Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 52:11

Αυτό που ειπώθηκε στον Λωτ στα Σόδομα: «σώσε την ψυχή σου», και στον Ησαΐα: «εξέλθετε από αυτήν και αποχωριστείτε, και μην αγγίζετε τίποτα ακάθαρτο», το ίδιο λέει και εδώ· διότι πρέπει να αποφεύγεται η συναναστροφή με εκείνους που παροργίζουν τον Θεό.

Διότι, αυτά που ο άγιος Θεός έχει αποφασίσει, ποιος θα τα ματαιώσει; Και αυτόν που ο Θεός κατέκρινε, ποιος θα τον δικαιώσει; Εκείνοι λοιπόν, ως υπερασπιστές των δικών τους φαντασιώσεων, ας γράφουν ό,τι θέλουν· εσείς όμως, αδελφοί, επειδή βαστάζετε τα σκεύη του Κυρίου και υπερασπίζεστε τα δόγματα της Εκκλησίας, σας παρακαλώ, να γίνετε εξεταστές του ζητήματος· και εάν μεν γράφουν άλλα λόγια εκτός από τα προαναφερθέντα του Αρείου, αμέσως να τους καταδικάσετε ως υποκριτές, οι οποίοι κρύβουν μεν το δηλητήριο του φρονήματός τους, κολακεύουν δε σαν το φίδι με τα λόγια των χειλέων τους. Διότι, γράφοντας αυτά, έχουν μαζί τους εκείνους που είχαν εκδιωχθεί τότε μαζί με τον Άρειο, δηλαδή τον Σεκούνδο τον Πενταπολίτη, και τους κληρικούς που κάποτε είχαν ελεγχθεί στην Αλεξάνδρεια, και σε αυτούς γράφουν στην Αλεξάνδρεια· και το αξιοπερίεργο είναι ότι εμάς και εκείνους που ήταν μαζί μας, μας έκαναν να διωχθούμε, μολονότι ο ευσεβέστατος βασιλιάς Κωνσταντίνος μάς είχε αποστείλει με ειρήνη στην πατρίδα και στην εκκλησία, μεριμνώντας για την ομόνοια των λαών· σε αυτούς όμως φρόντισαν να παραδοθούν τώρα οι εκκλησίες, και απέδειξαν σε όλους ότι εξαιτίας τους στήθηκε εξαρχής όλη η επιβουλή εναντίον μας και εναντίον των άλλων.

Ποιος, λοιπόν, δεν θα απορούσε βλέποντας να φιλονικούν άδικα αυτούς, τους οποίους ο Κύριος καταδίκασε, και βλέποντάς τους να υπερασπίζονται την αίρεση την οποία ο Κύριος ήλεγξε ως ακοινώνητη, μη επιτρέποντας στον αρχηγό της να εισέλθει στην Εκκλησία, και να μη φοβούνται τα γεγραμμένα, αλλά να επιχειρούν τα αδύνατα; «Διότι όσα ο Θεός αποφάσισε, ποιος θα τα ανατρέψει;» Και αυτόν που ο Θεός καταδίκασε, ποιος θα τον δικαιώσει; Εκείνοι, λοιπόν, ας γράφουν ό,τι θέλουν υπερασπιζόμενοι τις δικές τους επινοήσεις· εσείς όμως, αδελφοί, ως «βαστάζοντες τα σκεύη του Κυρίου» και υπερασπιζόμενοι τα δόγματα της αλήθειας, σας παρακαλώ, γίνετε εξεταστές της υποθέσεως. Και αν μεν γράφουν διαφορετικά λόγια από τα προαναφερθέντα του Αρείου, εξαιτίας αυτού να τους καταδικάσετε ως υποκριτές, οι οποίοι κρύβουν το δηλητήριο του φρονήματός τους, ενώ κολακεύουν σαν το φίδι με τα λόγια των χειλιών τους. Διότι, ενώ γράφουν αυτά, έχουν μαζί τους εκείνους που εκδιώχθηκαν τότε μαζί με τον Άρειο, τον Σεκούνδο τον Πενταπολίτη και τους κληρικούς που κάποτε ελέγχθηκαν στην Αλεξάνδρεια, και προς αυτούς απευθύνονται γράφοντας στην Αλεξάνδρεια.

Πολλά, λοιπόν, θα μπορούσε να πει κανείς εναντίον αυτής της μυσαρής και χριστομάχου αιρέσεως, και πολλά θα μπορούσε να αποδείξει, ότι δηλαδή τα επιτηδεύματα του Κωνσταντίου αποτελούν προοίμια του Αντιχρίστου. Επειδή όμως, όπως είπε ο προφήτης, «από τα πόδια έως το κεφάλι δεν υπάρχει τίποτε το υγιές σε αυτήν», αλλά έχει γεμίσει από κάθε ρύπο και από κάθε ασέβεια, σε σημείο που πρέπει να την αποφεύγει κανείς έστω και μόνο στο άκουσμά της, σαν τον εμετό του σκύλου και το δηλητήριο των φιδιών, καθώς και ο ίδιος ο Κωστίλιος φέρει ολοφάνερα την εικόνα του Αντικειμένου· για να μη μακρηγορούμε, είναι καλό να αρκεστούμε στη θεία Γραφή και να υπακούσουμε όλοι σε αυτά που παραγγέλλει, τόσο για τις άλλες αιρέσεις, όσο και κυρίως για τούτη. Η δε παραγγελία της είναι η εξής: «Απομακρυνθείτε, απομακρυνθείτε, εξέλθετε από εκεί και μην αγγίζετε τίποτε το ακάθαρτο· εξέλθετε από ανάμεσά τους και διαχωριστείτε, εσείς που φέρετε τα σκεύη του Κυρίου».

Διότι λύτρο για τον άνθρωπο είναι ο ίδιος του ο πλούτος. Κάνε πολλούς από τους θλιβομένους συνεργάτες σου στην κοινωνία της προσευχής, μήπως τυχόν σου συγχωρηθεί η επινόηση της κακίας. Όταν ο λαός κάθισε να φάει και να πιει, και σηκώθηκαν να παίξουν (η δε διασκέδασή τους αυτή ήταν ειδωλολατρία), τότε οι Λευίτες, αφού εξοπλίστηκαν εναντίον των ίδιων των αδελφών τους, καθιέρωσαν τα χέρια τους στην ιεροσύνη. Και σε σας λοιπόν, που φοβάστε τον Κύριο, όσοι τώρα λυπηθήκατε βαθιά για την ανάρμοστη συμπεριφορά όσων καταδικάστηκαν, παραγγέλλουμε το εξής: Εάν μεν τους δείτε να μετανοούν για την ατοπία των πράξεών τους, συμπονέστε τους σαν να είναι δικά σας μέλη που έχουν ασθενήσει· εάν όμως τους δείτε να αυθαδιάζουν και να περιφρονούν τη δική σας λύπη για αυτούς, εξέλθετε από ανάμεσά τους, αποχωριστείτε τους και μην αγγίζετε τίποτα ακάθαρτο· ώστε με αυτόν τον τρόπο εκείνοι μεν, νιώθοντας ντροπή, να έλθουν σε επίγνωση της δικής τους κακίας, εσείς δε να λάβετε τον μισθό του ζήλου του Φινεές, δια της δικαιοκρισίας του Θεού και Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Προς εσάς δε, όσοι λυπηθήκατε με την ασχημοσύνη εκείνων που καταδικάστηκαν, παραγγέλλουμε το εξής: Εάν μεν τους δείτε να μετανοούν για την ατοπία των πράξεών τους, να δείξετε συμπόνια ως προς οικεία μέλη που έχουν ασθενήσει· εάν όμως αντιληφθείτε ότι αυθαδιάζουν και περιφρονούν τη δική σας θλίψη γι' αυτούς, εξέλθετε από ανάμεσά τους και αποχωριστείτε, και μην αγγίζετε τίποτε ακάθαρτο· ώστε με αυτόν τον τρόπο, αφενός εκείνοι, αφού ντραπούν, να έλθουν σε επίγνωση της δικής τους κακίας, και αφετέρου εσείς να λάβετε τον μισθό του ζήλου του Φινεές από τον Σωτήρα μας Ιησού Χριστό, στον οποίο ανήκει η δόξα και το κράτος, νυν και αεί, και εις τους αιώνας των αιώνων. Αμήν.

Και πάλι σχετικά με τον Θεό Πατέρα: «Ψάλτε στον Κύριο άσμα καινούργιο, διότι θαυμαστά έργα έκανε ο Κύριος. Τον έσωσε το δεξί του χέρι και ο άγιος βραχίονάς του.» <Απομακρυνθείτε, απομακρυνθείτε, βγείτε από εκεί, και μην αγγίζετε τίποτα ακάθαρτο. Βγείτε από το μέσο της, ξεχωρίστε, εσείς που μεταφέρετε τα σκεύη του Κυρίου, διότι δεν θα βγείτε με ταραχή, ούτε σαν να βρίσκεστε σε φυγή.

«Διότι θα πορευθεί πριν από εσάς ο Κύριος, και αυτός που σας συγκεντρώνει είναι ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ». Φαίνεται ότι ο λόγος αυτός απευθύνεται από τον Θεό είτε προς εκείνους που έχουν συγκεντρωθεί μέσω της πίστης και έχουν γίνει τέκνα της Εκκλησίας, είτε ίσως προς τους αγίους μυσταγωγούς, δηλαδή τους αποστόλους και τους ευαγγελιστές, οι οποίοι έγιναν φως της οικουμένης, μεταφέροντας τον λόγο των ευαγγελικών κηρυγμάτων σε αυτούς που βρίσκονται σε όλη τη γη. Σε αυτούς, λοιπόν, προσέταξε να απομακρυνθούν και να απέχουν από τους απίστους, σαν από μολυσμένους, επειδή όχι μόνο δεν επέλεξαν να πιστέψουν στον Χριστό, αλλά και διότι κατέστησαν τους εαυτούς τους ένοχους για το έγκλημα της Κυριοκτονίας. «Εξέλθετε, λοιπόν, και μην αγγίζετε ακάθαρτο», δηλαδή, αποκοπείτε από την κοινωνία μαζί τους, ώστε να μην επιθυμείτε ούτε καν να τους αγγίξετε. «Διότι όποιος αγγίζει πίσσα», λέει, «θα μολυνθεί»· και πράγματι, είναι αναγκαίο εκείνοι που πίστεψαν στον Χριστό και κλήθηκαν μέσω αυτού στον καθαρισμό από την αμαρτία και στη μέθεξη του αγιασμού, να αγαπούν να μένουν μακριά από την ιουδαϊκή άγνοια, να έχουν εντελώς διαφορετικό φρόνημα από εκείνους και να αποχωριστούν ολότελα. Διότι καμία κοινωνία δεν υπάρχει μεταξύ φωτός και σκότους, ούτε μερίδιο έχει ο πιστός με τον άπιστο.

«Τόσο ανόητοι είστε; Ενώ αρχίσατε με το Πνεύμα, τώρα τελειώνετε με τη σάρκα;» Διότι περιτέμνονταν ασύνετα, αν και είχαν λάβει την πνευματική περιτομή, δηλαδή μέσω του Χριστού. Επομένως, κατ' ανάγκην για αυτά ο Θεός των όλων λέει το: «Απομακρυνθείτε», και το: «Εξέλθετε από εκεί», και το: «Αποχωριστείτε εσείς που φέρετε τα σκεύη του Κυρίου». Διότι εκείνοι που τίμησαν πλήρως με την πίστη τον Εμμανουήλ και έγιναν κοινωνοί της θείας φύσεώς Του, μέσω του ότι μετείχαν στο Άγιο Πνεύμα και γέμισαν από τα ιερά Του χαρίσματα, φέρουν τα σκεύη του Θεού. Και με ποιον τρόπο, θα το διδάξει ο πάνσοφος Παύλος λέγοντας: «Ενδυθείτε την πανοπλία του Θεού· αυτή δε είναι ο θώρακας της δικαιοσύνης, η περικεφαλαία του σωτηρίου, η ασπίδα της πίστεως, η μάχαιρα του Πνεύματος, που είναι ο Λόγος του Θεού.» Διότι, έχοντας αυτή τη νοητή πανοπλία, εκστρατεύουν εναντίον του Σατανά και αντιστέκονται στις δυνάμεις που είναι μαζί του, ορμώντας μπροστά κατά κάποιον τρόπο και προασπίζοντας τις δικές τους ψυχές και τους λαούς που βρίσκονται υπό την ευθύνη τους· διότι αυτό είναι το καθήκον των ηγετών. Πλην όμως, αφού πρόσταξε να εξέλθουν από ανάμεσά της, λέει: «Δεν θα εξέλθετε με ταραχή, ούτε θα πορευθείτε ως φυγάδες». Διότι δεν προστάζει να απομακρυνθούν από τις ιουδαϊκές τάξεις ως φυγάδες, δηλαδή φοβισμένοι, αλλά μάλλον ήρεμα και σαν να έχουν εξουσία, σαν να αρνούνται να θέλουν να συζούν με τόσο μολυσμένους ανθρώπους και να συγκαταλέγονται στους βέβηλους και πονηρούς.

Και λέμε ότι νεκρά έργα της σάρκας είναι προφανώς τα μυσαρά και βέβηλα πάθη, και το να επιλέγει κανείς να φρονεί τα γήινα. Γι' αυτόν τον λόγο και στην αρχή λέγαμε, ότι ενώ ήμασταν νεκροί εξαιτίας των παραπτωμάτων, ο Θεός και Πατέρας μάς ζωοποίησε μαζί με τον Χριστό. Επομένως, μέσω ενός εμφανούς πράγματος, ο λόγος μάς οδηγεί σε λεπτές έννοιες. Διότι αποπέμπει από την παρεμβολή τους λεπρούς, υποδεικνύοντας αινιγματωδώς ότι εκείνοι που έχουν νεκρωθεί από την αμαρτία και σχεδόν έχουν τον νου τους στιγματισμένο με ποικίλα πάθη, και νοσούν βαριά φέροντας μέσα τους την ασχήμια, είναι ανάγκη να αποχωρούν από το πλήθος των αγίων και να τίθενται κάπου έξω από τους ιερούς καταλόγους. Διότι σε καμία περίπτωση δεν θα συναναστραφεί ο πονηρός με τους δικαίους, ούτε ο ρυπαρός με τους αγνούς, ούτε βέβαια θα συνυπάρξει με τους αγιασμένους εκείνος που φέρει τον δυσέκνιπτο μολυσμό της αμαρτίας. «Διότι ποια κοινωνία», λέει, «έχει το φως με το σκοτάδι, ή ποια μερίδα έχει ο πιστός με τον άπιστο;» Και ότι για εκείνους που θέλουν να ζουν ορθά, είναι αναγκαίο για την ωφέλειά τους να σπεύδουν να απομακρύνονται από τους πονηρούς, αυτό πάλι η θεόπνευστη Γραφή θα μας το αποδείξει. Διότι είπε κάπου ο Θεός στους δικούς Του: «Εξέλθετε, εξέλθετε από το μέσον τους, και αποχωριστείτε, εσείς που φέρετε τα σκεύη του Κυρίου.» Ως σκεύη δε του Κυρίου θα μπορούσαν να νοηθούν οι πολυειδείς αρετές.

Και όπως πολλές φορές έχει αναφερθεί από εμάς για τον θεοσεβή βίο των ανθρώπων, στη συνέχεια αυτών το προφητικό πνεύμα απευθύνεται στο πρόσωπο της χορείας των αποστόλων λέγοντας: «Απομακρυνθείτε, απομακρυνθείτε, εξέλθετε από εκεί» –προφανώς δηλαδή από τον άπιστο λαό– «και ακάθαρτο μην αγγίζετε, εξέλθετε από το μέσο αυτής και αποχωριστείτε, εσείς που φέρετε τα σκεύη του Κυρίου». Ως «σκεύη δε του Κυρίου» νοούνταν τα ίδια τους τα σώματα, τα οποία είχαν εκλεγεί από τον Κύριο και είχαν αφιερωθεί στον Θεό «με αγιότητα και τιμή», ή και «σκεύη του Κυρίου» αποτελούσαν τα ευαγγέλια της Καινής Διαθήκης, τα οποία τους προστάζει, φέροντάς τα μαζί τους, να απαλλαγούν από την απιστία του ιουδαϊκού λαού και να αποχωριστούν από αυτούς. Και προσθέτει: «διότι δεν θα εξέλθετε με ταραχή ούτε θα πορευτείτε ως φυγάδες»· διότι δεν ξεκίνησαν την περιοδεία στα έθνη σαν να καταδιώκονταν, αλλά με κάθε προθυμία και ελεύθερη προαίρεση, έχοντας λάβει την εντολή «να μαθητεύσουν όλα τα έθνη στο όνομά του». Γι' αυτό ειπώθηκε προς αυτούς: «διότι δεν θα εξέλθετε με ταραχή ούτε θα πορευτείτε ως φυγάδες»· πραγματοποιούσαν λοιπόν την πορεία τους με απόλυτη ειρήνη, έχοντας μαζί τους Εκείνον που τους είχε πει: «Ιδού, εγώ είμαι μαζί σας όλες τις ημέρες έως τη συντέλεια του αιώνος»· πράγμα που ακριβώς σημαίνει και ο παρών λόγος που αναφέρει: «Διότι ο Κύριος θα προπορεύεται μπροστά από εσάς, και ο Θεός του Ισραήλ θα σας επισυνάγει».

Ευφράνσου, στείρα, εσύ που δεν γεννάς, ξέσπασε και βόησε και τέρπου, εσύ που δεν δοκιμάζεις ωδίνες, διότι τα τέκνα της έρημης είναι περισσότερα παρά εκείνης που έχει τον άνδρα. Και πότε άλλοτε, παρά κατά την παρουσία του Σωτήρος ημών Ιησού Χριστού, αποκάλυψε ο Πατέρας και Θεός των όλων ενώπιον των εθνών τον μέγα βραχίονα, ο οποίος δεν είναι άλλος από τον Λόγο Του; Αυτά δε τα έθνη, βλέποντας τη σωτηρία που τους δωρήθηκε από τον Θεό, προστάζονται να απομακρυνθούν από την προηγούμενη πλάνη, και να μην αγγίζουν πλέον τα ακάθαρτα, στα οποία προηγουμένως κυλιούνταν, περιπλεγμένα σε αισχρά και μιαρά έργα; Και επειδή δεν είναι κάτι το ασήμαντο το να αποχωρίζουν τους εαυτούς τους από την προηγούμενη πατροπαράδοτη πολιτεία και από την κοινή συναναστροφή των ανθρώπων, για τον λόγο αυτόν ο ίδιος ο Κύριος υπόσχεται ότι θα συμπορεύεται και θα συγκεντρώσει όσους φέρουν τα σκεύη Του, δηλαδή, προφανώς, τα ιερά δόγματα και τους θείους λόγους.

Απομακρυνθείτε, απομακρυνθείτε, εξέλθετε από εκεί, και μην αγγίζετε τίποτα ακάθαρτο, εξέλθετε από το μέσο της, αποχωριστείτε εσείς που φέρετε τα σκεύη του Κυρίου· διότι δεν θα εξέλθετε με ταραχή ούτε θα πορευθείτε με φυγή· διότι ο Κύριος θα προπορεύεται από εσάς, και αυτός που θα σας συγκεντρώνει είναι ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ.

Απομακρύνσου από αυτούς και άλλαξε πορεία. Διότι δεν πρόκειται να κοιμηθούν, εάν δεν κάνουν κάποιο κακό. Σε δρόμους ασεβών μην εισέλθεις, ούτε να αναζητήσεις δρόμους παρανόμων.» «Αγκάθια και παγίδες βρίσκονται στους στραβούς δρόμους· όποιος όμως προφυλάσσει την ψυχή του, θα μείνει μακριά από αυτά.» «Γιε μου, μην ζηλέψεις τους κακούς ανθρώπους, ούτε να επιθυμήσεις να είσαι μαζί τους. Διότι ψέματα μηχανεύεται η καρδιά τους, και βάσανα λαλούν τα χείλη τους.» «Μην γίνεσαι σύντροφος με άνθρωπο θυμώδη· και μην συναναστρέφεσαι με οργίλο φίλο, μήπως και μάθεις τους τρόπους του και βάλεις θηλιά στην ψυχή σου.» «Απομακρυνθείτε, βγείτε από εκεί, και μην αγγίζετε τίποτα ακάθαρτο. Βγείτε από ανάμεσά τους, διαχωριστείτε εσείς που φέρετε τα σκεύη του Κυρίου.» «Απέχε από το άδικο, και δεν θα φοβηθείς, και τρόμος δεν θα σε πλησιάσει.» «Εκείνος που αγγίζει πίσσα θα μολυνθεί, και εκείνος που συναναστρέφεται με υπερήφανο θα του μοιάσει.» «Σας παρακαλώ, αδελφοί, να προσέχετε εκείνους που προκαλούν τις διχοστασίες και τα σκάνδαλα, αντίθετα προς τη διδασκαλία που εσείς διδαχθήκατε, και να απομακρύνεστε από αυτούς.»