Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 58:2

από αυτόν. «Εμένα ζητούν από μέρα σε μέρα, και επιθυμούν να γνωρίσουν τους δρόμους μου, σαν λαός που έχει πράξει δικαιοσύνη, και δεν έχει εγκαταλείψει την κρίση του Θεού του». Ενώνουν, λέει, τη μία ημέρα με την άλλη, ζητώντας τη δική μου βοήθεια, και θέλοντας να γνωρίσουν τους δικούς μου δρόμους, δηλαδή τον τρόπο με τον οποίο διακυβερνώ το κάθε ζήτημα.

Διότι, επειδή είχε αναγγελθεί πόλεμος και ο φόβος είχε αναταράξει τα πάντα, νήστευσαν μεν, νόμισαν δε ότι θα μάθουν ποια θα είναι τελικά η έκβαση των πραγμάτων. Αυτό, νομίζω, σημαίνει το «Επιθυμούν να γνωρίσουν τις οδούς μου». Επιθυμούν δε σαν λαός που έχει πράξει δικαιοσύνη και δεν έχει εγκαταλείψει την κρίση του Θεού του· δηλαδή, σαν να είχαν πολιτευτεί σύμφωνα με τον νόμο και να είχαν γίνει άριστοι φύλακες των προσταγμάτων που τους δόθηκαν, έχοντας άμεμπτη ζωή και περιβεβλημένοι με το καύχημα μιας ευσεβούς πολιτείας. Διότι σε τέτοιους ανθρώπους θα ταίριαζε να ζητούν τον Θεό, δηλαδή να θέλουν να είναι κοντά Του και να απολαμβάνουν την άνωθεν ευσπλαχνία, και επιπλέον να γνωρίσουν τις οδούς Του. Ειπώθηκε λοιπόν μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Ζητήστε τον Κύριο, και όταν τον βρείτε επικαλεστείτε τον. Και όταν σας πλησιάσει, ας εγκαταλείψει ο ασεβής την οδό του, και ο άνομος άνδρας τη βουλή του, και ας επιστρέψει στον Κύριο, και θα ελεηθεί· διότι θα συγχωρήσει άφθονα τις αμαρτίες τους.» <Ζητούν τώρα από εμένα δίκαιη κρίση, και επιθυμούν να πλησιάσουν τον Θεό, λέγοντας: Γιατί νηστεύσαμε και δεν είδες; Ταπεινώσαμε τις ψυχές μας και δεν το αναγνώρισες;>

Εμένα αναζητούν μέρα με τη μέρα, και επιθυμούν να γνωρίσουν τις οδούς μου, σαν λαός που έχει πράξει δικαιοσύνη, και δεν έχει εγκαταλείψει την κρίση του Θεού του. Μου ζητούν τώρα δίκαιη κρίση, και επιθυμούν να πλησιάσουν τον Θεό, λέγοντας: Γιατί νηστέψαμε, και δεν είδες; Ταπεινώσαμε τις ψυχές μας, και δεν το γνώρισες;

Η 〈σάλπιγγα〉 δε, αποτελεί σημείο πολέμου.⌟ ⌜Και προστάζει να χρησιμοποιηθεί η κραυγή εναντίον του ασεβούς και αμαρτωλού όπως απέναντι σε εχθρό, προκειμένου να καθαπτόταν τη διάνοια των ακροατών και να την τρώσει με τον πλέον καίριο και πληκτικό λόγο.⌝ Λέει δε στη συνέχεια: 〈και ανάγγειλε στον λαό μου τα αμαρτήματά τους〉, ⌜αποκαλώντας τον αμαρτωλό 〈λαό〉 του προς κατάκρισή του, τον οποίο εγώ, λέει, οικειοποιήθηκα και δεν απαξίωσα να ονομάζεται δικός μου 〈λαός〉· αυτοί όμως απομάκρυναν τους εαυτούς τους από εμένα, παραδιδόμενοι στις δικές τους κακίες.⌝ Μάταια και χωρίς καμία ωφέλεια προσποιούνται ότι 〈ζητούν εμένα〉 τον Θεό 〈καθημερινά〉, σπεύδοντας να συγκεντρώνονται στις συναγωγές τους, αλλά και παρέχοντας την ακοή τους στα θεία αναγνώσματα μάταια, λέει, υποκρίνονται πως θέλουν 〈να γνωρίσουν τις οδούς μου〉 και επιδεικνύουν σπουδή γι' αυτά, σαν να είχαν κατορθώσει όλα τα υπόλοιπα και να είχαν εκπληρώσει έμπρακτα όλους τους καρπούς της 〈δικαιοσύνης〉. Και όμως, από τις ίδιες τους τις πράξεις ελέγχονται ότι 〈έχουν εγκαταλείψει την κρίση του Θεού〉· έπειτα, εξαιτίας της υπερβολικής τους αναισθησίας απέναντι στις δικές τους κακίες, σαν να βρίσκονται σε δικαστική διαμάχη και να κρίνονται μαζί μου, 〈ζητούν〉 αμοιβές για τη δική τους καλοπραγία, 〈απαιτώντας δίκαιη κρίση〉 από εμένα, σαν να 〈επιθυμούν〉 τάχα οι ίδιοι να είναι θεοσεβείς και να βρεθούν κοντά μου, ενώ εγώ δεν το θέλω, αλλά απεναντίας τους αποστρέφομαι με άκρως άδικο τρόπο.

Και μαρτυρεί η Γραφή λέγοντας: Σαν λαός που εφαρμόζει τη δικαιοσύνη και δεν αμέλησε καμία από τις εντολές του Κυρίου, ζητούν από εμένα δικαιοσύνη και αλήθεια και θέλουν να πλησιάσουν εμένα τον Θεό λέγοντας: Γιατί νηστέψαμε και δεν το πρόσεξες; Και ταπεινώσαμε τους εαυτούς μας και δεν το αναγνώρισες; Διότι κατά τις ημέρες των νηστειών σας κάνετε τα δικά σας θελήματα και προσφέρετε ολοκαυτώματα σαν σε είδωλα, εννοώ δηλαδή τις πονηρές σκέψεις και τους κακούς διαλογισμούς, τους οποίους θεωρήσατε ως θεούς μέσα σας, θυσιάζοντας σε αυτούς κάθε μέρα το αυτεξούσιό σας, το οποίο είναι το πιο πολύτιμο από όλα τα θύματα, και το οποίο έπρεπε να είχατε αφιερώσει σε εμένα μέσω της αγαθοεργίας και της καθαρής συνειδήσεώς σας.

Ορθά μίλησε ο Θεός μέσω του προφήτη ελέγχοντας τέτοιου είδους ανθρώπους, λέγοντας ότι καθημερινά με αναζητούν και επιθυμούν να μάθουν τις οδούς μου, σαν άνθρωποι που πράττουν δικαιοσύνη και δεν εγκατέλειψαν τα προστάγματα του Θεού τους, ζητώντας από εμένα κρίση και δικαιοσύνη.

Όμως, ο άνθρωπος που έχει την καρδιά του ολοκληρωτικά βυθισμένη στα γήινα και τρώει πάντοτε χώμα μαζί με το φίδι και δεν φροντίζει καθόλου για όσα είναι ευάρεστα στον Θεό, αλλά είναι καταπονημένος, παραλυμένος σε όλα τα σωματικά και αδρανής σε κάθε αρετή, εξαιτίας της συνεχούς συναναστροφής και του μετεωρισμού της τρυφής, προβάλλοντας διάφορες προφάσεις, αυτός πραγματικά, εξαιτίας αυτής της ραθυμίας και αδράνειας, έχει εκπέσει από το αγαθό. Και μερικές φορές, όταν πιεστεί από κάποια στέρηση ή θλιβεί από τους καρπούς των ανομιών του, πώς λοιπόν θα πει αυτός, ότι θα ελπίσω στον Θεό και θα με απαλλάξει από τη μέριμνα και θα μου προσφέρει άνεση; Άφρονα, μέχρι αυτή την ώρα δεν θυμήθηκες τον Θεό, αλλά τον ύβριζες με τη φαυλότητα των πράξεών σου και το όνομά Του εξαιτίας σου βλασφημείτο ανάμεσα στα έθνη, όπως έχει γραφτεί, και τώρα τολμάς να λες με όλο σου το στόμα, σε Αυτόν θα ελπίσω, και Αυτός θα με βοηθήσει και θα μεριμνήσει για εμένα; Όπως είπε ο Θεός μέσω του Προφήτη, καταντροπιάζοντας τους τέτοιους ανθρώπους, ότι «καθημερινά με αναζητούν και θέλουν να μάθουν τις οδούς μου, σαν να ήταν άνθρωποι που πράττουν τη δικαιοσύνη και δεν έχουν εγκαταλείψει τις εντολές του Θεού τους, ζητούν από εμένα κρίση και δικαιοσύνη».

Όπως ακριβώς αυτός που σπέρνει στα αγκάθια δεν μπορεί να θερίσει τίποτα, έτσι και αυτός που καταστρέφει τον εαυτό του με τη μνησικακία και τη φιλοκτημοσύνη δεν μπορεί να κατορθώσει τίποτα, αλλά στενάζει στο κρεβάτι του από την πολλή αγρυπνία και τη στέρηση των πραγμάτων. Και το μαρτυρεί η Γραφή λέγοντας: «σαν λαός που πράττει τη δικαιοσύνη, και σαν να μην έχει αμελήσει καμία από τις εντολές του Κυρίου, ζητούν από εμένα δικαιοσύνη και αλήθεια, και θέλουν να πλησιάσουν σε εμένα τον Θεό, λέγοντας: γιατί νηστέψαμε, και δεν μας είδες; και ταπεινώσαμε τους εαυτούς μας, και δεν το πρόσεξες; Διότι, κατά τις ημέρες των νηστειών σας κάνετε τα θελήματά σας, εννοώ δηλαδή, τις πονηρές σας επιθυμίες». Και είναι σαν να τις προσφέρετε σε είδωλα ως ολοκαυτώματα, όπως και τους πονηρούς λογισμούς, τους οποίους θεωρήσατε ως θεό μέσα σας, θυσιάζοντας σε αυτούς το σώμα σας, το οποίο είναι πολυτιμότερο από όλα τα θυμιάματα, και το οποίο οφείλατε να αφιερώσετε σε εμένα διά της αγαθοεργίας σας και της καθαρής σας συνείδησης.

92. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΑΥΛΟ, ΜΟΝΑΧΟ. Ότι ξεπερνά κάθε όριο θράσους το να δογματίζουν αυτοί που ζουν αισχρά. Και σχετικά με το γραμμένο: «Επιθυμούν να γνωρίσουν τις οδούς μου, σαν λαός που έχει πράξει δικαιοσύνη». Εκείνος που πρόκειται να κάνει λόγο για τον Θεό, πρέπει να λάμπει από τις αρετές του βίου του. Διότι, σε αυτόν που αγαπά την κακία, δεν επιτρέπει να κινεί τη γλώσσα του ούτε για τα προστάγματά Του, πόσο μάλλον για τον Ίδιο, επειδή οι θείοι νόμοι υβρίζονται όταν προφέρονται από μιαρή γλώσσα. «Στον αμαρτωλό», λέγει, «είπε ο Θεός: Γιατί εσύ διηγείσαι τα προστάγματά μου και παίρνεις στο στόμα σου τη διαθήκη μου;» Και μέσω του Ησαΐα, ελέγχοντας αυτούς που δεν φροντίζουν για τον άριστο βίο, αλλά κατακρίνουν τις οικονομίες Του, λέγει: «Επιθυμούν να γνωρίσουν τις οδούς μου, σαν λαός που έχει πράξει δικαιοσύνη και δεν έχει εγκαταλείψει την κρίση του Θεού του». Αν λοιπόν αυτοί που περιεργάζονται υπερβολικά τις οδούς Του, δηλαδή τις οικονομίες Του, αποδεικνύονται τόσο θρασείς, πώς να μην ξεπερνούν κάθε όριο θράσους εκείνοι που κάνουν λόγο για τον ίδιο τον Θεό με μιαρή γλώσσα, και μάλιστα όταν περιεργάζονται το τι είναι η ουσία Του; Πρέπει όμως να μην περιεργαζόμαστε το τι είναι, αλλά να διακηρύσσουμε ότι υπάρχει. Και αποσιωπώ το γεγονός ότι στους Λακεδαιμονίους, οι οποίοι ορθά όρισαν ότι οι λόγοι είναι σκιές των πράξεων, δεν επιτρεπόταν σε αυτόν που ζούσε αισχρά ούτε καν να εκφράσει μια ορθή γνώμη.

Διότι γνωρίζει ότι ο διεφθαρμένος βίος καθίσταται εμπόδιο για την ακρίβεια των υψηλών δογμάτων. Αυτό ακριβώς υπονοώντας και ο Παύλος έλεγε: «Δεν μπόρεσα να σας μιλήσω ως σε πνευματικούς, αλλά ως σε σαρκικούς». Και πάλι: «Σαν σε νήπια εν Χριστώ, σας πότισα γάλα, όχι στερεά τροφή». Και πάλι: «Για το θέμα αυτό έχουμε να πούμε πολλά που είναι δυσερμήνευτα, επειδή είστε νωθροί στην ακοή». Και ο Ησαΐας πάλι: «Με αναζητά ο λαός αυτός, και επιθυμούν να γνωρίσουν τις οδούς μου, ως λαός που έχει πράξει δικαιοσύνη και δεν έχει εγκαταλείψει την κρίση του Θεού». Και ο Ωσηέ: «Σπείρετε για τους εαυτούς σας δικαιοσύνη, ανάψτε φως γνώσης».

Διότι δεν πρόκειται να πει το πλάσμα στον Πλάστη του: «Γιατί με έφτιαξες έτσι;». Γι' αυτό και ο προφήτης επέπληττε τους Ιουδαίους, επειδή, ενώ ήταν γεμάτοι από αμέτρητα κακά, περιεργάζονταν τους δρόμους του Θεού, λέγοντας: «Επιθυμούν να γνωρίσουν τους δρόμους μου, σαν να είναι λαός που έχει πράξει δικαιοσύνη και δεν έχει εγκαταλείψει την κρίση του Θεού του». Έπρατταν δηλαδή κάτι παρόμοιο, σαν να λέγαμε ότι ένας δούλος, ο οποίος έχει φταίξει και είναι υπόλογος για αμέτρητα παραπτώματα, αντί να φροντίσει να κατευνάσει την οργή του κυρίου του, του ζητάει εξηγήσεις γιατί έπραξε έτσι. Μην αναζητάς, λοιπόν, αυτά, παραμελώντας να κλαις, να θρηνείς και να αποκαθαίρεις τα δικά σου αμαρτήματα. Και αυτά τα λέω, όχι επειδή αδυνατώ να δώσω την εξήγηση, αλλά επειδή θέλω να σε απομακρύνω από αυτήν την περιεργασία και να σε στρέψω στη μέριμνα για τη δική σου σωτηρία. Για ποιο λόγο, λοιπόν, έδωσε αυτήν την προσταγή; Από ευσπλαχνία για το γένος των ανθρώπων.

Όσο για το ότι ο Χριστός, αφού γεννήθηκε, επρόκειτο να παραμείνει άγνωστος στους άλλους ανθρώπους μέχρι να ενηλικιωθεί —πράγμα το οποίο και συνέβη— ακούστε τα όσα έχουν προφητευθεί γι' αυτό. Είναι δε τα εξής: «Παιδίον γεννήθηκε για μας, και νεανίσκος μάς παραδόθηκε, του οποίου η εξουσία βρίσκεται πάνω στους ώμους του», πράγμα που δηλώνει τη δύναμη του σταυρού, στον οποίο εναπέθεσε τους ώμους Του όταν σταυρώθηκε, όπως θα αποδειχθεί σαφέστερα στην πορεία του λόγου. Και πάλι ο ίδιος προφήτης Ησαΐας, εμπνεόμενος από το προφητικό Πνεύμα, είπε: «Εγώ άπλωσα τα χέρια μου σε λαό απειθή και αντιδραστικό, σε αυτούς που πορεύονται σε οδό που δεν είναι καλή». «Μου ζητούν τώρα κρίση και τολμούν να πλησιάζουν τον Θεό». Και πάλι, με άλλα λόγια, μέσω ετέρου προφήτη λέει: «Αυτοί τρύπησαν τα πόδια και τα χέρια μου» και «έβαλαν κλήρο για τον ιματισμό μου». Και ο μεν βασιλιάς και προφήτης Δαβίδ, που είπε αυτά τα λόγια, δεν υπέστη τίποτα από αυτά, ο δε Ιησούς Χριστός άπλωσε τα χέρια Του, σταυρούμενος από τους Ιουδαίους που Του εναντιώνονταν και ισχυρίζονταν ότι δεν είναι ο Χριστός. Διότι, όπως είπε ο προφήτης: «Διασύροντάς Τον, Τον κάθισαν στο βήμα και είπαν: Κρίνε μας». Το δε «Τρύπησαν τα χέρια μου και τα πόδια μου» ήταν επεξήγηση των καρφιών που μπήχτηκαν στα χέρια και τα πόδια Του πάνω στον σταυρό. Και αφού Τον σταύρωσαν, έβαλαν κλήρο για τον ιματισμό Του, και αυτοί που Τον σταύρωσαν τον μοίρασαν μεταξύ τους.