Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 58:13

Αληθινά Σάββατα είναι η ανάπαυση που επιφυλάσσεται στον λαό του Θεού· τα οποία ο Θεός αποδέχεται, επειδή είναι αληθινά. Και φθάνει βεβαίως σε εκείνα τα Σάββατα της αναπαύσεως εκείνος για τον οποίο ο κόσμος έχει σταυρωθεί, έχοντας δηλαδή απομακρυνθεί από τα κοσμικά και έχοντας καταλήξει στον οικείο τόπο της πνευματικής αναπαύσεως, όπου όποιος βρεθεί δεν πρόκειται πλέον να μετακινηθεί από τη θέση του, εφόσον σε εκείνη την κατάσταση επικρατεί ησυχία και αταραξία. Και πυρ δεν θα ανάψει στην αιώνια κατοικία, επειδή δεν θα εισκομίζεται ύλη ικανή να ανάψει το πυρ, δηλαδή ξύλα, χόρτο και καλάμια. Και δεν θα σηκώσει βάρος εκείνος που δεν έχει να τον βαραίνει το βαρύ φορτίο της ανομίας, αλλά θα αναπαυθεί πραγματικά σε τρυφερά Σάββατα.

Αυτό ακριβώς μας καταδεικνύει και ο λόγος της προφητείας που εξετάζουμε. «Διότι εάν αποστρέψεις», λέει, «το πόδι σου από τα Σάββατα, ώστε να μην κάνεις τα θελήματά σου κατά την άγια ημέρα». Το δε «να αποστρέψεις το πόδι σου από τα Σάββατα», δεν θα μπορούσε να σημαίνει τίποτε άλλο, όπως νομίζω, παρά το ότι δεν πρέπει να πράττει κανείς ό,τι θέλει και να πορεύεται στα μονοπάτια των δικών του επιθυμιών. Διότι, το ότι ο σκοπός των ανθρώπινων θελημάτων αποβλέπει στη φιληδονία, το επιβεβαιώνει ο πάνσοφος Παύλος γράφοντας: «Διότι δεν κάνω το αγαθό που θέλω, αλλά πράττω το κακό που μισώ· διότι συμμερίζομαι με χαρά τον νόμο του Θεού κατά τον εσωτερικό άνθρωπο, βλέπω όμως άλλον νόμο που αντιστρατεύεται στον νόμο του νου μου και με αιχμαλωτίζει στον νόμο της αμαρτίας, ο οποίος υπάρχει στα μέλη μου». Πρέπει, λοιπόν, εκείνοι που επιθυμούν να ευδοκιμήσουν ενώπιον του Θεού, να καταπολεμήσουν με γενναιότητα το ίδιο τους το θέλημα, και ακολουθώντας παντού τους θείους νόμους Του να διατρέχουν την αξιοθαύμαστη οδό της δικαιοσύνης. Τρυφερά δε Σάββατα ονομάζει εκείνα που δεν περιέχουν τίποτε από το ανθρώπινο θέλημα.

Σκληρή και απηνής είναι η διάθεση του να μη θέλει κανείς να υποτάσσεται σε όσα θέλει ο Θεός· επειδή τέτοιος ήταν ο Ισραήλ, τον ήλεγξε λέγοντας: «Γνωρίζω εγώ ότι είσαι σκληρός, και ο τράχηλός σου είναι σιδερένιο νεύρο, και το μέτωπό σου χάλκινο». Επομένως, ο ευπειθής, ο υπάκουος και ο υποχωρητικός τρόπος διαγωγής καθιστά ευάρεστη στον Θεό την αργία του Σαββάτου, δηλαδή τον πνευματικό σαββατισμό, τον οποίο όσοι θέλουν να τηρήσουν άμεμπτα, δεν θα κινήσουν το πόδι τους για εργασία, δηλαδή δεν θα στραφούν στα κοσμικά έργα, αλλά μάλλον θα επιτελέσουν την ιερή και επωφελή αργία, εννοώ βέβαια την αποχή από τα πλέον αισχρά, βδελυρά και απεχθή προς τον Θεό πράγματα. Επιθυμεί δε οι άνθρωποι αυτοί να φαίνονται ότι υπερνικούν και την οργή και τον θυμό, και ότι έχουν θέσει θύρα και μοχλό στη γλώσσα τους.

«Διότι δεν θα εκστομίσεις», λέγει, «λόγο με οργή από το στόμα σου». Εδώ λοιπόν περικόπτει δύο δεινά και πολύ δύσκολα πράγματα, από τα οποία αν κάποιος απομακρυνθεί, θα είναι τέλειος ενώπιον του Θεού. Διότι είπε κάποιος από τους αγίους αποστόλους: «Αν κάποιος δεν σφάλλει στον λόγο, αυτός είναι τέλειος άνθρωπος, ικανός να χαλιναγωγήσει και ολόκληρο το σώμα». Εκείνος δε που είναι ανώτερος από την οργή, είναι οπωσδήποτε και ευπρεπής, αν βεβαίως είναι αληθές και το αντίθετο· διότι έχει γραφτεί ότι «ο οργίλος άνθρωπος δεν είναι ευπρεπής». Επομένως, ο Θεός θέλει να είναι πράοι και να έχουν πάρα πολλή αρετή εκείνοι που τηρούν το Σάββατο νοητώς, άγια και με πνευματική τρυφή, και τους παραγγέλλει να έχουν πεποίθηση, όχι στον πλούτο ή στις κοσμικές εξουσίες, όχι στη ρώμη των σωμάτων, ούτε σε κάποιο άλλο από τέτοια πράγματα, τα οποία, όμοια με τα χόρτα των αγρών, είναι πρόσκαιρα και μαραίνονται εύκολα, αλλά μάλλον στον Κύριο, ο οποίος είναι χορηγός και κυβερνήτης κάθε χαράς. Το με τι στεφανώνει τους ανθρώπους που συνηθίζουν να ζουν με αυτόν τον τρόπο, το αποδεικνύει λέγοντας: «Θα σε ανεβάσει στα αγαθά της γης και θα σε θρέψει με την κληρονομιά του Ιακώβ του πατέρα σου». Διότι ο Θεός των όλων υποσχέθηκε στους πατέρες των Ιουδαίων τη γη της επαγγελίας, και πράγματι εισήλθαν σε αυτήν υπό την αρχηγία του Ιησού του Ναυή μετά τον ιεροφάντη Μωυσή. Τότε λοιπόν πώς μέσω των προκείμενων στίχων, σαν να μην είχαν λάβει ακόμη τον κλήρο που υποσχέθηκε στον πατριάρχη Ιακώβ, τους υπόσχεται ότι θα τον δώσει;

«Και τα θεμέλιά σου θα είναι αιώνια από γενεά σε γενεά»· θα κατανοήσεις δε και τα «θεμέλια», εάν επιστήσεις την προσοχή σου στην αποστολική γραφή, διά της οποίας έχει λεχθεί: «αφού εποικοδομηθήκατε πάνω στο θεμέλιο των αποστόλων και των προφητών», αλλά «και θα ονομαστείς Οικοδόμος φραγμών». «Φραγμούς» δε οικοδομεί εκείνος που περιφράσσει και περιτειχίζει με διαλεκτικές αποδείξεις τα εκκλησιαστικά δόγματα· ενώ εκείνος που αφαιρεί τα φαινομενικά προσκόμματα από τα θεία αναγνώσματα, με το να διασαφηνίζει τα λεγόμενα, αυτός είναι που αφαιρεί τους λίθους «από το μέσο των οδών». Επιπλέον όλων αυτών λέει: «Εάν αποστρέψεις το πόδι σου από τα σάββατα, ώστε να μην πράττεις τα θελήματά σου κατά την άγια ημέρα, και ονομάσεις τα σάββατα τρυφερά, άγια για τον Θεό, δεν θα σηκώσεις το πόδι σου για να κάνεις έργο ούτε θα προφέρεις λόγο με οργή από το στόμα σου, και θα έχεις την πεποίθησή σου στον Κύριο».

Διότι, εάν μαζί με όλα εκείνα τηρείς και τα σάββατα, με τον τρόπο που υπαγορεύει ο λόγος, τότε θα σου είναι και αυτά αναγκαία. Υπαγορεύει δε ο λόγος να μην πράττουν τα δικά τους θελήματα επιδιδόμενοι σε μέθες και κραιπάλες, αλλά διάγοντας βίο με αγιασμό και καθαρότητα, να αγιάζουν έτσι και την ημέρα, να την διατηρούν ευχάριστη και χωρίς λύπη μέσω της κατά Θεόν σχόλης που επιτελείται σε αυτήν, χωρίς να κινούν το πόδι τους ούτε στο ελάχιστο για άλλες πράξεις και χωρίς να μολύνουν τα χείλη τους ούτε με λόγια, αλλά να αφιερώνονται αποκλειστικά στην ενασχόληση με τα θεία καθ' όλη τη διάρκεια της ημέρας. Όλα αυτά ταυτόχρονα συγκεντρωμένα θα καταστήσουν και το σάββατο όχι ανωφελές για εσένα και θα κάνουν τη νηστεία σου δεκτή. Και έτσι θα έχεις την πεποίθησή σου στον Κύριο, έχοντας θάρρος για την υπόλοιπη ζωή, καθώς κρατάς τις αψευδείς υποσχέσεις Του, μαζί με τις οποίες υπόσχεται να δώσει και τούτο, εννοώ δηλαδή ότι, από την εδώ παραμονή, θα σε ανεβάσει στην επονομαζόμενη άνω γη και θα σου προσφέρει εκείνα τα αγαθά, «τα οποία οφθαλμός δεν είδε και αυτί δεν άκουσε και σε καρδιά ανθρώπου δεν ανέβηκαν, τα οποία ετοίμασε ο Θεός για όσους Τον αγαπούν». Και θα σε θρέψει με την εκεί τροφή και θα σου αποδώσει την κληρονομία, την οποία υποσχέθηκε στον πατέρα σου Ιακώβ.

Εάν αφαιρέσεις από σένα τον δεσμό και την καταδεικτική χειρονομία και τον λόγο του γογγυσμού, και δώσεις το ψωμί σου στον πεινασμένο με όλη σου την ψυχή και χορτάσεις την ταπεινωμένη ψυχή, τότε θα ανατείλει στο σκοτάδι το φως σου, και το σκοτάδι σου θα γίνει σαν το μεσημέρι, ... και θα χορτάσεις όπως επιθυμεί η ψυχή σου, και τα οστά σου θα παχύνουν, και θα είσαι σαν ποτισμένος κήπος και σαν πηγή της οποίας το νερό δεν στέρεψε· ... και θα ανοικοδομηθούν τα αιώνια ερείπιά σου, και τα θεμέλιά σου θα είναι αιώνια, θα τα ανορθώσεις για γενεές γενεών, και θα ονομαστείς οικοδόμος φραγμών, και θα ανανεώσεις τα μονοπάτια στο μέσον τους. Εάν αποστρέψεις το πόδι σου από τα Σάββατα, για να μην κάνεις τα θελήματά σου κατά την άγια ημέρα, και ονομάσεις τα Σάββατα ημέρα τρυφής, άγια για τον Θεό σου, δεν σηκώσεις το πόδι σου για εργασία ούτε ξεστομίσεις λόγο οργής από το στόμα σου, και έχεις πεποίθηση στον Κύριο, τότε θα σε αναβιβάσει στα αγαθά της γης και θα σε θρέψει με την κληρονομιά του Ιακώβ του πατέρα σου· διότι το στόμα του Κυρίου τα είπε αυτά.

Και ο Τρύφων είπε: Γιατί, επιλέγοντας όσα θέλεις από τους προφητικούς λόγους, τα αναφέρεις, ενώ εκείνα που ρητά προστάζουν την τήρηση του Σαββάτου δεν τα θυμάσαι; Διότι μέσω του Ησαΐα έχουν ειπωθεί τα εξής: Εάν αποστρέψεις το πόδι σου από τα σάββατα, ώστε να μην κάνεις τα θελήματά σου κατά την άγια ημέρα, και ονομάσεις τα σάββατα ευφρόσυνα, άγια του Θεού σου, και δεν σηκώσεις το πόδι σου για εργασία ούτε μιλήσεις λόγο από το στόμα σου, τότε θα στηρίζεις την πεποίθησή σου στον Κύριο, και Εκείνος θα σε ανυψώσει στα αγαθά της γης και θα σε θρέψει με την κληρονομιά του Ιακώβ, του πατέρα σου· διότι το στόμα του Κυρίου τα μίλησε αυτά.