Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 56:8

Και επειδή αναφέρεται σε όσους έχουν επιλέξει αυτά που ο ίδιος θέλει, και παραμένουν σταθεροί στη διαθήκη του. Ο Χριστός όμως δεν επιθυμεί τα νομικά τυπικά που αποτελούν σκιές και γράμμα, αλλά εκείνα που περιέχονται στη δική του διαθήκη· είναι δε προφανές ότι εννοεί τη νέα και ευαγγελική διαθήκη. <Και τους αλλογενείς που προσέρχονται στον Κύριο για να τον υπηρετούν, και να αγαπούν το όνομα του Κυρίου, για να γίνουν δούλοι και δούλες του, και όλους όσοι τηρούν τα Σάββατά μου χωρίς να τα βεβηλώνουν, και παραμένουν σταθεροί στη διαθήκη μου, θα τους οδηγήσω στο άγιο όρος μου, και θα τους ευφράνω στον οίκο της προσευχής μου. Τα ολοκαυτώματά τους και οι θυσίες τους θα είναι δεκτά πάνω στο θυσιαστήριό μου. Διότι ο οίκος μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής για όλα τα έθνη, είπε ο Κύριος, ο οποίος συνάγει τους διασκορπισμένους του Ισραήλ.> Αυτά πρέπει να συνδεθούν με τα προηγούμενα, ώστε το νόημα να είναι το εξής: Αυτά λέει ο Κύριος προς τους ευνούχους και προς τους αλλογενείς που προσέρχονται στον Κύριο για να τον υπηρετούν.

Θα γίνουν λοιπόν δεκτοί, και μάλιστα ως οσμή ευωδίας, αφενός εκείνοι που αναδεικνύουν ολόκληρη τη ζωή τους ιερή, ώστε να νοούνται στην τάξη των ολοκαυτωμάτων. Αφετέρου δε, ως μερική θυσία γίνονται δεκτοί εκείνοι των οποίων η ζωή είναι όπως αυτών που έχουν έλθει σε γάμο εν Κυρίω, όντας κατά κάποιον τρόπο μοιρασμένοι μεταξύ Θεού και κόσμου. Διότι από τα ζώα που προσφέρονταν για θυσίες, δεν τοποθετούνταν εξ ολοκλήρου πάνω στα θυσιαστήρια, αλλά το ήμισυ, δηλαδή ένα μέρος τους. Συνεπώς, είναι δεκτοί οι αλλογενείς που αφιερώνουν τον εαυτό τους προς πνευματική ευωδία. Το δε ότι ο θείος ναός, δηλαδή ο οίκος της προσευχής του Θεού των πάντων, δεν έχει παραχωρηθεί μόνο σε όσους προέρχονται από τον Ισραήλ, αλλά μάλλον δοξάζεται από όσους σε όλη τη γη καλούνται μέσω της επιστροφής και της πίστεως στην επίγνωσή Του, το καθιστά σαφές λέγοντας: «Ο οίκός μου θα ονομαστεί οίκος προσευχής για όλα τα έθνη». Ποιος είναι λοιπόν αυτός που τα υπόσχεται αυτά εκ των προτέρων; Μήπως ο θεσπέσιος προφήτης Ησαΐας εκφράζοντας δική του γνώμη; Ασφαλώς όχι. Διότι, όπως αναφέρεται, μίλησε ο Κύριος, αυτός που συνάγει τους διεσπαρμένους του Ισραήλ.

Αυτά λοιπόν είναι τα λόγια και οι φωνές εκείνου που σπλαχνίζεται· διότι, όντας από τη φύση του αγαθός, θέλει να σωθούν όλοι οι άνθρωποι και να έλθουν σε επίγνωση της αλήθειας. Όμως, ότι το μέγεθος της πραότητάς του δεν φάνηκε μόνο σε αυτούς που προέρχονταν από τα έθνη, όταν ο Χριστός έλαμψε στον κόσμο, αλλά βέβαια και σε εκείνους που κατάγονταν από το αίμα του Ισραήλ, θα γινόταν σαφές από τη διακήρυξή του: «Είπε ο Κύριος που συνάγει τους διασκορπισμένους του Ισραήλ». Ήταν λοιπόν και αυτοί διασκορπισμένοι, και όχι τόσο σωματικά, δηλαδή μεταφερμένοι κάπου έξω από την Ιουδαία και ευρισκόμενοι σε άλλες πόλεις ή χώρες, αλλά επειδή είχαν απομακρυνθεί από τον κατά νόμον τρόπο ζωής και είχαν αποστατήσει από την αγάπη προς τον Θεό. Διότι δεν τήρησαν τη δοσμένη εντολή. Και θα τους βρούμε σε πάρα πολλά μέρη να έχουν ρέπει προς τη λατρεία των ειδώλων, και με τα χείλη μεν να τιμούν τον Θεό, αλλά να έχουν απομακρυσμένη τη διάνοιά τους και μάταια να τον σέβονται, διδάσκοντας διδασκαλίες που είναι εντάλματα ανθρώπων. Επομένως, ας μην καυχάται ο δύστροπος Ισραήλ έναντι των αλλογενών. Διότι ελεήθηκαν με τον ίδιο τρόπο και αυτοί από τον Θεό. Καταλήφθηκαν δηλαδή, χωρίς να έχουν ακλόνητη τη γνησιότητά τους, ούτε βέβαια εντελώς αψεγάδιαστη την υπακοή τους, αλλά μάλλον διασκορπισμένοι και σπαρμένοι, όπως ακριβώς είπα προηγουμένως. <«Διότι θα συνάξω επάνω του συναγωγή. Όλα τα άγρια θηρία, ελάτε, φάτε, όλα τα θηρία του δάσους».>

Αν πάλι κάποιος ισχυριστεί ότι αυτά λέγονται σύμφωνα με τις σωματικές [υλικές] έννοιες, δεν θα σφάλει, διότι αυτά απευθύνονταν προς εκείνους που πολιτεύονταν πριν από την Καινή Διαθήκη σύμφωνα με τον νόμο του Μωυσή. Όλα αυτά δε, λέει, τα υποσχέθηκε ο Θεός, ο οποίος επρόκειτο να «συναγάγει τους διασκορπισμένους του Ισραήλ», ή «τους εξορισμένους», σύμφωνα με τον Ακύλα. Νομίζω δε ότι μέσω αυτών, ως προς το κυριολεκτικό νόημα, αναφορικά με την επιστροφή του λαού από τη Βαβυλώνα, η οποία έγινε επί Κύρου, Δαρείου και Αρταξέρξη, θα μπορούσε να ειπωθεί ότι ο Θεός «συνήγαγε τους διασκορπισμένους του Ισραήλ». Διότι επί των ημερών αυτών των Περσών βασιλέων επέστρεψαν από την αιχμαλωσία εκείνοι που καταγράφονται στην ιστορία του Έσδρα, κατά τους οποίους χρόνους ήταν φυσικό και ένα πλήθος αλλοφύλων εθνών να προσηλυτιστεί σε αυτούς, τους οποίους ο Λόγος ονόμασε «θηρία του αγρού» λόγω της διαφορετικής τους κατάστασης και λόγω του αλλογενούς και άγριου χαρακτήρα τους. Και αφού ανέφερε ότι και αυτά θα «συναχθούν» μαζί με τον Ισραήλ, ως προς το βαθύτερο νόημα, ο μεν Ισραήλ που «συνήχθη» από τη διασπορά θα μπορούσε να είναι ο χορός των προφητών και όλοι εκείνοι από τον παλαιό λαό που διέπρεψαν σε θεοσεβή βίο, καθώς και οι ευαγγελιστές, οι μαθητές και οι απόστολοι του Σωτήρα μας, και όλοι όσοι από τον Ισραήλ αποδέχθηκαν τον Χριστό του Θεού, για τους οποίους ο ίδιος ο Σωτήρας δίδασκε, επισφραγίζοντας την προφητεία του Ησαΐα, η οποία στο πρόσωπό του έλεγε: «Πνεύμα Κυρίου είναι επάνω μου, γι’ αυτό με έχρισε· με απέστειλε για να φέρω το ευαγγέλιο στους πτωχούς, να κηρύξω στους αιχμαλώτους άφεση [απελευθέρωση] και στους τυφλούς ανάβλεψη». Τα δε «θηρία» που «συνάγονται» μαζί με τον Ισραήλ, θα μπορούσαν να είναι εκείνοι από τα έθνη που προσέρχονται στον Λόγο, τους οποίους προσκαλεί λέγοντας στη συνέχεια: «Ελάτε να φάτε, όλα τα θηρία του δρυμού»· έχουμε δε παρατηρήσει πολλές φορές ότι ως «δρυμός» χαρακτηρίζεται το πλήθος των αλλοφύλων εθνών.