Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 56:4

Διότι αυτό ακριβώς έλεγε ο Ησαΐας: «Αυτά λέει ο Κύριος στους ευνούχους: Όσοι τηρήσουν τα Σάββατά μου, και επιλέξουν αυτά που εγώ θέλω, και μείνουν σταθεροί στη διαθήκη μου, θα τους δώσω μέσα στον οίκο μου και μέσα στα τείχη μου τόπο ονομαστό· όνομα αιώνιο, καλύτερο από γιους και θυγατέρες, θα τους δώσω, το οποίο δεν θα εκλείψει». Έτσι λοιπόν, δεν υπάρχει καμία συγγένεια του Υιού προς τους αγγέλους· και εφόσον δεν υπάρχει καμία συγγένεια, το «ανώτερος» δεν ελέχθη συγκριτικά, αλλά διακριτικά, εξαιτίας της διαφοράς της φύσης Του από εκείνων. Γι' αυτό και ο ίδιος ο Απόστολος, ερμηνεύοντας το «ανώτερος», δεν το τοποθετεί πουθενά αλλού παρά στη διαφορά του Υιού από τα δημιουργήματα, λέγοντας ότι ο μεν είναι Υιός, ενώ τα άλλα είναι δούλοι· και ο μεν ως Υιός κάθεται μαζί με τον Πατέρα στα δεξιά, ενώ τα άλλα ως δούλοι παρίστανται, και αποστέλλονται, και λειτουργούν.

Ποια συγγένεια άραγε υπάρχει ανάμεσα στις επουράνιες αυλές και στους επίγειους οίκους; Ή ποια ομοιότητα έχουν τα πρόσκαιρα και θνητά με τα αιώνια και πνευματικά; Διότι αυτό ακριβώς λέγει και ο Ησαΐας: «Αυτά λέγει ο Κύριος στους ευνούχους, σε όσους φυλάξουν τα σάββατά μου, επιλέξουν όσα εγώ θέλω και τηρήσουν σταθερά τη διαθήκη μου: Θα δώσω σε αυτούς μέσα στον οίκο μου και μέσα στα τείχη μου τόπο ονομαστό· θα τους δώσω όνομα αιώνιο, ανώτερο από υιούς και θυγατέρες, το οποίο δεν θα εκλείψει». Έτσι λοιπόν, δεν υπάρχει καμία απολύτως συγγένεια του Υιού με τους αγγέλους. Και εφόσον δεν υπάρχει καμία συγγένεια, το «κρείττων» (ανώτερος) δεν ελέχθη συγκριτικά, αλλά διακριτικά, εξαιτίας της διαφοράς της δικής Του φύσεως σε σχέση με εκείνων. Εξάλλου και ο ίδιος ο Απόστολος, ερμηνεύοντας το «κρείττων», δεν το αποδίδει σε τίποτε άλλο παρά στη διαφορά του Υιού ως προς τα γενητά δημιουργήματα, λέγοντας ότι ο μεν είναι Υιός, ενώ τα άλλα είναι δούλοι· και ο μεν ως Υιός «κάθεται εκ δεξιών» μαζί με τον Πατέρα, ενώ τα άλλα ως δούλοι παρίστανται, αποστέλλονται και λειτουργούν.

«Διότι αυτά», αναφέρει, «λέγει ο Κύριος στους ευνούχους: όσοι επιλέξουν αυτά που εγώ θέλω, προκειμένου να προφυλάξουν τα χέρια τους από το να πράξουν αδικία, και δεν διαλογιστούν πονηρά εναντίον του Κυρίου, θα δώσω σε αυτούς», λέγει, «στον οίκο μου τόπο ονομαστό και μέσα στα τείχη μου κάτι ανώτερο από γιους και κόρες»· αυτά, καθώς και όσα διακηρύσσονται στα Ευαγγέλια πάλι από τον ίδιο τον Κύριο, ότι: «υπάρχουν ευνούχοι οι οποίοι ευνούχισαν τους εαυτούς τους για τη βασιλεία των ουρανών». Κατά κύριο λόγο, λοιπόν, από τις Άγιες Γραφές ας στηρίζεται η ψυχή του νέου παιδιού.

Και θα το επιβεβαιώσει λέγοντας ο διανομέας των στεφάνων: «Αυτά λέγει ο Κύριος στους ευνούχους: Όσοι τηρούν τα σάββατά μου και επιλέγουν αυτά που εγώ θέλω και μένουν σταθεροί στη διαθήκη μου, θα τους δώσω στον οίκο μου και μέσα στα τείχη μου τόπο ονομαστό, καλύτερο από γιους και θυγατέρες· όνομα αιώνιο θα τους δώσω και δεν θα εξαλειφθεί». Επομένως, ο μισθός της εγκράτειας είναι αξιόλογος. Σε όσους όμως έχουν ήδη συνδεθεί με τα δεσμά του γάμου, δεν επιτρέπει να αποχωριστούν από εκείνη με την οποία έχουν ήδη συζευχθεί, για να μην καταστήσει το σωτήριο κήρυγμα αφορμή ταραχών σε όλη την οικουμένη· χωρίς βέβαια ο Σωτήρας όλων μας, ο Χριστός, να επαινεί αυτήν την πράξη, αν και ο νόμος, κατ' οικονομίαν, επέτρεψε στους παλαιότερους να το πράττουν λόγω της «σκληροκαρδίας τους», όπως ακριβώς λέει ο ίδιος ο Σωτήρας.

Και ο ίδιος ο Θεός λέει κάπου δια της φωνής του Ησαΐα σε αυτούς που ευνούχισαν «τους εαυτούς τους για τη βασιλεία των ουρανών»: «Ας μη λέει ο ευνούχος ότι εγώ είμαι ξερό ξύλο· αυτά λέει ο Κύριος στους ευνούχους: Όσοι τηρήσουν τα προστάγματά μου και πράξουν αυτά που εγώ θέλω, θα τους δώσω μέσα στον οίκο μου και μέσα στα τείχη μου τόπο ονομαστό, καλύτερο από γιους και θυγατέρες, όνομα αιώνιο θα τους δώσω». Και βέβαια κανείς δεν θα νομίσει, όπως είναι φυσικό, εφόσον σκέφτεται ορθά, ότι η ανταπόδοση της θείας γενναιοδωρίας θα απονεμηθεί με απλούς τίτλους ονομάτων σε αυτούς που από αγαθό και φιλάρετο φρόνημα κατατρόπωσαν κάθε κοσμική ηδονή, νέκρωσαν «τα μέλη τα επί της γης» και τίμησαν μόνο όσα δεν αντιβαίνουν στους θείους νόμους. Αλλά χρησιμοποιεί τη λέξη «όνομα» πάλι αντί της δόξας· διότι θα είναι αξιοζήλευτοι και περίβλεπτοι, συμβασιλεύοντας με τον Χριστό.

Και ας μη λέει ο ευνούχος, ότι «Εγώ είμαι ξύλο ξηρό». Διότι αυτά λέει ο Κύριος στους ευνούχους: Όσοι φυλάξουν τα Σάββατά μου, και επιλέξουν αυτά που εγώ θέλω, και τηρήσουν τη διαθήκη μου, θα τους δώσω μέσα στον οίκο μου και μέσα στα τείχη μου τόπο ονομαστό, καλύτερο από γιους και κόρες, όνομα αιώνιο θα τους δώσω, και δεν θα εξαλειφθεί. Μια άλλη υπεροψία των εξ αίματος Ισραηλιτών, δηλαδή μια πρόφαση αλαζονείας, σαθρή και έωλη, καταρρίπτει ο Θεός· διότι υπερηφανεύονταν πολύ, όπως είπα, λέγοντας: «Έχουμε πατέρα τον Αβραάμ», και βεβαίως ότι είμαστε λαός άγιος και εκλεκτός, και έχουμε ταχθεί ως κληρονομιά του Θεού. Απέφευγαν δε και την ατεκνία, επειδή ακριβώς ο προπάτορας Αβραάμ έλαβε ως ευλογία από τον Θεό το να επεκταθεί το σπέρμα του σε άμετρο πλήθος· διότι ο Θεός υποσχέθηκε να το αναδείξει ισάριθμο με τα άστρα. Είχε λεχθεί δε προς αυτούς και μέσω του πάνσοφου Μωυσή το εξής: «Δεν θα υπάρξει ανάμεσά σας άγονος ούτε στείρα». Το ότι δε η πολυτεκνία θεωρούνταν από αυτούς ως κάτι σπουδαίο και εξαίρετο, μας το επιβεβαιώνει κάποιος από τους αγίους προφήτες λέγοντας: «Οι δόξες τους προέρχονται από γέννες και ωδίνες, και από συλλήψεις». Ότι δε επτά γυναίκες θα πιάσουν έναν άνδρα, αναφέρει ο προφήτης Ησαΐας· και είπαν ότι «Το δικό μας ψωμί θα τρώμε, και τα δικά μας ρούχα θα φοράμε, αρκεί μόνο το όνομά σου να κληθεί πάνω μας· αφαίρεσε τον ονειδισμό μας».

Και επειδή αναφέρεται σε όσους έχουν επιλέξει αυτά που ο ίδιος θέλει, και παραμένουν σταθεροί στη διαθήκη του. Ο Χριστός όμως δεν επιθυμεί τα νομικά τυπικά που αποτελούν σκιές και γράμμα, αλλά εκείνα που περιέχονται στη δική του διαθήκη· είναι δε προφανές ότι εννοεί τη νέα και ευαγγελική διαθήκη. <Και τους αλλογενείς που προσέρχονται στον Κύριο για να τον υπηρετούν, και να αγαπούν το όνομα του Κυρίου, για να γίνουν δούλοι και δούλες του, και όλους όσοι τηρούν τα Σάββατά μου χωρίς να τα βεβηλώνουν, και παραμένουν σταθεροί στη διαθήκη μου, θα τους οδηγήσω στο άγιο όρος μου, και θα τους ευφράνω στον οίκο της προσευχής μου. Τα ολοκαυτώματά τους και οι θυσίες τους θα είναι δεκτά πάνω στο θυσιαστήριό μου. Διότι ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής για όλα τα έθνη, είπε ο Κύριος, ο οποίος συνάγει τους διασκορπισμένους του Ισραήλ.> Αυτά πρέπει να συνδεθούν με τα προηγούμενα, ώστε το νόημα να είναι το εξής: Αυτά λέει ο Κύριος προς τους ευνούχους και προς τους αλλογενείς που προσέρχονται στον Κύριο για να τον υπηρετούν.

Και προτρέπει να μένουν προσκολλημένοι στον λόγο της θεοσέβειας, διδάσκοντας τα παιδιά των Ιουδαίων να μην υπερηφανεύονται για την καταγωγή τους ούτε να καυχώνται για τους προπάτορές τους. Γι' αυτό έχει ειπωθεί σύμφωνα με τη μετάφραση του Συμμάχου: «Ας μην πει ο γιος του αλλογενούς που προσκολλήθηκε στον Κύριο, λέγοντας: Σίγουρα ο Κύριος θα με χωρίσει από τον λαό Του». Επειδή δε οι Ιουδαίοι θεωρούσαν την πολυπαιδία ως ευλογία του Θεού, εκλαμβάνοντας την πολυτεκνία ως μισθό και καρπό της θεοσέβειας, ανατρέποντας και αυτήν τους την αντίληψη, και ελέγχοντάς την ως εσφαλμένη, δίνει τώρα την υπόσχεση σε όσους είναι άγονοι και αδυνατούν να τεκνοποιήσουν λόγω του ότι έχουν ευνουχιστεί, λέγοντας ότι τίποτα δεν πρόκειται να εμποδίσει τους ευνούχους από το να επιτύχουν τα αγαθά του Θεού, εάν επιλέξουν να ζουν σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Γι' αυτό ακριβώς και στους ευνούχους, που εξαιτίας της σωματικής τους ατεκνίας μοιάζουν με άκαρπο ξύλο (δέντρο), σκιαγραφεί ελπίδα ίση με εκείνη του Ισραήλ· διότι αν και αυτοί τηρήσουν τα όσα προαναφέρθηκαν, απέχοντας από κάθε αδικία και διάγοντας βίο αρεστό στον Θεό μέσω των θεάρεστων έργων, επιπλέον του να τηρούν τον ακριβή νόμο περί των σαββάτων, θα αποκτήσουν και αυτοί τα όσα έχουν υποσχεθεί. Με ακρίβεια, λοιπόν, κάνει διάκριση και σε αυτές τις περιπτώσεις, λέγοντας ότι, εκτός από το να τηρούν τα σάββατα, αρμόζει σε αυτούς να επιλέγουν αυτά που εγώ θέλω, αλλά δεν λέει «θέλω τα σάββατα». Γι' αυτό στις αρχές του βιβλίου έλεγα: «τις νουμηνίες σας και τα σάββατα και τη μεγάλη ημέρα δεν τα ανέχομαι».

Γι' αυτό, εάν αποδέχονταν αυτά που εγώ θέλω, και «τηρούσαν σταθερά τη διαθήκη μου», την οποία μόλις προηγουμένως υπέδειξα λέγοντας ότι πρέπει «να διαφυλάττουν την κρίση και να πράττουν δικαιοσύνη», και: «μακάριος ο άνδρας που πράττει αυτά και ο άνθρωπος που τα τηρεί σταθερά και που προφυλάσσει τα χέρια του από το να πράξουν αδίκημα»· —διότι πώς να μην είναι «μακάριος» αυτός που έχει λάβει τέτοιες επαγγελίες;— διότι αυτά ήταν όσα εγώ θέλω, τα οποία εάν τα έπρατταν οι «προσήλυτοι» και οι «ευνούχοι», καθόλου δεν θα τους δυσαρεστούσε και το «να τηρούν τα σάββατα» εξαιτίας της επιταγής του νόμου.

Μέσα από αυτά, νομίζω, ο λόγος αναιρεί την αντίληψη των Ιουδαίων, επειδή θεωρούσαν τους εαυτούς τους θεοφιλείς εξαιτίας της πολυτεκνίας τους· διότι σε αυτήν υπέθεταν ότι έγκειται η ευλογία του Θεού. Για τους προσήλυτους όμως από τα έθνη, εάν τηρούν τα προαναφερθέντα και έχουν θέσει ως σκοπό όχι μόνο να δουλεύουν τον Θεό, αλλά και να τον αγαπούν και να μένουν σταθεροί στη διαθήκη του, υπόσχεται ότι θα εισαγάγει και αυτούς στο άγιο όρος του, θα τους ευφράνει και θα αποδεχθεί τις θυσίες τους, έστω κι αν φαίνεται ότι τυγχάνουν αλλογενείς και αλλόφυλοι· διότι ο οίκος του δεν ανήκει σε κάποιους μεν και σε κάποιους άλλους δε, αλλά είναι ανοιχτός σε όλα τα έθνη, εξαιτίας της υπερβολικής του φιλανθρωπίας, ώστε να δέχεται ακόμη και ευνούχους και προσήλυτους. Ως «θυσίες» δε από τα προαναφερθέντα πρόσωπα, εννοεί ότι θα αποδεχθεί οπωσδήποτε αυτές που προσφέρονται μέσω προσευχών και αίνων.

Παρακαλεί ο Απόστολος, για να ανακαλέσει πάλι εκείνη που μνηστεύθηκε τον Χριστό και αθέτησε τις συμφωνίες. Ο φιλάνθρωπος Δεσπότης λέει: Δεν μνησικακώ για την ύβρη που έγινε. Υβρίστηκε η δική μου κλίνη, ατιμάστηκε η δική μου συζυγία· αλλά δεν σε εγκαλώ για τίποτε από όσα έγιναν και τα οποία έπραξες. Γιατί όμως, ενώ σε πολεμούσε ο αντίπαλος, δεν αντιστάθηκες; Πώς δεν κατατρόπωσες τα ιοβόλα του βέλη με τον τύπο του σταυρού μου; Μήπως δεν κατοίκησα εγώ σε παρθενική μήτρα για αυτόν ακριβώς τον λόγο, ώστε η φύση που από παλιά είχε ατιμαστεί μέσω της απάτης, να τιμηθεί μέσω της παρθενίας; Διότι, ενώ η Εύα ήταν παρθένος την αιχμαλώτισε ο εχθρός, και μέσω της παρθενίας την εισήγαγα πάλι στον παράδεισο. Δεν με άκουσες να λέω, ότι δεν υπάρχει κανείς που να άφησε πατέρα ή μητέρα ή σπίτι και να απαρνήθηκε όλα τα του βίου, ο οποίος δεν θα λάβει εκατονταπλάσια και δεν θα κληρονομήσει αιώνια ζωή; Δεν με άκουσες να λέω μέσω του προφήτη Ησαΐα: Εκείνοι που με υπηρετούν θα ευφρανθούν; Μήπως μέσω του ίδιου του δούλου μου Ησαΐα δεν υποσχέθηκα σε όσους διατηρούν το σώμα τους σε αγνεία ότι θα κληρονομήσουν πολλά αγαθά, και καρπούς ανώτερους από γιους και κόρες; Μήπως, χάρη στην παρθενία, δεν κράτησε την κορυφή της κεφαλής μου; Μήπως ο Ιωάννης, ο γιος του Ζεβεδαίου, χάρη στην παρθενία του δεν ονομάστηκε από εμένα γιος της βροντής και γιος της μητέρας μου; Πώς δεν άκουσες τον απόστολό μου Παύλο να λέει: Μην προνοείτε για τη σάρκα;