Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 54:4

Διότι σε αυτόν πρώτα και μέσω αυτού πλουτίσαμε, αποκτώντας και τη δυνατότητα να εκπληρώνουμε όσα μας έχουν ανατεθεί από τον Θεό για την προκοπή μας, και το δικαίωμα πλέον να ζητάμε με παρρησία την τιμή που οφείλεται σε όσους ευδοκιμούν. Διότι παλαιότερα, εξαιτίας της αμαρτίας που κυριάρχησε πάνω μας και της αποστασίας που έγινε στο πρόσωπο του Αδάμ, ούτε τη δύναμη να κατορθώσουμε κάτι από όσα συντελούν στην αρετή διαθέταμε, αλλά και από την παρρησία προς τον Θεό ήμασταν πάρα πολύ μακριά. Γι' αυτό λοιπόν, επαναφέροντάς μας σε αυτήν ο Θεός, από την πάρα πολύ μεγάλη του αγαθότητα, μας παρηγορούσε μέσω της φωνής του προφήτη λέγοντας: «Μη φοβάσαι επειδή ντροπιάστηκες, ούτε να ντραπείς επειδή ονειδίστηκες». Όπως λοιπόν σε όλα τα άλλα αγαθά ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός έγινε για εμάς και απαρχή και θύρα και οδός, έτσι συμβαίνει και εδώ.

Όσο για το ρητό «θα κατοικήσεις σε ερημωμένες πόλεις», θα το κατανοήσεις ως εξής: Διότι, λέει, τόσο μεγάλο θα είναι το πλήθος των απογόνων σου, ώστε δεν θα τους αρκούν οι πόλεις που είναι γεμάτες από κατοίκους, αλλά θα μπορούν να γεμίσουν ακόμη και τις ερήμους. <Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να εντραπείς που χλευάστηκες· διότι θα ξεχάσεις την αιώνια ντροπή, και τον ονειδισμό της χηρείας σου δεν θα τον θυμηθείς πλέον· διότι ο Κύριος που σε δημιούργησε, του οποίου το όνομα είναι Κύριος Σαβαώθ, και αυτός που σε λύτρωσε, ο ίδιος ο Θεός του Ισραήλ θα ονομαστεί σε όλη τη γη.> Έχουμε δικαιωθεί εν Χριστώ, και όχι από έργα δικαιοσύνης που κάναμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το πολύ του έλεος. Έτσι γράφει ο πάνσοφος Παύλος. Διότι έχουμε απαλλαγεί και από το σκοτάδι, και από την πλάνη, και από την πατροπαράδοτη ασέβεια, κατά την οποία λατρεύσαμε την κτίση αντί για τον Κτίστη, και κανένας τρόπος φαυλότητας δεν έμεινε ανεφάρμοστος από τα πλήθη των εθνών· διότι, όπως λέει ο Ψαλμωδός, «Όλοι παρέκκλιναν, μαζί αχρειώθηκαν, δεν υπήρχε κανείς που να πράττει το καλό, δεν υπήρχε ούτε ένας.» Ονειδισμός, λοιπόν, έχει γίνει το γεγονός αυτό για τα έθνη, εννοώ δηλαδή την ίδια την πλάνη τους, και τις βλάβες που προκύπτουν από αυτήν.

Διότι, τι θα μπορούσε να καταστήσει την ψυχή του ανθρώπου τόσο άσχημη και στερημένη κάθε ομορφιάς, και ένοχη για αναρίθμητα σφάλματα, όσο το να αποστατήσει από τον ζωντανό Θεό, να επιλέξει να προσκυνά αντί γι' αυτόν τα ακάθαρτα πνεύματα, και να βυθίζεται στα τέλματα της αμαρτίας σαν σε λάσπη και βούρκο; Αλλά τι λέει ο φιλάνθρωπος Θεός σε όσους έχουν κληθεί στην άφεση των αμαρτιών μέσω της πίστεως, δηλαδή προφανώς της πίστεως σε αυτόν; «Μη φοβάσαι, επειδή ντροπιάστηκες».

Διότι, όπως λέει ο πάνσοφος Παύλος, «ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» Εφόσον δε ο Δεσπότης των πάντων δεν μνησικακεί, ποιος θα μας ονειδίσει για τον ρύπο των σφαλμάτων που πράξαμε εν αγνοία; «Θα ξεχάσεις, λοιπόν», λέει, «την αιώνια (αντί του: τη μακροχρόνια) αισχύνη, και δεν θα θυμηθείς πλέον το όνειδος της χηρείας σου». Και όνειδος της χηρείας είναι το ότι εκείνοι που προέρχονταν από τα έθνη δεν μπόρεσαν ποτέ με κανέναν τρόπο να καρποφορήσουν για τον Θεό, κατά τον καιρό που πλανώνταν. Διότι δεν υπήρχε ανάμεσά τους, όπως είπα, ο εξ ουρανού νυμφίος, ο χορηγός της πνευματικής ευκαρπίας, αυτός που εμφυτεύει τις αφορμές των αγαθών σπερμάτων σε κάθε ψυχή. Γι' αυτό και στις ευαγγελικές παραβολές παρουσιάζει τον εαυτό του σε εμάς με αυτόν τον τρόπο, λέγοντας: «Εξήλθε ο σπορέας για να σπείρει τον σπόρο του». Το με ποιον τρόπο όμως θα εξαφανιστεί το όνειδος της χηρείας της, το διατρανώνει λέγοντας: «Ο Κύριος που σε δημιουργεί, Κύριος Σαβαώθ είναι το όνομά του». Και το «που σε δημιουργεί», λέει, τίθεται αντί του «που σε ανακτίζει, και σε μεταμορφώνει σε έναν διαφορετικό τρόπο πολιτείας, και σε μια ευπρεπή ζωή»· διότι μεταστοιχειωνόμαστε εν Χριστώ σε μια καινότητα άγιας και ευαγγελικής ζωής, ανερχόμενοι στην ωραιότητά του μέσω του Πνεύματος, ώστε στο εξής να φαινόμαστε πλέον ως άλλοι άνθρωποι, διαφορετικοί από πριν. Είπε, άλλωστε, σχετικά με τα έθνη διά της φωνής του Ιεζεκιήλ: «Και θα αποσπάσω τη λίθινη καρδιά τους από τη σάρκα τους, και θα τους δώσω καρδιά σάρκινη, ώστε να με γνωρίσουν, ότι εγώ είμαι ο Κύριος».

Κανείς δεν θα μπορούσε να αμφιβάλλει για το ότι κατά τον καιρό της επίγειας παρουσίας Του δόθηκε αμνηστία και άφεση σε όλους όσους πίστεψαν. Διότι έχουμε δικαιωθεί «όχι από τα έργα δικαιοσύνης που κάναμε εμείς, αλλά κατά το πολύ του έλεος». Απαλλαχθήκαμε επίσης και από την αισχύνη· διότι είπε κάπου προς εμάς Εκείνος που τίμησε την πίστη: «Μη φοβάσαι, επειδή ντροπιάστηκες, ούτε να εντραπείς, επειδή χλευάστηκες». Διότι μας επανέφερε σε παρρησία Εκείνος που για χάρη μας βρέθηκε ανάμεσα στους νεκρούς, και για εμάς ανέβηκε στον ουρανό, ενώπιον του Πατρός. Επειδή ως πρόδρομος για χάρη μας ανέβηκε ο Χριστός, «για να εμφανιστεί τώρα ενώπιον του προσώπου του Θεού». Επομένως, αφαίρεσε μεν τις ενοχές όλων, και απάλλαξε από την αισχύνη και την ντροπή των πταισμάτων όσους πίστεψαν. Έχει ειπωθεί δε από Αυτόν και προς τον σατανά που παλαιότερα καταδυνάστευε: Ότι θα αφαιρέσω από σένα τους εξευτελισμούς της αλαζονείας σου και δεν θα συνεχίσεις πλέον να υπερηφανεύεσαι στο άγιό μου όρος. Διότι δεν θα εξευτελίσει πλέον τους ανθρώπους στη γη, επειδή δήθεν πάσχουν από μεγάλη αδυναμία, ούτε όμως θα υβρίσει τους αγιασμένους, καταρρίπτοντάς τους εύκολα σύμφωνα με το δικό του θέλημα. Διότι τα παλαιά πέρασαν και η φύση των πραγμάτων έχει μεταβεί σε καινότητα, καθώς ο Χριστός τα αναδημιουργεί προς αυτόν τον σκοπό, καθιστώντας πολύ δυνατό το αδύναμο, ενισχύοντας προς την ευσέβεια το ευάλωτο στις αμαρτίες και κάνοντας σταθερό αυτό που είχε κλονιστεί.

Επειδή δε ο Δημιουργός των πάντων μας ελέησε ενώ ήμασταν πεσμένοι, και αφού κάθε κακό είχε φτάσει στο έσχατο σημείο, παρηγορούσε λέγοντας δια των αγίων προφητών: «Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες· να μην αισθάνεσαι καμία ντροπή που χλευάστηκες. Εγώ είμαι, εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις ανομίες σου και δεν πρόκειται πλέον να τις θυμηθώ.» Έστειλε σε εμάς από τον ουρανό τον μονογενή Θεό Λόγο, ο οποίος γεννήθηκε από γυναίκα και από το σπέρμα του Αβραάμ, ώστε, αφού ομοιώθηκε σε όλα με τους αδελφούς του, να νεκρώσει την αμαρτία μέσα στη σάρκα, και, γεμίζοντάς μας με πνευματική ευρωστία, να αναμορφώσει δι' εαυτού και εν εαυτώ τη φύση στην αρχική της κατάσταση, και αφενός να την καταστήσει απρόσβλητη στις αμαρτίες, αφετέρου δε να την προετοιμάσει ώστε να γίνει ανώτερη από τον όλεθρο και τη φθορά. Γνωρίζοντας αυτό, ο σοφός Παύλος μάς γράφει: «Διότι εκείνο που ήταν αδύνατο για τον νόμο, επειδή ήταν ανίσχυρος εξαιτίας της σάρκας, το έπραξε ο Θεός, ο οποίος, στέλνοντας τον δικό Του Υιό με ομοίωμα αμαρτωλής σάρκας και για την αμαρτία, καταδίκασε την αμαρτία στη σάρκα, ώστε η δικαίωση του νόμου να εκπληρωθεί σε εμάς, οι οποίοι δεν πολιτευόμαστε κατά σάρκα, αλλά κατά πνεύμα.» β΄.

Ώστε, αν ήταν άξιος θαυμασμού ο ναός που είχε ιδρυθεί σε μία πόλη της Παλαιστίνης, πόσο μάλλον τα πλήθη και τα μεγέθη και τα κάλλη των εκκλησιών του Θεού που έχουν ανεγερθεί σε κάθε τόπο. Και ότι αυτά προφητεύονται για την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, το καθιστά σαφές ο λόγος που προσθέτει στη συνέχεια: «και το σπέρμα σου θα κληρονομήσει έθνη, και θα κατοικήσεις σε πόλεις ερημωμένες». «Σπέρμα» δε της εκκλησίας του Θεού θα μπορούσε να είναι ο ευαγγελικός λόγος, για τον οποίο έχει ειπωθεί: «εξήλθε ο σπορέας για να σπείρει», και: «δεν έσπειρες καλό σπέρμα στον αγρό σου;». Αυτό ακριβώς το «σπέρμα» συγκρότησε και «πόλεις ερημωμένες». Σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο έχει ειπωθεί: «το δε σπέρμα σου θα κληρονομήσει έθνη, και θα κατοικήσουν σε πόλεις αφανισμένες». «Σπέρμα» όμως της Εκκλησίας μπορεί να είναι και η διαδοχή των αποστόλων και των μαθητών του Σωτήρος ημών, μέσω των οποίων συγκροτήθηκε η θεοσεβής πολιτεία στις άλλοτε αφανισμένες και έρημες από τον Θεό εκκλησίες. Μετά από αυτά, προσθέτει τα εξής: «μη φοβάσαι που καταντροπιάστηκες, ούτε να αισθάνεσαι εντροπή που ονειδίστηκες». Διότι, όταν μεν ήταν «στείρα» και «χωρίς να γεννά», ούτε «ωδίνες τοκετού» είχε μηδέ «άνδρα είχε», ήταν αξιοκατάκριτη και γεμάτη αισχύνη· αλλά τώρα της λέει: Αν και παλαιότερα έπραττες έργα άξια «αισχύνης» και «ονείδους», τώρα όμως έχε θάρρος, «διότι θα λησμονήσεις την αιώνια αισχύνη, και δεν πρόκειται να θυμηθείς πια το όνειδος της χηρείας σου».

〈Χηρεία〉 δε αποκαλεί εδώ τη στέρηση του νυμφίου Λόγου, την οποία δεν θα 〈θυμηθείς〉, λέγει, 〈διότι Κύριος των δυνάμεων είναι αυτός που σε δημιουργεί〉· διότι τα της συστάσεώς της δεν έγιναν από ανθρώπους ούτε μέσω ανθρώπου, αλλά μέσω του ίδιου του Κυρίου. Γι' αυτό και ο ίδιος ο Σωτήρας υπόσχεται λέγοντας: «πάνω στην πέτρα θα οικοδομήσω την εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα την κατανικήσουν». Αυτός, λοιπόν, 〈που σε δημιουργεί, είναι ο ίδιος ο Κύριος των δυνάμεων〉, ο οποίος και παλαιότερα ήταν 〈Θεός του Ισραήλ〉 και τώρα γνωρίζεται σε 〈όλη τη γη〉. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει λεχθεί: 〈Θεός όλης της γης θα ονομαστεί〉.

Αλλά, προς το παρόν, με αυτά η άλλοτε χήρα και έρημη, αφού περιβλήθηκε με άνθη χάριτι Θεού, έγινε αληθινά «σαν κρίνος», όπως λέει η προφητεία, και αφού φόρεσε τη νυφική στολή και περιβλήθηκε το στεφάνι της ευπρέπειας, διδάσκεται από τον Ησαΐα να χορεύει, προσφέροντας ευχαριστίες στον βασιλιά Θεό με εύφημες φωνές. Ας την ακούσουμε να λέει: «Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου για τον Κύριο· διότι με έντυσε με ιμάτιο σωτηρίας και χιτώνα ευφροσύνης· μου φόρεσε μίτρα σαν σε νυμφίο, και με στόλισε με κοσμήματα σαν νύφη. Και όπως η γη που βλαστάνει το άνθος της, και όπως ο κήπος κάνει να βλαστήσουν τα σπέρματά του, έτσι ο Κύριος Θεός ανέτειλε δικαιοσύνη και αγαλλίαση ενώπιον όλων των εθνών». Με αυτά, λοιπόν, εκείνη χορεύει· αλλά με ποια λόγια την ανταμείβει και ο Νυμφίος, ο ουράνιος Λόγος, ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός, άκουσε τον Κύριο που λέει: «Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να εντραπείς που χλευάστηκες· διότι θα ξεχάσεις την αιώνια αισχύνη και δεν θα θυμηθείς πλέον το όνειδος της χηρείας σου. Όχι ως γυναίκα εγκαταλελειμμένη και απελπισμένη σε κάλεσε ο Κύριος, ούτε ως γυναίκα μισημένη από τη νεότητά της. Είπε ο Θεός σου: Για μικρό χρονικό διάστημα σε εγκατέλειψα, αλλά με μέγα έλεος θα σε ελεήσω· με λίγο θυμό απέστρεψα το πρόσωπό μου από εσένα, αλλά με αιώνιο έλεος θα σε ελεήσω, είπε ο Κύριος που σε λύτρωσε».

Ευφράνσου, στείρα, εσύ που δεν γεννάς, ... διότι πολλά είναι τα τέκνα της έρημης, περισσότερα από εκείνης που έχει τον άνδρα, λέει ο Κύριος. Πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των αυλαιών σου, στήσε, μην τσιγκουνευτείς, μάκρυνε τα σχοινιά σου, και τους πασσάλους σου στερέωσε δυνατά, απλώσου ακόμη προς τα δεξιά και προς τα αριστερά· και το σπέρμα σου θα κληρονομήσει έθνη, και θα κατοικήσεις σε πόλεις ερημωμένες. Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να ντραπείς επειδή ονειδίστηκες, διότι θα ξεχάσεις την αιώνια ντροπή, και τον ονειδισμό της χηρείας σου δεν θα τον θυμηθείς πια. Διότι ο Κύριος που σε έπλασε, το όνομά Του είναι Κύριος Σαβαώθ· και εκείνος που σε λύτρωσε, είναι ο ίδιος ο Θεός του Ισραήλ, που θα ονομαστεί σε όλη τη γη. Δεν σε κάλεσε ο Κύριος σαν γυναίκα εγκαταλελειμμένη, ούτε σαν γυναίκα μισημένη από τη νεότητά της, είπε ο Θεός σου. Για μικρό χρονικό διάστημα σε εγκατέλειψα, και με έλεος μεγάλο θα σε ελεήσω. ... και με έλεος αιώνιο σε ελέησα, είπε ο Κύριος που σε λύτρωσε. Από την εποχή του ύδατος επί Νώε ισχύει αυτό για εμένα, καθώς του ορκίστηκα εκείνον τον καιρό, ότι δεν θα θυμώσω με τη γη πλέον εξαιτίας σου, ούτε με την απειλή μου θα μετακινηθούν τα όρη ... έτσι ούτε το δικό μου έλεος προς εσένα θα εκλείψει, ούτε η διαθήκη της ειρήνης σου πρόκειται να αλλάξει· διότι αυτό είπε ο Κύριος, ο Οποίος είναι ίλεως απέναντί σου.

Και ο Ιακώβ λέγει: «Παρέλυσαν τα νεύρα των βραχιόνων των χεριών τους από το χέρι του Δυνάστου του Ιακώβ». Διότι εκείνοι που είχαν την ελπίδα τους στον εαυτό τους και όχι στον Θεό, αλλά καυχιόνταν για τη δική τους δύναμη, παρέλυσαν και εκμηδενίστηκαν, πολεμηθέντες από τον ίδιο τον Λόγο και παραδοθέντες σε διασπορά στα έθνη. «Από εκεί, αυτός που ενίσχυσε τον Ισραήλ από τον Θεό Πατέρα σου, και σε βοήθησε ο δικός μου Θεός», ποιος άραγε είναι αυτός που ενίσχυσε τον Ισραήλ και βοήθησε τον δούλο του παρά μόνον ο Θεός; Όπως ακριβώς λέγει και μέσω του Ησαΐα: «Ο Ιακώβ είναι ο δούλος μου, θα τον υποστηρίξω. Ο Ισραήλ είναι ο εκλεκτός μου, τον αποδέχθηκε η ψυχή μου». Και πάλι λέγει: «Μη φοβάσαι επειδή ντροπιάστηκες, ούτε να εντραπείς, επειδή ονειδίστηκες». Γι' αυτό, ως ανταπόδοση για τις ύβρεις που έγιναν εναντίον του, δίνοντάς του τις ευλογίες λέγει: «Σε ευλόγησε με ευλογία ουρανού από άνω και με ευλογία της γης που τα έχει όλα». «Διότι όλα τα υπέταξε κάτω από τα πόδια του». Τα επουράνια μεν ως ευλογία ουρανού, τα δε επίγεια ως ευλογία γης, για να φανεί Κύριος και αγγέλων και ανθρώπων αυτός που εξουθενωνόταν από αυτούς. «Ένεκα ευλογίας μαστών και μήτρας, ευλογίας του πατέρα σου και της μητέρας σου». «

Το άριστο μέτρο για τη χρήση του οίνου είναι η ανάγκη του σώματος. Διότι το μεν κρασί δυναμώνει το σώμα, τη δε ψυχή ο λόγος του Θεού. Όταν καταναλωθεί ο οίνος, οι λύπες θα φύγουν, εκδιωκόμενες όπως το σκοτάδι από τη θύελλα. ΤΙΤΛΟΣ Η΄. —Περί οφθαλμών. «Ο οφθαλμός που βλέπει τα καλά ευφραίνει την καρδιά.» «Οι οφθαλμοί σου ας βλέπουν ορθά και τα βλέφαρά σου ας κατευθύνονται δίκαια.» «Τι έχει κτιστεί πιο πονηρό από τον οφθαλμό; Γι' αυτό δακρύζει από κάθε πρόσωπο.» «Ο πονηρός οφθαλμός φθονεί για το ψωμί, και είναι ελλιπής στο τραπέζι του.» «Κύριε Πατέρα, και Θεέ της ζωής μου, μη μου δώσεις μετεωρισμό οφθαλμών.» «Να προσέχεις και να θυμάσαι, ότι ο πονηρός οφθαλμός είναι κακό πράγμα.» «Ο λύχνος του σώματος είναι ο οφθαλμός. Εάν λοιπόν ο οφθαλμός σου είναι καθαρός, όλο το σώμα σου θα είναι φωτεινό. Εάν όμως ο οφθαλμός σου είναι πονηρός, όλο το σώμα θα είναι σκοτεινό.» ΤΙΤΛΟΣ Θ΄. —Περί ονειδισμού· και ότι δεν πρέπει να ονειδίζουμε. «Απομάκρυνε από τον εαυτό σου τους επονείδιστους λόγους.» «Μη φοβάστε τον ονειδισμό των ανθρώπων και μην καταβάλλεστε από τον χλευασμό τους· διότι θα καταφαγωθούν από τον χρόνο όπως το ρούχο, και θα φαγωθούν από τον σκώρο όπως τα μάλλινα.» «Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να αισθανθείς ντροπή επειδή ονειδίστηκες, διότι την αιώνια αισχύνη θα ξεχάσεις, και τον ονειδισμό της χηρείας σου δεν πρόκειται να θυμηθείς πια.» «Μην αποστραφείς μετά βδελυγμίας άνθρωπο, και μην τον ονειδίσεις μπροστά του.» «Εκείνος που ονειδίζει φίλο, διαλύει τη φιλία.» «Μην ονειδίζεις άνθρωπο που αποστρέφεται την αμαρτία.»

Ευφράνσου, στείρα εσύ που δεν γεννάς, ξέσπασε σε φωνές και βόησε εσύ που δεν δοκιμάζεις ωδίνες τοκετού, διότι περισσότερα είναι τα τέκνα της έρημης παρά εκείνης που έχει τον άνδρα. Διότι είπε ο Κύριος: Πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των αυλαιών σου, στήσε τες, μη φεισθείς, μάκρυνε τα σχοινιά σου και στερέωσε γερά τους πασσάλους σου, προς τα δεξιά και προς τα αριστερά επεκτάσου· και το σπέρμα σου θα κληρονομήσει έθνη, και θα κατοικήσεις σε πόλεις ερημωμένες. Μη φοβάσαι επειδή ντροπιάστηκες, ούτε να εντραπείς επειδή ονειδίστηκες, διότι την αιώνια αισχύνη θα ξεχάσεις και τον ονειδισμό της χηρείας σου δεν θα θυμηθείς πλέον. Διότι ο Κύριος έκανε όνομα για τον εαυτό Του, και ο λυτρωτής σου, ο ίδιος ο Θεός του Ισραήλ, θα ονομαστεί σε όλη τη γη. Σαν γυναίκα εγκαταλελειμμένη και αποθαρρυμένη σε κάλεσε ο Κύριος, σαν γυναίκα που περιφρονήθηκε από τη νεότητά της.

Πότε θα ακούσεις από τον Θεό: «Ξύπνα, ξύπνα, σήκω εσύ που ήπιες το ποτήρι της οργής μου και το κύπελλο της πτώσης. Ντύσου τη δύναμή σου, ντύσου τη δόξα σου. Τίναξε από πάνω σου το χώμα και σήκω. Βγάλε τα δεσμά από τον τράχηλό σου· πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των παραπετασμάτων σου. Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να εντραπείς που χλευάστηκες και χτύπησαν τα χέρια τους εναντίον σου όλοι οι διαβάτες του δρόμου, σφύριξαν και κούνησαν τα κεφάλια τους και είπαν "αυτή είναι η πόλη, το στεφάνι της δόξας και η χαρά όλης της γης;" και "πώς κάθισε σαν χήρα αυτή που ήταν γεμάτη από λαούς και η άρχουσα των χωρών έγινε υποτελής σε φόρους;" Διότι είπε ο Θεός σου "για λίγο χρόνο σε εγκατέλειψα, και με έλεος μεγάλο θα σε σπλαχνιστώ. Με λίγη οργή απέστρεψα το πρόσωπό μου, και με έλεος αιώνιο θα σε ελεήσω." Ή λοιπόν θα ψάλεις σαν τον Δαβίδ προς τον Θεό: "Ανάλογα με το πλήθος των οδυνών στην καρδιά μου, οι παρηγοριές σου εύφραναν την ψυχή μου." Ποιος νέος Μωυσής θα σταθεί δίπλα σου, ή ποιος Ζοροβάβελ θα εμφανιστεί για να σε επαναφέρει; Και πότε θα μπορέσεις να συνάξεις τα τέκνα σου από τους τέσσερις ανέμους, ανάμεσα στα οποία σκορπιστήκαμε, με τον ίδιο τρόπο που τα φιλόστοργα πουλιά μαζεύουν κάτω από τις φτερούγες τους τα δικά τους νεοσσά;