουν σαν το ένδυμα και θα φαγωθούν από τον σκόρο.» «Καπνός είναι η πνοή στα ρουθούνια μας· και η ζωή μας θα παρέλθει σαν τα ίχνη της νεφέλης. Διότι η ζωή μας είναι πέρασμα μιας σκιάς.» «Τι μας ωφέλησε η υπερηφάνειά μας; Και τι μας προσέφερε ο πλούτος μαζί με την αλαζονεία;»

Το άριστο μέτρο για τη χρήση του οίνου είναι η ανάγκη του σώματος. Διότι το μεν κρασί δυναμώνει το σώμα, τη δε ψυχή ο λόγος του Θεού. Όταν καταναλωθεί ο οίνος, οι λύπες θα φύγουν, εκδιωκόμενες όπως το σκοτάδι από τη θύελλα. ΤΙΤΛΟΣ Η΄. —Περί οφθαλμών. «Ο οφθαλμός που βλέπει τα καλά ευφραίνει την καρδιά.» «Οι οφθαλμοί σου ας βλέπουν ορθά και τα βλέφαρά σου ας κατευθύνονται δίκαια.» «Τι έχει κτιστεί πιο πονηρό από τον οφθαλμό; Γι' αυτό δακρύζει από κάθε πρόσωπο.» «Ο πονηρός οφθαλμός φθονεί για το ψωμί, και είναι ελλιπής στο τραπέζι του.» «Κύριε Πατέρα, και Θεέ της ζωής μου, μη μου δώσεις μετεωρισμό οφθαλμών.» «Να προσέχεις και να θυμάσαι, ότι ο πονηρός οφθαλμός είναι κακό πράγμα.» «Ο λύχνος του σώματος είναι ο οφθαλμός. Εάν λοιπόν ο οφθαλμός σου είναι καθαρός, όλο το σώμα σου θα είναι φωτεινό. Εάν όμως ο οφθαλμός σου είναι πονηρός, όλο το σώμα θα είναι σκοτεινό.» ΤΙΤΛΟΣ Θ΄. —Περί ονειδισμού· και ότι δεν πρέπει να ονειδίζουμε. «Απομάκρυνε από τον εαυτό σου τους επονείδιστους λόγους.» «Μη φοβάστε τον ονειδισμό των ανθρώπων και μην καταβάλλεστε από τον χλευασμό τους· διότι θα καταφαγωθούν από τον χρόνο όπως το ρούχο, και θα φαγωθούν από τον σκώρο όπως τα μάλλινα.» «Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να αισθανθείς ντροπή επειδή ονειδίστηκες, διότι την αιώνια αισχύνη θα ξεχάσεις, και τον ονειδισμό της χηρείας σου δεν πρόκειται να θυμηθείς πια.» «Μην αποστραφείς μετά βδελυγμίας άνθρωπο, και μην τον ονειδίσεις μπροστά του.» «Εκείνος που ονειδίζει φίλο, διαλύει τη φιλία.» «Μην ονειδίζεις άνθρωπο που αποστρέφεται την αμαρτία.»