Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 53:10

Μακεδ. Λέμε ότι ενανθρώπησε, αλλά όχι ότι έλαβε ψυχή. Ορθ. Μην λες μόνο ότι ενανθρώπησε, αλλά και ότι σαρκώθηκε. Διότι, εάν δεν έλαβε έμψυχο σώμα, ούτε ενανθρώπησε. Μακεδ. Γιατί; Ορθ. Επειδή ένα άψυχο σώμα, το οποίο δεν έχει ενωθεί με λογική ψυχή, δεν είναι ανθρώπινο σώμα. Πώς λοιπόν, σαν την «κωφή οχιά που κλείνει τα αυτιά της, η οποία δεν θα εισακούσει τη φωνή εκείνου που την γητεύει», έτσι ακούτε τον Πέτρο που λέει στις Πράξεις των Αποστόλων ότι «Ούτε η ψυχή του εγκαταλείφθηκε στον άδη, ούτε η σάρκα του γνώρισε φθορά»; Και ο προφήτης Ησαΐας βοά: «Εάν δώσετε την ψυχή σας για την αμαρτία, θα δείτε σπέρμα μακρόβιο». Και ο Κύριος θα θελήσει με το χέρι Του να αφαιρέσει τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως, και να τον πλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς· και τις αμαρτίες τους αυτός θα τις αναλάβει. Γι' αυτόν τον λόγο αυτός θα κληρονομήσει πολλούς, και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών. Επειδή παραδόθηκε στον θάνατο η ψυχή του, και συγκαταλέχθηκε ανάμεσα στους ανόμους, και ο ίδιος ανέλαβε τις αμαρτίες πολλών, και εξαιτίας της ανομίας τους παραδόθηκε». Μακεδ. Και εμείς γνωρίζουμε ότι σε πολλά σημεία αναφέρεται στην Αγία Γραφή ότι είχε ψυχή· αλλά έχει λεχθεί καταχρηστικώς, και όχι αληθινά. Ορθ. Όλα λοιπόν όσα έχουν λεχθεί γι' αυτόν και είναι ανθρώπινα, όπως η ακοή, η όραση, η όσφρηση, η φωνή, η γεύση, η επιθυμία, η λύπη, το θάμβος, η αδημονία, το βάδισμα, έχουν λεχθεί καταχρηστικώς, και όχι αληθινά; Μακεδ.

Όλοι εμείς πλανηθήκαμε σαν πρόβατα· ο κάθε άνθρωπος πλανήθηκε στον δρόμο του· και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας. Και αυτός, εξαιτίας της κακουχίας του, δεν ανοίγει το στόμα του· σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή. Και όπως ένας αμνός είναι άφωνος μπροστά σε εκείνον που τον κουρεύει, έτσι και αυτός δεν ανοίγει το στόμα του. Μέσα στην ταπείνωσή του άρθηκε η κρίση του, αλλά ποιος θα μπορέσει να διηγηθεί τη γενεά του; Διότι η ζωή του αφαιρείται από τη γη, εξαιτίας των ανομιών του λαού οδηγήθηκε στον θάνατο. Και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του, και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του. Επειδή δεν έπραξε ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή· εάν προσφέρετε θυσία για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει μακρόβιους απογόνους. Και ο Κύριος θέλει να αφαιρέσει τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως. Και να τον διαπλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς· και αυτός θα σηκώσει τις αμαρτίες τους. Για τον λόγο αυτόν θα λάβει ως κληρονομιά πολλούς και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών· επειδή η ψυχή του παραδόθηκε στον θάνατο, και συγκαταλέχθηκε ανάμεσα στους ανόμους. Και αυτός σήκωσε τις αμαρτίες πολλών· και παραδόθηκε εξαιτίας των αμαρτιών τους.

Και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή.

Τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι αφαιρείται από τη γη η ζωή του. Εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο. Και θα δώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του· διότι δεν έπραξε ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή.

Εάν δώσετε προσφορά για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει απόγονο μακρόβιο. Και ο Κύριος θέλει να τον απαλλάξει από τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως και να τον διαπλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς· και τις αμαρτίες τους αυτός θα τις αναλάβει.

Διότι αυτός, ενώ ως Θεός βρισκόταν πέρα από κάθε πάθος, εντούτοις, ας το πω έτσι, την παρέδωσε (τη ζωή του), και αυτό υπέρ των αμαρτωλών. Πράγμα το οποίο άλλωστε θαύμασε και ο πάνσοφος Παύλος. Διότι είπε ότι: «Ο Θεός αποδεικνύει την αγάπη του για εμάς, διότι, ενώ εμείς ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, στον κατάλληλο καιρό πέθανε υπέρ των ασεβών.» Και ο ίδιος ο Χριστός λέει κάπου: «Ο καλός ποιμένας θυσιάζει τη ζωή του υπέρ των προβάτων.» Τη θυσίασε, λοιπόν, υπέρ ημών, διότι με τις πληγές του εμείς θεραπευτήκαμε, και αυτός ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας, και παραδόθηκε για τις αμαρτίες μας. «Ας αγιάζεται» λοιπόν, λέει, δηλαδή, ας θεωρείται άγιος, ή μάλλον ας ομολογείται. Και αυτό θα ταίριαζε στον Θεό, και μόνο σε Αυτόν, κυρίως και ειδικώς.

{"chunk_id": "", "translation": "Επομένως, και με έργα και με λόγια ήταν παντελώς άμωμος, και είχε φτάσει στο αποκορύφωμα κάθε καθαρότητας. Εκείνοι όμως έλεγαν ψέματα εις βάρος του και ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του, λέγοντας στον Πιλάτο άλλοτε μεν ότι «Αυτός ξεσηκώνει τον λαό και εμποδίζει να δίνουν φόρους στον Καίσαρα», και πάλι, «Αν αυτός δεν ήταν κακοποιός, δεν θα σου τον είχαμε παραδώσει». Αντιτίθενται λοιπόν στις μαρτυρίες του Πατρός, υποβάλλοντας τον άμωμο και δίκαιο σε αναληθείς κατηγορίες, και εξαιτίας αυτής της αιτίας παραδόθηκαν στους εχθρούς. «Επειδή ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή». Διότι, αν δεν είχαν τιμωρηθεί εκείνοι που συμπεριφέρθηκαν με αυθάδεια απέναντί του, ίσως να ήταν φυσικό να υποθέσουν κάποιοι και να πουν ότι ο Χριστός καταδικάστηκε με δίκαιη απόφαση, επειδή δήθεν κατέστη ένοχος για την κατηγορία που του επιβλήθηκε. Αλλά, εφόσον εκδηλώθηκε η οργή και επιβλήθηκε ανάλογη τιμωρία σε εκείνους που ασέβησαν εναντίον του, καθαρίζεται από την πληγή. Διότι δεν θα είχε οργιστεί ο Θεός, ούτε θα είχε παραβλέψει τον δικό του λαό, ούτε θα τους είχε παραδώσει στα έσχατα δεινά, αν δεν είχαν αρνηθεί τον άγιο και δίκαιο, συκοφαντώντας τον, και καρφώνοντάς τον στο ξύλο, και ξεπερνώντας κάθε απανθρωπιά. «Εάν προσφέρετε θυσία για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει μακρόβιους απογόνους. Και θέλει ο Κύριος να τον απαλλάξει από τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως και να τον διαπλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς, και τις αμαρτίες τους αυτός θα τις αναλάβει [vulg.»"}

θα αναλάβει]. Γι' αυτό αυτός θα κληρονομήσει πολλούς, και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών, επειδή η ψυχή του παραδόθηκε στον θάνατο και συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων, και ο ίδιος σήκωσε τις αμαρτίες πολλών και παραδόθηκε εξαιτίας των αμαρτιών τους.> Αφού κατηγόρησε τους Ισραηλίτες ότι σκότωσαν άδικα τον χορηγό της ζωής και τον αρχηγό της σωτηρίας όλων, στρέφει τον λόγο του προς τα πλήθη των εθνών και τους λέει τα εξής: Εάν προσφέρετε θυσία για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει μακρόβιο σπέρμα. Είναι σαν να λέει ξεκάθαρα: Ο Χριστός έδωσε τη ζωή του για εσάς, σας αγόρασε με το ίδιο του το αίμα, υπέμεινε τον σταυρό, περιφρονώντας την ντροπή, για να εξασφαλίσει τη σωτηρία σας. Εάν λοιπόν ανταποδώσετε και εσείς, και προσφέρετε ως οφειλόμενο χρέος την υπακοή σας, και υποτάξετε τον αυχένα σας στον δικό του ζυγό, τότε η ψυχή σας θα δει μακρόβιο σπέρμα, δηλαδή θα γίνετε κοινωνοί εκείνων που έχουν διατηρηθεί για τον αιώνιο βίο, δηλαδή των αγίων, οι οποίοι έχουν πλουτίσει από την ελπίδα της αιώνιας ζωής. Διότι στους Έλληνες δεν γινόταν κανένας λόγος περί της αναστάσεως των νεκρών, αλλά και μέχρι σήμερα το μυστήριο αυτό δεν γίνεται πιστευτό. Σχεδόν λένε το εξής: Καπνός είναι η πνοή στα ρουθούνια μας, και όταν αυτός σβήσει, το παν θα μεταβληθεί σε στάχτη και το πνεύμα θα διασκορπιστεί σαν αραιός αέρας.

«Και εκείνος που αγαπάει γιο ή κόρη περισσότερο από εμένα, δεν μου είναι άξιος.» Διότι η μητέρα και ο πατέρας του ανθρώπου υπήρξαν γι' αυτόν η αρχή και η αιτία της σωματικής του προόδου προς την ύπαρξη· ο Θεός όμως και Πατέρας των πάντων, ενώ ήμασταν υπόδουλοι στον θάνατο και μαραινόμασταν όπως το χορτάρι, μας αναγέννησε σε αφθαρσία μέσω του Χριστού εν Πνεύματι, και μας ανέδειξε ανώτερους της φθοράς, στεφανώνοντάς μας με μακρά και ατελεύτητη ζωή. Επομένως, ο σεβασμός προς τους γονείς είναι εύλογο να υπολείπεται της αγάπης προς Αυτόν· το δε να αγαπά κανείς τον Χριστό με όλη του την ψυχή και την καρδιά, και να ακολουθεί τα νεύματά του, δηλαδή τα ιερά του προστάγματα, σημαίνει να προσφέρει θυσία για την αμαρτία, μαζί με το να επιλέγει να διατηρεί την προς Αυτόν πίστη ορθή και αμώμητη. «Θα δει λοιπόν η ψυχή σας», λέει, «σπέρμα μακρόβιο». Διότι ο Κύριος θέλει να τον απαλλάξει από τον πόνο της ψυχής του, και να του δείξει φως, και να τον διαπλάσει με σύνεση. Διότι έγινε περίλυπος έως θανάτου πριν από τον τίμιο σταυρό· διότι έτσι έχει γραφτεί από τους αγίους ευαγγελιστές.

Επειδή, αφού καταπάτησε τον Άδη αναστήθηκε τριήμερος, έπειτα είδε την ανθρώπινη φύση να έχει μεταμορφωθεί μέσα του σε αφθαρσία, και την ευδοκία του Θεού και Πατρός να απλώνεται ήδη σε όλη τη γη, και το πλήθος των εθνών να πρόκειται να καταφωτιστεί, και να απομακρύνεται μεν από την αρχαία και οικεία πλάνη, να καλείται δε προς την επίγνωση τόσο του ιδίου όσο και του Πατρός· απέβαλε τον πόνο του πάθους και έδωσε σε όσους έχουν ορθό φρόνημα τη νίκη. Διότι, μόλις αναστήθηκε εκ νεκρών, και επειδή είναι αγαθός, έχοντας χαρεί πάρα πολύ για τη σωτηρία και τη ζωή του κόσμου, είπε στους αγίους μαθητές: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη· πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.» Επομένως, εάν προσφέρετε για την αμαρτία, θα γίνετε και εσείς μέτοχοι του μακρόβιου σπέρματος, δηλαδή των αγίων. Διότι ο Θεός και Πατέρας θέλει να αφαιρέσει από τον πόνο της ψυχής του, προφανώς του Χριστού, τουτέστιν, να μεταστρέψει τη λύπη του σταυρού σε χαρά, με το να του δείξει μεταμορφωμένους σε φως αυτούς που κάποτε ήταν σκοτάδι, δηλαδή αυτούς που κάποτε βρίσκονταν στην πλάνη· στους οποίους και ο πάνσοφος Παύλος γράφει, λέγοντας: «Εσείς που ήσασταν κάποτε σκοτάδι, τώρα είστε φως εν Κυρίω». Θέλει να τους διαπλάσει με τη σύνεση.

Γι' αυτό και έκρινε ο Θεός και Πατέρας του 〈να τον καθαρίσει από την πληγή〉, δηλαδή από το πάθος που του επιβλήθηκε, ή σύμφωνα με τον Ακύλα: 〈και ο Κύριος θέλησε να συντρίψει την ασθένειά του〉, σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: 〈ο Κύριος θέλησε να τον αλωνίσει μέσα στον τραυματισμό του〉. Στη συνέχεια αυτών αναφέρεται: 〈εάν δώσετε προσφορά για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει μακρόβιο σπέρμα〉. Αυτό δε που λέγει έχει το εξής νόημα: μετά από όλα όσα προαναφέρθηκαν, εάν κάποιος από αυτούς που ασέβησαν εναντίον του θελήσει να προσφέρει θυσία υπέρ της αμαρτίας του, δηλαδή να επιδείξει εξομολόγηση και μετάνοια για τα αμαρτήματά του, δεν θα αποστερηθεί την αγαθή του ελπίδα σε αυτόν. Διότι, μολονότι έχει ειπωθεί κατηγορηματικά: 〈ότι θα παραδώσω τους πονηρούς αντί της ταφής του και τους πλουσίους αντί του θανάτου του〉, εντούτοις 〈εάν δώσετε〉 εσείς, που τολμήσατε τέτοια πράγματα, το δώρο 〈υπέρ αμαρτίας〉, θα τύχετε αφέσεως και η 〈ψυχή σας〉 θα σωθεί, και όχι απλώς θα σωθεί, αλλά και 〈θα δει το μακρόβιο σπέρμα〉. Και αυτό ήταν εκείνο που καταβλήθηκε (σπάρθηκε) από αυτόν στους ανθρώπους, για το οποίο διδάσκοντας «με παραβολές» έλεγε: «εξήλθε ο σπορέας για να σπείρει», και πάλι: «η βασιλεία των ουρανών μοιάζει με άνθρωπο που έσπειρε καλό σπόρο στο δικό του χωράφι». 〈Εάν〉 λοιπόν 〈δώσετε προσφορά για την αμαρτία〉, η 〈ψυχή σας θα δει〉 αυτό το λογικό και ουράνιο 〈σπέρμα〉.

Αντί δε του: «και ο Κύριος βούλεται να αφαιρέσει από τον πόνο της ψυχής του», ο Σύμμαχος αναφέρει: «και το θέλημα του Κυρίου στο χέρι του θα ευοδωθεί», σύμφωνα δε με τον Ακύλα: «και το βούλημα του Κυρίου στο χέρι». Αυτό δε αρμόζει να λέγεται μόνο για τον Σωτήρα μας· διότι πάντοτε «το θέλημα» του Πατρός «στο χέρι του ευοδωνόταν».

Αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας· η τιμωρία που έφερε σε μας την ειρήνη έπεσε πάνω του, και με τις πληγές του εμείς θεραπευτήκαμε. Όλοι εμείς πλανηθήκαμε σαν πρόβατα· ο καθένας πλανήθηκε στον δικό του δρόμο, και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας· και αυτός, εξαιτίας της κακοπάθειάς του, δεν ανοίγει το στόμα του· σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, και όπως ο αμνός στέκει άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει, έτσι και αυτός δεν ανοίγει το στόμα του. Μέσα στην ταπείνωσή του αναιρέθηκε η δίκαιη κρίση του· τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι η ζωή του αφαιρείται από τη γη, εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο· και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του, και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του, διότι δεν έπραξε καμία ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή· εάν προσφέρετε θυσία για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει απογόνους με μακροζωία. Και ο Κύριος θέλει να τον απαλλάξει από τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως, και να τον διαπλάσει με σύνεση· να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί πολλούς, και αυτός θα αναλάβει τις αμαρτίες τους. Γι' αυτό, αυτός θα κληρονομήσει πολλούς και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών· διότι η ψυχή του παραδόθηκε στον θάνατο και συγκαταλέχθηκε ανάμεσα στους ανόμους. Και αυτός βάσταξε τις αμαρτίες πολλών, και παραδόθηκε εξαιτίας των ανομιών τους.

Θα αρκούσε, λοιπόν, σε αυτά να ολοκληρωθεί η προφητεία, αν δεν έβλεπε ότι κάτι περισσότερο επρόκειτο να συμβεί μετά τον θάνατο του Χριστού· επειδή, όμως, πολύ σύντομα επρόκειτο, μετά τον θάνατο ή μετά την ταφή, να επανέλθει και να αναστηθεί, προσθέτει ακόμη για αυτόν και τα εξής, λέγοντας στη συνέχεια: «και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή· εάν δώσετε προσφορά περί αμαρτίας, η ψυχή σας θα δει σπέρμα μακρόβιο. Και ο Κύριος θέλει να αφαιρέσει τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως». Ενώ πιο πάνω είχε πει «άνθρωπος που βρίσκεται σε πληγή και γνωρίζει να υπομένει την ασθένεια», τώρα μετά τον θάνατό του και την ταφή, «ο Κύριος», λέει, «θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή»· και πώς θα γίνει αυτό; «Εάν δώσετε», λέει, «προσφορά περί αμαρτίας, η ψυχή σας θα δει σπέρμα μακρόβιο». Διότι δεν επιτρέπεται σε όλους να δουν το μακρόβιο σπέρμα του Χριστού, παρά μόνο σε όσους έχουν εξομολογηθεί και προσφέρουν στον Θεό τα δώρα υπέρ των αμαρτιών τους. Διότι μόνο αυτών «η ψυχή θα δει το μακρόβιο σπέρμα» του Χριστού, δηλαδή την αιώνια ζωή του μετά τον θάνατο, ή τον λόγο του που σπάρθηκε σε ολόκληρη την οικουμένη και ο οποίος θα είναι μακρόβιος και θα διαρκέσει για πάντα. Πάλι, ενώ πιο πάνω είχε πει «και εμείς θεωρήσαμε ότι αυτός βρίσκεται σε πόνο», τώρα, μετά τη σφαγή και τον θάνατό του, λέει: «και ο Κύριος θέλει να αφαιρέσει τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως».

Επειδή λοιπόν έχει αποφασίσει ο Κύριος, ο Θεός των όλων, «να τον καθαρίσει από την πληγή και να του δείξει φως», οπωσδήποτε, εφόσον το θέλησε, θα έπραττε εκείνο που θέλησε. Διότι δεν υπάρχει τίποτε από όσα θέλει το οποίο να μη γίνεται· και θέλησε «να τον καθαρίσει» και «να του δείξει φως». Επομένως, έπραξε αυτά, και αφού τον καθάρισε, του έδειξε φως. Και επειδή το θέλησε, και με αυτή του τη θέληση αφαίρεσε τον πόνο της ψυχής του, και του έδειξε φως, εύλογα ο προφήτης προσθέτει λέγοντας: «Γι' αυτό, αυτός θα κληρονομήσει πολλούς και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών».

Και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή· εάν προσφέρετε θυσία για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει μακρόβιους απογόνους. Και ο Κύριος θέλει μέσω αυτού να αφαιρέσει τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως και να τον διαπλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς, και τις αμαρτίες τους αυτός θα τις αναλάβει. Γι' αυτό, αυτός θα κληρονομήσει πολλούς, και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών, επειδή η ψυχή του παραδόθηκε στον θάνατο και συγκαταλέχθηκε ανάμεσα στους ανόμους, και αυτός σήκωσε τις αμαρτίες πολλών και παραδόθηκε εξαιτίας των ανομιών τους.

Αλλά αυτό βέβαια έχει αποδειχθεί ικανοποιητικά από όσα έχουμε πει. Πού όμως ανέφεραν οι Γραφές ότι τάφηκε και ότι την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί; Μέσα από τον τύπο του Ιωνά, τον οποίο και ο Ίδιος παραθέτει λέγοντας: «Όπως ακριβώς ήταν ο Ιωνάς στην κοιλιά του κήτους τρεις ημέρες και τρεις νύχτες, έτσι θα είναι και ο Υιός του ανθρώπου στην καρδιά της γης τρεις ημέρες και τρεις νύχτες»· και μέσα από τη βάτο στην έρημο. Διότι, όπως ακριβώς εκείνη καιγόταν, αλλά δεν κατακαιγόταν, έτσι και το σώμα Εκείνου πέθανε μεν, δεν κρατήθηκε όμως μόνιμα υπό την εξουσία του θανάτου. Και ο δράκοντας στο βιβλίο του Δανιήλ αυτό υπαινίσσεται. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος, αφού έλαβε την τροφή που του έδωσε ο προφήτης, έσκασε στη μέση, έτσι και ο άδης, αφού κατάπιε το σώμα Εκείνου, σχίστηκε, καθώς το σώμα Του του έσκισε την κοιλιά και αναστήθηκε. Εάν όμως θέλεις να ακούσεις και με λόγια αυτά που είδες μέσω των τύπων, άκουσε τον Ησαΐα να λέει: «Αφαιρείται από τη γη η ζωή του»· και, «Ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή, να του δείξει φως»· και πριν από αυτόν τον Δαβίδ: «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει φθορά». Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος σε παραπέμπει στις Γραφές, για να μάθεις ότι αυτά δεν συνέβησαν ούτε απλώς ούτε τυχαία.

Και πάλι: Ο Κύριος θέλει να καθαρίσει από την πληγή, να του δείξει φως. Και ο Δαβίδ [λέει], «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη», αναφερόμενος στον Χριστό. «Και ότι εμφανίστηκε στον Κηφά». Παρουσιάζει πρώτα ως μάρτυρα τον αξιόπιστο από τους αποστόλους. Δες δε πώς φέρνει τους προφήτες και τους αποστόλους να δίνουν μαρτυρία για το γεγονός. «Έπειτα στους έντεκα· κατόπιν εμφανίστηκε σε περισσότερους από πεντακόσιους αδελφούς ταυτόχρονα, από τους οποίους οι περισσότεροι ζουν έως σήμερα, ενώ μερικοί και κοιμήθηκαν». Διότι ο Ματθίας συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο μετά την Ανάληψη, όχι αμέσως μετά την Ανάσταση. «Έπειτα εμφανίστηκε στον Ιάκωβο, κατόπιν σε όλους τους αποστόλους». Δεν είπε, πέθαναν, αλλά κοιμήθηκαν, βεβαιώνοντας ξανά την ανάσταση με αυτή τη λέξη. «Και τελευταίο από όλους, σαν σε έκτρωμα, εμφανίστηκε και σε εμένα. Διότι εγώ είμαι ο ελάχιστος των αποστόλων, ο οποίος δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος, επειδή καταδίωξα την Εκκλησία του Θεού. Αλλά με τη χάρη του Θεού είμαι αυτό που είμαι, και η χάρη Του σε εμένα δεν υπήρξε μάταιη· αντίθετα, κοπίασα περισσότερο από όλους αυτούς· όχι όμως εγώ, αλλά η χάρη του Θεού που είναι μαζί μου». Αυτός είναι λόγος ταπεινοφροσύνης. «Είτε, λοιπόν, εγώ είτε εκείνοι, έτσι κηρύσσουμε, και έτσι πιστέψατε. Εάν όμως ο Χριστός κηρύσσεται ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς», από όποιον, λέει, θέλετε να μάθετε, μάθετε. Σε τίποτα δεν διαφέρουμε. «Πώς λένε μερικοί ανάμεσά σας ότι δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών;»

Για να μας φανερώσει το προφητικό πνεύμα ότι αυτός που τα πάσχει αυτά έχει ανεκδιήγητη καταγωγή και βασιλεύει επί των εχθρών του, είπε τα εξής: «Ποιος θα διηγηθεί τη γενεά του; Διότι η ζωή του αφαιρείται από τη γη, εξαιτίας των ανομιών τους οδηγήθηκε στον θάνατο. Και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του, διότι δεν έπραξε ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του· και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή. Εάν προσφέρετε θυσία για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει μακρόβιους απογόνους. Και ο Κύριος θέλει να απαλλάξει την ψυχή του από τον πόνο, να του δείξει φως και να του δώσει σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς, και αυτός θα σηκώσει τις αμαρτίες μας. Γι' αυτό, αυτός θα λάβει ως κληρονομιά πολλούς και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών, επειδή η ψυχή του παραδόθηκε στον θάνατο, και συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων, και αυτός βάσταξε τις αμαρτίες πολλών, και εξαιτίας των ανομιών τους παραδόθηκε». Και για το ότι επρόκειτο να αναληφθεί στον ουρανό, όπως προφητεύθηκε, ακούστε. Ειπώθηκε, λοιπόν, το εξής: «Σηκώστε τις πύλες των ουρανών· ανοιχτείτε», «για να εισέλθει ο βασιλιάς της δόξας. Ποιος είναι αυτός ο βασιλιάς της δόξας; Ο Κύριος ο κραταιός και ο Κύριος ο δυνατός». Και για το ότι πρόκειται να έλθει πάλι από τους ουρανούς με δόξα, ακούστε και τα όσα έχουν ειπωθεί σχετικά με αυτό μέσω του προφήτη Ιερεμία.

Αναγγείλαμε ενώπιόν του σαν να ήταν παιδί, σαν ρίζα σε διψασμένη γη. Δεν έχει μορφή ούτε δόξα· και τον είδαμε, και δεν είχε μορφή ούτε κάλλος, αλλά η μορφή του ήταν ατιμασμένη, υπολειπόμενη σε σύγκριση με τους υιούς των ανθρώπων. Άνθρωπος παραδομένος στις πληγές και μαθημένος να υπομένει την ασθένεια, επειδή το πρόσωπό του έχει αποστραφεί, ατιμάστηκε και δεν υπολογίστηκε. Αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς, και εμείς θεωρήσαμε ότι βρίσκεται σε πόνο, σε πληγή και σε κακουχία. Αλλά αυτός τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας· η τιμωρία για την ειρήνη μας έπεσε πάνω του, και με την πληγή του εμείς θεραπευτήκαμε. Όλοι πλανηθήκαμε σαν πρόβατα, ο κάθε άνθρωπος πλανήθηκε στον δρόμο του. Και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας. Και αυτός, εξαιτίας της κακουχίας, δεν ανοίγει το στόμα του· σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή· και όπως ο αμνός είναι άφωνος μπροστά σε εκείνον που τον κουρεύει, έτσι δεν ανοίγει το στόμα του. Μέσα στην ταπείνωσή του, η κρίση του ακυρώθηκε. Τη γενεά του όμως ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι η ζωή του αφαιρείται από τη γη, εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο. Και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του, διότι δεν έπραξε ανομία και δεν βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή. Εάν προσφέρετε για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει μακρόβιο σπέρμα.

Εάν μεν ο Χριστός δεν επρόκειτο να πάθει, του λέω εγώ, και αν δεν είχαν προείπει οι προφήτες ότι εξαιτίας των ανομιών του λαού θα οδηγηθεί στον θάνατο και θα ατιμαστεί και θα μαστιγωθεί και θα συγκαταλεχθεί με τους ανόμους και θα οδηγηθεί σαν πρόβατο στη σφαγή, του οποίου τη γενεά κανείς δεν θα μπορέσει να διηγηθεί, όπως λέει ο προφήτης, τότε δικαιολογημένα θα απορούσες. Εάν όμως αυτό είναι που τον χαρακτηρίζει και τον φανερώνει σε όλους, πώς εμείς να μην έχουμε πιστέψει σε αυτόν με θάρρος; Και όσοι έχουν κατανοήσει τα λόγια των προφητών, θα πουν ότι είναι αυτός και όχι άλλος, μόλις απλώς ακούσουν ότι αυτός έχει σταυρωθεί.

Για αυτόν που καταδικάστηκε με αυτόν τον τρόπο, «σαν πρόβατο για σφαγή» με πολλή ταπείνωση, ποιος μπορεί, λέει, να διηγηθεί τη γενεά του, τη θεία και την ανθρώπινη, που σημαίνει κανείς· «Διότι αίρεται από τη γη η ζωή του, εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο. Και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του· διότι δεν έπραξε ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του». «Αίρεται από τη γη η ζωή του» κατά την ανθρώπινη φύση, προς τη ζωαρχία αυτού και του Πατέρα του. Και εξαιτίας των ανομιών του λαού μου, λέει ο Πατέρας, οδηγήθηκε στον θάνατο ο δικός μου Υιός. Αλλά εγώ θα παραδώσω τους πονηρούς από τους Ιουδαίους και τους πλουσίους στον σατανά, τον οποίο υπηρέτησαν, αντί για την ταφή και αντί για τον θάνατο του αγαπημένου μου Υιού, «διότι δεν έπραξε ανομία», όπως αυτοί φλυαρούν λέγοντας ότι «αυτός ο άνθρωπος είναι αμαρτωλός», «ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του», αντίθετα με αυτά που λένε ότι «πλανά το πλήθος». «Και θέλει ο Κύριος δια του χεριού του», λέει, «να τον λυτρώσει από τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως και να τον διαπλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς, και αυτός θα αναλάβει τις αμαρτίες τους».

Για παράδειγμα, εάν κάποιος ελπίζει ότι ο Χριστός θα έρθει για τη σωτηρία του λαού, όχι όμως για τη σωτηρία των ψυχών, αλλά για την αποκατάσταση και απολύτρωση του ιουδαϊκού έθνους, ένας τέτοιος άνθρωπος δεν πιστεύει όσο θα έπρεπε να πιστεύει. Και πάλι, αν από τη μία πιστεύει στον Δαβίδ που λέει, «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου», και σε όλα τα υπόλοιπα που προφητεύει σχετικά με τον σταυρό και τα όσα συνέβησαν πάνω στον σταυρό, μιλώντας ως εκ προσώπου του Κυρίου, και δέχεται τα όσα αφορούν το πάθος, αλλά δεν συλλογίζεται τα όσα αφορούν την ανάσταση, όπως το, «Δεν θα επιτρέψεις ο Όσιός σου να δει φθορά», και το, «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη», και το, «Ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς», και το, «Αυτός που βγάζει έξω τους δεσμώτες, και αυτούς που κατοικούν στους τάφους», και τα παρόμοια· τότε δεν έχει τέλεια πίστη, αλλά μερική. Πρέπει δε να πιστεύουμε στους προφήτες για όλα, και για όσα αφορούν την ατιμία και για όσα αφορούν τη δόξα. Διότι έπρεπε ο Χριστός να πάθει· αυτό είναι το της ατιμίας· αλλά και να εισέλθει στη δόξα του· αυτό είναι το ένδοξο. Εσείς, όμως, είστε τόσο ανόητοι, ώστε, ενώ ακούτε τον Ησαΐα να λέει και τα δύο, δηλαδή και ότι οδηγήθηκε σε σφαγή, και ότι ο Κύριος θέλει να του δείξει φως, το πρώτο το δέχεστε, ενώ το δεύτερο δεν το αναλογίζεστε· και ότι τραυματίστηκε το πιστεύετε, ενώ ότι ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή δεν το λαμβάνετε υπόψη.

Ποιος είναι αυτός ο Υιός του ανθρώπου; Είπε λοιπόν σε αυτούς ο Ιησούς: Ακόμη για λίγο χρόνο το φως είναι μαζί σας. Περπατάτε όσο έχετε το φως, για να μην σας καταλάβει το σκοτάδι. Εκείνος που περπατά στο σκοτάδι, δεν ξέρει πού πηγαίνει. Όσο έχετε το φως, να πιστεύετε στο φως, για να γίνετε υιοί του φωτός.» Νομίζοντας ότι θα ελέγξουν τον Κύριο και θα τον αποστομώσουν, θεωρώντας ότι δεν είναι ο αληθινός Χριστός, λένε: Αν ο μεν Χριστός είναι αθάνατος, και εσύ λες για τον εαυτό σου ότι πρόκειται να πεθάνεις, πώς λοιπόν θα σε πιστέψουμε ότι είσαι ο Χριστός; Αυτό όμως το έλεγαν με κακή πρόθεση. Διότι και η Γραφή, την οποία ονομάζουν νόμο, δεν μνημονεύει μόνο την ανάσταση, αλλά και το πάθος. Διότι και ο Ησαΐας παραθέτει και τα δύο: το μεν πάθος και τον θάνατο, λέγοντας έτσι: «Σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή»· την δε ανάσταση, με το να πει: «Ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή, και να του δείξει το φως.» Και ο Δαβίδ μνημονεύει ταυτόχρονα τον θάνατο και την ανάσταση: «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις, λέει, την ψυχή μου στον άδη.» Και ο πατριάρχης επίσης, ευλογώντας τον Ιούδα, προφητεύει για τον Χριστό: «Αφού αναπαύθηκε, κοιμήθηκε σαν λιοντάρι, και σαν σκύμνος· ποιος θα τον εγείρει;» Επομένως, με το να αρνούνται το πάθος και να επιμαρτυρούν την αθανασία στον Χριστό, το έπρατταν αυτό με κακόβουλη πρόθεση. «