Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 54:5

Όσο για το ρητό «θα κατοικήσεις σε ερημωμένες πόλεις», θα το κατανοήσεις ως εξής: Διότι, λέει, τόσο μεγάλο θα είναι το πλήθος των απογόνων σου, ώστε δεν θα τους αρκούν οι πόλεις που είναι γεμάτες από κατοίκους, αλλά θα μπορούν να γεμίσουν ακόμη και τις ερήμους. <Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να εντραπείς που χλευάστηκες· διότι θα ξεχάσεις την αιώνια ντροπή, και τον ονειδισμό της χηρείας σου δεν θα τον θυμηθείς πλέον· διότι ο Κύριος που σε δημιούργησε, του οποίου το όνομα είναι Κύριος Σαβαώθ, και αυτός που σε λύτρωσε, ο ίδιος ο Θεός του Ισραήλ θα ονομαστεί σε όλη τη γη.> Έχουμε δικαιωθεί εν Χριστώ, και όχι από έργα δικαιοσύνης που κάναμε εμείς, αλλά σύμφωνα με το πολύ του έλεος. Έτσι γράφει ο πάνσοφος Παύλος. Διότι έχουμε απαλλαγεί και από το σκοτάδι, και από την πλάνη, και από την πατροπαράδοτη ασέβεια, κατά την οποία λατρεύσαμε την κτίση αντί για τον Κτίστη, και κανένας τρόπος φαυλότητας δεν έμεινε ανεφάρμοστος από τα πλήθη των εθνών· διότι, όπως λέει ο Ψαλμωδός, «Όλοι παρέκκλιναν, μαζί αχρειώθηκαν, δεν υπήρχε κανείς που να πράττει το καλό, δεν υπήρχε ούτε ένας.» Ονειδισμός, λοιπόν, έχει γίνει το γεγονός αυτό για τα έθνη, εννοώ δηλαδή την ίδια την πλάνη τους, και τις βλάβες που προκύπτουν από αυτήν.

Διότι, όπως λέει ο πάνσοφος Παύλος, «ο Θεός είναι αυτός που δικαιώνει· ποιος είναι αυτός που θα κατακρίνει;» Εφόσον δε ο Δεσπότης των πάντων δεν μνησικακεί, ποιος θα μας ονειδίσει για τον ρύπο των σφαλμάτων που πράξαμε εν αγνοία; «Θα ξεχάσεις, λοιπόν», λέει, «την αιώνια (αντί του: τη μακροχρόνια) αισχύνη, και δεν θα θυμηθείς πλέον το όνειδος της χηρείας σου». Και όνειδος της χηρείας είναι το ότι εκείνοι που προέρχονταν από τα έθνη δεν μπόρεσαν ποτέ με κανέναν τρόπο να καρποφορήσουν για τον Θεό, κατά τον καιρό που πλανώνταν. Διότι δεν υπήρχε ανάμεσά τους, όπως είπα, ο εξ ουρανού νυμφίος, ο χορηγός της πνευματικής ευκαρπίας, αυτός που εμφυτεύει τις αφορμές των αγαθών σπερμάτων σε κάθε ψυχή. Γι' αυτό και στις ευαγγελικές παραβολές παρουσιάζει τον εαυτό του σε εμάς με αυτόν τον τρόπο, λέγοντας: «Εξήλθε ο σπορέας για να σπείρει τον σπόρο του». Το με ποιον τρόπο όμως θα εξαφανιστεί το όνειδος της χηρείας της, το διατρανώνει λέγοντας: «Ο Κύριος που σε δημιουργεί, Κύριος Σαβαώθ είναι το όνομά του». Και το «που σε δημιουργεί», λέει, τίθεται αντί του «που σε ανακτίζει, και σε μεταμορφώνει σε έναν διαφορετικό τρόπο πολιτείας, και σε μια ευπρεπή ζωή»· διότι μεταστοιχειωνόμαστε εν Χριστώ σε μια καινότητα άγιας και ευαγγελικής ζωής, ανερχόμενοι στην ωραιότητά του μέσω του Πνεύματος, ώστε στο εξής να φαινόμαστε πλέον ως άλλοι άνθρωποι, διαφορετικοί από πριν. Είπε, άλλωστε, σχετικά με τα έθνη διά της φωνής του Ιεζεκιήλ: «Και θα αποσπάσω τη λίθινη καρδιά τους από τη σάρκα τους, και θα τους δώσω καρδιά σάρκινη, ώστε να με γνωρίσουν, ότι εγώ είμαι ο Κύριος».

Και ο θεσπέσιος Παύλος λέει: «Εμείς δε όλοι, αντικρίζοντας σαν σε καθρέφτη με ακάλυπτο πρόσωπο τη δόξα του Κυρίου, μεταμορφωνόμαστε στην ίδια εικόνα από δόξα σε δόξα, ακριβώς όπως ενεργεί το Πνεύμα του Κυρίου». Μας έκτισε, λοιπόν, ο Χριστός, δηλαδή τους δύο λαούς σε έναν νέο άνθρωπο, φέρνοντας ειρήνη, και συμφιλιώνοντας και τους δύο σε ένα σώμα με τον Πατέρα. Γι' αυτό, άλλωστε, έχουμε λάβει την εντολή να αποβάλουμε τον παλαιό άνθρωπο, ο οποίος φθείρεται σύμφωνα με τις απατηλές επιθυμίες, και να ντυθούμε τον νέο, ο οποίος ανακαινίζεται σύμφωνα με την εικόνα εκείνου που τον έκτισε, δηλαδή προφανώς του Χριστού. Εγώ, λοιπόν, είμαι ο Κύριος Σαβαώθ που σε δημιουργεί, λέει, δηλαδή αυτός που σε κτίζει και σε αναμορφώνει.

Και για να μην υπάρξει δυσπιστία από κάποιους εξαιτίας της μεγαλοπρέπειας του γεγονότος, ονομάζει πάλι τον εαυτό Του Κύριο των δυνάμεων, κατά τρόπο χρήσιμο και αναγκαίο. Και ποιος είναι ο καιρός της μεταμορφώσεως, δηλαδή της αναδημιουργίας, το αποσαφήνισε λέγοντας ότι: Εκείνος που σε λύτρωσε, ο Ίδιος θα ονομαστεί Θεός του Ισραήλ σε όλη τη γη. Και πότε ακριβώς κατορθώθηκε αυτό; Προφανώς κατά τον καιρό της ελεύσεώς Του. Διότι ο Χριστός βασίλευσε σε όλα τα έθνη, και αυτό το διδάσκει ο Προφήτης λέγοντας: Και θα υπάρχει ένας Κύριος, και ένα το όνομά Του, που θα περιβάλλει όλη τη γη.

〈Χηρεία〉 δε αποκαλεί εδώ τη στέρηση του νυμφίου Λόγου, την οποία δεν θα 〈θυμηθείς〉, λέγει, 〈διότι Κύριος των δυνάμεων είναι αυτός που σε δημιουργεί〉· διότι τα της συστάσεώς της δεν έγιναν από ανθρώπους ούτε μέσω ανθρώπου, αλλά μέσω του ίδιου του Κυρίου. Γι' αυτό και ο ίδιος ο Σωτήρας υπόσχεται λέγοντας: «πάνω στην πέτρα θα οικοδομήσω την εκκλησία μου, και οι πύλες του άδη δεν θα την κατανικήσουν». Αυτός, λοιπόν, 〈που σε δημιουργεί, είναι ο ίδιος ο Κύριος των δυνάμεων〉, ο οποίος και παλαιότερα ήταν 〈Θεός του Ισραήλ〉 και τώρα γνωρίζεται σε 〈όλη τη γη〉. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει λεχθεί: 〈Θεός όλης της γης θα ονομαστεί〉.

Αλλά, προς το παρόν, με αυτά η άλλοτε χήρα και έρημη, αφού περιβλήθηκε με άνθη χάριτι Θεού, έγινε αληθινά «σαν κρίνος», όπως λέει η προφητεία, και αφού φόρεσε τη νυφική στολή και περιβλήθηκε το στεφάνι της ευπρέπειας, διδάσκεται από τον Ησαΐα να χορεύει, προσφέροντας ευχαριστίες στον βασιλιά Θεό με εύφημες φωνές. Ας την ακούσουμε να λέει: «Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου για τον Κύριο· διότι με έντυσε με ιμάτιο σωτηρίας και χιτώνα ευφροσύνης· μου φόρεσε μίτρα σαν σε νυμφίο, και με στόλισε με κοσμήματα σαν νύφη. Και όπως η γη που βλαστάνει το άνθος της, και όπως ο κήπος κάνει να βλαστήσουν τα σπέρματά του, έτσι ο Κύριος Θεός ανέτειλε δικαιοσύνη και αγαλλίαση ενώπιον όλων των εθνών». Με αυτά, λοιπόν, εκείνη χορεύει· αλλά με ποια λόγια την ανταμείβει και ο Νυμφίος, ο ουράνιος Λόγος, ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός, άκουσε τον Κύριο που λέει: «Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να εντραπείς που χλευάστηκες· διότι θα ξεχάσεις την αιώνια αισχύνη και δεν θα θυμηθείς πλέον το όνειδος της χηρείας σου. Όχι ως γυναίκα εγκαταλελειμμένη και απελπισμένη σε κάλεσε ο Κύριος, ούτε ως γυναίκα μισημένη από τη νεότητά της. Είπε ο Θεός σου: Για μικρό χρονικό διάστημα σε εγκατέλειψα, αλλά με μέγα έλεος θα σε ελεήσω· με λίγο θυμό απέστρεψα το πρόσωπό μου από εσένα, αλλά με αιώνιο έλεος θα σε ελεήσω, είπε ο Κύριος που σε λύτρωσε».

Ευφράνσου, στείρα, εσύ που δεν γεννάς, ... διότι πολλά είναι τα τέκνα της έρημης, περισσότερα από εκείνης που έχει τον άνδρα, λέει ο Κύριος. Πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των αυλαιών σου, στήσε, μην τσιγκουνευτείς, μάκρυνε τα σχοινιά σου, και τους πασσάλους σου στερέωσε δυνατά, απλώσου ακόμη προς τα δεξιά και προς τα αριστερά· και το σπέρμα σου θα κληρονομήσει έθνη, και θα κατοικήσεις σε πόλεις ερημωμένες. Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να ντραπείς επειδή ονειδίστηκες, διότι θα ξεχάσεις την αιώνια ντροπή, και τον ονειδισμό της χηρείας σου δεν θα τον θυμηθείς πια. Διότι ο Κύριος που σε έπλασε, το όνομά Του είναι Κύριος Σαβαώθ· και εκείνος που σε λύτρωσε, είναι ο ίδιος ο Θεός του Ισραήλ, που θα ονομαστεί σε όλη τη γη. Δεν σε κάλεσε ο Κύριος σαν γυναίκα εγκαταλελειμμένη, ούτε σαν γυναίκα μισημένη από τη νεότητά της, είπε ο Θεός σου. Για μικρό χρονικό διάστημα σε εγκατέλειψα, και με έλεος μεγάλο θα σε ελεήσω. ... και με έλεος αιώνιο σε ελέησα, είπε ο Κύριος που σε λύτρωσε. Από την εποχή του ύδατος επί Νώε ισχύει αυτό για εμένα, καθώς του ορκίστηκα εκείνον τον καιρό, ότι δεν θα θυμώσω με τη γη πλέον εξαιτίας σου, ούτε με την απειλή μου θα μετακινηθούν τα όρη ... έτσι ούτε το δικό μου έλεος προς εσένα θα εκλείψει, ούτε η διαθήκη της ειρήνης σου πρόκειται να αλλάξει· διότι αυτό είπε ο Κύριος, ο Οποίος είναι ίλεως απέναντί σου.