Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 56:11

Δείτε ότι όλοι έχουν τυφλωθεί και δεν γνώρισαν τη σύνεση. Όλοι είναι σκύλοι βουβοί, που δεν μπορούν να γαβγίσουν, ονειρεύονται στο κρεβάτι, αγαπούν τον ύπνο, και σαν σκύλοι με αναίσχυντη ψυχή, που δεν γνωρίζουν χορτασμό, και είναι πονηροί χωρίς να γνωρίζουν σύνεση, όλοι ακολούθησαν τους δικούς τους δρόμους, ο καθένας με τον ίδιο τρόπο. Με δύο τρόπους μπορείς να προσεγγίσεις τα γεγραμμένα: διότι είτε αποκαλεί θηρία ατίθασα και ανήμερα αυτούς που προέρχονται από τα έθνη, επειδή ακριβώς ανατράφηκαν υπό την εξουσία ενός τέτοιου τυράννου, εννοώ του διαβόλου, και έχουν τρόπον τινά εξαγριωθεί και δεν ζουν ανθρώπινα· είτε φαίνεται να ονομάζει θηρία αυτούς που λεηλάτησαν τον Ισραήλ και τον κατέφαγαν με ολάνοιχτο στόμα εξαιτίας της ασέβειάς του προς τον Χριστό. Και αν μεν αναφέρεται στα έθνη ως θηρία, λέμε ότι προς αυτά έχει απευθυνθεί από τον Θεό το: Ελάτε, φάγετε.

Και αυτό θα το διδάξει λέγοντας ο Θεός των όλων: «Οι ιερείς σου δεν είπαν: Πού είναι ο Κύριος; Και αυτοί που εφάρμοζαν τον νόμο δεν με γνώρισαν, και οι ποιμένες ασεβούσαν απέναντί μου, και οι προφήτες προφήτευαν στο όνομα του Βάαλ». Επομένως, σαν τα σκυλιά δεν ήθελαν να γαβγίζουν εναντίον εκείνων που έβλαπταν τα ποίμνια, αλλά μιμούνταν την αναισχυντία των σκύλων, και το ότι δεν γνωρίζουν χορτασμό. Επειδή, όντας φιλόπλουτοι και υποκύπτοντας σε αισχρά κέρδη, και χαιρόμενοι με δωροδοκίες παρανομούσαν, οι οποίοι, εξάγοντας άδικη απόφαση, κάποιες φορές καταδίκαζαν εκείνους που δεν αδικούσαν σε τίποτα, ενώ δικαίωναν τον ασεβή, διότι δεν γνώριζαν χορτασμό, δηλαδή προφανώς κορεσμό από αισχρά κέρδη. Και για αυτά τους κατηγορούσε και ο ίδιος ο Σωτήρας λέγοντας: «Αλίμονό σας, Γραμματείς και Φαρισαίοι υποκριτές, διότι αποδεκατώνετε τον δυόσμο, και το άνηθο, και το κύμινο, και παραλείψατε τα βαρύτερα του νόμου, την κρίση, και το έλεος και την πίστη». Ανέφερε δε για αυτούς και ο θεσπέσιος προφήτης Ησαΐας: «Πώς έγινε πόρνη η πιστή πόλη Σιών, που ήταν γεμάτη δικαιοσύνη, στην οποία αναπαυόταν η δικαιοσύνη, ενώ τώρα υπάρχουν φονιάδες;»

«Το ασήμι σας είναι κίβδηλο, οι κάπηλοί σου αναμειγνύουν το κρασί με νερό, οι άρχοντές σου είναι απειθείς, συνεργοί κλεφτών, αγαπούν τα δώρα, επιδιώκουν την ανταπόδοση, δεν αποδίδουν δικαιοσύνη στα ορφανά και δεν δίνουν προσοχή στη δίκη της χήρας.» Βεβαίως και ο θεσπέσιος Αββακούμ, για αυτό ακριβώς το θέμα, σχεδόν με δάκρυα στα μάτια, φώναζε προς τον Θεό: «Έως πότε, Κύριε, Κύριε, θα κράζω και δεν θα εισακούεις; Θα βοώ προς εσένα αδικούμενος και δεν θα σώζεις; Γιατί μου έδειξες κόπους και πόνους, ώστε να βλέπω την ταλαιπωρία και την ασέβεια; Απέναντί μου γίνεται κρίση, και ο κριτής δωροδοκείται. Γι' αυτό καταλύθηκε ο νόμος, και δεν φέρεται εις πέρας η δίκαιη κρίση, διότι ο ασεβής καταδυναστεύει τον δίκαιο. Εξαιτίας αυτού η κρίση εξέρχεται διεστραμμένη.» Επομένως, δεν ήθελαν να μιμηθούν την αγρυπνία των σκυλιών στα κοπάδια, αλλά τα μιμούνταν μόνο ως προς το να καταφρονούν κάθε αιδώ και να επιδίδονται ακόρεστα στη συγκέντρωση κερδών. Και επιπλέον αυτού, λέει ότι είναι πονηροί και δεν γνωρίζουν τι θα πει σύνεση. Άρα ο πονηρός είναι ασύνετος. Διότι η σύνεση θα ταίριαζε προπάντων σε εκείνους που έχουν συνηθίσει να αγαθοεργούν, ενώ η πονηρία ας είναι μακριά από τον αγαθό νου. Διότι είναι το ίδιο πράγμα να βλέπεις ψώρα και πληγή στο σώμα, με την πονηρία στον νου· καθώς τον καθιστά ασύνετο, παρασύροντάς τον προς τη σκαιότητα, και κάνοντάς τον δύστροπο.

Επειδή δε έγιναν πονηροί και ασύνετοι, για τον λόγο αυτό όλοι, λέει, ακολούθησαν τους δικούς τους δρόμους, ο καθένας μαζί με τους άλλους. Διότι, αφού εγκατέλειψαν κατά κάποιον τρόπο την ευθεία πορεία προς κάθε αγαθό και το καθήκον να υπακούουν στα όσα έχουν νομοθετηθεί, αφήνοντας τελείως χαλαρά τα ηνία στα δικά τους θελήματα, έπρατταν ό,τι τους προκαλούσε ηδονή, και μάλιστα όχι ο καθένας ξεχωριστά, αλλά όλοι μαζί, δηλαδή ταυτόχρονα και ως πλήθος. Θα διαπιστώσουμε εξάλλου ότι οι καθοδηγητές των Ιουδαίων τόσο στις συνάξεις όσο και στα συνέδριά τους βουλεύονταν και έπρατταν έργα παράνομα και ασύμβατα με τους θείους νόμους.

Απέναντι δε στους οικείους υπήρχαν κάποιοι 〈αναιδείς〉, οι οποίοι ‹καταβρόχθιζαν› τα ‹πρόβατα› που οι ίδιοι ποίμαιναν. Γι' αυτό προσθέτει στη συνέχεια: 〈και οι σκύλοι είναι αναιδείς στην ψυχή, χωρίς να γνωρίζουν χορτασμό· και είναι πονηροί χωρίς να γνωρίζουν σύνεση, όλοι ακολούθησαν τους δικούς τους δρόμους〉, ⌜όχι 〈τους δρόμους〉 του Θεού, αλλά τους δικούς τους, πράττοντας τις επιθυμίες της καρδιάς τους.⌝ Πολύ λογικά δε, αφού μνημόνευσε τους 〈τυφλούς φύλακες〉 και τους αποκάλεσε 〈σκύλους〉, αφενός ως άλαλους 〈που νυστάζουν〉 και δεν ξέρουν 〈να γαβγίζουν〉, αφετέρου δε ως 〈αναιδείς〉 και πονηρούς, αναφέρθηκε στο θράσος τους εναντίον των δίκαιων και θεοφιλών ανδρών και στις απειλές τους κατά των προφητών, λέγοντας: 〈Δείτε πώς ο δίκαιος αφαιρείται, και κανείς δεν το παίρνει κατά καρδιά, και δίκαιοι άνδρες αφαιρούνται, και κανείς δεν το κατανοεί〉. ⌜Και πώς, άλλωστε, επρόκειτο 〈να το κατανοήσουν〉 αυτοί που είναι 〈τυφλοί〉 στην ψυχή;⌝

Διότι, εάν δεν βρίσκονταν σε αυτήν την κατάσταση, θα έβλεπαν τον δίκαιο και θα κατανοούσαν την κατ' αυτόν οικονομία, αλλά αυτοί μεν, όντας τυφλοί και αναιδείς κύνες, τολμούσαν τέτοιες πράξεις εναντίον των δικαίων, οι δε παραλαμβάνονταν εν ειρήνη από τον Θεό. Και η ταφή του δε είχε αρθεί από το μέσον. Θα μπορούσε δε να πει κανείς ότι αυτά δύνανται να αρμόζουν και στον Σωτήρα και στους μαθητές Του, οι οποίοι υπέστησαν τις επιβουλές του ιουδαϊκού έθνους, αλλά το ρητό λέει ότι υπαινίσσεται και την ανάσταση του Σωτήρος ημών· του μεν θανάτου δηλουμένου μέσω της ταφής Του, της δε αναστάσεως μέσω του ότι «έχει αρθεί από το μέσον η ταφή Του». Αλλά αυτός μεν ήρθη εκ μέσου της αδικίας και βρέθηκε εν ειρήνη, και η ταφή του εκ μέσου έγινε αφανής, επειδή δεν παρέμεινε ο ίδιος στον τόπο της ταφής· γι' αυτό και ο άγγελος, παρουσιαζόμενος στις γυναίκες, έλεγε: «Ποιον ζητάτε; Τον Ιησού;»

«δεν είναι εδώ· ελάτε να δείτε τον τόπο του». Εσείς όμως, που τολμήσατε να πράξετε παρόμοια με εκείνα που καταγγέλθηκαν παλαιότερα από τους προφήτες του Θεού, οι αληθινά τυφλωμένοι και σκύλοι βουβοί και αναιδείς, «πλησιάστε εδώ» (ή «ζυγώστε εδώ» σύμφωνα με τους άλλους ερμηνευτές), υιοί άνομοι και σπέρμα μοιχών και πόρνης· διότι δεν σας αξίζει να ονομάζεστε τέκνα του Αβραάμ και της Σάρρας· «γιατί αν ήσασταν τέκνα του Αβραάμ, θα κάνατε τα έργα του Αβραάμ». Ο θείος λόγος, εξάλλου, συνηθίζει να ονομάζει «μοιχοὺς» εκείνους που παλαιότερα ειδωλολατρούσαν, για τους οποίους έχει ειπωθεί: «και μοίχευσαν με το ξύλο και με την πέτρα», ενώ «πόρνη» ονομάζει την Ιερουσαλήμ, όπως το φανέρωσε πρωτύτερα ο παρών προφήτης λέγοντας: «Πώς έγινε πόρνη η πιστή πόλη Σιών;»· γι' αυτό, σύμφωνα με τη μετάφραση του Συμμάχου, ονομάστηκαν «σπέρμα μοιχών και γυναίκας που πόρνευσε», έτσι ώστε, ακόμα κι αν τα τέκνα των Ιουδαίων δεν ειδωλολατρούν επί του παρόντος, αποτελούν ωστόσο σπέρμα μοιχών και πόρνης. Γι' αυτό τους λέει ο λόγος: σπέρμα μοιχών και πόρνης, πλησιάστε εδώ, και αφού έρθετε κοντά πείτε μου· ποιον εμπαίξατε; ή κατά τον Σύμμαχο: ποιον καταχλευάσατε και εναντίον ποιου ανοίξατε διάπλατα το στόμα, και βγάλατε έξω τη γλώσσα; Διότι κατηγορεί προπάντων τη γλώσσα και το στόμα τους εξαιτίας των κραυγών τους εναντίον του Σωτήρα και των βλασφημιών που μέχρι και σήμερα εκστομίζουν εναντίον του. Γι' αυτό λέει: εναντίον ποιου ανοίξατε το στόμα σας και εναντίον ποιου αφήσατε ελεύθερη τη γλώσσα σας;

Αυτά μεν λέγονται ως προς τους προειρημένους «τυφλούς σκοπούς» και τους «άφωνους σκύλους», τα δε επόμενα τα προσθέτει απευθυνόμενος προς την ίδια την Ιερουσαλήμ και τη συναγωγή του ιουδαϊκού λαού, λέγοντας: «αγάπησες αυτούς που κοιμούνται μαζί σου», κατά δε τον Σύμμαχο και τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «αγάπησες την κοίτη τους». Ποιων «αυτών» όμως, εάν όχι των προαναφερθέντων «σκοπών σου» και των «αναίσχυντων σκύλων»; «Και πλήθυνες την πορνεία σου μαζί τους»· γι' αυτό και ελέγετο περί αυτών: «ονειρεύονται στην κοίτη τους, αγαπούν να νυστάζουν».

Και οι κύνες είναι αναίσχυντοι στην ψυχή, δεν γνωρίζουν χορτασμό. Και είναι πονηροί, δεν έχουν σύνεση, όλοι τους ακολούθησαν τους δικούς τους δρόμους, ο καθένας αποβλέποντας στο δικό του συμφέρον, από τον πρώτο έως τον τελευταίο. Ελάτε να πάρουμε κρασί και ας παραδοθούμε στη μέθη, και η αυριανή ημέρα θα είναι σαν τη σημερινή, και μάλιστα με υπερβολικά μεγαλύτερη αφθονία.

ΚΕΦΑΛΑΙΟ Γʹ. «Στο εξής, αδελφοί μου, να χαίρεστε εν Κυρίω. Το να σας γράφω τα ίδια εμένα δεν μου είναι κοπιαστικό.» Και πώς είναι δυνατόν να υπάρχει χαρά, όταν και αυτός είναι δεμένος με δεσμά; «Για σας όμως είναι ασφαλές.» Διότι ασφάλιζε σε μεγάλο βαθμό την ψυχή τους, διδάσκοντάς τους να μην αδημονουν για τα δεσμά που υφίσταντο εξαιτίας του κηρύγματος. «Προσέχετε τους σκύλους· προσέχετε τους κακούς εργάτες.» Εννοεί τους άρχοντες των Ιουδαίων, για τους οποίους έχει γραφεί: Όλοι είναι σκύλοι βουβοί, που δεν μπορούν να γαβγίσουν, και σκύλοι με αναιδή ψυχή, που δεν γνωρίζουν χορτασμό. «Προσέχετε την κατατομή.» Διότι μόνο τη σάρκα κατακόβουν, χωρίς να ωφελούνται καθόλου από το γεγονός αυτό· διότι η περιτομή είναι σφραγίδα της πίστεως· αυτοί όμως δεν πιστεύουν. Γιατί λοιπόν περιτέμνονται; Τίνος πράγματος τη σφραγίδα λαμβάνουν; Επομένως, απλώς υφίστανται μια κατατομή. «Διότι εμείς είμαστε η περιτομή, εμείς που λατρεύουμε με το Πνεύμα του Θεού και καυχόμαστε εν Χριστώ Ιησού, και δεν στηρίζουμε την πεποίθησή μας στη σάρκα· αν και εγώ έχω πεποίθηση και στη σάρκα.» Εννοεί εμάς που αποκόπτουμε κάθε κοσμική επιθυμία. Διότι το Πνεύμα του Θεού μας έδωσε τη χάρη να το κάνουμε αυτό, όπως και την καύχηση στον Χριστό. «Εάν κάποιος άλλος νομίζει ότι έχει πεποίθηση στη σάρκα, εγώ έχω περισσότερο.»

ΣΤΟΙΧΕΙΟ Ρ. ΤΙΤΛΟΣ Αʹ. — Περί των ρεμβομένων. «Δείτε, ότι όλοι έχουν τυφλωθεί και δεν γνώρισαν σύνεση. Όλοι αυτοί λοιπόν είναι σκυλιά βουβά, που δεν μπορούν να γαβγίσουν. Ονειρεύονται στο κρεβάτι τους, αγαπούν τη νύστα· και είναι σκυλιά αναιδή, και δεν γνωρίζουν χορτασμό· και είναι πονηροί, και δεν γνωρίζουν σύνεση· όλοι πορεύθηκαν στους δικούς τους δρόμους, ο καθένας σύμφωνα με το δικό του συμφέρον.» «Ο ρεμβασμός της επιθυμίας αλλοιώνει τον άκακο νου.» «Ο πλανημένος γιος ντροπιάζει τη μητέρα του.» Αυτό το αρρώστημα είναι χαρακτηριστικό της οκνηρής και ράθυμης ψυχής: το να βλέπει όνειρα ενώ το σώμα είναι ξύπνιο.