Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 53:11

Μακεδ. Λέμε ότι ενανθρώπησε, αλλά όχι ότι έλαβε ψυχή. Ορθ. Μην λες μόνο ότι ενανθρώπησε, αλλά και ότι σαρκώθηκε. Διότι, εάν δεν έλαβε έμψυχο σώμα, ούτε ενανθρώπησε. Μακεδ. Γιατί; Ορθ. Επειδή ένα άψυχο σώμα, το οποίο δεν έχει ενωθεί με λογική ψυχή, δεν είναι ανθρώπινο σώμα. Πώς λοιπόν, σαν την «κωφή οχιά που κλείνει τα αυτιά της, η οποία δεν θα εισακούσει τη φωνή εκείνου που την γητεύει», έτσι ακούτε τον Πέτρο που λέει στις Πράξεις των Αποστόλων ότι «Ούτε η ψυχή του εγκαταλείφθηκε στον άδη, ούτε η σάρκα του γνώρισε φθορά»; Και ο προφήτης Ησαΐας βοά: «Εάν δώσετε την ψυχή σας για την αμαρτία, θα δείτε σπέρμα μακρόβιο». Και ο Κύριος θα θελήσει με το χέρι Του να αφαιρέσει τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως, και να τον πλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς· και τις αμαρτίες τους αυτός θα τις αναλάβει. Γι' αυτόν τον λόγο αυτός θα κληρονομήσει πολλούς, και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών. Επειδή παραδόθηκε στον θάνατο η ψυχή του, και συγκαταλέχθηκε ανάμεσα στους ανόμους, και ο ίδιος ανέλαβε τις αμαρτίες πολλών, και εξαιτίας της ανομίας τους παραδόθηκε». Μακεδ. Και εμείς γνωρίζουμε ότι σε πολλά σημεία αναφέρεται στην Αγία Γραφή ότι είχε ψυχή· αλλά έχει λεχθεί καταχρηστικώς, και όχι αληθινά. Ορθ. Όλα λοιπόν όσα έχουν λεχθεί γι' αυτόν και είναι ανθρώπινα, όπως η ακοή, η όραση, η όσφρηση, η φωνή, η γεύση, η επιθυμία, η λύπη, το θάμβος, η αδημονία, το βάδισμα, έχουν λεχθεί καταχρηστικώς, και όχι αληθινά; Μακεδ.

Όλοι εμείς πλανηθήκαμε σαν πρόβατα· ο κάθε άνθρωπος πλανήθηκε στον δρόμο του· και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας. Και αυτός, εξαιτίας της κακουχίας του, δεν ανοίγει το στόμα του· σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή. Και όπως ένας αμνός είναι άφωνος μπροστά σε εκείνον που τον κουρεύει, έτσι και αυτός δεν ανοίγει το στόμα του. Μέσα στην ταπείνωσή του άρθηκε η κρίση του, αλλά ποιος θα μπορέσει να διηγηθεί τη γενεά του; Διότι η ζωή του αφαιρείται από τη γη, εξαιτίας των ανομιών του λαού οδηγήθηκε στον θάνατο. Και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του, και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του. Επειδή δεν έπραξε ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή· εάν προσφέρετε θυσία για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει μακρόβιους απογόνους. Και ο Κύριος θέλει να αφαιρέσει τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως. Και να τον διαπλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς· και αυτός θα σηκώσει τις αμαρτίες τους. Για τον λόγο αυτόν θα λάβει ως κληρονομιά πολλούς και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών· επειδή η ψυχή του παραδόθηκε στον θάνατο, και συγκαταλέχθηκε ανάμεσα στους ανόμους. Και αυτός σήκωσε τις αμαρτίες πολλών· και παραδόθηκε εξαιτίας των αμαρτιών τους.

Εάν δώσετε προσφορά για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει απόγονο μακρόβιο. Και ο Κύριος θέλει να τον απαλλάξει από τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως και να τον διαπλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς· και τις αμαρτίες τους αυτός θα τις αναλάβει.

Διότι αυτός, ενώ ως Θεός βρισκόταν πέρα από κάθε πάθος, εντούτοις, ας το πω έτσι, την παρέδωσε (τη ζωή του), και αυτό υπέρ των αμαρτωλών. Πράγμα το οποίο άλλωστε θαύμασε και ο πάνσοφος Παύλος. Διότι είπε ότι: «Ο Θεός αποδεικνύει την αγάπη του για εμάς, διότι, ενώ εμείς ήμασταν ακόμη αμαρτωλοί, στον κατάλληλο καιρό πέθανε υπέρ των ασεβών.» Και ο ίδιος ο Χριστός λέει κάπου: «Ο καλός ποιμένας θυσιάζει τη ζωή του υπέρ των προβάτων.» Τη θυσίασε, λοιπόν, υπέρ ημών, διότι με τις πληγές του εμείς θεραπευτήκαμε, και αυτός ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας, και παραδόθηκε για τις αμαρτίες μας. «Ας αγιάζεται» λοιπόν, λέει, δηλαδή, ας θεωρείται άγιος, ή μάλλον ας ομολογείται. Και αυτό θα ταίριαζε στον Θεό, και μόνο σε Αυτόν, κυρίως και ειδικώς.

{"chunk_id": "", "translation": "Επομένως, και με έργα και με λόγια ήταν παντελώς άμωμος, και είχε φτάσει στο αποκορύφωμα κάθε καθαρότητας. Εκείνοι όμως έλεγαν ψέματα εις βάρος του και ψευδομαρτυρούσαν εναντίον του, λέγοντας στον Πιλάτο άλλοτε μεν ότι «Αυτός ξεσηκώνει τον λαό και εμποδίζει να δίνουν φόρους στον Καίσαρα», και πάλι, «Αν αυτός δεν ήταν κακοποιός, δεν θα σου τον είχαμε παραδώσει». Αντιτίθενται λοιπόν στις μαρτυρίες του Πατρός, υποβάλλοντας τον άμωμο και δίκαιο σε αναληθείς κατηγορίες, και εξαιτίας αυτής της αιτίας παραδόθηκαν στους εχθρούς. «Επειδή ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή». Διότι, αν δεν είχαν τιμωρηθεί εκείνοι που συμπεριφέρθηκαν με αυθάδεια απέναντί του, ίσως να ήταν φυσικό να υποθέσουν κάποιοι και να πουν ότι ο Χριστός καταδικάστηκε με δίκαιη απόφαση, επειδή δήθεν κατέστη ένοχος για την κατηγορία που του επιβλήθηκε. Αλλά, εφόσον εκδηλώθηκε η οργή και επιβλήθηκε ανάλογη τιμωρία σε εκείνους που ασέβησαν εναντίον του, καθαρίζεται από την πληγή. Διότι δεν θα είχε οργιστεί ο Θεός, ούτε θα είχε παραβλέψει τον δικό του λαό, ούτε θα τους είχε παραδώσει στα έσχατα δεινά, αν δεν είχαν αρνηθεί τον άγιο και δίκαιο, συκοφαντώντας τον, και καρφώνοντάς τον στο ξύλο, και ξεπερνώντας κάθε απανθρωπιά. «Εάν προσφέρετε θυσία για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει μακρόβιους απογόνους. Και θέλει ο Κύριος να τον απαλλάξει από τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως και να τον διαπλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς, και τις αμαρτίες τους αυτός θα τις αναλάβει [vulg.»"}

«Και εκείνος που αγαπάει γιο ή κόρη περισσότερο από εμένα, δεν μου είναι άξιος.» Διότι η μητέρα και ο πατέρας του ανθρώπου υπήρξαν γι' αυτόν η αρχή και η αιτία της σωματικής του προόδου προς την ύπαρξη· ο Θεός όμως και Πατέρας των πάντων, ενώ ήμασταν υπόδουλοι στον θάνατο και μαραινόμασταν όπως το χορτάρι, μας αναγέννησε σε αφθαρσία μέσω του Χριστού εν Πνεύματι, και μας ανέδειξε ανώτερους της φθοράς, στεφανώνοντάς μας με μακρά και ατελεύτητη ζωή. Επομένως, ο σεβασμός προς τους γονείς είναι εύλογο να υπολείπεται της αγάπης προς Αυτόν· το δε να αγαπά κανείς τον Χριστό με όλη του την ψυχή και την καρδιά, και να ακολουθεί τα νεύματά του, δηλαδή τα ιερά του προστάγματα, σημαίνει να προσφέρει θυσία για την αμαρτία, μαζί με το να επιλέγει να διατηρεί την προς Αυτόν πίστη ορθή και αμώμητη. «Θα δει λοιπόν η ψυχή σας», λέει, «σπέρμα μακρόβιο». Διότι ο Κύριος θέλει να τον απαλλάξει από τον πόνο της ψυχής του, και να του δείξει φως, και να τον διαπλάσει με σύνεση. Διότι έγινε περίλυπος έως θανάτου πριν από τον τίμιο σταυρό· διότι έτσι έχει γραφτεί από τους αγίους ευαγγελιστές.

Επειδή, αφού καταπάτησε τον Άδη αναστήθηκε τριήμερος, έπειτα είδε την ανθρώπινη φύση να έχει μεταμορφωθεί μέσα του σε αφθαρσία, και την ευδοκία του Θεού και Πατρός να απλώνεται ήδη σε όλη τη γη, και το πλήθος των εθνών να πρόκειται να καταφωτιστεί, και να απομακρύνεται μεν από την αρχαία και οικεία πλάνη, να καλείται δε προς την επίγνωση τόσο του ιδίου όσο και του Πατρός· απέβαλε τον πόνο του πάθους και έδωσε σε όσους έχουν ορθό φρόνημα τη νίκη. Διότι, μόλις αναστήθηκε εκ νεκρών, και επειδή είναι αγαθός, έχοντας χαρεί πάρα πολύ για τη σωτηρία και τη ζωή του κόσμου, είπε στους αγίους μαθητές: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία στον ουρανό και στη γη· πορευθείτε και μαθητεύστε όλα τα έθνη, βαπτίζοντάς τους στο όνομα του Πατρός και του Υιού και του Αγίου Πνεύματος.» Επομένως, εάν προσφέρετε για την αμαρτία, θα γίνετε και εσείς μέτοχοι του μακρόβιου σπέρματος, δηλαδή των αγίων. Διότι ο Θεός και Πατέρας θέλει να αφαιρέσει από τον πόνο της ψυχής του, προφανώς του Χριστού, τουτέστιν, να μεταστρέψει τη λύπη του σταυρού σε χαρά, με το να του δείξει μεταμορφωμένους σε φως αυτούς που κάποτε ήταν σκοτάδι, δηλαδή αυτούς που κάποτε βρίσκονταν στην πλάνη· στους οποίους και ο πάνσοφος Παύλος γράφει, λέγοντας: «Εσείς που ήσασταν κάποτε σκοτάδι, τώρα είστε φως εν Κυρίω». Θέλει να τους διαπλάσει με τη σύνεση.

Αντί δε του: «και ο Κύριος βούλεται να αφαιρέσει από τον πόνο της ψυχής του», ο Σύμμαχος αναφέρει: «και το θέλημα του Κυρίου στο χέρι του θα ευοδωθεί», σύμφωνα δε με τον Ακύλα: «και το βούλημα του Κυρίου στο χέρι». Αυτό δε αρμόζει να λέγεται μόνο για τον Σωτήρα μας· διότι πάντοτε «το θέλημα» του Πατρός «στο χέρι του ευοδωνόταν».

Του έδωσε δε και φως, ώστε να φωτίζονται εκείνοι που δικαιώνονται δι' αυτού, και του δώρισε σύνεση· διότι αναπαύθηκε πάνω του «πνεύμα σοφίας και συνέσεως», με σκοπό να καθιστά συνετούς και να δικαιώνει αυτούς που είναι άξιοι να δικαιωθούν. Και ποιοι είναι αυτοί, το προσθέτει στη συνέχεια: «και τις αμαρτίες τους ο ίδιος θα αναλάβει», ή σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «και τις ασέβειές τους ο ίδιος θα υποστεί»· διότι αναλαμβάνοντας επάνω του τις ασέβειες των άλλοτε αμαρτωλών και ασεβών και απεκδύοντάς τους τον χιτώνα της αμαρτίας, τους καθιστούσε δικαίους. Γι' αυτό επιλέγει: «εξαιτίας αυτού ο ίδιος θα κληρονομήσει πολλούς»· διότι ακριβώς επειδή ανέλαβε ο ίδιος τις αμαρτίες των πολλών, για τον λόγο αυτόν μπόρεσε να κάνει τους πάντες δικό του κλήρο. Εάν δηλαδή δεν είχε τη δύναμη να συγχωρεί αμαρτίες, αυτοί θα παρέμεναν στα σφάλματά τους και δεν θα είχαν αξιωθεί της σωτηρίας. Τώρα όμως, επειδή ο ίδιος ανέλαβε τις αμαρτίες τους, γι' αυτό τον λόγο τους έλαβε ως κληρονομιά από τον Πατέρα. Το οποίο βεβαίως διδάσκει και ο ίδιος λέγοντας: «Ο Κύριος είπε προς εμένα: Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε γέννησα· ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης».

Αυτός όμως τραυματίστηκε για τις αμαρτίες μας και ταλαιπωρήθηκε για τις ανομίες μας· η τιμωρία που έφερε σε μας την ειρήνη έπεσε πάνω του, και με τις πληγές του εμείς θεραπευτήκαμε. Όλοι εμείς πλανηθήκαμε σαν πρόβατα· ο καθένας πλανήθηκε στον δικό του δρόμο, και ο Κύριος τον παρέδωσε για τις αμαρτίες μας· και αυτός, εξαιτίας της κακοπάθειάς του, δεν ανοίγει το στόμα του· σαν πρόβατο οδηγήθηκε στη σφαγή, και όπως ο αμνός στέκει άφωνος μπροστά σε αυτόν που τον κουρεύει, έτσι και αυτός δεν ανοίγει το στόμα του. Μέσα στην ταπείνωσή του αναιρέθηκε η δίκαιη κρίση του· τη γενεά του ποιος θα τη διηγηθεί; Διότι η ζωή του αφαιρείται από τη γη, εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο· και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του, και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του, διότι δεν έπραξε καμία ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του. Και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή· εάν προσφέρετε θυσία για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει απογόνους με μακροζωία. Και ο Κύριος θέλει να τον απαλλάξει από τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως, και να τον διαπλάσει με σύνεση· να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί πολλούς, και αυτός θα αναλάβει τις αμαρτίες τους. Γι' αυτό, αυτός θα κληρονομήσει πολλούς και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών· διότι η ψυχή του παραδόθηκε στον θάνατο και συγκαταλέχθηκε ανάμεσα στους ανόμους. Και αυτός βάσταξε τις αμαρτίες πολλών, και παραδόθηκε εξαιτίας των ανομιών τους.

Επειδή λοιπόν έχει αποφασίσει ο Κύριος, ο Θεός των όλων, «να τον καθαρίσει από την πληγή και να του δείξει φως», οπωσδήποτε, εφόσον το θέλησε, θα έπραττε εκείνο που θέλησε. Διότι δεν υπάρχει τίποτε από όσα θέλει το οποίο να μη γίνεται· και θέλησε «να τον καθαρίσει» και «να του δείξει φως». Επομένως, έπραξε αυτά, και αφού τον καθάρισε, του έδειξε φως. Και επειδή το θέλησε, και με αυτή του τη θέληση αφαίρεσε τον πόνο της ψυχής του, και του έδειξε φως, εύλογα ο προφήτης προσθέτει λέγοντας: «Γι' αυτό, αυτός θα κληρονομήσει πολλούς και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών».

Αλλά αυτό βέβαια έχει αποδειχθεί ικανοποιητικά από όσα έχουμε πει. Πού όμως ανέφεραν οι Γραφές ότι τάφηκε και ότι την τρίτη ημέρα θα αναστηθεί; Μέσα από τον τύπο του Ιωνά, τον οποίο και ο Ίδιος παραθέτει λέγοντας: «Όπως ακριβώς ήταν ο Ιωνάς στην κοιλιά του κήτους τρεις ημέρες και τρεις νύχτες, έτσι θα είναι και ο Υιός του ανθρώπου στην καρδιά της γης τρεις ημέρες και τρεις νύχτες»· και μέσα από τη βάτο στην έρημο. Διότι, όπως ακριβώς εκείνη καιγόταν, αλλά δεν κατακαιγόταν, έτσι και το σώμα Εκείνου πέθανε μεν, δεν κρατήθηκε όμως μόνιμα υπό την εξουσία του θανάτου. Και ο δράκοντας στο βιβλίο του Δανιήλ αυτό υπαινίσσεται. Διότι, όπως ακριβώς εκείνος, αφού έλαβε την τροφή που του έδωσε ο προφήτης, έσκασε στη μέση, έτσι και ο άδης, αφού κατάπιε το σώμα Εκείνου, σχίστηκε, καθώς το σώμα Του του έσκισε την κοιλιά και αναστήθηκε. Εάν όμως θέλεις να ακούσεις και με λόγια αυτά που είδες μέσω των τύπων, άκουσε τον Ησαΐα να λέει: «Αφαιρείται από τη γη η ζωή του»· και, «Ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή, να του δείξει φως»· και πριν από αυτόν τον Δαβίδ: «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη, ούτε θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει φθορά». Γι' αυτόν τον λόγο και ο Παύλος σε παραπέμπει στις Γραφές, για να μάθεις ότι αυτά δεν συνέβησαν ούτε απλώς ούτε τυχαία.

Και πάλι: Ο Κύριος θέλει να καθαρίσει από την πληγή, να του δείξει φως. Και ο Δαβίδ [λέει], «Διότι δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη», αναφερόμενος στον Χριστό. «Και ότι εμφανίστηκε στον Κηφά». Παρουσιάζει πρώτα ως μάρτυρα τον αξιόπιστο από τους αποστόλους. Δες δε πώς φέρνει τους προφήτες και τους αποστόλους να δίνουν μαρτυρία για το γεγονός. «Έπειτα στους έντεκα· κατόπιν εμφανίστηκε σε περισσότερους από πεντακόσιους αδελφούς ταυτόχρονα, από τους οποίους οι περισσότεροι ζουν έως σήμερα, ενώ μερικοί και κοιμήθηκαν». Διότι ο Ματθίας συμπεριλήφθηκε στον κατάλογο μετά την Ανάληψη, όχι αμέσως μετά την Ανάσταση. «Έπειτα εμφανίστηκε στον Ιάκωβο, κατόπιν σε όλους τους αποστόλους». Δεν είπε, πέθαναν, αλλά κοιμήθηκαν, βεβαιώνοντας ξανά την ανάσταση με αυτή τη λέξη. «Και τελευταίο από όλους, σαν σε έκτρωμα, εμφανίστηκε και σε εμένα. Διότι εγώ είμαι ο ελάχιστος των αποστόλων, ο οποίος δεν είμαι άξιος να ονομάζομαι απόστολος, επειδή καταδίωξα την Εκκλησία του Θεού. Αλλά με τη χάρη του Θεού είμαι αυτό που είμαι, και η χάρη Του σε εμένα δεν υπήρξε μάταιη· αντίθετα, κοπίασα περισσότερο από όλους αυτούς· όχι όμως εγώ, αλλά η χάρη του Θεού που είναι μαζί μου». Αυτός είναι λόγος ταπεινοφροσύνης. «Είτε, λοιπόν, εγώ είτε εκείνοι, έτσι κηρύσσουμε, και έτσι πιστέψατε. Εάν όμως ο Χριστός κηρύσσεται ότι έχει αναστηθεί από τους νεκρούς», από όποιον, λέει, θέλετε να μάθετε, μάθετε. Σε τίποτα δεν διαφέρουμε. «Πώς λένε μερικοί ανάμεσά σας ότι δεν υπάρχει ανάσταση νεκρών;»

Για να μας φανερώσει το προφητικό πνεύμα ότι αυτός που τα πάσχει αυτά έχει ανεκδιήγητη καταγωγή και βασιλεύει επί των εχθρών του, είπε τα εξής: «Ποιος θα διηγηθεί τη γενεά του; Διότι η ζωή του αφαιρείται από τη γη, εξαιτίας των ανομιών τους οδηγήθηκε στον θάνατο. Και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του, διότι δεν έπραξε ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του· και ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή. Εάν προσφέρετε θυσία για την αμαρτία, η ψυχή σας θα δει μακρόβιους απογόνους. Και ο Κύριος θέλει να απαλλάξει την ψυχή του από τον πόνο, να του δείξει φως και να του δώσει σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς, και αυτός θα σηκώσει τις αμαρτίες μας. Γι' αυτό, αυτός θα λάβει ως κληρονομιά πολλούς και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών, επειδή η ψυχή του παραδόθηκε στον θάνατο, και συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων, και αυτός βάσταξε τις αμαρτίες πολλών, και εξαιτίας των ανομιών τους παραδόθηκε». Και για το ότι επρόκειτο να αναληφθεί στον ουρανό, όπως προφητεύθηκε, ακούστε. Ειπώθηκε, λοιπόν, το εξής: «Σηκώστε τις πύλες των ουρανών· ανοιχτείτε», «για να εισέλθει ο βασιλιάς της δόξας. Ποιος είναι αυτός ο βασιλιάς της δόξας; Ο Κύριος ο κραταιός και ο Κύριος ο δυνατός». Και για το ότι πρόκειται να έλθει πάλι από τους ουρανούς με δόξα, ακούστε και τα όσα έχουν ειπωθεί σχετικά με αυτό μέσω του προφήτη Ιερεμία.

Και ο Κύριος θέλει να τον απαλλάξει από τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως και να τον διαπλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς. Και τις αμαρτίες μας αυτός θα τις αναλάβει. Γι' αυτόν τον λόγο αυτός θα λάβει ως κληρονομιά πολλούς, και θα μοιράσει τα λάφυρα των ισχυρών, επειδή παραδόθηκε στον θάνατο η ψυχή του, και συγκαταλέχθηκε μεταξύ των ανόμων, και αυτός σήκωσε τις αμαρτίες πολλών και παραδόθηκε εξαιτίας των ανομιών τους.

Εάν μεν ο Χριστός δεν επρόκειτο να πάθει, του λέω εγώ, και αν δεν είχαν προείπει οι προφήτες ότι εξαιτίας των ανομιών του λαού θα οδηγηθεί στον θάνατο και θα ατιμαστεί και θα μαστιγωθεί και θα συγκαταλεχθεί με τους ανόμους και θα οδηγηθεί σαν πρόβατο στη σφαγή, του οποίου τη γενεά κανείς δεν θα μπορέσει να διηγηθεί, όπως λέει ο προφήτης, τότε δικαιολογημένα θα απορούσες. Εάν όμως αυτό είναι που τον χαρακτηρίζει και τον φανερώνει σε όλους, πώς εμείς να μην έχουμε πιστέψει σε αυτόν με θάρρος; Και όσοι έχουν κατανοήσει τα λόγια των προφητών, θα πουν ότι είναι αυτός και όχι άλλος, μόλις απλώς ακούσουν ότι αυτός έχει σταυρωθεί.

Για αυτόν που καταδικάστηκε με αυτόν τον τρόπο, «σαν πρόβατο για σφαγή» με πολλή ταπείνωση, ποιος μπορεί, λέει, να διηγηθεί τη γενεά του, τη θεία και την ανθρώπινη, που σημαίνει κανείς· «Διότι αίρεται από τη γη η ζωή του, εξαιτίας των ανομιών του λαού μου οδηγήθηκε στον θάνατο. Και θα παραδώσω τους πονηρούς αντί για την ταφή του και τους πλουσίους αντί για τον θάνατό του· διότι δεν έπραξε ανομία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του». «Αίρεται από τη γη η ζωή του» κατά την ανθρώπινη φύση, προς τη ζωαρχία αυτού και του Πατέρα του. Και εξαιτίας των ανομιών του λαού μου, λέει ο Πατέρας, οδηγήθηκε στον θάνατο ο δικός μου Υιός. Αλλά εγώ θα παραδώσω τους πονηρούς από τους Ιουδαίους και τους πλουσίους στον σατανά, τον οποίο υπηρέτησαν, αντί για την ταφή και αντί για τον θάνατο του αγαπημένου μου Υιού, «διότι δεν έπραξε ανομία», όπως αυτοί φλυαρούν λέγοντας ότι «αυτός ο άνθρωπος είναι αμαρτωλός», «ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα του», αντίθετα με αυτά που λένε ότι «πλανά το πλήθος». «Και θέλει ο Κύριος δια του χεριού του», λέει, «να τον λυτρώσει από τον πόνο της ψυχής του, να του δείξει φως και να τον διαπλάσει με σύνεση, να δικαιώσει τον δίκαιο που υπηρετεί καλά πολλούς, και αυτός θα αναλάβει τις αμαρτίες τους».

Για παράδειγμα, εάν κάποιος ελπίζει ότι ο Χριστός θα έρθει για τη σωτηρία του λαού, όχι όμως για τη σωτηρία των ψυχών, αλλά για την αποκατάσταση και απολύτρωση του ιουδαϊκού έθνους, ένας τέτοιος άνθρωπος δεν πιστεύει όσο θα έπρεπε να πιστεύει. Και πάλι, αν από τη μία πιστεύει στον Δαβίδ που λέει, «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου», και σε όλα τα υπόλοιπα που προφητεύει σχετικά με τον σταυρό και τα όσα συνέβησαν πάνω στον σταυρό, μιλώντας ως εκ προσώπου του Κυρίου, και δέχεται τα όσα αφορούν το πάθος, αλλά δεν συλλογίζεται τα όσα αφορούν την ανάσταση, όπως το, «Δεν θα επιτρέψεις ο Όσιός σου να δει φθορά», και το, «Δεν θα εγκαταλείψεις την ψυχή μου στον άδη», και το, «Ελεύθερος ανάμεσα στους νεκρούς», και το, «Αυτός που βγάζει έξω τους δεσμώτες, και αυτούς που κατοικούν στους τάφους», και τα παρόμοια· τότε δεν έχει τέλεια πίστη, αλλά μερική. Πρέπει δε να πιστεύουμε στους προφήτες για όλα, και για όσα αφορούν την ατιμία και για όσα αφορούν τη δόξα. Διότι έπρεπε ο Χριστός να πάθει· αυτό είναι το της ατιμίας· αλλά και να εισέλθει στη δόξα του· αυτό είναι το ένδοξο. Εσείς, όμως, είστε τόσο ανόητοι, ώστε, ενώ ακούτε τον Ησαΐα να λέει και τα δύο, δηλαδή και ότι οδηγήθηκε σε σφαγή, και ότι ο Κύριος θέλει να του δείξει φως, το πρώτο το δέχεστε, ενώ το δεύτερο δεν το αναλογίζεστε· και ότι τραυματίστηκε το πιστεύετε, ενώ ότι ο Κύριος θέλει να τον καθαρίσει από την πληγή δεν το λαμβάνετε υπόψη.