Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 52:1

Όταν, όμως, η γλυκύτητα της οσμής επιδιώκεται με σκοπό την ακολασία, ο πόρος της αίσθησης φράσσεται από τον κονιορτό, ως ευεργεσία του Κυρίου, ο οποίος τα οικονομεί αυτά για χάρη τους. Ίσως δε, επειδή στον ναό υπήρχαν τα εύοσμα αρώματα, τόσο το μύρο του χρίσματος όσο και το θυμίαμα της σύνθεσης (ο ναός όμως έχει κατεδαφιστεί και βρίσκεται τώρα μέσα στον κονιορτό, γκρεμισμένος και κείμενος χαμαί), αντί για την άλλοτε γλυκιά οσμή (σύμφωνα με τη νομική λατρεία) τώρα υπάρχει κονιορτός, εξαιτίας των ψυχών που πορεύθηκαν με υψηλό και ανυπότακτο τράχηλο, στις οποίες έχει επίσης ειπωθεί: «Ιδού, ο οίκος σας αφήνεται σε εσάς έρημος». Είναι ωστόσο δυνατόν σε αυτές τις ψυχές (εάν θελήσουν να αποτινάξουν από πάνω τους το χώμα) να πληρωθούν από την ευωδία του Χριστού, σύμφωνα με την προτροπή εκείνου που λέει: «Τίναξε από πάνω σου το χώμα και ανάστηθι, Ιερουσαλήμ, και ενδύσου τη δόξα του βραχίονά σου».

Βιβλίο Ε', Τόμοι Έξι. Τόμος Α'. «Εξεγέρσου, εξεγέρσου, Σιών· ενδύσου την ισχύ σου, Σιών, και ενδύσου τη δόξα σου, Ιερουσαλήμ, αγία πόλη· δεν θα περάσει πλέον μέσα από εσένα απερίτμητος και ακάθαρτος». Ακούγοντας σε αυτά τα λόγια για Σιών και Ιερουσαλήμ, να μη νομίσεις ότι υποδηλώνονται απλώς οι πόλεις που έχουν ανεγερθεί από λίθους. Ο λόγος της προφητείας σημαίνει μάλλον τη σύναξη όσων έχουν κληθεί μέσω της πίστεως, δηλαδή την Εκκλησία που προέρχεται τόσο από τα ιουδαϊκά τάγματα όσο και από τα έθνη. Λέγοντας δε το «Εξεγέρσου», και μάλιστα τόσο συχνά, τους χαρίζει πλουσιοπάροχη την παρηγοριά.

Και αυτό το διδάσκει λέγοντας προς τη Σιών, δηλαδή την Ιερουσαλήμ, η οποία είναι η Εκκλησία του ζωντανού Θεού: Δεν θα περάσει πλέον μέσα από εσένα απερίτμητος και ακάθαρτος. Διότι, ιστορικά, θα κατανοήσεις το λεχθέν ως εξής: Τα γειτονικά προς την Ιερουσαλήμ έθνη μπορούν να νοηθούν ως απερίτμητα και ακάθαρτα, καθώς ούτε τον κατά φύση και αληθινό Θεό γνώριζαν, ούτε είχαν λάβει την παιδαγωγία του νόμου. Και πολεμούσαν πάρα πολύ συχνά εναντίον των κατά σάρκα Ισραηλιτών, ώστε σε πολλές περιπτώσεις να φαίνονται ανώτεροι από τη δύναμη που διέθεταν εκείνοι, και σχεδόν περνούσαν μέσα από αυτήν, έχοντάς την ριγμένη κάτω από τα πόδια τους. Από τα ιστορικά γεγονότα, όμως, κάποιες φορές διαμορφώνουμε τα πνευματικά νοήματα. Τα στίφη των δαιμόνων, δηλαδή οι κοσμοκράτορες αυτού του σκότους, και μαζί με αυτούς ο βέβηλος Σατανάς, έχουν κάτω από τα πόδια τους τις ψυχές που δεν έχουν ακόμη υποταχθεί στον Θεό, και τρόπον τινά περνούν μέσα από αυτές, χωρίς κανείς να τους εμποδίζει ή να τις υπερασπίζεται. Όταν, όμως, οικειωθούν με τον Θεό και αποκτήσουν αυτόν ως δόξα και δύναμη, τότε ακριβώς θα παύσουν τα έργα της πλεονεξίας εκείνων. Διότι είναι γραμμένο: «Θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου γύρω από εκείνους που τον φοβούνται, και θα τους σώσει». Επομένως, ως απερίτμητοι και ακάθαρτοι θα μπορούσαν να νοηθούν οι βδελυρές, βέβηλες, πρόξενοι κάθε ρύπου, πονηρές και αντίπαλες δυνάμεις. <Τίναξε από πάνω σου το χώμα, και σήκω, και κάθισε, Ιερουσαλήμ.>

Έτσι λοιπόν και η Ιερουσαλήμ, έχοντας πέσει ολοκληρωτικά κατάχαμα και έχοντας απλωθεί στο έδαφος ώστε να καταπατείται από εκείνους που την ταπείνωσαν, προστάζεται να εγερθεί, και για δεύτερη φορά της απευθύνεται ο Λόγος λέγοντας: «Εξεγέρσου, εξεγέρσου, Σιών, ενδύσου την ισχύ σου, Σιών»· διότι η λογική ψυχή έχει πράγματι μεγίστη δύναμη και ισχύ και έχει μεγάλη δόξα, καθώς έχει πλαστεί «κατ' εικόνα Θεού», και επιθυμεί να την ανακτήσει και να γίνει «αγία πόλη», ώστε να μην διαβεί ποτέ πλέον μέσα από αυτήν ούτε «απερίτμητος» ούτε «ακάθαρτος»· με τον όρο λοιπόν «απερίτμητος» υποδηλώνει τον αλλογενή και αλλόφυλο, και με τον όρο «ακάθαρτος» τον ειδωλολάτρη. Εάν επομένως υπακούσεις στο πρόσταγμα και αφού εγερθείς γίνεις «αγία πόλη» του Θεού, ο Λόγος σού υπόσχεται, λέγει, ότι ούτε ειδωλολάτρης ούτε αλλογενής θα διαβεί μέσα από εσένα.

Εγέρσου, εγέρσου, εσύ που ήπιες από το χέρι του Κυρίου το ποτήρι του θυμού του· διότι το ποτήρι της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου, το ήπιες μέχρι τέλους και το άδειασες. Και δεν υπήρχε κανείς να σε παρηγορήσει από όλα τα τέκνα σου που γέννησες, και δεν υπήρχε κανείς να κρατήσει το χέρι σου. Ιδού, πήρα από το χέρι σου το ποτήρι της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου, και δεν θα το πιεις ποτέ ξανά· και θα το δώσω στα χέρια εκείνων που σε αδίκησαν και σε ταπείνωσαν. Εγέρσου, εγέρσου, ντύσου τη δύναμη, ντύσου τη δόξα σου· τίναξε από πάνω σου το χώμα και σήκω. Κάθισε, λύσε τον δεσμό του τραχήλου σου. Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου· ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα· ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι θα τους ντυθείς όλους αυτούς σαν στολίδι και θα τους περιβληθείς σαν στολίδι νύφης· διότι οι έρημοι τόποι σου και οι κατεστραμμένοι και οι ερειπωμένοι τώρα θα αποδειχθούν στενοί από το πλήθος των κατοίκων σου, και θα απομακρυνθούν από εσένα αυτοί που σε καταπίνουν. Διότι θα πουν στα αυτιά σου οι γιοι σου, τους οποίους είχες χάσει: Στενός είναι ο τόπος για μένα, κάνε μου τόπο για να κατοικήσω, και θα πεις στην καρδιά σου: Ποιος μου τους γέννησε αυτούς; Εγώ ήμουν άτεκνη και χήρα, αυτούς ποιος μου τους ανέθρεψε; Εγώ εγκαταλείφθηκα μόνη, αυτοί πού βρίσκονταν για μένα;

Εξέγερσου, εξέγερσου, Σιών, ντύσου τη δύναμή σου, Σιών, και ντύσου τη δόξα σου, Ιερουσαλήμ, αγία πόλη· διότι δεν πρόκειται πλέον να περάσει μέσα από εσένα απερίτμητος και ακάθαρτος. Τίναξε από πάνω σου το χώμα και σήκω, κάθισε, Ιερουσαλήμ, βγάλε τα δεσμά από τον τράχηλό σου, αιχμάλωτη θυγατέρα της Σιών. Διότι αυτά λέει ο Κύριος: Πουληθήκατε δωρεάν και δεν θα λυτρωθείτε με αργύρια. Έτσι λέει ο Κύριος: Στην Αίγυπτο κατέβηκε ο λαός μου αρχικά για να κατοικήσει εκεί ως ξένος, και στους Ασσυρίους οδηγήθηκαν με τη βία· και τώρα τι κάνετε εδώ; αυτά λέει ο Κύριος: Επειδή ο λαός μου συνελήφθη δωρεάν, απορείτε και θρηνείτε ... γι' αυτό ο λαός μου θα γνωρίσει το όνομά μου εκείνη την ημέρα, διότι εγώ είμαι αυτός που ομιλεί, παρίσταμαι ως ωραιότητα πάνω στα όρη, ... ως αυτός που φέρνει χαρμόσυνες ειδήσεις για αγαθά, διότι θα κάνω ακουστή τη σωτηρία σου ... διότι η φωνή των φρουρών σου υψώθηκε, και με τη φωνή αυτή όλοι μαζί θα ευφρανθούν· διότι θα δουν κατάματα, όταν ο Κύριος ελεήσει τη Σιών. Ας ξεσπάσουν σε ευφροσύνη όλα μαζί τα ερημωμένα μέρη της Ιερουσαλήμ, διότι ο Κύριος την ελέησε και λύτρωσε την Ιερουσαλήμ. Και ο Κύριος θα αποκαλύψει τον άγιο βραχίονά του ενώπιον όλων των εθνών ...

Πότε θα ακούσεις από τον Θεό: «Ξύπνα, ξύπνα, σήκω εσύ που ήπιες το ποτήρι της οργής μου και το κύπελλο της πτώσης. Ντύσου τη δύναμή σου, ντύσου τη δόξα σου. Τίναξε από πάνω σου το χώμα και σήκω. Βγάλε τα δεσμά από τον τράχηλό σου· πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των παραπετασμάτων σου. Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να εντραπείς που χλευάστηκες και χτύπησαν τα χέρια τους εναντίον σου όλοι οι διαβάτες του δρόμου, σφύριξαν και κούνησαν τα κεφάλια τους και είπαν "αυτή είναι η πόλη, το στεφάνι της δόξας και η χαρά όλης της γης;" και "πώς κάθισε σαν χήρα αυτή που ήταν γεμάτη από λαούς και η άρχουσα των χωρών έγινε υποτελής σε φόρους;" Διότι είπε ο Θεός σου "για λίγο χρόνο σε εγκατέλειψα, και με έλεος μεγάλο θα σε σπλαχνιστώ. Με λίγη οργή απέστρεψα το πρόσωπό μου, και με έλεος αιώνιο θα σε ελεήσω." Ή λοιπόν θα ψάλεις σαν τον Δαβίδ προς τον Θεό: "Ανάλογα με το πλήθος των οδυνών στην καρδιά μου, οι παρηγοριές σου εύφραναν την ψυχή μου." Ποιος νέος Μωυσής θα σταθεί δίπλα σου, ή ποιος Ζοροβάβελ θα εμφανιστεί για να σε επαναφέρει; Και πότε θα μπορέσεις να συνάξεις τα τέκνα σου από τους τέσσερις ανέμους, ανάμεσα στα οποία σκορπιστήκαμε, με τον ίδιο τρόπο που τα φιλόστοργα πουλιά μαζεύουν κάτω από τις φτερούγες τους τα δικά τους νεοσσά;