Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 56:3

Όταν ο Χριστός, ο Νυμφίος, επιδείξει τη στοργή Του, όταν στενάξει με στεναγμό, τότε πάλι εκείνη θα κατακρίνει τον εαυτό της, τότε θα μεταμεληθεί βαθύτατα και η μετάνοιά της θα είναι ανωφελής. Αλλά ας μην πείθουν μόνο το γένος των γυναικών να τηρεί την αγνεία του, αλλά και οι άνδρες ας μην επιδεικνύουν ραθυμία, αλλά να πείθονται να αγιάζουν τα δικά τους σώματα, ψάλλοντας κατ' αυτόν τον τρόπο τα εξής από τις Θείες Γραφές: «Μακάριος ο άνθρωπος του οποίου η ελπίδα είναι το όνομα του Κυρίου», και το: «Μακάριοι οι άμωμοι», και το: «Ο άγαμος μεριμνά τα του Κυρίου», και το: «Μακάριοι οι εγκρατείς, διότι σε αυτούς θα μιλήσει ο Θεός», και το ότι: «η φθορά δεν πρόκειται να κληρονομήσει την αφθαρσία», και το ότι: «εκείνος που σπέρνει στο πνεύμα θα θερίσει ζωή αιώνια», και το ότι: «όσοι ζουν σαρκικά δεν μπορούν να αρέσουν στον Θεό», και ότι είναι «ευπρεπές» και εξασφαλίζει «απερίσπαστη αφοσίωση στον Κύριο», και το ότι: «είναι καλό για τον άνθρωπο να παραμένει έτσι», καθώς και εκείνο που λέχθηκε στον προφήτη Ιερεμία από τον Κύριο, ότι: «μην πάρεις γυναίκα και δεν θα γεννηθεί σε σένα υιός ούτε θυγατέρα σε τούτον τον τόπο», και εκείνο που λέχθηκε στον προφήτη Ησαΐα από τον Κύριο που λέγει ότι: «ας μην λέει ο ευνούχος, ότι εγώ είμαι ξύλο ξηρό».

Και ο ίδιος ο Θεός λέει κάπου δια της φωνής του Ησαΐα σε αυτούς που ευνούχισαν «τους εαυτούς τους για τη βασιλεία των ουρανών»: «Ας μη λέει ο ευνούχος ότι εγώ είμαι ξερό ξύλο· αυτά λέει ο Κύριος στους ευνούχους: Όσοι τηρήσουν τα προστάγματά μου και πράξουν αυτά που εγώ θέλω, θα τους δώσω μέσα στον οίκο μου και μέσα στα τείχη μου τόπο ονομαστό, καλύτερο από γιους και θυγατέρες, όνομα αιώνιο θα τους δώσω». Και βέβαια κανείς δεν θα νομίσει, όπως είναι φυσικό, εφόσον σκέφτεται ορθά, ότι η ανταπόδοση της θείας γενναιοδωρίας θα απονεμηθεί με απλούς τίτλους ονομάτων σε αυτούς που από αγαθό και φιλάρετο φρόνημα κατατρόπωσαν κάθε κοσμική ηδονή, νέκρωσαν «τα μέλη τα επί της γης» και τίμησαν μόνο όσα δεν αντιβαίνουν στους θείους νόμους. Αλλά χρησιμοποιεί τη λέξη «όνομα» πάλι αντί της δόξας· διότι θα είναι αξιοζήλευτοι και περίβλεπτοι, συμβασιλεύοντας με τον Χριστό.

Έπρεπε λοιπόν μάλλον να απέχουν από την εργασία, επειδή αυτό πρόσταζε ο θείος νόμος, όμως, μολονότι απείχαν, προσέφεραν τις καθορισμένες θυσίες στον Θεό, καθώς το γράμμα του νόμου υποδείκνυε αινιγματικά ότι πρέπει συνετά, αφού απέχουμε από σαρκικές μέριμνες, να ιερουργούμε στον Θεό πνευματικές θυσίες, και μάλιστα εκείνες που αποτελούν οσμή νοητής ευωδίας. Η δύναμη της αργίας του Σαββάτου, επομένως, αποτελούσε τύπο της αποχής από τις αμαρτίες και τις σαρκικές επιθυμίες. Έτσι οφείλουμε να προσέχουμε και εμείς να μην βεβηλώνουμε τα Σάββατα. Διότι, αφού παύσουμε, όπως είπα, κάθε γήινη και σαρκική μέριμνα, σαββατίζουμε νοητά, όχι τελώντας θυσίες με αίματα και καπνούς, αλλά ευφραίνοντάς Τον με ιερές ασχολίες, και προσφέροντας τους εαυτούς μας ως οσμή ευωδίας. Διότι με τέτοιες θυσίες ευαρεστείται ο Θεός, όπως έχει γραφτεί. Πρέπει, λοιπόν, να μην βεβηλώνουμε τα Σάββατα, αλλά επιπλέον να διατηρούμε και τα χέρια μας καθαρά. Το πώς γίνεται αυτό, το δίδαξε ο Ίδιος λέγοντας: Με το να μην διαπράττουμε αδίκημα. Διότι δεν είναι δυνατόν να μπορούμε να τηρούμε την κρίση και να πράττουμε δικαιοσύνη, όταν επιθυμούμε να αδικούμε και όταν μολύνουμε το χέρι με τους ρύπους της αμαρτίας. Ως χέρι όμως δεν θα εννοείς οπωσδήποτε το σωματικό, αλλά αντί για το χέρι θα εννοήσεις την πρακτική ενέργεια, με την οποία προσεγγίζουμε κάθε πράγμα. <Ας μη λέει ο αλλογενής που προσκολλάται στον Κύριο: Άραγε ο Κύριος θα με αποχωρίσει από τον λαό Του.>

Και ας μη λέει ο ευνούχος, ότι «Εγώ είμαι ξύλο ξηρό». Διότι αυτά λέει ο Κύριος στους ευνούχους: Όσοι φυλάξουν τα Σάββατά μου, και επιλέξουν αυτά που εγώ θέλω, και τηρήσουν τη διαθήκη μου, θα τους δώσω μέσα στον οίκο μου και μέσα στα τείχη μου τόπο ονομαστό, καλύτερο από γιους και κόρες, όνομα αιώνιο θα τους δώσω, και δεν θα εξαλειφθεί. Μια άλλη υπεροψία των εξ αίματος Ισραηλιτών, δηλαδή μια πρόφαση αλαζονείας, σαθρή και έωλη, καταρρίπτει ο Θεός· διότι υπερηφανεύονταν πολύ, όπως είπα, λέγοντας: «Έχουμε πατέρα τον Αβραάμ», και βεβαίως ότι είμαστε λαός άγιος και εκλεκτός, και έχουμε ταχθεί ως κληρονομιά του Θεού. Απέφευγαν δε και την ατεκνία, επειδή ακριβώς ο προπάτορας Αβραάμ έλαβε ως ευλογία από τον Θεό το να επεκταθεί το σπέρμα του σε άμετρο πλήθος· διότι ο Θεός υποσχέθηκε να το αναδείξει ισάριθμο με τα άστρα. Είχε λεχθεί δε προς αυτούς και μέσω του πάνσοφου Μωυσή το εξής: «Δεν θα υπάρξει ανάμεσά σας άγονος ούτε στείρα». Το ότι δε η πολυτεκνία θεωρούνταν από αυτούς ως κάτι σπουδαίο και εξαίρετο, μας το επιβεβαιώνει κάποιος από τους αγίους προφήτες λέγοντας: «Οι δόξες τους προέρχονται από γέννες και ωδίνες, και από συλλήψεις». Ότι δε επτά γυναίκες θα πιάσουν έναν άνδρα, αναφέρει ο προφήτης Ησαΐας· και είπαν ότι «Το δικό μας ψωμί θα τρώμε, και τα δικά μας ρούχα θα φοράμε, αρκεί μόνο το όνομά σου να κληθεί πάνω μας· αφαίρεσε τον ονειδισμό μας».

Επομένως, επειδή ακριβώς οι Ισραηλίτες συνήθιζαν να υπερηφανεύονται για τη σαρκική τους καταγωγή και επιπλέον για την πολυτεκνία τους, αναγκαίως τους απαλλάσσει και από αυτή την αμάθεια, λέγοντας: Ας μην λέει ο αλλογενής που έχει προσκολληθεί στον Κύριο, Άραγε θα με αποχωρίσει ο Κύριος από τον λαό του.

Διότι, επειδή κάποιος είναι αλλογενής, δηλαδή δεν κατάγεται από το αίμα του Ισραήλ, δεν σημαίνει εξαιτίας αυτού ότι είναι και αμέτοχος των δωρεών Του, δηλαδή της οικειότητας με Αυτόν, εννοείται της πνευματικής. Αλλά εάν προσκολληθεί στον Κύριο, θα συγκαταλεχθεί οπωσδήποτε στους οικείους και γνωστούς, και στο άγιο έθνος, και στο βασίλειο ιεράτευμα, και στον κλήρο του Θεού. Θα συμπεριληφθεί επίσης στα τέκνα του Αβραάμ. Διότι δεν είναι όλοι όσοι κατάγονται από τον Ισραήλ πραγματικός Ισραήλ, καθώς λέει ο πάνσοφος Παύλος, ούτε επειδή είναι σπέρμα του Αβραάμ είναι όλοι τέκνα, αλλά τα τέκνα της επαγγελίας λογίζονται ως σπέρμα. Και έχει δοθεί η επαγγελία στον Αβραάμ από τον Θεό, όχι μόνο για όσους κατάγονται από αυτόν κατά σάρκα, αλλά βεβαίως και για όλους όσους προέρχονται από την πίστη. Διότι με αυτόν τον τρόπο δικαιώθηκε ο Αβραάμ. Επομένως, σε όσους ακολουθούν τα ίχνη της πίστης του Αβραάμ θα δοθεί οπωσδήποτε το προνόμιο να συγκαταλέγονται στα τέκνα του. Δεν θα αποχωρίσει, λοιπόν, τον προσήλυτο από τον λαό Του, αλλά αυτόν που έχει άπαξ προστεθεί και κληθεί στην πίστη θα τον δεχθεί και θα τον ονομάσει άγιο λαό. Αλλά εάν κάποιος είναι ευνούχος, λέει, δηλαδή άτεκνος ή άγονος, ας μην λέει μέσα του, ότι εγώ είμαι ξηρό δέντρο, δηλαδή, ας μην λυπάται για την ατεκνία του. Διότι αυτό δεν σημαίνει τίποτα ενώπιον του Θεού, ούτε βέβαια τον καθιστά απόβλητο. Διότι τι είδους αρετή ή ποιών κατορθωμάτων λαμπρότητα αποτελεί η πολυτεκνία; Αυτά είναι έργα της σάρκας, μακριά από ψόγο και από έπαινο.

Διότι, έστω και αν σε μερικούς έχει δοθεί αυτό το αγαθό ως ευλογία, όταν οι περιστάσεις το καλούν, ωστόσο δεν αδικεί καθόλου αυτούς που δεν το έλαβαν. Επειδή, ποια αφορμή καταδίκης θα μπορούσε να υπάρξει για εκείνους που πέθαναν πρόωρα, ή αναχώρησαν από τα εγκόσμια πριν από τον γάμο και τη συζυγική συνεύρεση, και δεν απέκτησαν τέκνα; Ή μήπως θα ωφελήσει κατά κάποιον τρόπο τους φιλαμαρτήμονες σε αυτή τη ζωή το ότι υπήρξαν πατέρες πολλών γιων και θυγατέρων; Και ας μην λέει, αναφέρει, εκείνος που δεν έχει παιδιά, ότι «Εγώ είμαι ξηρό ξύλο».

Και προτρέπει να μένουν προσκολλημένοι στον λόγο της θεοσέβειας, διδάσκοντας τα παιδιά των Ιουδαίων να μην υπερηφανεύονται για την καταγωγή τους ούτε να καυχώνται για τους προπάτορές τους. Γι' αυτό έχει ειπωθεί σύμφωνα με τη μετάφραση του Συμμάχου: «Ας μην πει ο γιος του αλλογενούς που προσκολλήθηκε στον Κύριο, λέγοντας: Σίγουρα ο Κύριος θα με χωρίσει από τον λαό Του». Επειδή δε οι Ιουδαίοι θεωρούσαν την πολυπαιδία ως ευλογία του Θεού, εκλαμβάνοντας την πολυτεκνία ως μισθό και καρπό της θεοσέβειας, ανατρέποντας και αυτήν τους την αντίληψη, και ελέγχοντάς την ως εσφαλμένη, δίνει τώρα την υπόσχεση σε όσους είναι άγονοι και αδυνατούν να τεκνοποιήσουν λόγω του ότι έχουν ευνουχιστεί, λέγοντας ότι τίποτα δεν πρόκειται να εμποδίσει τους ευνούχους από το να επιτύχουν τα αγαθά του Θεού, εάν επιλέξουν να ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Γι' αυτό ακριβώς και στους ευνούχους, που εξαιτίας της σωματικής τους ατεκνίας μοιάζουν με άκαρπο ξύλο (δέντρο), σκιαγραφεί ελπίδα ίση με εκείνη του Ισραήλ· διότι αν και αυτοί τηρήσουν τα όσα προαναφέρθηκαν, απέχοντας από κάθε αδικία και διάγοντας βίο αρεστό στον Θεό μέσω των θεάρεστων έργων, επιπλέον του να τηρούν τον ακριβή νόμο περί των σαββάτων, θα αποκτήσουν και αυτοί τα όσα έχουν υποσχεθεί. Με ακρίβεια, λοιπόν, κάνει διάκριση και σε αυτές τις περιπτώσεις, λέγοντας ότι, εκτός από το να τηρούν τα σάββατα, αρμόζει σε αυτούς να επιλέγουν αυτά που εγώ θέλω, αλλά δεν λέει «θέλω τα σάββατα». Γι' αυτό στις αρχές του βιβλίου έλεγα: «τις νουμηνίες σας και τα σάββατα και τη μεγάλη ημέρα δεν τα ανέχομαι».

Είναι φανερό ότι δεν κόπηκε κάποιο καρποφόρο φυτό, αλλά ένα άκαρπο για την κατασκευή του σταυρού. Ωστόσο, συμμετείχαν στη χαρά όλα όσα προέρχονται από τη γη, όπως εξέθεσε προηγουμένως ο στίχος. Εσύ όμως ως «δέντρα του δάσους», λόγω της ακαρπίας τους, να εννοήσεις τους αμαρτωλούς, για τους οποίους έλεγε ο Ησαΐας: «Ας μην λέει ο ευνούχος ότι είμαι δέντρο ξερό», δηλαδή άγονο. Αλλά και αυτούς η παρουσία του Κυρίου τους έκανε να χαρούν. «Διότι έρχεται, διότι έρχεται να κρίνει τη γη, να κρίνει την οικουμένη με δικαιοσύνη, και τους λαούς με την αλήθειά του». Δεν επαναλαμβάνει άσκοπα το «Έρχεται». Διότι, θέλοντας να φανερώσει και τις δύο παρουσίες του, παραπάνω βεβαίως κήρυξε με σαφήνεια την πρώτη έλευση του Χριστού. Γι' αυτό την περιέγραψε χωρίς κρίση· διότι δεν ήλθε τότε για να κρίνει τον κόσμο, αλλά για να σώσει τον κόσμο. Εδώ όμως εννοεί τη δεύτερη, κατά την οποία θα κρίνει τη γη και την οικουμένη, δηλαδή αφενός τον άνθρωπο, ο οποίος εύλογα ονομάζεται γη επειδή προέρχεται από τη γη, και αφετέρου οικουμένη, επειδή έγινε κατοικητήριο του Θεού. Διότι ο Λόγος έγινε σάρκα και κατοίκησε ανάμεσά μας. Και δεν τον ονόμασε μόνο γη και οικουμένη, αλλά και «λαούς», και όχι «λαό», εξαιτίας της διαφοράς των γλωσσών και των τρόπων ζωής, της αντίληψης για τη δόξα του Θεού, και πολλών άλλων πραγμάτων που εμποδίζουν τους ανθρώπους από την κοινωνία μεταξύ τους ως προς τα αναγκαία.