Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 54:8

Διότι παλαιά ο Θεός ήταν γνωστός μόνο στην Ιουδαία. Επειδή όμως έχει κληθεί μέσω της πίστεως στην επίγνωσή Του το πλήθος των εθνών, σε Αυτόν πλέον θα καμφθεί κάθε γόνυ, και κάθε γλώσσα θα ομολογήσει ότι Κύριος είναι ο Ιησούς Χριστός, εις δόξαν του Θεού Πατρός. Θεός λοιπόν σε όλη τη γη θα ονομαστεί Εκείνος που μας λύτρωσε και μας απάλλαξε από τη σκαιότητα του διαβόλου, και μας έθεσε υπό τα δικά Του σκήπτρα. Και αυτό το διδάσκει ο μακάριος Δαβίδ λέγοντας άλλοτε μεν ότι «Όλα τα έθνη, χτυπήστε τα χέρια, αλαλάξτε στον Θεό του Ιακώβ· διότι ο Κύριος είναι ύψιστος, φοβερός, βασιλιάς μέγας σε όλη τη γη»· άλλοτε δε πάλι, «Ο Κύριος εβασίλευσε, ας αγαλλιάσει η γη.» <Δεν σε κάλεσε ο Κύριος σαν γυναίκα εγκαταλελειμμένη και λιγόψυχη, ούτε σαν γυναίκα μισημένη από τη νεότητά της, είπε ο Θεός· Για μικρό χρόνο σε εγκατέλειψα, αλλά με μεγάλο έλεος θα σε ελεήσω. Με μικρό θυμό απέστρεψα το πρόσωπό μου από εσένα, και με αιώνιο έλεος θα σε ελεήσω, είπε ο Κύριος που σε λυτρώνει.> Είναι συνήθεια στη θεόπνευστη Γραφή να αποκαλεί εγκαταλελειμμένη γυναίκα εκείνη που για κάποιες αιτίες έχει εκδιωχθεί, στην οποία δινόταν σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή και έγγραφο διαζυγίου από τον σύζυγό της, και μισημένη πάλι εκείνη που έχει κατηγορηθεί για ανάρμοστη και άσεμνη ζωή.

Διότι στις περασμένες γενεές, όπως λέει ο μαθητής του Χριστού, ο Θεός επέτρεψε στα έθνη να πορεύονται στους δικούς τους δρόμους· και αυτό, νομίζω, είναι η εγκατάλειψη για μικρό χρονικό διάστημα. Διότι, έστω κι αν φαίνεται πως διήρκεσε για μεγάλα χρονικά διαστήματα, παρόλα αυτά περιορίζεται στο ελάχιστο. Πολλαπλάσιος, επομένως, είναι ο καιρός του ελέους, και εκτείνεται σε απέραντους αιώνες.

Έτσι θα κατανοήσεις και τα εξής, δηλαδή, «Με μικρό θυμό απέστρεψα το πρόσωπό μου από εσένα, και με αιώνιο έλεος θα σε ελεήσω»· διότι βραχύς και περιορισμένος είναι ο καιρός της οργής, σε σύγκριση με το μέγεθος της ατελεύτητης φιλανθρωπίας που μας δόθηκε από τον Θεό· ο οποίος, βεβαίως, μας ελευθέρωσε από την εξουσία του σκότους και μας μετέφερε στη βασιλεία του Υιού της αγάπης Του εν φωτί. Και ως μέγα έλεος θα μπορούσε εύλογα να νοηθεί αυτό που δόθηκε μέσω του Χριστού, το οποίο απαλλάσσει από κάθε ρύπο, απομακρύνει από την κόλαση και την καταδίκη, επαναφέρει στην οικειότητα με Αυτόν μέσω του αγιασμού, στεφανώνει με τα καυχήματα της υιοθεσίας, και καθιστά κληρονόμους της βασιλείας των ουρανών. <«Από το ύδωρ επί του Νώε ισχύει αυτό για εμένα· διότι ορκίστηκα σε αυτόν εκείνον τον καιρό για τη γη, ότι δεν θα οργιστώ πλέον εναντίον σου, ούτε με την απειλή εναντίον σου θα μετατοπιστούν τα όρη, και οι λόφοι δεν θα μετακινηθούν».

Επιμένοντας δε ο λόγος στις επαγγελίες προς την έρημο, προσθέτει: 〈όχι ως γυναίκα εγκαταλελειμμένη και λιγόψυχη σε κάλεσε ο Κύριος, ούτε ως γυναίκα που μισήθηκε από τη νεότητά της, είπε ο Θεός σου〉, σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: 〈διότι ως γυναίκα κατώδυνη και εγκαταλελειμμένη στο πνεύμα σε κάλεσε ο Κύριος, και ως γυναίκα της νεότητας όταν αποδιώχνεται, είπε ο Θεός· για μια μικρή στιγμή σε εγκατέλειψα και με μεγάλους οικτιρμούς θα σε συνάξω, σε παροξυσμό οργής έκρυψα το πρόσωπό μου για λίγο από εσένα και με αιώνιο έλεος σε σπλαχνίστηκα〉.

Αλλά, προς το παρόν, με αυτά η άλλοτε χήρα και έρημη, αφού περιβλήθηκε με άνθη χάριτι Θεού, έγινε αληθινά «σαν κρίνος», όπως λέει η προφητεία, και αφού φόρεσε τη νυφική στολή και περιβλήθηκε το στεφάνι της ευπρέπειας, διδάσκεται από τον Ησαΐα να χορεύει, προσφέροντας ευχαριστίες στον βασιλιά Θεό με εύφημες φωνές. Ας την ακούσουμε να λέει: «Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου για τον Κύριο· διότι με έντυσε με ιμάτιο σωτηρίας και χιτώνα ευφροσύνης· μου φόρεσε μίτρα σαν σε νυμφίο, και με στόλισε με κοσμήματα σαν νύφη. Και όπως η γη που βλαστάνει το άνθος της, και όπως ο κήπος κάνει να βλαστήσουν τα σπέρματά του, έτσι ο Κύριος Θεός ανέτειλε δικαιοσύνη και αγαλλίαση ενώπιον όλων των εθνών». Με αυτά, λοιπόν, εκείνη χορεύει· αλλά με ποια λόγια την ανταμείβει και ο Νυμφίος, ο ουράνιος Λόγος, ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός, άκουσε τον Κύριο που λέει: «Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να εντραπείς που χλευάστηκες· διότι θα ξεχάσεις την αιώνια αισχύνη και δεν θα θυμηθείς πλέον το όνειδος της χηρείας σου. Όχι ως γυναίκα εγκαταλελειμμένη και απελπισμένη σε κάλεσε ο Κύριος, ούτε ως γυναίκα μισημένη από τη νεότητά της. Είπε ο Θεός σου: Για μικρό χρονικό διάστημα σε εγκατέλειψα, αλλά με μέγα έλεος θα σε ελεήσω· με λίγο θυμό απέστρεψα το πρόσωπό μου από εσένα, αλλά με αιώνιο έλεος θα σε ελεήσω, είπε ο Κύριος που σε λύτρωσε».

Ευφράνσου, στείρα, εσύ που δεν γεννάς, ... διότι πολλά είναι τα τέκνα της έρημης, περισσότερα από εκείνης που έχει τον άνδρα, λέει ο Κύριος. Πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου και των αυλαιών σου, στήσε, μην τσιγκουνευτείς, μάκρυνε τα σχοινιά σου, και τους πασσάλους σου στερέωσε δυνατά, απλώσου ακόμη προς τα δεξιά και προς τα αριστερά· και το σπέρμα σου θα κληρονομήσει έθνη, και θα κατοικήσεις σε πόλεις ερημωμένες. Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να ντραπείς επειδή ονειδίστηκες, διότι θα ξεχάσεις την αιώνια ντροπή, και τον ονειδισμό της χηρείας σου δεν θα τον θυμηθείς πια. Διότι ο Κύριος που σε έπλασε, το όνομά Του είναι Κύριος Σαβαώθ· και εκείνος που σε λύτρωσε, είναι ο ίδιος ο Θεός του Ισραήλ, που θα ονομαστεί σε όλη τη γη. Δεν σε κάλεσε ο Κύριος σαν γυναίκα εγκαταλελειμμένη, ούτε σαν γυναίκα μισημένη από τη νεότητά της, είπε ο Θεός σου. Για μικρό χρονικό διάστημα σε εγκατέλειψα, και με έλεος μεγάλο θα σε ελεήσω. ... και με έλεος αιώνιο σε ελέησα, είπε ο Κύριος που σε λύτρωσε. Από την εποχή του ύδατος επί Νώε ισχύει αυτό για εμένα, καθώς του ορκίστηκα εκείνον τον καιρό, ότι δεν θα θυμώσω με τη γη πλέον εξαιτίας σου, ούτε με την απειλή μου θα μετακινηθούν τα όρη ... έτσι ούτε το δικό μου έλεος προς εσένα θα εκλείψει, ούτε η διαθήκη της ειρήνης σου πρόκειται να αλλάξει· διότι αυτό είπε ο Κύριος, ο Οποίος είναι ίλεως απέναντί σου.

Εξομολογείσθε στον Κύριο, διότι είναι χρηστός, διότι το έλεός Του παραμένει εις τον αιώνα. Πάλι ο προφητικός λόγος προτρέπει να υμνούμε τον ευεργέτη Θεό· και αναφέρει ότι η αιτία της υμνωδίας είναι η φιλανθρωπία. Αυτά δε θα ήταν ικανοί να τα πουν όσοι διέφυγαν από κινδύνους, μόνο με το έλεος του Θεού, χωρίς καμία δική μας συνεισφορά. Ένα τέτοιο όμως έλεος είναι βραχύ για όσους επιτυγχάνουν κάτι το πρόσκαιρο· ενώ για όσους αξιώνονται τα αιώνια είναι αιώνιο. Έχει ειπωθεί άλλωστε, «Με έλεος αιώνιο σε ελέησα», από Εκείνον που δείχνει έλεος σε χιλιάδες προς εκείνους που Τον αγαπούν, ο Οποίος ετοιμάζει για αυτούς «Όσα μάτι δεν είδε και αυτί δεν άκουσε»· το δε αγαθό είναι συνώνυμο με το χρηστό. Ας τα πουν αυτά οι λυτρωμένοι από τον Κύριο, τους οποίους ελύτρωσε από το χέρι του εχθρού. Αφού δήλωσε την αποβολή του ιουδαϊκού έθνους διά του προηγούμενου ψαλμού, στον οποίο υπήρχε και το «Αποστράφηκε με βδελυγμία την κληρονομία Του»· τώρα δηλώνει την κλήση των εθνών που συγκεντρώνονται από κάθε μέρος της οικουμένης διά του Σωτήρος και αρπάζονται από τα χέρια του διαβόλου, ώστε να ενταχθούν στην αγία Του Εκκλησία. Διότι μάταια οι Ιουδαίοι προσδοκούν ότι, αφού συγκεντρωθούν από τα έθνη, θα κατοικήσουν μόνοι τους την Ιουδαία. Επειδή, μέσα σε χίλια χρόνια από την αιχμαλωσία της Βαβυλώνας, αυτό δεν συνέβη, ενώ η κλήση των εθνών έχει πραγματοποιηθεί εμπράκτως.

Διότι τι είναι πιο αδύναμο από εμάς ή από ποιους δεν υποφέρουμε πιο οδυνηρά, εφόσον και το πιο ελαφρύ και πρόχειρο από όλα, η ελπίδα, χάθηκε από εμάς, έφυγε, αποκόπηκε; Ή μάλλον ας αναθέσουμε τα δικά μας στον Θεό, ο οποίος είναι βοηθός των ταπεινών, δύναμη των αδυνάτων, προστάτης των ασθενών, σκεπαστής των απεγνωσμένων, πατέρας των απελπισμένων, τροφός των πεινασμένων, και ανακαινίζει τις ημέρες όσων έχουν μαραθεί σαν τα φύλλα, και ο οποίος αποστρέφει μεν το πρόσωπό του με σύντομο θυμό, αλλά σπλαγχνίζεται με αιώνιο έλεος, ο οποίος βεβαίως εξουσιάζει τη ζωή και τον θάνατο και έχει θέσει τις ανθρώπινες ημέρες ίσες με μια σπιθαμή και την υπόστασή μας ως ένα τίποτα. Εσένα μεν μόλις τώρα σε μετέφερε από τα εγκόσμια, ενώ εμάς προνόησε να μας παραλάβει αργότερα· μακάρι δε αυτό να γίνει σε εύθετο χρόνο, και ας πούμε και σε κατάλληλο τόπο (διότι το να περιφερόμαστε σαν σκηνίτες μας κάνει να ευχόμαστε και αυτό), και ούτε απροετοίμαστους, ούτε ποιμαινόμενους από τον θάνατο, όπως εκείνους που έχουν τεθεί στον άδη σαν πρόβατα, αλλά κατασκηνώνοντας σε τόπο χλόης και τρεφόμενοι σε ύδωρ αναπαύσεως και επιστρέφοντας την ψυχή στις τρίβους της κεκρυμμένης εν Χριστώ ζωής, της μακάριας και αιώνιας.