Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 52:9

Δηλαδή αυτό που είπα, ότι «όλοι μαζί με μια φωνή θα ευφρανθούν», και αυτό θα το δεις με τα ίδια σου τα μάτια, λέει, εκείνο τον καιρό κατά τον οποίο ο Κύριος θα ελεήσει τη Σιών, χορηγώντας σε όλους τη χάρη διά της πίστεως και την άφθονη απόλαυση των επουράνιων αγαθών. <Ας ξεσπάσουν μαζί σε ευφροσύνη τα έρημα μέρη της Ιερουσαλήμ, διότι ο Κύριος την ελέησε και λύτρωσε την Ιερουσαλήμ. Και θα αποκαλύψει ο Κύριος τον άγιο βραχίονά του ενώπιον όλων των εθνών, και θα δουν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία που προέρχεται από τον Θεό.> Το «να ξεσπάσουν σε ευφροσύνη» θα μπορούσε να σημαίνει το να χρησιμοποιούν τη φωνή τους, αναπέμποντας ευχαριστήριες ωδές και φροντίζοντας να μελετούν τις δοξολογίες, με τις οποίες ευφραίνεται ο Θεός. Έχει γραφτεί άλλωστε στο βιβλίο των Ψαλμών: «Και η γλώσσα μου θα μελετά τη δικαιοσύνη σου, όλη την ημέρα τον έπαινό σου»· και για εκείνους που θέλουν να το πράττουν αυτό, το έργο αυτό θα αποτελεί πηγή ευφροσύνης. Επειδή όμως λέει ότι αυτό πρέπει να το πράξουν τα «έρημα της Ιερουσαλήμ», αναφέρουμε αναγκαστικά το εξής, θέλοντας να καταστήσουμε σαφή την έννοια των προκειμένων.

Και οι ίδιοι πληρούνταν από κάθε πνευματική ευφροσύνη, καθώς ελεούνταν από τον Θεό η Σιών που μας αποδόθηκε και τα άλλοτε έρημα μέρη της σώζονταν διά της σωτήριας απολύτρωσης.⌝ Αντί δε του: 〈ας ξεσπάσουν σε ευφροσύνη μαζί τα έρημα της Ιερουσαλήμ〉, ο Σύμμαχος αποδίδει: 〈χαρείτε και αγαλλιάστε ομού τα έρημα της Ιερουσαλήμ〉, όπου ως Ιερουσαλήμ νοείται η πόλη του Θεού, δηλαδή, εννοώ, το θεοσεβές πολίτευμα, για το οποίο ο λόγος τώρα ευαγγελίζεται ότι τα μέρη του που στο παρελθόν είχαν γίνει 〈έρημα〉 θα γεμίσουν από αγαλλίαση και 〈ευφροσύνη〉 χάρη στο έλεος του Θεού.

«Ας ξεσπάσουν σε ευφροσύνη ταυτόχρονα τα έρημα μέρη της Ιερουσαλήμ, διότι ο Κύριος την ελέησε και λύτρωσε την Ιερουσαλήμ. Και θα αποκαλύψει τον άγιο βραχίονά του ενώπιον όλων των εθνών, και θα δουν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία που προέρχεται από τον Θεό μας.» Μετά από αυτά επισυνάπτεται, κάτω από έναν και τον αυτόν ειρμό, η προφητεία για το πάθος του Χριστού, την οποία και θα εκθέσω εν ευθέτω χρόνω. Ενώ λοιπόν είναι ένας και ο αυτός Κύριος, εκείνος που είπε στην προηγούμενη περικοπή προς τον λαό των Ιουδαίων: «για τις αμαρτίες σας πουληθήκατε, και για τις ανομίες σας απομάκρυνα τη μητέρα σας, διότι ήλθα, και δεν υπήρχε άνθρωπος· κάλεσα, και δεν υπήρχε κανείς να υπακούσει», μέσα από το προκείμενο χωρίο λέγει προς τους ίδιους: «εξαιτίας σας το όνομά μου βλασφημείται ανάμεσα στα έθνη». Έπειτα, δείχνοντας ότι έχει άλλον λαό εκτός από αυτούς, προσθέτει: «γι' αυτό ο λαός μου θα γνωρίσει το όνομά μου», και διδάσκει ότι όχι κάποιος άλλος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος που μίλησε μέσω των προφητών θα έλθει κάποτε στον κόσμο, λέγοντας: «εγώ είμαι αυτός που ομιλεί· είμαι παρών».

Ως Σιών και Ιερουσαλήμ που ευαγγελίζεται στους διάφορους τόπους, ο απόστολος γνωρίζει τις επουράνιες, μέσα από όσα λέει: «η δε άνω Ιερουσαλήμ είναι ελεύθερη, η οποία είναι μητέρα μας», και «έχετε προσέλθει στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ, και σε μυριάδες αγγέλων, σε πανήγυρη». Θα μπορούσε δε να ονομαστεί Σιών και η Εκκλησία που έχει συσταθεί μέσω του Χριστού σε κάθε τόπο της γης, όπως και Ιερουσαλήμ κάθε θεοσεβές πολίτευμα, το οποίο, ενώ παλαιότερα είχε συσταθεί μόνο μεταξύ των Ιουδαίων, μετατράπηκε σε ερημιά εξαιτίας των ασεβειών τους, έπειτα όμως και πάλι έτυχε της προς το καλύτερο ανανεώσεως μέσω της επιφανείας του Σωτήρος μας. Γι' αυτό λέει η προφητεία: «Ας ξεσπάσουν σε ευφροσύνη ταυτόχρονα τα έρημα της Ιερουσαλήμ, διότι ο Κύριος την ελέησε και λύτρωσε την Ιερουσαλήμ». Και δεν θα έσφαλλες, εάν την ψυχή κάθε αγίου και θεοφιλούς ανθρώπου, εφόσον μεν έχει υψωθεί ως προς τον βίο της, έχοντας «το πολίτευμα στους ουρανούς» και στοχεύοντας στα υπερκόσμια, την ονόμαζες Σιών (διότι ερμηνεύεται ως «παρατηρητήριο»), ενώ, εφόσον βρίσκεται σε ευστάθεια και γαλήνη από τα πάθη, την αποκαλούσες Ιερουσαλήμ (διότι το όνομα, όταν μεταφράζεται, σημαίνει «όραση ειρήνης»). Ακολούθως προς αυτά, η κλήση των εθνών προς την ευσέβεια του Θεού δηλώνεται σαφέστατα διά του: «και θα αποκαλύψει Κύριος ο Θεός τον άγιο βραχίονά Του ενώπιον όλων των εθνών, και θα δουν όλα τα πέρατα της γης τη σωτηρία που προέρχεται από τον Θεό μας».

Εξέγερσου, εξέγερσου, Σιών, ντύσου τη δύναμή σου, Σιών, και ντύσου τη δόξα σου, Ιερουσαλήμ, αγία πόλη· διότι δεν πρόκειται πλέον να περάσει μέσα από εσένα απερίτμητος και ακάθαρτος. Τίναξε από πάνω σου το χώμα και σήκω, κάθισε, Ιερουσαλήμ, βγάλε τα δεσμά από τον τράχηλό σου, αιχμάλωτη θυγατέρα της Σιών. Διότι αυτά λέει ο Κύριος: Πουληθήκατε δωρεάν και δεν θα λυτρωθείτε με αργύρια. Έτσι λέει ο Κύριος: Στην Αίγυπτο κατέβηκε ο λαός μου αρχικά για να κατοικήσει εκεί ως ξένος, και στους Ασσυρίους οδηγήθηκαν με τη βία· και τώρα τι κάνετε εδώ; αυτά λέει ο Κύριος: Επειδή ο λαός μου συνελήφθη δωρεάν, απορείτε και θρηνείτε ... γι' αυτό ο λαός μου θα γνωρίσει το όνομά μου εκείνη την ημέρα, διότι εγώ είμαι αυτός που ομιλεί, παρίσταμαι ως ωραιότητα πάνω στα όρη, ... ως αυτός που φέρνει χαρμόσυνες ειδήσεις για αγαθά, διότι θα κάνω ακουστή τη σωτηρία σου ... διότι η φωνή των φρουρών σου υψώθηκε, και με τη φωνή αυτή όλοι μαζί θα ευφρανθούν· διότι θα δουν κατάματα, όταν ο Κύριος ελεήσει τη Σιών. Ας ξεσπάσουν σε ευφροσύνη όλα μαζί τα ερημωμένα μέρη της Ιερουσαλήμ, διότι ο Κύριος την ελέησε και λύτρωσε την Ιερουσαλήμ. Και ο Κύριος θα αποκαλύψει τον άγιο βραχίονά του ενώπιον όλων των εθνών ...