Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 52:2

Όταν, όμως, η γλυκύτητα της οσμής επιδιώκεται με σκοπό την ακολασία, ο πόρος της αίσθησης φράσσεται από τον κονιορτό, ως ευεργεσία του Κυρίου, ο οποίος τα οικονομεί αυτά για χάρη τους. Ίσως δε, επειδή στον ναό υπήρχαν τα εύοσμα αρώματα, τόσο το μύρο του χρίσματος όσο και το θυμίαμα της σύνθεσης (ο ναός όμως έχει κατεδαφιστεί και βρίσκεται τώρα μέσα στον κονιορτό, γκρεμισμένος και κείμενος χαμαί), αντί για την άλλοτε γλυκιά οσμή (σύμφωνα με τη νομική λατρεία) τώρα υπάρχει κονιορτός, εξαιτίας των ψυχών που πορεύθηκαν με υψηλό και ανυπότακτο τράχηλο, στις οποίες έχει επίσης ειπωθεί: «Ιδού, ο οίκος σας αφήνεται σε εσάς έρημος». Είναι ωστόσο δυνατόν σε αυτές τις ψυχές (εάν θελήσουν να αποτινάξουν από πάνω τους το χώμα) να πληρωθούν από την ευωδία του Χριστού, σύμφωνα με την προτροπή εκείνου που λέει: «Τίναξε από πάνω σου το χώμα και ανάστηθι, Ιερουσαλήμ, και ενδύσου τη δόξα του βραχίονά σου».

Και αυτό το διδάσκει λέγοντας προς τη Σιών, δηλαδή την Ιερουσαλήμ, η οποία είναι η Εκκλησία του ζωντανού Θεού: Δεν θα περάσει πλέον μέσα από εσένα απερίτμητος και ακάθαρτος. Διότι, ιστορικά, θα κατανοήσεις το λεχθέν ως εξής: Τα γειτονικά προς την Ιερουσαλήμ έθνη μπορούν να νοηθούν ως απερίτμητα και ακάθαρτα, καθώς ούτε τον κατά φύση και αληθινό Θεό γνώριζαν, ούτε είχαν λάβει την παιδαγωγία του νόμου. Και πολεμούσαν πάρα πολύ συχνά εναντίον των κατά σάρκα Ισραηλιτών, ώστε σε πολλές περιπτώσεις να φαίνονται ανώτεροι από τη δύναμη που διέθεταν εκείνοι, και σχεδόν περνούσαν μέσα από αυτήν, έχοντάς την ριγμένη κάτω από τα πόδια τους. Από τα ιστορικά γεγονότα, όμως, κάποιες φορές διαμορφώνουμε τα πνευματικά νοήματα. Τα στίφη των δαιμόνων, δηλαδή οι κοσμοκράτορες αυτού του σκότους, και μαζί με αυτούς ο βέβηλος Σατανάς, έχουν κάτω από τα πόδια τους τις ψυχές που δεν έχουν ακόμη υποταχθεί στον Θεό, και τρόπον τινά περνούν μέσα από αυτές, χωρίς κανείς να τους εμποδίζει ή να τις υπερασπίζεται. Όταν, όμως, οικειωθούν με τον Θεό και αποκτήσουν αυτόν ως δόξα και δύναμη, τότε ακριβώς θα παύσουν τα έργα της πλεονεξίας εκείνων. Διότι είναι γραμμένο: «Θα στρατοπεδεύσει άγγελος Κυρίου γύρω από εκείνους που τον φοβούνται, και θα τους σώσει». Επομένως, ως απερίτμητοι και ακάθαρτοι θα μπορούσαν να νοηθούν οι βδελυρές, βέβηλες, πρόξενοι κάθε ρύπου, πονηρές και αντίπαλες δυνάμεις. <Τίναξε από πάνω σου το χώμα, και σήκω, και κάθισε, Ιερουσαλήμ.>

«Λύσε τον δεσμό του τραχήλου σου, αιχμάλωτη θυγατέρα της Σιών». Την καθιστά λοιπόν γνώστρια αγιοπρεπών καυχημάτων. Και διδάσκει με σαφήνεια με ποιον τρόπο θα ενδυθεί την ισχύ του βραχίονά της, και μαζί με αυτήν και τη δόξα. Πρώτα, βεβαίως, την προστάζει να αποτινάξει το χώμα, και έτσι να εγερθεί, να καθίσει και να απεκδυθεί τον δεσμό του τραχήλου. Και ως χώμα εδώ, όπως φρονώ, πρέπει να νοηθεί το γεώδες φρόνημα και η ακαθαρσία των σαρκικών επιθυμιών.

Διότι, όπως ακριβώς εκείνοι που κείτονται χάμω είναι εντελώς αναπόφευκτο να γεμίζουν με χώμα και σκόνη, κατά τον ίδιο, νομίζω, τρόπο, και σε εκείνους που έχουν τον νου τους ριγμένο κάτω και γεώδες το φρόνημα, φωλιάζουν οι λογισμοί της σαρκικής ακαθαρσίας. Πρέπει, λοιπόν, εμείς, που έχουμε κληθεί στην πνευματική οικειότητα προς τον Κύριό μας Ιησού Χριστό και πρόκειται να ενδυθούμε τον ίδιο ως δύναμη και δόξα, να αποτινάξουμε εκ των προτέρων το χοϊκό και γεώδες φρόνημα, και να καθαρίσουμε προηγουμένως τον νου μας, και, όπως λέει ο πάνσοφος Παύλος, να απεκδυθούμε τον παλαιό άνθρωπο που φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες, και να ενδυθούμε τον νέο, που ανακαινίζεται σύμφωνα με την εικόνα εκείνου που τον έκτισε. Κάνοντας αυτό ανασταινόμαστε, δηλαδή χρησιμοποιούμε νου ορθό και σταθερό, και καρδιά εδραιωμένη, σύμφωνα με αυτό που ειπώθηκε κάπου αλλού από τον Θεό μέσω ενός από τους προφήτες: «Στήσε τον εαυτό σου όρθιο, Σιών». Και ο θεσπέσιος Δαβίδ ψάλλει κάπου ότι «Έστησε πάνω σε πέτρα τα πόδια μου και κατηύθυνε τα βήματά μου». Έχει γραφτεί επίσης στο βιβλίο των Ψαλμών: «Ο Θεός κάθεται στον άγιο θρόνο του», δηλαδή διατηρεί τη βασιλεία του αδιάκοπα σταθερή και εδραιωμένη. Διότι τίποτα το σωματικό δεν πρέπει να νοείται για τον Θεό. Στο να καθίσει κανείς, δηλαδή στο να αποκτήσει σταθερό και εδραιωμένο φρόνημα, θα ακολουθήσει και η απελευθέρωση από τον δεσμό του τραχήλου.

Αλλά εν Χριστώ ελευθερωνόμαστε και από αυτά· και, αφού διαρρήξουμε τους δεσμούς τους, όπως έχει γραφτεί, και απορρίψουμε από πάνω μας τον ζυγό τους, με ελεύθερο και ανεμπόδιστο φρόνημα κατορθώνουμε το αγαθό. Έτσι κάπου λέει προς εμάς μέσω ενός από τους προφήτες ο Θεός των όλων: «Και θα εξέλθετε, και θα σκιρτήσετε σαν μοσχάρια που έχουν λυθεί από τα δεσμά, και θα καταπατήσετε τους ανόμους· διότι θα γίνουν σαν στάχτη κάτω από τα πόδια σας.» Προσθέτοντας δε σε αυτά το «Η αιχμάλωτη θυγατέρα Σιών», πρώτον μεν μας αφήνει να εννοήσουμε ότι ο Θεός σπλαχνίζεται αυτούς που έχουν πέσει κάτω από διαβολικούς ζυγούς και έχουν υποδουλωθεί στην αμαρτία. Έπειτα, εκτός από αυτό, αποδεικνύει ότι πέφτουμε σε αυτή την κατάσταση, αν και ήταν δυνατόν να μην το πάθουμε. Διότι, έχοντας ονομάσει τη Σιών αιχμάλωτη, την ονομάζει και θυγατέρα. Τότε πώς ήταν δυνατόν να αλωθεί στους βρόχους της αιχμαλωσίας η θυγατέρα του Θεού, η οποία είχε αξιωθεί τόσο λαμπρής δόξας; Ποιος λοιπόν την έφερε σε αυτή την κατάσταση; Δεν ήταν καθόλου η αδυναμία εκείνου που σώζει, αλλά η βούληση και η προαίρεση εκείνης που έπαθε, η οποία βγήκε έξω από την ευσπλαχνία του Πατέρα, επειδή επέλεξε μάλλον το πονηρό, και με την απόφασή της υπέρ του χειρότερου κατέλυσε το αγαθό. <Διότι αυτά λέει ο Κύριος: Δωρεάν πουληθήκατε, και χωρίς ασήμι θα λυτρωθείτε.> Αφού την ονόμασε αιχμάλωτη, κατ' ανάγκην παραθέτει και τις ταλαιπωρίες που πάντοτε συμβαίνουν σε όσους πέφτουν σε αυτή την κατάσταση.

Παραμένει, λοιπόν, η κτίση ανακαινισμένη προς το καλύτερο και ωραιότερο, γεμάτη αγαλλίαση και χαρά για τα τέκνα του Θεού κατά την ανάσταση, για τα οποία τώρα στενάζει και συνωδίνει, προσδοκώντας και η ίδια την απολύτρωσή μας από τη φθορά του σώματος, ώστε, όταν εμείς αναστηθούμε και αποτινάξουμε τη νεκρότητα της σάρκας σύμφωνα με το γεγραμμένο: «αποτίναξε το χώμα και σήκω και κάθισε, Ιερουσαλήμ», και όταν ελευθερωθούμε από την αμαρτία, να ελευθερωθεί και αυτή από τη φθορά, μη όντας πλέον υποδουλωμένη στη ματαιότητα, αλλά στη δικαιοσύνη. «Διότι γνωρίζουμε», λέει, «ότι όλη η κτίση συστενάζει και συνωδίνει μέχρι τώρα. Και όχι μόνο αυτό, αλλά και εμείς οι ίδιοι, που έχουμε την απαρχή του Πνεύματος, και εμείς οι ίδιοι στενάζουμε μέσα μας, προσδοκώντας την υιοθεσία, την απολύτρωση του σώματός μας». Αλλά και ο Ησαΐας λέει: «Διότι, όπως ο νέος ουρανός και η νέα γη, που εγώ», λέει, «δημιουργώ, παραμένουν ενώπιόν μου, λέει ο Κύριος, έτσι θα παραμείνει το σπέρμα σας και το όνομά σας». Και πάλι: «Έτσι λέει ο Κύριος που δημιούργησε τον ουρανό, αυτός είναι ο Θεός που κατασκεύασε τη γη και τη δημιούργησε, αυτός την εδραίωσε, δεν τη δημιούργησε άδεια, αλλά για να κατοικείται». Πράγματι, ο Θεός δεν δημιούργησε το σύμπαν άσκοπα ούτε μάταια με σκοπό την καταστροφή, όπως φρονούν όσοι σκέπτονται μάταια, αλλά για να υπάρχει, να κατοικείται και να παραμένει.

Και την προτρέπει να πράξει και κάτι άλλο λέγοντας: «Εκτίναξε το χώμα και σήκω, Ιερουσαλήμ»· διότι από την ίδια εξαρτιόταν να αποτινάξει το χώμα που την είχε περικαλύψει, να σηκωθεί από την πτώση που της είχε συμβεί και να λύσει τον δεσμό του τραχήλου που της είχε επιβληθεί, με τον οποίο οι αντίθετες δυνάμεις έδεσαν την ψυχή της σαν με θηλιά, μέσω των δεσμών των αμαρτιών. Και ότι αυτά δεν λέγονται για τα οικοδομήματα ούτε για την αισθητή πόλη, αλλά για τον άπιστο λαό, το διασαφηνίζει με όσα προσθέτει στη συνέχεια λέγοντας: «Λύσε τον δεσμό του τραχήλου σου, αιχμάλωτη θυγατέρα της Σιών». Διότι αποκαλώντας την ξεκάθαρα «αιχμάλωτη» δεν δήλωσε τίποτε άλλο παρά τον λαό, ο οποίος αιχμαλωτίστηκε ολοκληρωτικά από τη διαβολική δύναμη. Γι’ αυτό και απευθυνόμενος στον ίδιο λαό με μεγαλύτερη σαφήνεια λέει: «Πουληθήκατε χωρίς αντάλλαγμα», ενώ και πιο πάνω για τον ίδιο λαό είχε ειπωθεί: «Ιδού, για τις αμαρτίες σας πουληθήκατε, και για τις ανομίες σας απέπεμψα τη μητέρα σας. Διότι ήλθα και δεν υπήρχε άνθρωπος, κάλεσα και δεν υπήρχε κανείς να υπακούσει», καθώς μέσω αυτών ο Λόγος δηλώνει ξεκάθαρα την έλευση του Κυρίου στους ανθρώπους, μετά την οποία «πουλήθηκαν για τις αμαρτίες τους» «χωρίς αντάλλαγμα», μη λαμβάνοντας απολύτως τίποτα σε αντάλλαγμα για τη δική τους απώλεια.

Εγέρσου, εγέρσου, εσύ που ήπιες από το χέρι του Κυρίου το ποτήρι του θυμού του· διότι το ποτήρι της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου, το ήπιες μέχρι τέλους και το άδειασες. Και δεν υπήρχε κανείς να σε παρηγορήσει από όλα τα τέκνα σου που γέννησες, και δεν υπήρχε κανείς να κρατήσει το χέρι σου. Ιδού, πήρα από το χέρι σου το ποτήρι της πτώσεως, το κύπελλο του θυμού μου, και δεν θα το πιεις ποτέ ξανά· και θα το δώσω στα χέρια εκείνων που σε αδίκησαν και σε ταπείνωσαν. Εγέρσου, εγέρσου, ντύσου τη δύναμη, ντύσου τη δόξα σου· τίναξε από πάνω σου το χώμα και σήκω. Κάθισε, λύσε τον δεσμό του τραχήλου σου. Σήκωσε τα μάτια σου ολόγυρα και δες συγκεντρωμένα τα τέκνα σου· ιδού, συγκεντρώθηκαν και ήλθαν προς εσένα· ζω εγώ, λέγει ο Κύριος, ότι θα τους ντυθείς όλους αυτούς σαν στολίδι και θα τους περιβληθείς σαν στολίδι νύφης· διότι οι έρημοι τόποι σου και οι κατεστραμμένοι και οι ερειπωμένοι τώρα θα αποδειχθούν στενοί από το πλήθος των κατοίκων σου, και θα απομακρυνθούν από εσένα αυτοί που σε καταπίνουν. Διότι θα πουν στα αυτιά σου οι γιοι σου, τους οποίους είχες χάσει: Στενός είναι ο τόπος για μένα, κάνε μου τόπο για να κατοικήσω, και θα πεις στην καρδιά σου: Ποιος μου τους γέννησε αυτούς; Εγώ ήμουν άτεκνη και χήρα, αυτούς ποιος μου τους ανέθρεψε; Εγώ εγκαταλείφθηκα μόνη, αυτοί πού βρίσκονταν για μένα;

Εξέγερσου, εξέγερσου, Σιών, ντύσου τη δύναμή σου, Σιών, και ντύσου τη δόξα σου, Ιερουσαλήμ, αγία πόλη· διότι δεν πρόκειται πλέον να περάσει μέσα από εσένα απερίτμητος και ακάθαρτος. Τίναξε από πάνω σου το χώμα και σήκω, κάθισε, Ιερουσαλήμ, βγάλε τα δεσμά από τον τράχηλό σου, αιχμάλωτη θυγατέρα της Σιών. Διότι αυτά λέει ο Κύριος: Πουληθήκατε δωρεάν και δεν θα λυτρωθείτε με αργύρια. Έτσι λέει ο Κύριος: Στην Αίγυπτο κατέβηκε ο λαός μου αρχικά για να κατοικήσει εκεί ως ξένος, και στους Ασσυρίους οδηγήθηκαν με τη βία· και τώρα τι κάνετε εδώ; αυτά λέει ο Κύριος: Επειδή ο λαός μου συνελήφθη δωρεάν, απορείτε και θρηνείτε ... γι' αυτό ο λαός μου θα γνωρίσει το όνομά μου εκείνη την ημέρα, διότι εγώ είμαι αυτός που ομιλεί, παρίσταμαι ως ωραιότητα πάνω στα όρη, ... ως αυτός που φέρνει χαρμόσυνες ειδήσεις για αγαθά, διότι θα κάνω ακουστή τη σωτηρία σου ... διότι η φωνή των φρουρών σου υψώθηκε, και με τη φωνή αυτή όλοι μαζί θα ευφρανθούν· διότι θα δουν κατάματα, όταν ο Κύριος ελεήσει τη Σιών. Ας ξεσπάσουν σε ευφροσύνη όλα μαζί τα ερημωμένα μέρη της Ιερουσαλήμ, διότι ο Κύριος την ελέησε και λύτρωσε την Ιερουσαλήμ. Και ο Κύριος θα αποκαλύψει τον άγιο βραχίονά του ενώπιον όλων των εθνών ...

Άδραξε λοιπόν την αιώνια ζωή, βρες την αγαλλίαση στον Κύριο και ικέτευσέ τον· σήκωσε πάλι τον αγαθό ζυγό, ανέλαβε το ελαφρύ φορτίο, δώσε ένα τέλος αντάξιο της αρχής και μην αφήσεις να χαθεί ένας τόσο μεγάλος πλούτος. Διότι, αν μεν επιμένεις να παροξύνεις τον Θεό με όσα κάνεις, θα τον χάσεις ολόκληρο· αν όμως, προτού γίνει μεγάλη η ζημιά και κατακλυστεί όλο το γεώργιο, φράξεις τους οχετούς της κακίας, τότε και τα κατεστραμμένα θα μπορέσεις να ανακτήσεις, αλλά και να προσθέσεις σε αυτά μια άλλη, διόλου μικρή, σοδειά. Αναλογιζόμενος λοιπόν όλα αυτά, αποτίναξε το χώμα, σήκω από τη γη και θα γίνεις φοβερός στον αντίπαλο. Διότι αυτός σε έριξε κάτω με την ιδέα ότι δεν πρόκειται να σηκωθείς ξανά· αν όμως σε δει να σηκώνεις πάλι τα χέρια, θα πληγεί απροσδόκητα και θα γίνει πιο διστακτικός στο να σε υποσκελίσει πάλι. Τι λέω; Και εσύ ο ίδιος θα είσαι πιο ασφαλής, ώστε να μη δεχθείς ποτέ πια τέτοιο τραύμα. Διότι, αν οι συμφορές των άλλων είναι ικανές να μας διδάξουν, πόσο μάλλον εκείνες που υπομείναμε εμείς οι ίδιοι. Αυτό ακριβώς προσδοκώ να δω γρήγορα στο πρόσωπό σου, και πάλι με τη χάρη του Θεού να γίνεις πιο λαμπρός και να επιδείξεις τόση αρετή, ώστε να αναλάβεις την καθοδήγηση και άλλων εκεί· αρκεί μόνο να μην απελπιστείς και να μην παραιτηθείς.

Πότε θα ακούσεις από τον Θεό: «Ξύπνα, ξύπνα, σήκω εσύ που ήπιες το ποτήρι της οργής μου και το κύπελλο της πτώσης. Ντύσου τη δύναμή σου, ντύσου τη δόξα σου. Τίναξε από πάνω σου το χώμα και σήκω. Βγάλε τα δεσμά από τον τράχηλό σου· πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των παραπετασμάτων σου. Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να εντραπείς που χλευάστηκες και χτύπησαν τα χέρια τους εναντίον σου όλοι οι διαβάτες του δρόμου, σφύριξαν και κούνησαν τα κεφάλια τους και είπαν "αυτή είναι η πόλη, το στεφάνι της δόξας και η χαρά όλης της γης;" και "πώς κάθισε σαν χήρα αυτή που ήταν γεμάτη από λαούς και η άρχουσα των χωρών έγινε υποτελής σε φόρους;" Διότι είπε ο Θεός σου "για λίγο χρόνο σε εγκατέλειψα, και με έλεος μεγάλο θα σε σπλαχνιστώ. Με λίγη οργή απέστρεψα το πρόσωπό μου, και με έλεος αιώνιο θα σε ελεήσω." Ή λοιπόν θα ψάλεις σαν τον Δαβίδ προς τον Θεό: "Ανάλογα με το πλήθος των οδυνών στην καρδιά μου, οι παρηγοριές σου εύφραναν την ψυχή μου." Ποιος νέος Μωυσής θα σταθεί δίπλα σου, ή ποιος Ζοροβάβελ θα εμφανιστεί για να σε επαναφέρει; Και πότε θα μπορέσεις να συνάξεις τα τέκνα σου από τους τέσσερις ανέμους, ανάμεσα στα οποία σκορπιστήκαμε, με τον ίδιο τρόπο που τα φιλόστοργα πουλιά μαζεύουν κάτω από τις φτερούγες τους τα δικά τους νεοσσά;