Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 54:15

Εάν όμως, επειδή προσκυνούμε εν Πνεύματι, δεν προσκυνάς το Πνεύμα, και επειδή προσκυνούμε εν αληθεία, δεν προσκυνάς την αλήθεια, και νομίζεις ότι ελαττώνεται η αξία του Πνεύματος επειδή εν αυτώ ομολογούμε τον Υιό ως Κύριο, τότε θα ελαττώσεις και την αξία του Πατρός, επειδή «κανείς δεν έρχεται προς τον Υιό, εάν δεν τον ελκύσει προς αυτόν ο ουράνιος Πατήρ». Διότι αυτό έχει γραφεί στο Ευαγγέλιο· και ο Απόστολος αναφωνεί: «Πιστός είναι ο Θεός, διά του οποίου κληθήκατε σε κοινωνία με τον Υιό Του». Και ο ίδιος ο Πατήρ διά των προφητών λέγει προς τον ίδιο τον Υιό: «Ιδού, προσήλυτοι θα έλθουν σε εσένα δι' εμού». Εάν λοιπόν καλούμαστε προς τον Υιό και διά του Πατρός, δεν ελαττώνεται επομένως η αξία του Πνεύματος εξαιτίας αυτού. Προσαγόμαστε διά του Πνεύματος. Διάβασε τις Γραφές και μάθε ότι, όπως ακριβώς οδηγούμαστε διά του Πατρός προς τον Υιό, έτσι και διά του Υιού προς τον Πατέρα. Διότι η πορεία αντιστρέφεται, όπως έχει αποδειχθεί προηγουμένως.

Διότι έχει θεμελιωθεί αιώνια από τον Χριστό. «Απέχε από την αδικία και δεν θα φοβηθείς, και ο τρόμος δεν θα σε πλησιάσει. Ιδού, προσήλυτοι θα περάσουν σε εσένα δι' εμού, και σε εσένα θα καταφύγουν.» Αφού είπε ότι θέτει στον περίβολό της εκλεκτούς λίθους, και όλους τους υιούς της διδαγμένους από τον Θεό, αμέσως δείχνει ότι η υπόσχεσή του έχει εκπληρωθεί. Διότι, τρόπον τινά, μυσταγωγεί όχι μέσω κάποιου μεσίτη, όπως παλαιότερα μέσω του Μωυσή ή άλλων αγίων προφητών, αλλά μάλλον μέσω του εαυτού του, δηλαδή με τη δική του φωνή. Διότι αυτό σήμαινε το «Θα είναι όλοι διδαγμένοι από τον Θεό». Έγραψε δε και ο σοφότατος Παύλος, ότι «Αφού ο Θεός μίλησε παλαιά στους πατέρες μας μέσω των προφητών με πολλούς τρόπους και σε πολλά μέρη, στις έσχατες αυτές ημέρες μίλησε σε εμάς μέσω του Υιού, τον οποίο έθεσε κληρονόμο των πάντων, μέσω του οποίου μάλιστα δημιούργησε και τους αιώνες». Επομένως, ο ίδιος ο Δημιουργός των αιώνων υφαίνει τις μυσταγωγίες για εκείνους που έχουν κληθεί μέσω αυτού στη χάρη της πίστεως. Γι' αυτό και η νύμφη που αναφέρεται στο Άσμα Ασμάτων λέει κάπου γι' αυτόν: «Ας με φιλήσει με τα φιλήματα του στόματός του». Διότι την ασπαζόταν βέβαια και παλαιότερα μέσω του στόματος των αγίων προφητών, καλώντας την σε ένωση μαζί του μέσω του αγιασμού και της δικαιοσύνης. Επειδή όμως ήλθε ως άνθρωπος από γυναίκα, έχουμε πλέον φιληθεί από τα φιλήματα του ίδιου του στόματός του.

Διότι μίλησε μαζί μας στόμα με στόμα. Όταν λοιπόν, λέει, απέχεις από κάθε άδικο και πονηρό πράγμα, τότε δεν θα φοβηθείς, και τρόμος δεν θα σε πλησιάσει· διότι θα είσαι απρόσβλητος από τους εχθρούς, και πέρα από κάθε φόβο, ακόμη και αν εξοπλίζονται εναντίον σου με σκοπό να σε καταστρέψουν κάποιοι από αυτούς που βρίσκονται στον κόσμο, έχοντας αποκτήσει πάρα πολύ μεγάλη δύναμη, δηλαδή οι αντίπαλες και πονηρές δυνάμεις, ή ίσως και τα ίδια τα κύματα της παράλογης και βδελυρής ηδονής, τα οποία παρασύρουν τους φιλαμαρτήμονες στον πυθμένα του άδη, και στο ίδιο το κατώτατο βάραθρο της απώλειας. Αξιόλογα λοιπόν είναι τα έπαθλα της δικαιοσύνης, και εξαιρετικά λαμπρά τα στεφάνια, ενώ η απόκτηση των πνευματικών χαρισμάτων είναι αξιοθαύμαστη για τους συνετούς. Και προσθέτει και κάτι άλλο: Ιδού, προσήλυτοι θα προσέλθουν σε σένα μέσω εμού, και σε σένα θα καταφύγουν. Και ως προσήλυτους εννοεί, είτε αυτούς που σε κάθε εποχή προσέρχονται στην πίστη και καλούνται από τα έθνη, είτε ίσως και τους ίδιους τους Ισραηλίτες, οι οποίοι τοποθετήθηκαν πίσω από τα έθνη, αν και είχαν την πρώτη θέση, και ενώ δέχονταν ως προσήλυτους αυτούς που επέστρεφαν στον Θεό από την ελληνική πλάνη, οι ίδιοι έγιναν προσήλυτοι των εθνών, όμως και αυτό έγινε διά του Χριστού. Διότι αυτό σημαίνει το «μέσω εμού». Επειδή δι' Αυτού γίνεται η επιστροφή και η κλήση όλων, καθώς και η προσέλευση προς τον Θεό και Πατέρα. «Διότι κανείς δεν έρχεται», λέει, «προς τον Πατέρα, παρά μόνο δι' εμού».

Γι' αυτό σε διαβεβαιώνω και λέω: «απέχε από το άδικο και δεν θα φοβηθείς, και τρόμος δεν θα σε πλησιάσει», αλλά και εφόσον παραμένεις κοντά μου και θεοσεβείς σύμφωνα με τον πρέποντα λόγο, «προσήλυτοι θα προσέλθουν σε εσένα», όχι χωρίς τη δική μου βουλή· διότι «μέσω εμού και» αυτοί «θα παροικήσουν». Θα μπορούσες δε να ονομάσεις «προσηλύτους», μετά τα προαναφερθέντα τάγματα της Εκκλησίας, εκείνους που δεν προσέρχονται στα πλήθη με γνήσιο ούτε με καθαρό τρόπο· για τους οποίους λέει ότι θα «παροικήσουν», αλλά δεν θα κατοικήσουν μόνιμα σε αυτήν, εξαιτίας του ότι πραγματοποιούν την είσοδό τους σαν περαστικοί. Γι' αυτό έχει λεχθεί στους άριστους: «Ιδού, προσήλυτοι θα προσέλθουν σε εσένα μέσω εμού και θα παροικήσουν σε εσένα και σε εσένα θα καταφύγουν»· διότι τέτοιοι άνθρωποι προσέρχονται έχοντας ανάγκη καταφυγής, άλλοι έχοντας ανάγκη προστασίας, άλλοι βοήθειας, και άλλοι για κάποια άλλη υπόθεση, γι' αυτό και τους ονόμασε «προσηλύτους» και είπε ότι θα «παροικήσουν», κατά τρόπο που αρμόζει στην προαίρεση αυτών των ανθρώπων.