Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 55:3

«Δεν μώρανε ο Θεός τη σοφία αυτού του κόσμου;» Και πάλι: Επειδή δηλαδή, ενώ υπήρχε η σοφία του Θεού, ο κόσμος δεν γνώρισε τον Θεό μέσω της σοφίας, ευδόκησε ο Θεός μέσω της «μωρίας» του κηρύγματος να σώσει αυτούς που πιστεύουν. Ως μωρία του κηρύγματος ονομάζει την απλότητα του λόγου που υπάρχει στη θεόπνευστη Γραφή. Αφήνοντας, λοιπόν, τον μάταιο κόπο και το να συλλέγετε ακαρπία, και το να ανέχεστε να δαπανάτε κόπους σε ανωφελή πράγματα, ακούστε με καλύτερα, και θα γευθείτε αγαθά, δηλαδή τα ευαγγελικά, με τα οποία εξαιρετικά πολύ, λέει, θα εντρυφήσει η ψυχή σας. Εκεί υπάρχει η αληθινή γνώση του κατά φύση Θεού, και η διδαχή κάθε αρετής και αγιοπρεπούς κοσμιότητας, καθώς και η σύνεση, που διακρίνει με θαυμαστό και ορθό τρόπο καθετί που πρέπει να πραχθεί, και που καθιστά τον νου δημιουργό της αγαθοεργίας· ώστε αφενός μεν να αγαπά να προσκολλάται σε όλα τα πνευματικά, αφετέρου δε να απομακρύνεται από όσα είναι αποδοκιμαστέα και αποτελούν αίτια της φαυλότητας, όντας ισχυρά ενδυναμωμένος. Προσέξτε, λοιπόν, με τα αυτιά σας· δηλαδή, με ευθύτητα και υπακοή, ακολουθήστε τις οδούς μου. Διότι και ο Χριστός είπε: «Όποιος θέλει να έρθει οπίσω μου, ας απαρνηθεί τον εαυτό του, και ας σηκώσει τον σταυρό του, και ας με ακολουθεί». Πρέπει, επομένως, όσοι είναι δικοί Του να σπεύδουν να ακολουθήσουν τα ίχνη Του. Και τι θα αποκομίσουν όσοι θέλουν να το πράξουν αυτό; Θα ζήσει, λέει, η ψυχή σας απολαμβάνοντας αγαθά.

Διότι, όπως λέει ο Παύλος, «Μάτι δεν είδε, αυτί δεν άκουσε, και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, αυτά που ετοίμασε ο Θεός για εκείνους που τον αγαπούν.» <Και θα συνάψω μαζί σας αιώνια διαθήκη, τα πιστά όσια του Δαβίδ. Ιδού, τον έδωκα ως μάρτυρα στα έθνη, άρχοντα και εξουσιαστή στα έθνη.

Ονομάζει «χάρη και αλήθεια» τη διδασκαλία που παρέχεται μέσω των ευαγγελικών θεσπισμάτων, η οποία έχει τη δύναμη της αληθινής και εν πνεύματι λατρείας. Διότι έπρεπε ο μεν Μωυσής, ως υπηρέτης, να γίνει διάκονος της παροδικής σκιάς, ενώ εξαγγελέας της διαρκούς και μόνιμης λατρείας να γίνει ο αιώνιος, εννοώ δηλαδή τον Χριστό. Ποια, λοιπόν, είναι η αιώνια διαθήκη, την οποία θα συνάψει με όσους τον πλησιάζουν μέσω της πίστης; Το καθιστά σαφές, προσθέτοντας αμέσως: «Τα όσια του Δαβίδ τα πιστά». Διότι είτε λέει ότι η υπόσχεση που δόθηκε στον θεσπέσιο Δαβίδ σχετικά με τον Σωτήρα όλων μας Χριστό θα δοθεί σε όσους από τα έθνη επιστρέφουν στον Θεό, είτε αποκαλεί «όσια» (θεία) τα ιερά θεσπίσματα του Χριστού, ο οποίος κατά σάρκα προέρχεται από το σπέρμα του Δαβίδ. Και τα αποκαλεί «όσια», επειδή καθιστούν όσιους εκείνους στους οποίους θα ενοικήσουν, όπως ακριβώς ονόμασε και τον φόβο του Θεού αγνό, επειδή έχει την ιδιότητα να καθιστά αγνούς, και «ζωή» τον ευαγγελικό λόγο, επειδή είναι ζωοποιός.

Έλεγε λοιπόν ο Θεός διά του Ησαΐα: «Και θα συνάψω μαζί σας διαθήκη αιώνια, τα όσια του Δαβίδ τα πιστά. Ιδού, τον έδωσα ως μάρτυρα στα έθνη, άρχοντα και προστάζοντα στα έθνη.» Διότι έπρεπε ο μεν Μωυσής, ως δούλος που ήταν, να γίνει διάκονος της σκιάς που δεν επρόκειτο να παραμείνει· ενώ εξαγγελέας της διαρκούς και μόνιμης λατρείας να γίνει ο αιώνιος, εννοώ δηλαδή τον Χριστό. Ποια είναι όμως η αιώνια διαθήκη; Τα ιερά θεσπίσματα του Χριστού, ο οποίος προέρχεται κατά σάρκα από το σπέρμα του Δαβίδ· τα οποία δημιουργούν οσιότητα και πίστη· όπως ακριβώς και ο φόβος του Θεού είναι αγνός, επειδή καθιστά αγνούς· και ο ευαγγελικός λόγος είναι ζωή, επειδή είναι ζωοποιός. «Διότι τα λόγια», λέει, «που εγώ σας μίλησα, είναι πνεύμα και ζωή», δηλαδή είναι πνευματικά και ζωοποιά. Πρόσεξε όμως την ακρίβεια της προφητείας: λέγοντας ο Ησαΐας εκ προσώπου του Θεού και Πατρός περί του Χριστού, ότι «Ιδού, τον έδωσα ως μάρτυρα στα έθνη», διαβεβαιώνοντας τρόπον τινά ότι έγιναν δεκτά και τα έθνη, για να μην υποθέσει κανείς ότι Αυτός είναι ένας από τους αγίους προφήτες, αλλά μάλλον να γνωρίζει ο καθένας ότι διαπρέπει με τη δόξα της κυριότητάς Του· διότι, όντας Θεός, φανερώθηκε σε εμάς· γι' αυτό δεν λέει μόνο ότι δόθηκε ως μάρτυρας, αλλά και ως άρχοντας και κυρίαρχος στα έθνη. Οι μεν μακάριοι προφήτες, και πριν από αυτούς ακόμη ο Μωυσής, έχοντας την ιδιότητα του υπηρέτη, αναφωνούσαν πάντοτε στους ακροατές το «Τάδε λέγει Κύριος», όχι βέβαια δίνοντας δικές τους προσταγές, αλλά διακονώντας τους θείους λόγους.

Γιατί δε καταναλώνετε 〈τον κόπο σας〉, ασχολούμενοι με άλλα πράγματα, από τα οποία δεν είναι δυνατόν να τραφεί η ψυχή ούτε να απολαύσει τροφή 〈μέχρι χορτασμού〉; Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει λεχθεί: 〈γιατί ζυγίζετε ασήμι όχι για άρτους και τους κόπους σας όχι για χορτασμό;〉· θα κατανοήσεις δε εκείνους που αγοράζουν με 〈ασήμι〉 τον 〈άρτο〉 της ψυχής, αν στρέψεις την προσοχή σου σε αυτούς που προσφέρουν χρήματα στους ‹σοφούς αυτού του αιώνα›, οι οποίοι υπόσχονται κάποια λογική διδασκαλία, ή και σε αυτούς που πωλούν έναντι αμοιβής την παράδοση των ιουδαϊκών αναγνωσμάτων στους μαθητές τους. Στη συνέχεια αυτών, προτρέπει να 〈κλίνουν τα ώτα〉, με το να κατανοούν και να καθιστούν τις ακοές της ψυχής υπάκουες στα λεγόμενα. Γι' αυτό λέει: 〈ακούστε και θα φάτε αγαθά, και θα εντρυφήσει σε αγαθά η ψυχή σας〉· διότι, εκτός από τα προηγούμενα, λέει ότι ελπίδα άλλων 〈αγαθών〉 και ένθεη απόλαυση αποταμιεύεται στις ψυχές εκείνων που υπακούουν. Επειδή ρητώς προβάλλει την παροχή ‹των μελλόντων 〈αγαθών〉› όχι στα σώματα, αλλά στις ψυχές. Σε αυτά προσθέτει λέγοντας: 〈προσέξτε με τα ώτα σας και ακολουθήστε τις οδούς μου〉, σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: 〈κλίνατε〉, λέει, 〈το ους σας και έλθετε προς εμένα〉, αλλά και 〈εισακούστε με, και θα ζήσει μέσα σε αγαθά η ψυχή σας〉, και όλα αυτά τα υπόσχεται στις ψυχές.

Έπειτα, αφού προέτρεψε δι' αυτών και αφύπνισε την ακοή τους, αρχίζει τη διδασκαλία λέγοντας: «Και θα συνάψω μαζί σας διαθήκη αιώνια, τα όσια του Δαβίδ τα πιστά». Διότι η παλαιά διαθήκη, ούσα προσωρινή, παρήλθε και έλαβε τέλος. Επειδή δε σε πολλά σημεία των Γραφών δόθηκαν υποσχέσεις στον Δαβίδ ότι από το σπέρμα του πρόκειται να προέλθει ο Χριστός του Θεού, συγκεντρώνοντας την προσοχή σας, «ακούστε» τον λόγο περί αυτών. Διότι να γνωρίζετε καλά ότι, εάν αφοσιωθείτε στους λόγους μου, και εγώ θα σας παράσχω τον καρπό της υπακοής, χαρίζοντάς σας την υπόσχεση που έχω δώσει στον Δαβίδ. «Θα συνάψω», λοιπόν, «μαζί σας» την καινή διαθήκη, η οποία δεν θα είναι προσωρινή κατά τα πρότυπα εκείνης του Μωυσή, αλλά διαρκής και «αιώνια», και θα παραμείνει μέχρι τη συντέλεια του σύμπαντος. Και «τα όσια του Δαβίδ», τα οποία του υποσχέθηκα, θα τα καταστήσω «πιστά», επαληθεύοντας τις υποσχέσεις μου.

Ψ. ΚΗ΄. Ακούστε με, και θα φάτε αγαθά, και η ψυχή σας θα εντρυφήσει σε αγαθά. Προσέξτε με τα ώτα σας και ακολουθήστε τις οδούς μου· εισακούστε με, και η ψυχή σας θα ζήσει μέσα σε αγαθά, και θα συνάψω μαζί σας αιώνια διαθήκη, τα όσια του Δαβίδ τα πιστά. Ιδού, τον έδωσα ως μαρτυρία στα έθνη, άρχοντα και προστάζοντα στα έθνη· ιδού, έθνη τα οποία δεν σε γνωρίζουν θα σε επικαλεστούν, και λαοί που δεν σε ξέρουν θα καταφύγουν σε σένα, ένεκα του Κυρίου του Θεού σου, του αγίου του Ισραήλ, διότι σε δόξασε. Με αυτά τα λεγόμενα ο λόγος μας δίνει να κατανοήσουμε, υποσχόμενος πνευματικές τροφές, θεία και ουράνια απόλαυση, και επιπλέον ζωή, όχι την αδιάφορη της σάρκας, αλλά την αιώνια της ψυχής. Επιπλέον υπόσχεται στους ίδιους ότι θα συνάψει αιώνια διαθήκη, η οποία, όπως λέει, θα περιλαμβάνει τα πιστά και όσια του Δαβίδ. Ποια θα μπορούσε λοιπόν να είναι αυτή, μετά την προσωρινή του Μωυσή, η νέα και αιώνια διαθήκη που προφητεύεται ότι θα δοθεί σε αυτούς προς τους οποίους απευθύνεται ο λόγος; Είναι η καινή γραφή των ιερών Ευαγγελίων, που περιέχει τα όσια του Δαβίδ μέσω του Ιησού που γεννήθηκε από το σπέρμα του, του Χριστού του Θεού· και λέγει ότι ο Θεός έχει δώσει αυτόν ως μαρτυρία, όχι στον Ισραήλ, αλλά στα έθνη, για να άρχει σε αυτά και να τους δίνει προστάγματα, και όχι στον προηγούμενο λαό της περιτομής.

Έτσι λέει ο Κύριος, ο Θεός του Ισραήλ που σε λύτρωσε: «Αγιάστε εκείνον που περιφρονεί την ψυχή του, εκείνον που βδελύσσονται τα έθνη, των δούλων των αρχόντων· βασιλιάδες θα τον δουν, και θα σηκωθούν άρχοντες, και θα τον προσκυνήσουν», και τα εξής. Στα οποία προσθέτει: «Σε καιρό δεκτό σε εισάκουσα, και σε ημέρα σωτηρίας σε βοήθησα, και σε έδωσα ως διαθήκη των εθνών, για να ανορθώσεις τη γη και να κληρονομήσεις έρημες κληρονομιές, λέγοντας σε αυτούς που βρίσκονται στα δεσμά: "Βγείτε", και σε αυτούς που βρίσκονται στο σκοτάδι: "Φανερωθείτε". Και σε όλους τους δρόμους θα βοσκήσουν, και σε όλα τα μονοπάτια θα βρίσκεται η βοσκή τους. Δεν θα πεινάσουν ούτε θα διψάσουν, ούτε θα τους χτυπήσει ο καύσωνας ούτε ο ήλιος, αλλά αυτός που τους ελεεί θα τους παρηγορήσει, και μέσα από πηγές υδάτων θα τους οδηγήσει. Και θα μετατρέψω κάθε βουνό σε δρόμο και κάθε μονοπάτι σε βοσκή γι' αυτούς. Ιδού, αυτοί θα έρθουν από μακριά, αυτοί από τον βορρά και τη θάλασσα, και άλλοι από τη γη των Περσών. Ευφρανθείτε ουρανοί και ας αγαλλιάσει η γη. Ας ξεσπάσουν τα βουνά σε ευφροσύνη, διότι ο Κύριος ελέησε τον λαό του, και παρηγόρησε τους ταπεινούς του λαού του». 〈κγ΄. Του ιδίου〉. «Προσέξτε με τα αυτιά σας και ακολουθήστε τους δρόμους μου· εισακούστε με, και η ψυχή σας θα ζήσει μέσα σε αγαθά, και θα συνάψω μαζί σας αιώνια διαθήκη, τα όσια του Δαβίδ τα πιστά. Ιδού, τον έχω δώσει ως μάρτυρα στα έθνη, άρχοντα και προστάζοντα στα έθνη».

Και η Σοφία λέει: Εκείνος που κρύβει την αμαρτία του δεν θα ωφεληθεί· εκείνος όμως που ομολογεί τις αμαρτίες του και τις εγκαταλείπει, θα λάβει έλεος από τον Θεό. Και ο Ησαΐας λέει: Αναζητήστε τον Κύριο, και αφού τον βρείτε, επικαλεστείτε τον· και όταν τον πλησιάσει, ας εγκαταλείψει ο αμαρτωλός την οδό του και ο άδικος άνδρας τις σκέψεις του, και επιστρέψτε σε εμένα και εγώ θα τον ελεήσω, ως πολυέλεος, διότι οι σκέψεις μου δεν είναι σαν τις δικές σας σκέψεις, ούτε οι οδοί μου σαν τις δικές σας οδούς. Εάν με ακούσετε, θα γευθείτε τα αγαθά της γης. Ελάτε σε εμένα και υπακούστε με, και η ψυχή σας θα ζήσει.

Και για το ότι τον ανέστησε από τους νεκρούς, ώστε να μην πρόκειται πλέον να επιστρέψει στη φθορά, έχει μιλήσει ως εξής: Θα σας δώσω τα όσια του Δαβίδ τα πιστά. Γι' αυτό και σε άλλο σημείο λέει: Δεν θα επιτρέψεις στον όσιό σου να δει φθορά. Διότι ο μεν Δαβίδ, αφού υπηρέτησε στη δική του γενεά τη βουλή του Θεού, εκοιμήθη και προστέθηκε στους πατέρες του, και είδε φθορά· εκείνος όμως, τον οποίο ανέστησε ο Θεός, δεν είδε φθορά.

Μέσω, λοιπόν, του λουτρού της μετανοίας και της γνώσης του Θεού, το οποίο έγινε για την ανομία των λαών του Θεού, όπως βροντοφωνάζει ο Ησαΐας, εμείς πιστέψαμε, και γνωρίζουμε ότι αυτό είναι εκείνο το βάπτισμα, το οποίο προανήγγειλε, το μόνο που δύναται να καθαρίσει όσους έχουν μετανοήσει, αυτό είναι το ύδωρ της ζωής. Ενώ οι λάκκοι που εσείς σκάψατε για τους εαυτούς σας είναι συντετριμμένοι και σε τίποτα δεν σας είναι χρήσιμοι. Διότι, ποιο είναι το όφελος εκείνου του βαπτίσματος, το οποίο καθαρίζει μόνο τη σάρκα και το σώμα; Βαπτίστε την ψυχή σας από την οργή και από την πλεονεξία, από τον φθόνο, από το μίσος, και ιδού, το σώμα είναι καθαρό. Διότι αυτό είναι το σύμβολο των αζύμων: να μην πράττετε τα παλαιά έργα της κακής ζύμης. Εσείς όμως έχετε κατανοήσει τα πάντα σαρκικά, και θεωρείτε ότι είναι ευσέβεια, εάν, κάνοντας τέτοια πράγματα, οι ψυχές σας είναι γεμάτες από δόλο και γενικώς από κάθε κακία. Γι' αυτό και μετά τις επτά ημέρες της βρώσεως των αζύμων ο Θεός παρήγγειλε να ζυμώσετε για τους εαυτούς σας νέα ζύμη, δηλαδή να πράττετε άλλα έργα και να μη μιμείστε τα παλαιά και φαύλα. Και για να δείξω ότι αυτό είναι που αξιώνει από εσάς αυτός ο καινός νομοθέτης, θα επαναλάβω τους λόγους που προανέφερα, προσθέτοντας και τους άλλους που παραλείφθηκαν. Έχουν δε λεχθεί από τον Ησαΐα ως εξής: Ακούστε με, και θα ζήσει η ψυχή σας, και θα συνάψω μαζί σας αιώνια διαθήκη, τα όσια του Δαβίδ τα πιστά.

Γι' αυτό ας προσέξουμε τους εαυτούς μας, σας παρακαλώ αδελφοί. Ας απομακρυνθούμε από κάθε πονηρή συνήθεια, ας μάθουμε να κάνουμε το καλό, ας αποφύγουμε το κακό, ας πράξουμε το αγαθό, ας μην κρύψουμε καμία αμαρτία χωρίς να την εξομολογηθούμε, διότι αυτός που κρύβει την αμαρτία του δεν θα προκόψει, λέει η Γραφή, ενώ αυτός που ομολογεί τις αμαρτίες του και τις εγκαταλείπει θα βρει έλεος από τον Θεό. Ας πλησιάσουμε τον Θεό και θα μας πλησιάσει· ας εγκαταλείψουμε τον δρόμο της αμαρτίας και τις πονηρές σκέψεις· ας επιστρέψουμε στον Θεό και θα μας ελεήσει, όπως υποσχέθηκε, διότι οι δικές του σκέψεις δεν είναι σαν τις δικές μας σκέψεις, ούτε οι δικοί του δρόμοι σαν τους δικούς μας δρόμους, ούτε θέλει με κανέναν τρόπο τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά να επιστρέψει και να ζήσει, και αν τον ακούσουμε, θα γευτούμε «τα αγαθά της γης» και του ουρανού «και θα ζήσει η ψυχή μας», αν τον πλησιάσουμε. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, μας υποσχέθηκε τη βασιλεία των ουρανών και μας απείλησε με κάθε είδους κόλαση, ώστε, αφού ακούσουμε και αγαπήσουμε ή φοβηθούμε, να εγκαταλείψουμε κάθε πονηρό δρόμο και να πορευτούμε μέσω της μετάνοιας προς την ευσπλαχνία του, και αυτός, από την έμφυτη ευσπλαχνία του, θα αφαιρέσει όλες τις αμαρτίες μας.