Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 55:8

Διότι θέλοντας και ο ίδιος ο Δεσπότης των πάντων να έχουμε εμείς αυτή τη διάθεση, λέει μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Διότι οι βουλές μου δεν είναι όπως οι δικές σας βουλές, ούτε οι οδοί μου είναι όπως οι δικές σας οδοί, λέει ο Κύριος· αλλά όσο απέχει ο ουρανός από τη γη, τόσο απέχουν οι οδοί μου από τις δικές σας οδούς και τα διανοήματά σας από τη δική μου διάνοια». Αυτός, λοιπόν, που τόσο πολύ υπερέχει από εμάς και κατά τη σοφία και κατά τη δύναμη, πώς δεν θα ενεργήσει με τρόπο παράδοξο, και δεν θα ξεπεράσει τη δική μας αντίληψη;

Και θα το βεβαιώσει λέγοντας ο ίδιος μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Διότι οι οδοί μου δεν είναι όπως οι δικές σας οδοί, αλλά όσο απέχει ο ουρανός από τη γη, έτσι απέχουν οι οδοί μου από τις δικές σας οδούς, και οι σκέψεις σας από τη δική μου σκέψη.» Ποιον, λοιπόν, λέει, είχε ποτέ ανάγκη για να τον συμβουλεύσει ή να τον καθοδηγήσει, ή να του υποδείξει κρίση, δηλαδή δικαιοσύνη, ήτοι δικαιοκρισία, ή οδό συνέσεως; Διότι, αν ο ίδιος αποτελεί την ίδια τη σοφία, και αυτός κάνει σοφό κάθε νου, και είναι ο χορηγός του φωτός της συνέσεως στη λογική κτίση, πώς θα είχε ανάγκη από άλλον, ή με ποιον τρόπο θα μπορούσε κάποιος να κατακρίνει ό,τι εκείνος αποφασίζει; Μέσα από αυτό, λοιπόν, ο προφήτης προσφέρει μεγάλο όφελος στους ακροατές. Διότι ήδη μερικοί από τους απίστους τολμούν ακόμη να λένε: Γιατί έπρεπε ο Λόγος του Θεού να γίνει σαν εμάς και να ανεχθεί τη σάρκα και τον ρύπο που προέρχεται από αυτήν, επειδή θέλησε να διασώσει τους ανθρώπους πάνω στη γη, ενώ, όπως λένε, δεν θα του ήταν καθόλου δύσκολο απλώς να γνέψει ως Θεός και να κατορθώσει αυτό που επιθυμεί; Επομένως, πώς δεν έγινε μάταια άνθρωπος; Και μέσω άτοπων σκέψεων, περιάγοντας ανόσια την οικονομία στην ασχήμια, μάχονται τη δόξα του μυστηρίου.

Λέμε λοιπόν ότι φωτιά είναι η καθαρτική δύναμη του Αγίου Πνεύματος, η οποία δίκην πυρός λιώνει τον ρύπο των σφαλμάτων μέσα μας. <Διότι δεν είναι οι βουλές μου όπως οι δικές σας βουλές, ούτε όπως οι δικοί μου δρόμοι είναι οι δικοί σας δρόμοι, αλλά όσο απέχει ο ουρανός από τη γη, έτσι απέχει ο δικός μου δρόμος από τους δικούς σας δρόμους, και οι δικές σας σκέψεις από τη δική μου σκέψη.> Δεν επιτρέπει να απιστούν, μέσω της χάριτος του Χριστού, εκείνοι που καλούνται σε επιστροφή, λύτρωση και κάθαρση από την αμαρτία. Αυτό έπαθαν οι εξ αίματος Ισραηλίτες· διότι ενώ ο Θεός τους καλούσε σε επιστροφή και μετάνοια, αυτοί κατατρώγονταν από τους ελέγχους της συνείδησης και, θεωρώντας εντελώς αδύνατο να ξεπλυθεί ο ρύπος της δικής τους φαυλότητας, έλεγαν: «Οι πλάνες μας βρίσκονται μέσα μας, και μέσα σε αυτές εμείς γεννιόμαστε».

Διότι κατά το παρελθόν το πλήθος των εθνών ήταν ασύνετο, εύκολα παρασυρόταν εξολοκλήρου σε οτιδήποτε το άτοπο, και φερόταν σαν με ανοιχτά πανιά προς την επιθυμία να πράττει όσα δεν είναι θεμιτό ούτε να λέγονται. Επειδή όμως μέσω της πίστεως αναζήτησαν τον Θεό, Τον επικαλέστηκαν και εγκατέλειψαν τις προηγούμενες οδούς τους και τις άνομες βουλές τους, ελεήθηκαν από Αυτόν, μεταστοιχειώθηκαν σαν να πέρασαν σε μια άλλη ζωή, έγιναν σοφοί ως μέτοχοι της σοφίας, και γνώστες κάθε αγαθού πράγματος, απέσεισαν τον ζυγό της αρχαίας πλάνης και νίκησαν την αμαρτία. Δεν έχουν πλέον διάνοια που εύκολα παρασύρεται, αλλά μάλλον εδραιωμένη και ισχυρή, η οποία αποβλέπει σταθερά στην εκπλήρωση εκείνων με τα οποία ευαρεστείται ο Θεός. Αλλά, όταν υπόσχομαι αυτά, λέγει, μην απιστήσετε, ούτε βέβαια να υποθέσετε ότι θα είναι ακατόρθωτη η μεταβολή του φρονήματός τους· διότι δεν είναι οι δικές μου βουλές όπως οι δικές σας βουλές, ούτε όπως οι δικές μου οδοί είναι οι δικές σας οδοί. Διότι για εσάς, που είστε εκ φύσεως άνθρωποι, τα περισσότερα πράγματα είναι δυσχερή στην τέλεσή τους και ακατόρθωτα. Διότι δεν φτάνει απόλυτα και πάντοτε στο τέλος του καθετί που επιλέγετε να πράξετε. Για εμένα όμως, που είμαι Θεός, τα πάντα είναι ομαλά και ευκολοδιάβατα, και τίποτα δεν είναι διόλου ανηφορικό.

Στο Λουκ. 9, 55 Αληθεύει, λοιπόν, ο Δεσπότης των όλων λέγοντας τα εξής: «Διότι δεν είναι οι βουλές μου σαν τις δικές σας βουλές, ούτε είναι σαν τις δικές μου οδούς οι δικές σας οδοί. Αλλά όσο απέχει ο ουρανός από τη γη, έτσι απέχουν οι οδοί μου από τις δικές σας οδούς και τα δικά σας διανοήματα από τα δικά μου διανοήματα». Επέπληττε, λοιπόν, ωφέλιμα τους μαθητές του, περιστέλλοντας με λεπτότητα την οξυθυμία τους και πείθοντάς τους να δείχνουν ανεξικακία. Τους ωφέλησε, όμως, και με άλλον τρόπο. Επρόκειτο να γίνουν μυσταγωγοί της οικουμένης, να περιέρχονται πόλεις και χώρες διακηρύττοντας παντού το ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα. Αλλά ήταν αναπόφευκτο, επιθυμώντας να πράξουν αυτό, να συναντήσουν και κάποιους ανόσιους ανθρώπους, οι οποίοι δεν θα ανέχονταν το θείο κήρυγμα, ούτε βέβαια θα επέτρεπαν να καταλύσει ο Ιησούς κοντά τους. Για να μάθουν, λοιπόν, ότι ιερουργώντας το θείο κήρυγμα οφείλουν να είναι μάλλον γεμάτοι από ανεξικακία και πραότητα, και όχι εκδικητικοί και οργίλοι, ούτε να επιτίθενται άγρια σε όσους σφάλλουν απέναντί τους, διδάσκονταν μέσω αυτής της επιτιμήσεως.

Άραγε λοιπόν, πες μου, δεν θα απαλλάξουμε αυτά από την παραφροσύνη και τη γελοιότητα; Άκουσε τι λέει ξεκάθαρα ο παντογνώστης Θεός: «Διότι οι βουλές μου δεν είναι σαν τις δικές σας βουλές, ούτε οι οδοί μου σαν τις δικές σας οδούς· αλλά όπως απέχει ο ουρανός από τη γη, έτσι απέχουν οι οδοί μου από τις δικές σας οδούς, και οι σκέψεις σας από τις δικές μου σκέψεις.» Διότι, όσο υπερβαίνει κατά τη φύση τα δικά μας, τόσο βέβαια θα σκέπτεται και καλύτερα, και τον τρόπο για κάθε τι που πρέπει να γίνει δεν τον βρίσκει μέσα από συλλογισμούς· αλλά συλλαμβάνοντάς τον αμέσως με την πρώτη σκέψη, φέρνει σε πέρας αυτό που εγκρίνει. «Διότι στο Θεό δεν υπάρχει απολύτως τίποτα που να αποτελεί σφάλμα, και κατορθώνει τα πάντα», σύμφωνα με όσα έχουν γραφτεί και υμνηθεί από τους παλαιότερους. Αλλά αν σου είναι αρεστό και σε ενδιαφέρει να μάθεις και την αιτία της ενανθρώπησης, θα προσφέρω την αφήγηση ξεπερνώντας κάθε δισταγμό, και θα μιλήσω με συντομία.

Αλλά το ότι τα δικά μας είναι μικρά ή και εντελώς μηδαμινά σε σύγκριση με τον Θεό, θα το διασαφηνίσει ο ίδιος λέγοντας: «Διότι οι βουλές μου δεν είναι σαν τις δικές σας βουλές, ούτε οι οδοί μου είναι όπως οι δικές σας οδοί. Αλλά όσο απέχει ο ουρανός από τη γη, τόσο απέχει η δική μου οδός από τις δικές σας οδούς, και τα διανοήματά σας από τη δική μου διάνοια.» Ας εγκαταλειφθεί, λοιπόν, ως περιττή και με κανέναν τρόπο κατορθωτή η βασανιστική έρευνα για αυτά. Διότι δημιουργεί όπως Εκείνος γνωρίζει και με τον τρόπο που δύναται ως Θεός. Αφού, λοιπόν, δημιουργήθηκαν εξ αρχής ο ουρανός και η γη, και έπειτα το πλήθος των υδάτων συγκεντρώθηκε σε έναν χώρο (διότι υπήρχε ανάγκη να υπακούσουν σε Εκείνον που διέταξε: «Ας συναχθεί το ύδωρ σε μία σύναξη»), αποκαλύφθηκε μεν η γη και άνθισε παντού από τόσο πολυειδή φυτά, και έγινε ασυνήθιστα πανέμορφη, καθώς έλαβε τη γένεση καρποφόρων δέντρων. Εμφανίστηκαν δε οι κύκλοι του ηλίου και της σελήνης, και ο νόμος του Θεού ήταν εκείνος που απένειμε στο καθένα το μέτρο της κυριαρχίας του. Διότι είχαν ταχθεί, ο μεν (ήλιος) για την αυγή και το φως, η δε (σελήνη) για τη νύχτα και το σκοτάδι· και ολόκληρος ο ουρανός καταστολίστηκε για εμάς με τα άστρα.

Στη συνέχεια προτρέπει 〈να αναζητούν τον Κύριο〉, συνδέοντας με την προσταγή την υπόσχεση ότι θα τον βρουν. Γι' αυτό λέει: 〈Ζητήστε τον Κύριο, και όταν τον βρείτε, επικαλεστείτε τον〉. Έπειτα συμβουλεύει λέγοντας: όταν 〈τον βρείτε〉 να στέκεται κοντά σας και όχι να κατοικεί κάπου μακριά, να διορθώσετε τη ζωή σας, σαν να στέκεστε ενώπιόν του. Και επειδή ακριβώς απευθύνει αυτά τα λόγια στα έθνη που ήταν παλαιότερα άθεα και ασεβή, στη συνέχεια προτρέπει λέγοντας: 〈όταν σας πλησιάσει〉 ο Κύριος, 〈ας εγκαταλείψει ο ασεβής τους δρόμους του και ο άνομος άνδρας τις βουλές του〉. Διότι είναι καλή η μετάνοια και η απομάκρυνση από τα κακά. Γιατί, ακόμη κι αν νομίζετε ότι η κατάστασή σας είναι αθεράπευτη, κι αν θεωρείται απελπιστική για τα ανθρώπινα δεδομένα, για εμένα όμως δεν είναι ανίατη και αθεράπευτη· διότι 〈πολύ〉 συνηθίζω 〈να συγχωρώ〉. 〈Διότι οι βουλές μου δεν είναι σαν τις δικές σας βουλές, ούτε όπως οι δικοί σας δρόμοι〉, των ανθρώπων, έτσι είναι και οι δικές μου κρίσεις και 〈οι δρόμοι, λέει ο Κύριος. Διότι, όπως ο ουρανός είναι ψηλά από τη γη, έτσι θα υψωθούν οι δρόμοι μου πάνω από τους δικούς σας δρόμους και οι λογισμοί μου πάνω από τους δικούς σας λογισμούς〉.

Και η Σοφία λέει: Εκείνος που κρύβει την αμαρτία του δεν θα ωφεληθεί· εκείνος όμως που ομολογεί τις αμαρτίες του και τις εγκαταλείπει, θα λάβει έλεος από τον Θεό. Και ο Ησαΐας λέει: Αναζητήστε τον Κύριο, και αφού τον βρείτε, επικαλεστείτε τον· και όταν τον πλησιάσει, ας εγκαταλείψει ο αμαρτωλός την οδό του και ο άδικος άνδρας τις σκέψεις του, και επιστρέψτε σε εμένα και εγώ θα τον ελεήσω, ως πολυέλεος, διότι οι σκέψεις μου δεν είναι σαν τις δικές σας σκέψεις, ούτε οι οδοί μου σαν τις δικές σας οδούς. Εάν με ακούσετε, θα γευθείτε τα αγαθά της γης. Ελάτε σε εμένα και υπακούστε με, και η ψυχή σας θα ζήσει.

Και στον Ιερεμία πάλι έτσι μίλησε ο Θεός: «Πάρε μια μεμβράνη και γράψε όλα όσα σου έχω πει· από τις ημέρες του Ιωσία, του βασιλιά του Ιούδα, μέχρι σήμερα, όλα τα δεινά που σου είπα ότι θα επιφέρω σε αυτόν τον λαό, προκειμένου, αφού ακούσει και φοβηθεί, να εγκαταλείψει κάθε άνθρωπος τον πονηρό του δρόμο και επιστρέφοντας να μετανοήσουν, ώστε να αφαιρέσω τις αμαρτίες τους». Και η Σοφία είπε: «Εκείνος που κρύβει την αμαρτία του δεν θα προκόψει, ενώ εκείνος που ομολογεί τις αμαρτίες του και απομακρύνεται από αυτές, θα βρει έλεος από τον Θεό». Και ο Ησαΐας λέει: «Αναζητήστε τον Κύριο και, όταν τον βρείτε, επικαλεστείτε τον· και πλησιάζοντάς τον, ας εγκαταλείψει ο αμαρτωλός τον δρόμο του και ο άδικος άνθρωπος τις σκέψεις του, και επιστρέψτε σε εμένα, και εγώ θα σας ελεήσω· διότι οι δικές μου σκέψεις δεν είναι όπως οι δικές σας σκέψεις, ούτε οι δρόμοι μου όπως οι δικοί σας δρόμοι. Εάν λοιπόν με ακούσετε, θα γευθείτε τα αγαθά της γης».

Οι Νινευίτες, όταν άκουσαν τον προφήτη να διατείνεται και να απειλεί σαφώς ότι: «Ακόμη τρεις ημέρες και η Νινευή θα καταστραφεί», ούτε και τότε απελπίστηκαν, αλλά, μολονότι δεν είχαν την πεποίθηση ότι θα πείσουν τον Θεό, και μάλλον είχαν λόγο να υποπτεύονται το αντίθετο από τον χρησμό —διότι αυτό που ειπώθηκε δεν διατυπώθηκε με κάποιον όρο, αλλά αποτελούσε απόλυτη απόφαση— εντούτοις επέδειξαν μετάνοια λέγοντας: «Ποιος γνωρίζει εάν θα μετανοήσει και θα παρακληθεί ο Θεός και θα αποτρέψει την οργή του θυμού του, ώστε να μην καταστραφούμε;». Έπειτα προσθέτει: «Και είδε ο Θεός τα έργα τους, ότι αποστράφηκαν από τις πονηρές οδούς τους, και μετενόησε ο Θεός για το κακό που είχε πει να τους κάνει, και δεν το έκανε». Εάν λοιπόν άνθρωποι βάρβαροι και αμαθείς μπόρεσαν να κατανοήσουν ένα τέτοιο πράγμα, πολύ περισσότερο οφείλουμε να το πράττουμε εμείς, που έχουμε διδαχθεί τα θεία δόγματα και έχουμε δει τεράστιο πλήθος τέτοιων παραδειγμάτων, τόσο σε λόγια όσο και σε έργα· «Διότι δεν είναι, λέγει, οι βουλές μου όπως οι δικές σας βουλές, ούτε οι οδοί μου όπως οι δικές σας οδοί· αλλά όσο απέχει ο ουρανός από τη γη, τόσο απέχουν τα διανοήματά μου από τις δικές σας διάνοιες, και οι βουλές μου από τις δικές σας βουλές».

Και μέσω μεν του Δαβίδ λέει: «Όσο είναι το ύψος του ουρανού από τη γη, τόσο εστερέωσε ο Κύριος το έλεός Του σε όσους τον φοβούνται», και: «Όσο απέχει η ανατολή από τη δύση, τόσο απομάκρυνε από εμάς τις ανομίες μας», μέσω δε του Ησαΐα: «Διότι οι βουλές μου δεν είναι σαν τις δικές σας βουλές, ούτε οι οδοί μου σαν τις δικές σας οδούς· αλλά όσο απέχει ο ουρανός από τη γη, τόσο απέχουν οι οδοί μου από τις δικές σας οδούς και τα διανοήματά μου από τα δικά σας διανοήματα». Και αυτά τα έλεγε, αφού προηγουμένως είχε μιλήσει για την άφεση των αμαρτιών και είχε πει: «Διότι σε μεγάλο βαθμό θα συγχωρήσω τις ανομίες σας». Έπειτα, για να δείξει το πόσο, πρόσθεσε αυτό το παράδειγμα· και δεν αρκείται μόνο σε αυτά, αλλά κατεβάζει τον λόγο σε μια άλλη, πιο απτή εικόνα. Διότι στο βιβλίο του Ωσηέ έλεγε: «Τι να σου κάνω, Εφραίμ; Τι να σου κάνω, Ιούδα; Θα σε κάνω σαν την Αδαμά και σαν τη Σεβωείμ. Μεταστράφηκε η καρδιά μου μέσα μου· συγκλονίστηκε η μεταμέλειά μου». Αυτό δε που λέει, σημαίνει το εξής: Ούτε καν τον ίδιο τον λόγο της απειλής δεν άντεξα, λέει. Και βέβαια μιλάει με ανθρώπινο τρόπο, όχι για να υποπτευθείς κάτι το ανθρώπινο, μη γένοιτο, αλλά για να κατανοήσεις, μέσα από την πλέον προσιτή αυτή έκφραση, την αγάπη ως θεοπρεπή, γνήσια και ακατάλυτη.

Γι' αυτό ας προσέξουμε τους εαυτούς μας, σας παρακαλώ αδελφοί. Ας απομακρυνθούμε από κάθε πονηρή συνήθεια, ας μάθουμε να κάνουμε το καλό, ας αποφύγουμε το κακό, ας πράξουμε το αγαθό, ας μην κρύψουμε καμία αμαρτία χωρίς να την εξομολογηθούμε, διότι αυτός που κρύβει την αμαρτία του δεν θα προκόψει, λέει η Γραφή, ενώ αυτός που ομολογεί τις αμαρτίες του και τις εγκαταλείπει θα βρει έλεος από τον Θεό. Ας πλησιάσουμε τον Θεό και θα μας πλησιάσει· ας εγκαταλείψουμε τον δρόμο της αμαρτίας και τις πονηρές σκέψεις· ας επιστρέψουμε στον Θεό και θα μας ελεήσει, όπως υποσχέθηκε, διότι οι δικές του σκέψεις δεν είναι σαν τις δικές μας σκέψεις, ούτε οι δικοί του δρόμοι σαν τους δικούς μας δρόμους, ούτε θέλει με κανέναν τρόπο τον θάνατο του αμαρτωλού, αλλά να επιστρέψει και να ζήσει, και αν τον ακούσουμε, θα γευτούμε «τα αγαθά της γης» και του ουρανού «και θα ζήσει η ψυχή μας», αν τον πλησιάσουμε. Γι' αυτόν τον λόγο, άλλωστε, μας υποσχέθηκε τη βασιλεία των ουρανών και μας απείλησε με κάθε είδους κόλαση, ώστε, αφού ακούσουμε και αγαπήσουμε ή φοβηθούμε, να εγκαταλείψουμε κάθε πονηρό δρόμο και να πορευτούμε μέσω της μετάνοιας προς την ευσπλαχνία του, και αυτός, από την έμφυτη ευσπλαχνία του, θα αφαιρέσει όλες τις αμαρτίες μας.