Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 56:2

Λέμε ότι αυτό που ειπώθηκε από τον Θεό προς τον μακάριο Αββακούμ μοιάζει με τούτο: «Ακόμη λίγο, και αυτός που έρχεται θα φθάσει και δεν θα καθυστερήσει». Το δε να αποκαλυφθεί, λέει, τίθεται αντί του να φανερωθεί· διότι οι μακάριοι προφήτες προανήγγειλαν την άφιξη του Σωτήρα, αλλά αυτή έγινε φανερή στους κατοίκους της γης στους καιρούς κατά τους οποίους θέλησε ο Κυρίαρχος. Και αυτό θα το διδάξει ο θεσπέσιος Δαβίδ λέγοντας: «Ο Κύριος έκανε γνωστό το σωτήριό Του, μπροστά στα έθνη αποκάλυψε τη δικαιοσύνη Του». Διότι ο Χριστός έχει φανερωθεί στα έθνη, ο Οποίος είναι σωτηρία και δικαιοσύνη· επειδή όπως ακριβώς είπα προηγουμένως, ο Θεός και Πατέρας μάς έσωσε και μάς δικαίωσε εν Αυτώ. <Μακάριος ο άνδρας που τα πράττει αυτά, και ο άνθρωπος που τα τηρεί σταθερά, και φυλάει τα Σάββατά μου ώστε να μην τα βεβηλώνει, και διατηρεί τα χέρια του καθαρά από το να πράξουν αδικία.> Παρόμοια είναι και αυτά με όσα μόλις προηγουμένως αναφέραμε, και βαδίζουν στον ίδιο δρόμο, όμως ο λόγος απαιτεί πολλή προσοχή. Διότι παρατήρησε πώς λέει ότι μακάριος είναι, όχι βέβαια οπωσδήποτε αυτός που προέρχεται από το σπέρμα του Αβραάμ, ούτε αυτός που καυχιέται για τη σάρκα και την ευγενική καταγωγή του και τρέφει μάταιη υπερηφάνεια γι' αυτό, αλλά μάλλον εκείνος στον οποίο βλέπει κανείς να ενυπάρχει η διάκριση στα αγαθά έργα, καθώς και το λαμπρό και περίβλεπτο αξίωμα της αμόλυντης ζωής.

Κάτι τέτοιο βλέπουμε να διακηρύσσει και ο μακάριος Ιωάννης ο Βαπτιστής προς τα πλήθη των Ιουδαίων· διότι, ενώ προσέρχονταν τιμώντας το δικό του βάπτισμα, το οποίο ήταν βάπτισμα μετανοίας, τους έλεγχε αυστηρά επειδή ήταν πολύ σκληροί, λέγοντας: «Γεννήματα εχιδνών, ποιος σας υπέδειξε να ξεφύγετε από τη μέλλουσα οργή; Κάντε, λοιπόν, καρπούς άξιους της μετανοίας, και μην ξεγελιέστε λέγοντας μέσα σας: Έχουμε πατέρα τον Αβραάμ.» Και αλλού λέει: «Αν είχατε πατέρα τον Αβραάμ, θα κάνατε τα έργα του Αβραάμ.» Μακάριος λοιπόν, λέει, δεν είναι όποιος απλώς είναι γιος του Αβραάμ, αλλά αυτός που τηρεί αυτά. Και ποια είναι αυτά; Την κρίση και τη δικαιοσύνη, και επιπλέον αυτού εκείνος που τα τηρεί και τα εφαρμόζει ορθά και τα κρατάει σταθερά, δηλαδή, δεν προχωράει σε αυτά παρεμπιπτόντως ή χαλαρά, αλλά με κάθε προθυμία και με ζωηρότητα, ώστε να προσκολλάται σθεναρά σε αυτά, και να τηρεί τα Σάββατα χωρίς να τα βεβηλώνει. Για να το κατανοήσεις πάλι αυτό: δεν επιτρεπόταν το Σάββατο να μεριμνά κανείς για κάποιον από τους σωματικούς κόπους ή τις ασχολίες.

Έπρεπε λοιπόν μάλλον να απέχουν από την εργασία, επειδή αυτό πρόσταζε ο θείος νόμος, όμως, μολονότι απείχαν, προσέφεραν τις καθορισμένες θυσίες στον Θεό, καθώς το γράμμα του νόμου υποδείκνυε αινιγματικά ότι πρέπει συνετά, αφού απέχουμε από σαρκικές μέριμνες, να ιερουργούμε στον Θεό πνευματικές θυσίες, και μάλιστα εκείνες που αποτελούν οσμή νοητής ευωδίας. Η δύναμη της αργίας του Σαββάτου, επομένως, αποτελούσε τύπο της αποχής από τις αμαρτίες και τις σαρκικές επιθυμίες. Έτσι οφείλουμε να προσέχουμε και εμείς να μην βεβηλώνουμε τα Σάββατα. Διότι, αφού παύσουμε, όπως είπα, κάθε γήινη και σαρκική μέριμνα, σαββατίζουμε νοητά, όχι τελώντας θυσίες με αίματα και καπνούς, αλλά ευφραίνοντάς Τον με ιερές ασχολίες, και προσφέροντας τους εαυτούς μας ως οσμή ευωδίας. Διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός, όπως έχει γραφτεί. Πρέπει, λοιπόν, να μην βεβηλώνουμε τα Σάββατα, αλλά επιπλέον να διατηρούμε και τα χέρια μας καθαρά. Το πώς γίνεται αυτό, το δίδαξε ο Ίδιος λέγοντας: Με το να μην διαπράττουμε αδίκημα. Διότι δεν είναι δυνατόν να μπορούμε να τηρούμε την κρίση και να πράττουμε δικαιοσύνη, όταν επιθυμούμε να αδικούμε και όταν μολύνουμε το χέρι με τους ρύπους της αμαρτίας. Ως χέρι όμως δεν θα εννοείς οπωσδήποτε το σωματικό, αλλά αντί για το χέρι θα εννοήσεις την πρακτική ενέργεια, με την οποία προσεγγίζουμε κάθε πράγμα. <Ας μη λέει ο αλλογενής που προσκολλάται στον Κύριο: Άραγε ο Κύριος θα με αποχωρίσει από τον λαό Του.>

Και αυτό θα αποτελεί για αυτούς αιώνιο σημείο της σωτηρίας από τον Θεό, το να φέρουν επιγεγραμμένο το όνομα του Κυρίου, το οποίο θα παραμείνει σε αυτούς εις τον αιώνα και δεν θα εκλείψει ποτέ· «διότι τα χαρίσματα του Θεού είναι αμεταμέλητα». Επειδή ο λαός των Ιουδαίων, μη πράττοντας κανένα αγαθό, ούτε τηρώντας την κρίση, ούτε εφαρμόζοντας τη δικαιοσύνη, περιποιούνταν μόνο την ημέρα του Σαββάτου σαν να προσέφερε κάποια μεγάλη χάρη στον Θεό, εύλογα λέγει προς αυτούς: Ακούστε εσείς, επειδή, παραλείποντας τα αναγκαία, νομίζετε ότι πρέπει να τηρείτε την ημέρα του Σαββάτου και ότι αυτό συνιστά το κατόρθωμα της θεοσέβειας, οφείλετε να μην αγνοείτε ότι πρέπει, πρώτα από όλα, να τηρείτε την κρίση και να πράττετε δικαιοσύνη· διότι αυτός που τα πράττει αυτά θα καθίστατο άξιος του μακαρισμού από τον Θεό. Μαζί δε με αυτά, είναι αναγκαίο και το να μη βεβηλώνετε τα Σάββατα· το οποίο θα επιτευχθεί, εάν διατηρήσετε τα χέρια σας καθαρά από κάθε άτοπη πράξη. Εάν όμως, χωρίς να πράττετε αυτά, διέρχεστε την ημέρα του Σαββάτου με σχόλη και αργία, να γνωρίζετε ότι δεν κάνετε απολύτως τίποτα. Έπειτα προσκαλεί και τους προσήλυτους ανάμεσά τους, οι οποίοι, μολονότι ήσαν αλλόφυλοι και ξένοι ως προς το γένος, ενώθηκαν με τον λαό δια της προσελεύσεώς τους στον Θεό.

Γι' αυτό, εάν αποδέχονταν αυτά που εγώ θέλω, και «τηρούσαν σταθερά τη διαθήκη μου», την οποία μόλις προηγουμένως υπέδειξα λέγοντας ότι πρέπει «να διαφυλάττουν την κρίση και να πράττουν δικαιοσύνη», και: «μακάριος ο άνδρας που πράττει αυτά και ο άνθρωπος που τα τηρεί σταθερά και που προφυλάσσει τα χέρια του από το να πράξουν αδίκημα»· —διότι πώς να μην είναι «μακάριος» αυτός που έχει λάβει τέτοιες επαγγελίες;— διότι αυτά ήταν όσα εγώ θέλω, τα οποία εάν τα έπρατταν οι «προσήλυτοι» και οι «ευνούχοι», καθόλου δεν θα τους δυσαρεστούσε και το «να τηρούν τα σάββατα» εξαιτίας της επιταγής του νόμου.

Είναι αδύνατον να συνυπάρχει η αγάπη προς τον κόσμο με την αγάπη προς τον Θεό, όπως ακριβώς είναι αδύνατον να συνυπάρχουν μεταξύ τους το φως και το σκοτάδι. ΤΙΤΛΟΣ ΛΑʹ. — Περί των αγίων, και αυτών που μακαρίζονται για όσα πράττουν, και για χάρη των οποίων μακαρίζονται. «Από τους αγίους θα φοβηθείτε.» «Μακάριος είσαι, Ισραήλ. Ποιος είναι όμοιός σου; Λαός που σώζεται από τον Κύριο.» «Μακάριος ο άνθρωπος, τον οποίο έλεγξε ο Κύριος.» «Μακάριος ο άνθρωπος, που δεν πορεύτηκε σύμφωνα με τη βουλή των ασεβών, και σε δρόμο αμαρτωλών δεν στάθηκε.» «Θαυμαστός είναι ο Θεός στους αγίους Του.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι κατοικούν στον οίκο Σου, στους αιώνες θα Σε αινούν.» «Μακάριος ο άνθρωπος τον οποίο θα παιδαγωγήσεις, Κύριε, και από τον νόμο Σου θα τον διδάξεις.» «Μακάριοι είναι εκείνοι που τηρούν την κρίση και πράττουν τη δικαιοσύνη σε κάθε καιρό.» «Μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο, στις εντολές Του θα βρει μεγάλη ευαρέσκεια.» «Μακάριοι οι άμωμοι στην οδό τους, εκείνοι που πορεύονται σύμφωνα με τον νόμο του Κυρίου. Μακάριοι εκείνοι που ερευνούν.» «Μακάριος είναι εκείνος, του οποίου βοηθός είναι ο Θεός του Ιακώβ, και η ελπίδα του στηρίζεται στον Κύριο τον Θεό του.» «Η βουλή των αγίων είναι σύνεση.» «Μακάριος ο άνθρωπος που βρήκε τη σοφία. Διότι είναι πολυτιμότερη από τους πολυτελείς λίθους.» «Χέρι εκλεκτών θα επικρατήσει εύκολα.» «Η τελειότητα των οσίων θα τους οδηγήσει.» «Εκείνος που ελεεί τους φτωχούς είναι μακαριστός.» «Εκείνος που σας αγγίζει, είναι σαν να αγγίζει την κόρη του οφθαλμού μου.» «Μακάριοι είναι όλοι όσοι εμμένουν σε Αυτόν.» «Μακάριος εκείνος που συγκρατεί τα χέρια του από το να πράττουν το άδικο.» «

Στους καλούς, όμως, και ενάρετους να δίνεις πάντοτε. Ανάμεσα στο να πεις, να ακούσεις και να πράξεις, μικρή είναι η απόσταση. ΤΙΤΛΟΣ ΙΔʹ. — Περί δικαιοσύνης και αρετής. «Η δικαιοσύνη σώζει από τον θάνατο.» «Στους δρόμους της δικαιοσύνης υπάρχει ζωή.» «Η δικαιοσύνη εξυψώνει το έθνος.» «Εκείνος που σπέρνει δικαιοσύνη θα λάβει βέβαιη αμοιβή.» «Η δικαιοσύνη προστατεύει τους άκακους.» «Ο Θεός αγαπά εκείνους που επιδιώκουν τη δικαιοσύνη. Στη μεγάλη δικαιοσύνη υπάρχει πολλή δύναμη.» «Ο δρόμος της δικαιοσύνης και της ελεημοσύνης θα βρει ζωή και δόξα.» «Από τον καρπό της δικαιοσύνης φυτρώνει δέντρο ζωής.» «Η αρχή της δικαιοσύνης δίνει κύρος στα λόγια.» «Η δικαιοσύνη κατευθύνει ορθά τους δρόμους των αμέμπτων.» «Η αρχή του αγαθού δρόμου είναι να πράττει κανείς τα δίκαια.» «Μήκος βίου χαρίζει ο δρόμος της δικαιοσύνης.» «Το να πράττει κανείς τα δίκαια και να λέει την αλήθεια είναι πιο αρεστά στον Θεό παρά το αίμα των θυσιών.» «Τα έργα της δικαιοσύνης θα φέρουν ειρήνη, και η δικαιοσύνη θα εξασφαλίσει ανάπαυση.» «Μάθετε τη δικαιοσύνη, εσείς που κατοικείτε στη γη· διότι ο ασεβής έχει εξαλειφθεί. Ανοίξτε τις πύλες, ας εισέλθει ο λαός που τηρεί τη δικαιοσύνη και την αλήθεια.» «Αυτά λέει ο Κύριος: Τηρείτε την κρίση, πράττετε τη θεία δικαιοσύνη. Μακάριος είναι αυτός που τα πράττει αυτά και μένει προσηλωμένος σε αυτά.» «Η δικαιοσύνη είναι αθάνατη.» «Εάν κάποιος αγαπά τη δικαιοσύνη, οι κόποι του είναι αρετές.» «Εάν επιδιώκεις το δίκαιο, θα το αποκτήσεις και θα το ενδυθείς σαν ποδήρη χιτώνα δόξας.» «Μακάριοι όσοι πεινούν και διψούν για τη δικαιοσύνη, διότι αυτοί θα χορτάσουν.» «Καθένας που πράττει τη δικαιοσύνη προέρχεται από τον Θεό.»

Και είπε ο βασιλιάς: «Φέρτε μου ένα σπαθί». Και έφεραν μπροστά στον βασιλιά ένα σπαθί. Και είπε ο βασιλιάς: «Χωρίστε το ζωντανό παιδί στα δύο, και δώστε το μισό σε τούτην, και το μισό σε εκείνην». Και αποκρίθηκε η γυναίκα της οποίας ήταν ο ζωντανός γιος, και είπε προς τον βασιλιά, διότι ταράχτηκαν τα σπλάχνα της: «Σε καμία περίπτωση, κύριε, δώσε σε εκείνη το παιδί, και μην το θανατώσετε». Και η άλλη είπε: «Ούτε δικό μου, ούτε δικό της ας είναι· χωρίστε το». Και αποκρίθηκε ο βασιλιάς: «Δώστε το παιδί στη μητέρα που είπε, "Δώστε σε αυτήν τούτο, και μην το θανατώσετε", διότι αυτή είναι η μητέρα του». «Να κρίνετε με δίκαιη κρίση. Τη χήρα, και το ορφανό, και τον ξένο, και τον φτωχό να μην τους καταδυναστεύετε.» «Αυτά λέει ο Κύριος: Τηρήστε την κρίση, και πράξτε δικαιοσύνη. Μακάριος είναι εκείνος που τα πράττει αυτά, και μένει προσηλωμένος σε αυτά και προφυλάσσει τα χέρια του από το να κάνουν άδικα έργα.» «Εκζητήστε την κρίση, λυτρώστε τον αδικούμενο, αποδώστε δικαιοσύνη στο ορφανό, και δικαιώστε τη χήρα, και ελάτε, και ας αναμετρηθούμε, λέει ο Κύριος.» «Γέμισε η Σιών από κρίση και δικαιοσύνη· εκεί υπάρχει σοφία και ευσέβεια προς τον Θεό· αυτοί είναι οι θησαυροί της δικαιοσύνης.» «Θα σε ευλογήσει ο φτωχός λαός, και πόλεις αδικημένων ανθρώπων θα σε ευλογήσουν. Διότι έγινες βοηθός σε κάθε ταπεινωμένη πόλη, και σκέπη σε εκείνους που απελπίστηκαν λόγω στέρησης· από πονηρούς ανθρώπους λύτρωσέ τους.»