Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 58:8

Διότι, όπως είπε κάπου και ο θεσπέσιος Ησαΐας: «Και θα προπορευτεί μπροστά σου η δικαιοσύνη σου, και η δόξα του Θεού θα σε περιβάλει»· και βεβαίως και ο ίδιος ο Κύριός μας Ιησούς διαβεβαίωνε σαφώς ότι, κατά τον καιρό της συντέλειας αυτού του αιώνα, θα αναστηθούν μεν οι νεκροί, «εκείνοι δε που έχουν σύνεση θα λάμψουν όπως η λαμπρότητα του στερεώματος». Όμως, η χάρη αυτής της τιμής και της δόξας δεν θα προσφερθεί σε όλους αδιακρίτως· αλλά μάλλον θα ταίριαζε κατ' επιλογήν σε εκείνους που έχουν ξεχωρίσει από τους άλλους, οι οποίοι και έχουν γίνει σύμμορφοι «με την εικόνα του Υιού Του». Διότι ομολογουμένως τα σώματα όλων θα αναστηθούν ντυμένα με τη χάρη της αφθαρσίας, δεν θα μεταμορφωθούν όμως όλοι· αντιθέτως, οι μεν φαύλοι θα παραμείνουν στο σχήμα της ατιμίας μόνο και μόνο για να τιμωρηθούν, οι δε δίκαιοι μόνο αυτοί θα μεταμορφωθούν, αποκτώντας επιπλέον του αγαθού της αφθαρσίας και τον πλούτο της περιβολής της θείας δόξας. Αυτός λοιπόν, με τη δική Του δύναμη και θεοπρεπή ενέργεια, «θα μετασχηματίσει το σώμα της ταπεινώσεώς μας, ώστε να γίνει σύμμορφο με το σώμα της δόξας Του». Ποιο είναι όμως το σώμα της ταπεινώσεώς μας;

ΤΟΜΟΣ Δ'. «Τότε θα ξεσπάσει πρώιμα το φως σου, και οι θεραπείες σου θα ανατείλουν ταχύτατα, και θα προπορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου, και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει. Τότε θα φωνάξεις, και ο Θεός θα σε εισακούσει. Ενώ ακόμη θα μιλάς, θα πει: Ιδού, είμαι εδώ». Εάν νηστέψεις με καθαρότητα, λέει, και παρουσιάσεις στον Θεό τα χέρια σου απολύτως καθαρισμένα, και τον νου σου απαλλαγμένο από κάθε ρύπο, δηλαδή όταν καθαριστείς από το να χτυπάς με γροθιές τον ταπεινό, και από το να εξωθείς τους υφισταμένους σου σε κρίσεις και διαμάχες, ακολουθώντας τα δικά σου θελήματα και τις φιληδονίες, όταν κόψεις και μοιράσεις το ψωμί σου στον πεινασμένο, ντύσεις τον γυμνό και βάλεις τους άστεγους φτωχούς μέσα στο σπίτι σου· τότε θα ξεσπάσει πρώιμα το φως σου. Ο λόγος αυτός κρύβει πάρα πολλή έμφαση. Διότι δεν είπε απλώς «Θα σου δοθεί το φως από τον Θεό», αλλά μάλλον «θα ξεσπάσει», σαν κάποια αστραπή, κατερχόμενο από τον Θεό με ορμή και ταχύτητα, γεγονός που αποδεικνύει σαφώς την προθυμία Εκείνου που το χορηγεί. Λέγοντας δε «πρώιμα», διδάσκει ότι θα κατέλθει ακόμη και πριν από την ώρα του. Διότι γνωρίζει, γνωρίζει καλά ο Θεός, ο οικονόμος των δικών μας υποθέσεων και δοτήρας των πνευματικών χαρισμάτων, ποιος είναι ο κατάλληλος καιρός για τις δωρεές που προσφέρει στον καθένα.

Επομένως, όταν το θείο και νοητό φως λάμψει μέσα μας, ανατέλλουν μαζί του οπωσδήποτε και με κάθε τρόπο και οι θεραπείες, καθώς ο Θεός περιποιείται τις πληγές μας και αποδυναμώνει τα πάθη, και εισάγει στη θέση τους μέσα μας τη θέληση να αγαθοεργούμε και να διαπρέπουμε στη δικαιοσύνη. Γι' αυτόν τον λόγο λέει ότι: «Θα προπορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου». Και θα προπορεύεται κάνοντας προφανώς ευκολότερη από πριν την οδό προς την ευσέβεια, μεταβάλλοντας το τραχύ σε ομαλό και βατό, εξομαλύνοντας τον ανήφορο, και κατευθύνοντας τρόπον τινά τον δρόμο προς κάθε τι άριστο. Προσθέτει όμως και κάτι άλλο. «Διότι η δόξα του Θεού», λέει, «θα σε περιβάλει», δηλαδή θα σε κυκλώσει, και θα σε κάνει περίβλεπτο, και κοινό όφελος για πολλούς. Διότι η λαμπρότητα των αγίων ωφελεί σε μεγάλο βαθμό όσους τους ατενίζουν. Γι' αυτό άλλωστε είπε ο Χριστός στους αγίους Αποστόλους: «Ας λάμψει το φως σας μπροστά στους ανθρώπους, για να δουν τα καλά σας έργα και να δοξάσουν τον Πατέρα σας που είναι στους ουρανούς». Επομένως, θα είμαστε λαμπροί, εφόσον θα μας κυκλώνει και τρόπον τινά θα μας ντύνει η προερχόμενη από τον Θεό δόξα, την οποία Εκείνος θα χαρίσει σε όσους επιμελούνται τη δικαιοσύνη. Εφόσον λοιπόν αποκτήσεις αυτά, λέει, τότε θα φωνάξεις, και ο Θεός θα σε εισακούσει, και ενώ ακόμη θα μιλάς θα πει: Ιδού, είμαι παρών. Διότι, «εισακούει τις προσευχές των δικαίων», σύμφωνα με το γεγραμμένο.

Σε λίγο πρόκειται να διασχίσουμε φοβερούς και φρικτούς τόπους, αδελφοί· δεν είναι δυνατόν να μην περάσουμε από εκείνον τον δρόμο. Κανένας από όσους βρίσκονται εδώ δεν θα μας συνοδεύσει για να μας βοηθήσει· ούτε γονείς, ούτε αδελφοί, ούτε φίλοι, ούτε συγγενείς, ούτε πλούτος, ούτε τίποτα παρόμοιο. Ας μην αμελήσουμε λοιπόν τις αγαθές πράξεις, τις οποίες θα βρούμε σε καιρό ανάγκης. Ας αγρυπνούμε στον παρόντα αιώνα, ώστε μετά τον χωρισμό από το σώμα να μην μας κρατήσουν οι άρχοντες του σκότους. Και ποιος θα βοηθήσει και θα μας λυτρώσει από τα χέρια τους; Εάν βρεθούμε γυμνοί εκείνη την ώρα από τη σκέπη του Θεού, οι άρχοντες του σκότους είναι σκληροί και ανελέητοι. Ούτε βασιλιά φοβούνται, ούτε τυράννους σέβονται, ούτε μικρό, ούτε μεγάλο, παρά μόνο εκείνον που έζησε με θεοσέβεια, εκείνον που βρέθηκε με αγαθά έργα· από το πρόσωπό του θα φοβηθούν, υποχωρούν έντρομοι, ανοίγοντας δρόμο με μεγάλη προθυμία· όπως έχει γραφτεί: «ότι υπάρχει χάρη και έλεος στους εκλεκτούς του, και προστασία στους οσίους του». Και πάλι λέει: «οι ψυχές των δικαίων βρίσκονται στο χέρι του Κυρίου, και δεν θα τις αγγίξει βάσανο»· διότι η δικαιοσύνη τους προπορεύεται μπροστά τους, και η δόξα του Θεού θα τους περισκεπάσει· τότε θα φωνάξουν, και ο Θεός θα τους εισακούσει· ενώ ακόμη θα μιλούν, θα πει: «ιδού, είμαι παρών»· διότι είναι πιστός αυτός που το υποσχέθηκε. Μακάριος αυτός που θα βρεθεί ελεύθερος την ώρα του χωρισμού.

Ποιες είναι αυτές, μάθε το λοιπόν από τώρα: όπως ακριβώς, όταν επέλθει ξαφνικά η μεταβολή από τη νύχτα και το σκοτάδι, το φως της ημέρας που αναλάμπει φανερώνει τηλαυγείς τις ηλιακές ακτίνες, με τον ίδιο τρόπο και σε σένα «θα ανατείλει πρώιμα το φως», κάτι το ουράνιο και θείο που θα έλθει ξαφνικά και θα αποδιώξει μακριά από την ψυχή το σκοτάδι που επικρατούσε προηγουμένως, ώστε να ζεις σε ημέρα Θεού και σε «φως» γνώσεως και αληθείας. Έτσι δε «και τα ιάματα» της ψυχής σου μαζί με αυτό το «φως θα ανατείλουν», ώστε αυτή να καταστεί ελεύθερη από κάθε νόσο και αδυναμία και από κάθε μίασμα. Πλέον δε θα γίνεις και για τους άλλους «φως», έχοντας φτάσει σε αυτή την τελειότητα· διότι «θα προπορεύεται σου» η δικαιοσύνη που πηγάζει από τα έργα της αρετής, εκπέμποντας λάμψη σε πολλούς που τη βλέπουν. Και αυτοί μεν οι καρποί θα σου εξασφαλίσουν τα παραπάνω, εκ περισσού όμως η «εκ Θεού δόξα», ωσάν με στεφάνι, θα καταστολίσει άνωθεν την ψυχή σου με κάθε λογής δωρεές, ώστε να δοξάζεσαι «και στους ανθρώπους και στον ίδιο τον Θεό».

Διότι ό,τι γίνεται από λύπη ή από ανάγκη είναι άχαρο και στερείται ομορφιάς. Την αγαθοεργία πρέπει να την πανηγυρίζουμε και όχι να την κάνουμε θρηνώντας. «Εάν αφαιρέσεις», λέει, «τον σύνδεσμο και τη χειροτονία» —με τα οποία εννοώ τη μικροψυχία και την εξονυχιστική εξέταση, ή ακόμη την αμφιβολία και τα λόγια του γογγυσμού— τι θα ακολουθήσει; Πόσο μέγα και θαυμαστό πράγμα! Τι είδους και πόσος είναι ο μισθός για αυτό! «Θα ξεπροβάλει σαν την αυγή το φως σου, και η θεραπεία σου γρήγορα θα ανατείλει». Ποιος, λοιπόν, δεν επιθυμεί το φως και τη θεραπεία;

Αν όμως δεν θέλεις να δίνεις τα δικά σου αγαθά, τουλάχιστον απέχε από τα ξένα και μην κρατάς για τον εαυτό σου όσα δεν είναι δικά σου, αρπάζοντας και πλουτίζοντας μερικές φορές άδικα ακόμη και εις βάρος των πιο φτωχών, για να μην ακούσεις δικαίως από τον ίδιο τον προφήτη: «Δεν διάλεξα εγώ αυτήν τη νηστεία, λέει ο Κύριος, ούτε και αν λυγίσεις τον λαιμό σου σαν κρίκο θα είναι η νηστεία σου δεκτή, αλλά να λύνεις κάθε δεσμό αδικίας, να διαλύεις τις θηλιές των καταπιεστικών συναλλαγών, να καταστρέφεις κάθε άδικο συμβόλαιο· τότε το φως σου θα ξεπροβάλει σαν την αυγή και η θεραπεία σου γρήγορα θα ανατείλει, και η δικαιοσύνη σου θα πορεύεται μπροστά σου και η δόξα του Θεού θα σε περιβάλλει».

Όντας δε Ήλιος της δικαιοσύνης και της αλήθειας, δεν ανέχεται να φέγγει και να αναγνωρίζεται επακριβώς από όσους ενστερνίζονται το ψεύδος και λαλούν αδικία με έπαρση ή την επιδεικνύουν με τα έργα τους· αλλά εμφανίζεται και αναγνωρίζεται μέσω της πίστης από τους εργάτες της δικαιοσύνης και τους εραστές της αλήθειας, και αυτούς τους ευφραίνει με τις λάμψεις του. Και αυτό είναι που λέει η Γραφή: «φως ανέτειλε για τον δίκαιο και η συνοδός του η ευφροσύνη». Γι' αυτό και ο ψαλμωδός προφήτης ψάλλει προς τον Θεό: «Το Θαβώρ και το Ερμών στο όνομά σου θα αγαλλιάσουν», προδιαγράφοντας την ευφροσύνη που προέκυψε αργότερα στο όρος από εκείνη την έλλαμψη σε όσους την είδαν. Ο δε Ησαΐας λέει: «λύσε κάθε δεσμό αδικίας, διάλυσε τις θηλιές των βίαιων συναλλαγών, κάθε άδικο συμβόλαιο σκίσε το». Έπειτα τι; «Τότε θα ανατείλει σαν την αυγή το φως σου και τα ιάματά σου γρήγορα θα ανατείλουν και θα πορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει»· και πάλι: «εάν αφαιρέσεις από πάνω σου τα δεσμά και την κατάκριση και τα λόγια γογγυσμού, και δώσεις με την ψυχή σου άρτο στον πεινασμένο και χορτάσεις την ταπεινωμένη ψυχή, τότε θα ανατείλει μέσα στο σκοτάδι το φως σου και το σκοτάδι σου θα γίνει σαν μεσημέρι». Διότι κάνει και τους ίδιους άλλους ήλιους, εκείνους στους οποίους αυτός ο ήλιος θα επιλάμψει φανερά· «διότι θα λάμψουν και οι δίκαιοι σαν τον ήλιο στη βασιλεία του Πατέρα τους».

Ο δε θεολόγος Χρυσόστομος, διδάσκοντας τι είναι το φως που «θα ανατείλει πρώιμα» για εκείνον που ελεεί, λέει: «Δεν είναι αυτό το αισθητό φως, αλλά κάποιο άλλο, πολύ καλύτερο, το οποίο μας δείχνει τον ουρανό, τους αγγέλους και τις βασιλικές αυλές· διότι αν αξιωθείς αυτού του φωτός, και αυτά θα δεις, και θα απαλλαγείς από τη γέεννα και θα μεταβείς εκεί όπου έφυγε κάθε οδύνη και λύπη, όπου υπάρχει πολλή χαρά, ειρήνη και αγάπη, όπου υπάρχει ζωή αιώνια, δόξα άρρητη και κάλλος ανείπωτο· όλα λοιπόν ας τα υπομένουμε πρόθυμα, για να αποκτήσουμε το ένδυμα της βασιλείας των ουρανών και εκείνης της απόρρητης δόξας». Αλλά, αφού φέραμε τον λόγο σε άλλη αρχή, ας επανέλθουμε στα λόγια του μεγάλου Μακαρίου. Μαζί με αυτά, θα παραθέσουμε στο μέσον και θα ανασκευάσουμε τις αρχές και τις προτάσεις των λόγων του κενόφρονου, από τις οποίες αυτός νομίζει ότι μπορεί να συναγάγει κάποιο συμπέρασμα εναντίον μας και εναντίον της αλήθειας.

Αλλά ποια, πες μου; Λύσε, λέει, τους δεσμούς των εκβιαστικών συναλλαγών, μοίραζε το ψωμί σου σε αυτόν που πεινά, τον φτωχό και άστεγο οδήγησε στο σπίτι σου. Και εάν τα πράξεις αυτά, λέει, τότε θα ξεπροβάλει σαν την αυγή το φως σου, και η θεραπεία σου γρήγορα θα ανατείλει.

Επειδή και τα ζώα υπάρχουν και σώζονται με το έλεος· διότι λέει: «Ανθρώπους και ζώα θα σώσεις, Κύριε». Επέβλεψε στη γη και την γέμισε με ζώα. Γιατί; Για σένα. Εσένα όμως γιατί σε δημιούργησε; Άραγε όχι από αγαθότητα; Τίποτα δεν είναι ανώτερο από το έλαιο· είναι αιτία φωτός και εκεί και εδώ. Και «θα ανατείλει», λέει ο προφήτης, «πρώιμο το φως σου», εάν δείξεις έλεος στον πλησίον· και δικαιολογημένα. Όπως ακριβώς το έλαιο παρέχει αυτό το φως στους ναυτιλλομένους, έτσι και η ελεημοσύνη μας χαρίζει εκεί ένα μεγάλο και θαυμαστό φως.

Και για να το κατανοήσεις αυτό, εξέταζε το καθένα από αυτά με ακρίβεια. «Τότε», λέει, «θα εκπηδήσει πρώιμα το φως σου». Άραγε δεν σου φαίνεται ότι το δώρο αυτό είναι ένα; Όμως δεν είναι ένα· διότι περικλείει μέσα του πολλά, και βραβεία και στεφάνια και άλλα έπαθλα. Και αν θέλετε, αφού το αναλύσουμε, ας παρουσιάσουμε όλο τον πλούτο, στον βαθμό που μας είναι δυνατό να τον παρουσιάσουμε· αρκεί μόνο να μην αποκάμετε. Και πρώτα ας μάθω τι σημαίνει το «θα εκπηδήσει». Διότι δεν είπε «θα φανεί», αλλά «θα εκπηδήσει»· φανερώνοντάς μας έτσι την ταχύτητα και την αφθονία, και πόσο σφόδρα επιθυμεί τη δική μας σωτηρία, και πώς κοιλοπονά να προέλθουν αυτά τα αγαθά, και επείγεται, και ότι τίποτε δεν πρόκειται να εμποδίσει την ανέκφραστη ορμή του· με όλα αυτά καταδεικνύει την αφθονία τους και το άπειρο του πλούτου. Τι σημαίνει δε το «πρώιμα»; Δηλαδή, όχι αφού βρεθούμε μέσα σε πειρασμούς, ούτε μετά την έφοδο των δεινών, αλλά ότι προφταίνει να έρθει πριν από αυτά.

5. Για να μη συμβεί λοιπόν αυτό, ας αποβάλουμε τα ρυπαρά ενδύματα, ας ντυθούμε τα όπλα του φωτός, και η δόξα του Θεού θα μας περιβάλει. Διότι τι το βαρύ υπάρχει στις εντολές; Και τι δεν είναι εύκολο; Άκουσε τουλάχιστον τον προφήτη που λέει, και τότε θα κατανοήσεις την ευκολία: «Ούτε εάν σκύψεις σαν κρίκο τον τράχηλό σου, και στρώσεις από κάτω σου σάκο και στάχτη, ούτε έτσι θα ονομάσεις τη νηστεία δεκτή· αλλά λύσε κάθε δεσμό αδικίας, διάλυσε τις θηλιές των βίαιων συναλλαγών». Δες τη σοφία του προφήτη. Διότι, αφού έθεσε προηγουμένως τα βαριά και τα αναίρεσε, ζητά να σωθούμε μέσω των εύκολων, δείχνοντας ότι ο Θεός δεν έχει ανάγκη από κόπους, αλλά από υπακοή. Έπειτα, δείχνοντας ότι η μεν αρετή είναι εύκολη, η δε κακία βαριά και φορτική, το αποδεικνύει αυτό από τις ίδιες τις λέξεις. Διότι η μεν κακία είναι δεσμός και θηλιά, λέει· ενώ η αρετή είναι απαλλαγή και διάλυση όλων αυτών. «Σχίσε κάθε άδικο συμβόλαιο»· αποκαλώντας έτσι τα γραμμάτια των τόκων και των δανείων. «Απόλυσε ελεύθερους τους συντριμμένους»· δηλαδή τους ταλαιπωρημένους. Διότι τέτοιος είναι ο χρεώστης· όταν δει τον δανειστή, συντρίβεται η διάνοιά του, και τον φοβάται περισσότερο και από θηρίο. «Φτωχούς αστέγους βάλε μέσα στο σπίτι σου· εάν δεις γυμνό, ντύσε τον, και δεν θα παραβλέψεις τους συγγενείς του γένους σου».

Δεν υπάρχει κανείς, ούτε πατέρας, ούτε μητέρα, που να συγκρίνεται με τον Θεό, ο οποίος στέκεται διαρκώς και περιμένει, μήπως τυχόν τον καλέσει κάποιος από τους δούλους του, και ποτέ δεν μας παραβλέπει, όταν τον καλούμε όπως πρέπει. Γι' αυτό λέει: «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς». Δεν περιμένω να τελειώσεις τον λόγο σου, και αμέσως θα ανταποκριθώ. Ας τον καλέσουμε λοιπόν, με τον τρόπο που εκείνος επιθυμεί να καλείται. Και πώς επιθυμεί; «Λύσε», λέει, «κάθε δεσμό αδικίας, διάλυσε τις θηλιές των καταπιεστικών συναλλαγών, ξέσχισε κάθε άδικο συμβόλαιο· μοίρασε το ψωμί σου σε αυτόν που πεινά, και βάλε στο σπίτι σου φτωχούς και άστεγους. Εάν δεις κάποιον γυμνό, ντύσε τον, και δεν θα περιφρονήσεις τους συγγενείς σου. Τότε θα ανατείλει σαν το πρωινό το φως σου, και γρήγορα θα φανεί η θεραπεία σου, και θα προπορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου, και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει. Τότε επικαλέσου με, και εγώ θα σε εισακούσω· ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, εγώ θα πω: Ιδού, είμαι παρών». Και ποιος μπορεί να τα κάνει όλα αυτά; θα πει κάποιος. Και ποιος δεν μπορεί, πες μου; Διότι τι από όσα ειπώθηκαν είναι δύσκολο; Και τι είναι κοπιαστικό; Και τι δεν είναι εύκολο; Διότι όχι μόνο είναι εφικτά, αλλά και τόσο εύκολα, ώστε πολλοί ξεπέρασαν το μέτρο αυτών που ειπώθηκαν, όχι μόνο καταστρέφοντας τα άδικα χρεόγραφα, αλλά και αποχωριζόμενοι όλα τα υπάρχοντά τους· όχι μόνο υποδεχόμενοι τους φτωχούς προσφέροντάς τους στέγη και τροφή, αλλά και κοπιάζοντας με τον ιδρώτα του σώματός τους προκειμένου να τους θρέψουν· και δεν ευεργετούν μόνο τους συγγενείς, αλλά ακόμη και τους εχθρούς.

«Τότε θα εκπηγάσει», λέει, «πρώιμα το φως σου». Άραγε δεν σου φαίνεται ότι αυτό είναι ένα μόνο δώρο; Όμως δεν είναι ένα· διότι κλείνει μέσα του πολλά, και στεφάνια και βραβεία και άλλα έπαθλα. Και, αν θέλετε, αφού το αναλύσουμε, θα δείξουμε όλον τον πλούτο, στον βαθμό που μας είναι δυνατόν να τον παρουσιάσουμε· αρκεί μόνο να μην αποκάμετε. Και πρώτα ας μάθουμε τι σημαίνει το «Θα εκπηγάσει». Μας φανερώνει την ταχύτητα και την αφθονία, και πόσο σφοδρά επιθυμεί ο Θεός τη δική μας σωτηρία, και πώς κοιλοπονά για να προέλθουν αυτά τα αγαθά και επείγεται, και ότι τίποτα δεν πρόκειται να εμποδίσει αυτήν την άρρητη ορμή· μέσα από όλα αυτά καταδεικνύεται η αφθονία τους και η απεραντοσύνη αυτού του πλούτου. Τι σημαίνει όμως «Πρώιμο»; Δηλαδή, δεν έρχεται αφού βρεθούμε μέσα στους πειρασμούς, ούτε μετά την έφοδο των δεινών, αλλά προλαμβάνει καταστάσεις. Διότι, όπως ακριβώς στους καρπούς ονομάζουμε πρώιμο εκείνον που εμφανίζεται πριν από την ώρα του, έτσι και εδώ, φανερώνοντας και πάλι την ταχύτητα, μίλησε κατ' αυτόν τον τρόπο· όπως ακριβώς έλεγε και πρωτύτερα: «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, εγώ θα πω: Ιδού, είμαι παρών». Ποιο φως όμως εννοεί, και τι άραγε είναι αυτό το φως; Δεν πρόκειται για αυτό το αισθητό, αλλά για κάποιο άλλο πολύ ανώτερο, το οποίο μας αποκαλύπτει τον ουρανό, τους αγγέλους, τους αρχαγγέλους, τα Χερουβίμ, τα Σεραφίμ, τους θρόνους, τις κυριότητες, τις αρχές, τις εξουσίες, ολόκληρο το ουράνιο στράτευμα, τις βασιλικές πόλεις, τις σκηνές.

Μην νομίζεις, λοιπόν, ότι ζημιώνεσαι με την προσφορά στους φτωχούς· διότι δεν γίνεσαι φτωχός από τη μετάδοση των αγαθών στους φτωχούς. Εάν ο φτωχός ελεεί τον φτωχό, δεν γίνεται φτωχότερος, αλλά καθίσταται άξιος επαίνου, και μάλλον εξασφαλίζει τον εαυτό του απέναντι στη φτώχεια. Άκουσες τον Προφήτη που λέει: «Νέος ήμουν και πλέον γέρασα, και δεν είδα δίκαιο να έχει εγκαταλειφθεί, ούτε τους απογόνους του να ζητούν ψωμί»· και πάλι: «Όλη την ημέρα ελεεί και δανείζει ο δίκαιος, και οι απόγονοί του θα αποτελέσουν ευλογία»; Ευλογία, για ποιον λόγο; Διότι «εκείνος που σπέρνει με ευλογίες, με ευλογίες και θα θερίσει»· διότι Εκείνος που φροντίζει για τα ενδύματά σου, θα φροντίσει και για την ψυχή σου. Διότι τίποτε δεν ενδύει τόσο καλά την ψυχή, όσο η παροχή σκέπης στη χήρα, στο ορφανό και στον φτωχό. Επειδή αυτή δεν αφήνει την ψυχή να εμφανιστεί γυμνή ενώπιον του Θεού κατά την ημέρα εκείνη, την φοβερή και φρικτή· αντίθετα, περιβεβλημένη με στολή φωτός χάρη στην ελεημοσύνη, εμφανίζεται με κάθε δόξα ενώπιον του Θεού. Διότι λέει ο Θεός μέσω του προφήτη: «Μοίραζε το ψωμί σου σε εκείνον που πεινά, και φτωχούς άστεγους βάλε μέσα στο σπίτι σου· και τότε το φως σου θα ανατείλει από νωρίς, και η θεραπεία σου γρήγορα θα εμφανιστεί, και η δικαιοσύνη σου θα προπορεύεται μπροστά σου».

Αλλά τι; Λύσε, λέγει, κάθε δεσμό αδικίας, διάλυσε τις θηλιές των βίαιων συναλλαγών, μοίραζε τον άρτο σου σε αυτόν που πεινά, φέρε τον άστεγο στον οίκο σου· εάν δεις γυμνό, ντύσε τον. Αυτή, αγαπητοί, είναι η αληθινή νηστεία, η αποδεκτή από τον Θεό, η σωτήρια για τον άνθρωπο και η αρεστή σε όλους. Αυτήν ακολουθεί η απόκτηση των ουρανών και η αψευδής υπόσχεση του Δεσπότου. Διότι δες τι επιφέρει: Τότε θα ανατείλει πρωινό το φως σου, και τότε, όταν θα φωνάζεις, θα σε εισακούσει· ενώ ακόμη θα μιλάς, θα πει: Ιδού, είμαι εδώ. Βλέπεις πόσο μεγάλα είναι τα δώρα της νηστείας, και πόση ευσέβεια εμπεριέχει, ώστε να δυσωπεί και τον ίδιο τον Θεό να συμπαρασταθεί στην ανθρώπινη φύση;

Τότε θα λάμψει σαν την αυγή το φως σου, και η θεραπεία σου γρήγορα θα ανατείλει, και θα προπορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου, και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει. Τότε θα με επικαλεστείς, και θα σε εισακούσω· ενώ ακόμη θα μιλάς, θα πω: «Ιδού, είμαι παρών». Και ποιος μπορεί να τα κάνει όλα αυτά, λέει; Και ποιος δεν μπορεί, πες μου; Διότι τι το δυσχερές υπάρχει σε όσα ελέχθησαν; Τι το επίπονο; Και τι δεν είναι εύκολο;

Τι από αυτά είναι ευκολότερο, πες μου; Εάν όμως νομίζεις ότι είναι δύσκολα, παρατήρησε σε παρακαλώ τα έπαθλα, και όλα θα σου φανούν εύκολα. Διότι, όπως ακριβώς οι βασιλείς στις ιπποδρομίες τοποθετούν μπροστά στους αγωνιζομένους στεφάνια και ενδύματα και βραβεία, έτσι βέβαια και ο Χριστός θέτει στο μέσον του σταδίου τα έπαθλα, προτείνοντάς τα ωσάν μέσα από πολλά χέρια, δηλαδή μέσα από τα λόγια του προφήτη. Και οι μεν βασιλείς, επειδή είναι άνθρωποι και ο πλούτος τους εξαντλείται και η γενναιοδωρία τους δαπανάται, φιλοτιμούνται να δείξουν τα λίγα ως πολλά· γι' αυτό και, παραδίδοντας το καθένα ξεχωριστά σε καθέναν από τους υπηρέτες, τα φέρνουν κατ' αυτόν τον τρόπο στο μέσον. Ο δικός μας Βασιλιάς όμως αντίθετα, συγκεντρώνοντάς τα όλα μαζί, επειδή είναι πάρα πολύ πλούσιος και δεν κάνει τίποτα για επίδειξη, τα προβάλλει στο μέσον κατά τέτοιον τρόπο, ώστε όταν απλωθούν θα είναι άπειρα, και θα χρειαστούν πολλά χέρια για να τα κρατήσουν. Και για να το κατανοήσεις αυτό, εξέτασε το καθένα από αυτά με ακρίβεια. «Τότε θα ανατείλει», λέει, «πρώιμα το φως σου». Άραγε δεν σου φαίνεται ότι αυτό είναι ένα μόνο δώρο; Αλλά δεν είναι ένα. Διότι κρύβει μέσα του πολλά, και στεφάνια και βραβεία και άλλα έπαθλα, και, εάν θέλετε, αφού το αναλύσουμε, θα δείξουμε όλο τον πλούτο του, όσο μας είναι δυνατόν να τον παρουσιάσουμε, αρκεί μόνο να μην αποκάμετε. Και πρώτα ας μάθουμε τι σημαίνει το: «Θα ανατείλει».

Με όλα αυτά καταδεικνύει την αφθονία τους και το απέραντο του πλούτου. Τι σημαίνει όμως «Πρώιμο»; Δηλαδή, όχι αφού βρεθεί κανείς μέσα στους πειρασμούς, ούτε μετά την έφοδο των κακών, αλλά προτού αυτά εμφανιστούν. Διότι, όπως ακριβώς στους καρπούς λέμε πρώιμο εκείνον που εμφανίζεται πριν από την εποχή του, έτσι και εδώ, φανερώνοντας πάλι την ταχύτητα, μίλησε κατ' αυτόν τον τρόπο, όπως ακριβώς έλεγε πιο πάνω: «Ενώ εσύ ακόμη θα μιλάς, εγώ θα πω: Ιδού, είμαι παρών». Για ποιο φως όμως μιλάει, και τι τέλος πάντων είναι αυτό το «φως»; Όχι αυτό το αισθητό, αλλά ένα άλλο πολύ ανώτερο, το οποίο μας αποκαλύπτει τον ουρανό, τους αγγέλους, τους αρχαγγέλους, τα Χερουβίμ, τα Σεραφίμ, τους θρόνους, τις κυριότητες, τις αρχές, τις εξουσίες, ολόκληρο το στράτευμα, τις βασιλικές πόλεις, τις σκηνές.

Όταν νηστεύετε, να φροντίζετε για την αγαθοεργία. Διότι, εκείνου που νηστεύει και δεν προσφέρει άρτο στον φτωχό, η νηστεία του θα είναι μάταιη. Πολλοί, λοιπόν, είναι αυτοί που νηστεύουν με σάκο και στάχτη, και με πολλά δάκρυα, αλλά στον πεινασμένο δεν δίνουν ούτε έναν οβολό, καθιστώντας τη νηστεία τους χωρίς μισθό, την οποία ο Θεός δεν αποδέχεται. Άκουσε, λοιπόν, τι λέει μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Ούτε αν λυγίσεις τον λαιμό σου σαν κρίκο, και στρώσεις κάτω σου σάκο και στάχτη, ούτε έτσι θα ονομαστεί αυτό νηστεία. Αλλά λύνε κάθε δεσμό αδικίας και δίνε από την ψυχή σου άρτο στον πεινασμένο. Να αφήνεις ελεύθερους τους καταπιεσμένους· να διαλύεις τους ασφυκτικούς δεσμούς των εκβιαστικών συναλλαγών· να μοιράζεις τον άρτο σου στον πεινασμένο, και να βάζεις στο σπίτι σου φτωχούς και άστεγους». Αυτή τη νηστεία αγαπά ο Θεός. Διότι τα τρίχινα ενδύματα και η στάχτη σε τίποτα δεν θα σε ωφελήσουν όταν νηστεύεις. Χόρτασε τον φτωχό, για να σε ευλογήσει, και θα το βρεις αυτό μπροστά σου κατά την έξοδο της ψυχής σου. Εάν βλέποντας τα δάκρυα του φτωχού δεν τον σπλαχνίζεσαι, ο Θεός πώς θα σπλαχνιστεί εσένα; Καθαρή νηστεία είναι, όταν, ενώ εσύ νηστεύεις, ο φτωχός χορταίνει από τα δικά σου αγαθά. Πολλή ευεργεσία απολαμβάνουμε από τη νηστεία: νου ατάραχο, γαλήνη λογισμών, καρδιά πράα, κεφάλι χωρίς πόνους, πόδια σταθερά.

Εάν όμως πρόθυμα υπακούσεις σε Εκείνον που σε καλεί στη σωτηρία, και, αφού προστρέξεις σε Αυτόν με πόθο και χαρά, σφραγιστείς από το φως Του και Τον ακολουθήσεις αμετάστρεπτα, έχοντας απαρνηθεί τα πάντα και έχοντας προσκολληθεί μόνο σε Αυτόν, άκουσε τι είδους ασφάλεια και ευφροσύνη πρόκειται να αποκτήσεις: Εάν κάθεσαι, θα είσαι άφοβος· και εάν πλαγιάζεις, θα κοιμάσαι γλυκά, και δεν θα φοβηθείς από ξαφνικό τρόμο που θα έλθει, ούτε από τις ορμές των ασεβών δαιμόνων που θα επιτεθούν. Αντιθέτως, θα πορεύεσαι με θάρρος σαν λιοντάρι, και θα ζήσεις με ευφροσύνη και αιώνια αγαλλίαση· διότι πάνω στο κεφάλι σου θα υπάρχει αγαλλίαση και αίνεση, και θα σε κυριεύσει ευφροσύνη, εκεί από όπου έφυγε η οδύνη, η λύπη και ο στεναγμός. Τότε θα ξεπεταχτεί πρωινό το φως σου, και η θεραπεία σου γρήγορα θα ανατείλει, και θα προπορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου, και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει. Τότε θα φωνάξεις, και ο Θεός θα σε εισακούσει· ενώ εσύ θα μιλάς ακόμη, Εκείνος θα πει: «Ιδού, είμαι παρών». Διότι εγώ είμαι αυτός που εξαλείφει τις ανομίες σου και δεν θα τις θυμηθώ πλέον. Εσύ όμως θυμήσου τες και ας κριθούμε· πες εσύ τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς. Και εάν οι αμαρτίες σου είναι σαν την πορφύρα, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· εάν δε είναι κατακόκκινες, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί. Διότι το στόμα του Κυρίου τα ελάλησε αυτά.

Συμφωνώντας με αυτά, και εκείνος που έχει χρυσή γλώσσα αποφαίνεται: «τότε θα ανατείλει πρώιμα το φως σου· ποιο φως εννοεί; Και τι άραγε είναι αυτό το φως;»

«Ούτε αν λυγίσεις σαν κρίκο τον τράχηλό σου, και στρώσεις από κάτω σου σάκο και στάχτη, ούτε έτσι θα ονομαστεί αυτή η νηστεία δεκτή. Διότι δεν εξέλεξα εγώ τέτοια νηστεία, λέγει ο Κύριος. Αλλά λύε κάθε δεσμό αδικίας, διάλυε τους κόμπους των βίαιων συναλλαγών, άφηνε ελεύθερους τους καταπιεσμένους, και σκίζε κάθε άδικο συμβόλαιο. Μοίραζε το ψωμί σου σε εκείνον που πεινά, και βάλε στο σπίτι σου φτωχούς και άστεγους. Εάν δεις γυμνό, ντύσε τον, και μην παραβλέψεις τους συγγενείς του γένους σου. Τότε θα προβάλει γρήγορα το φως σου, και η θεραπεία σου θα ανατείλει τάχιστα· και θα προπορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου, και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει. Τότε θα φωνάξεις, και ο Θεός θα σε εισακούσει· ενώ εσύ θα μιλάς ακόμη, θα σου πει, ιδού, είμαι παρών. Εάν δε αφαιρέσεις από πάνω σου κάθε δεσμό, και την απειλητική χειρονομία, και τα λόγια γογγυσμού, και δώσεις από την ψυχή σου το ψωμί σου σε αυτόν που πεινά, και χορτάσεις την ταπεινωμένη ψυχή, τότε θα ανατείλει μέσα στο σκοτάδι το φως σου, και το σκοτάδι σου θα γίνει σαν το μεσημέρι, και ο Θεός θα είναι μαζί σου παντοτινά».

Ας μην φθονούμε ο ένας τον άλλον, ούτε, όταν δεχόμαστε φθόνο, ας εξαγριωνόμαστε· αλλά μάλλον ας συμπονούμε ο ένας τον άλλον, και μέσω της ταπεινοφροσύνης ας θεραπεύουμε ο ένας τον άλλον. Ας μην κακολογούμε ο ένας τον άλλον, ούτε να χλευάζουμε αλλήλους, «διότι είμαστε μέλη ο ένας του άλλου». Ας αποβάλουμε από πάνω μας την αμέλεια και τη ραθυμία· και ας σταθούμε γενναία, αγωνιζόμενοι κατά των πνευμάτων της πονηρίας· και «έχουμε παράκλητο προς τον Πατέρα, τον Ιησού Χριστό τον δίκαιο· και αυτός είναι εξιλασμός για τις αμαρτίες μας»· και ας τον παρακαλέσουμε με καθαρή καρδιά, από όλη την ψυχή μας, και θα μας συγχωρήσει τις αμαρτίες μας. Διότι «κοντά είναι ο Κύριος σε όλους όσους τον επικαλούνται με αλήθεια». Γι' αυτό λέει: «Πρόσφερε στον Θεό θυσία αινέσεως, και απόδωσε στον Ύψιστο τα τάματά σου. Και επικαλέσου με στην ημέρα της θλίψης σου· και θα σε ελευθερώσω, και θα με δοξάσεις». Και ο Ησαΐας πάλι αναφέρει: «Λύσε κάθε δεσμό αδικίας, διάλυσε τις θηλιές των βίαιων συναλλαγών, άφησε ελεύθερους τους καταπιεσμένους και διάρρηξε κάθε άδικο συμβόλαιο. Μοίρασε το ψωμί σου σε αυτόν που πεινά, και φτωχούς άστεγους βάλε μέσα στο σπίτι σου. Εάν δεις γυμνό, ντύσε τον· και δεν θα παραβλέψεις τους συγγενείς του δικού σου γένους. Τότε θα ανατείλει σαν την αυγή το φως σου, και η θεραπεία σου γρήγορα θα ξεπροβάλει. Και θα προπορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου· και η δόξα του Κυρίου θα σε περισκεπάσει». Και τι ακολουθεί μετά από αυτά; «

Έλεγε εκεί: «Δεν εξέλεξα εγώ τέτοιου είδους νηστεία»· λέει και εδώ: «Δεν εξέλεξα εγώ τέτοιου είδους ανδρεία». Έλεγε εκεί: αλλά «λύνε κάθε δεσμό αδικίας, διάλυε τους στραγγαλισμούς των βίαιων συναλλαγών, απόλυε ελεύθερους τους καταπιεσμένους και ξέσκιζε κάθε άδικο συμβόλαιο»· λέει και εδώ: αλλά «λύνε κάθε δεσμό κακοήθειας, διάλυε τις μαγγανείες των δαιμονικών θελημάτων, στέλνε τις σκέψεις ψηλά προς τον Θεό και μελέτα κάθε θεόπνευστο σύγγραμμα». Έλεγε εκεί: «μοίραζε με προθυμία τον άρτο σου σε αυτόν που πεινά και φέρε στο σπίτι σου φτωχούς και άστεγους· εάν δεις κάποιον γυμνό, ντύσε τον, και δεν θα παραβλέψεις τους συγγενείς σου»· λέει και εδώ: «ανάθεσε προς τον Θεό όλη την ελπίδα σου και δίωχνε τους άτοπους λογισμούς από την καρδιά σου· εάν είσαι φτωχός στην αρετή, ξύπνα και σπεύσε να μην απομακρυνθείς από τους οικείους του Θεού σου». Έλεγε εκεί: «τότε θα ανατείλει γρήγορα το φως σου και οι θεραπείες σου ταχέως θα φανούν, θα προπορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει· τότε θα φωνάξεις και ο Θεός θα σε εισακούσει, και ενώ ακόμη θα μιλάς, θα πει: ιδού, είμαι παρών»· λέει και εδώ: «τότε η ανδρεία σου θα ευαρεστήσει τον Θεό και τα τρόπαιά σου θα είναι αξιοζήλευτα ως θεϊκά, τότε θα φωνάξεις και ο Θεός θα σε εισακούσει» και τα εξής «και θα είναι ο Θεός μαζί σου παντοτινά».

Διότι καθένας που πρόκειται να οδοιπορήσει, εξέρχεται πρώτα από εδώ ή από εκεί και έπειτα οδοιπορεί σε αυτήν ή σε εκείνη την οδό. Επειδή όμως δεν είναι κάθε έξοδος και οδοιπορία ωφέλιμη —διότι εξέρχεται και οδοιπορεί ο μεν για να κλέψει, ο δε για να διαπράξει κάποιο άλλο κακούργημα— και αυτές οι έξοδοι δεν είναι έξοδοι ζωής, αλλά μάλλον έξοδοι θανάτου, ενώ άλλος εξέρχεται για να οδοιπορήσει προς πνευματική εργασία, και η έξοδος αυτή είναι «έξοδος ζωής» και ετοιμάζεται ως «θέλημα από τον Κύριο», σύμφωνα με το «και θα προπορεύεται μπροστά σου η δικαιοσύνη σου, και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει». Είναι δυνατόν δε να νοηθεί και διαφορετικά το «οι έξοδοί μου είναι έξοδοι ζωής», δηλαδή περί της ίδιας της σωτήριας εξόδου της σοφίας· «εξήλθες», λέει, «για τη σωτηρία του λαού σου, για να σώσεις τους χριστούς σου»· «διότι οι έξοδοί μου» από τον ουρανό στη γη είναι «έξοδοι ζωής», δηλαδή πρόξενοι ζωής, και «ετοιμάζεται θέλημα από τον Κύριο», δηλαδή με την πατρική ευδοκία και τη συνέργεια του Αγίου Πνεύματος. Γι' αυτό, λέει, «σας παρακαλώ και απευθύνω τη φωνή μου στους υιούς των ανθρώπων». Δεν πιέζω, λέει, δεν διατάζω εξουσιαστικά, ώστε να μου προσφέρετε κάτι, αλλά για να ωφελήσετε τους εαυτούς σας· γι' αυτό σας παρακαλώ να ακούτε και να προσέχετε, διότι «θα μιλήσω για πράγματα σεμνά και θα ανοίξω τα χείλη μου για ορθά» και «μακάριος είναι ο άνθρωπος, ο οποίος θα φυλάξει τις οδούς μου», διότι «οι έξοδοί μου είναι έξοδοι ζωής», διότι «εγώ, η σοφία, κατοίκησα μαζί με τη σύνεση».

ΟΕ'. Αν θέλεις να δεις τα αγαθά, που ετοίμασε ο Θεός σε όσους τον αγαπούν, βρέσου στην έρημο της άρνησης του ιδίου σου θελήματος και φύγε από τον κόσμο. Ποιον δηλαδή κόσμο; Την επιθυμία των οφθαλμών της σαρκός, την αλαζονεία των λογισμών και την απάτη των ορατών πραγμάτων. Διότι, αν αποφύγεις αυτόν τον κόσμο, θα ανατείλει γρήγορα για σένα το φως για τη θέα της ένθεης ζωής, και τα ιάματα της ψυχής σου, εννοώ δηλαδή τα δάκρυα, γρήγορα θα αναβλύσουν, και θα βιώσεις την αλλοίωση της δεξιάς του Υψίστου, και έκτοτε μάστιγα παθών δεν θα πλησιάσει το σκήνωμά σου, και έτσι, ενώ θα ζεις ανάμεσα στον κόσμο και στον λαό, θα είσαι σαν να ζεις στην έρημο και να μη βλέπεις άνθρωπο. Αν όμως δεν αποφύγεις με αυτόν τον τρόπο αυτόν τον κόσμο, τίποτα δεν θα αποκομίσεις από τη φυγή μόνο του ορατού κόσμου για την τελείωση των αρετών και την ένωση με τον Θεό.

Εγώ είμαι αυτός που ανατέλλει κάθε ώρα μέσα σε αυτούς σαν το πρωί και ορώμαι ως νοητός ήλιος, όπως ακριβώς και παλαιότερα φανέρωνα τον εαυτό μου στους προφήτες, και αυτοί βλέποντάς με με υμνούσαν, επικαλούμενοί με πάντοτε: «Διότι το πρωί», λέει ο Δαβίδ, «εισάκουσέ με· το πρωί θα παρασταθώ ενώπιόν σου και θα με δεις», και κάποιος άλλος: «Τότε θα εκπηγάσει σαν το πρωινό το φως σου και οι θεραπείες σου θα ανατείλουν ταχέως», όταν δηλαδή και εσύ τηρήσεις τις εντολές μου». Και γιατί αναγκάζομαι με αυτόν τον τρόπο να τα λέω όλα αυτά προς την αγάπη σας, όσα δηλαδή ο Θεός, διψώντας για τη σωτηρία μας, λέει προς εμάς, παρά οπωσδήποτε για να μάθετε μέσα από όλα αυτά και να πειστείτε ότι εκείνοι που κάθονται στο σκοτάδι οφείλουν να βλέπουν το μεγάλο φως να λάμπει, εάν βέβαια έχουν καθόλου την όρασή τους, και για να μη νομίσουν κάποιοι από εσάς ότι αυτό έλαμψε μεν, είναι όμως αδύνατον να το βλέπουν καθαρά οι άνθρωποι που βρίσκονται ακόμη στο σώμα. Διότι, αν δεν ήταν δυνατόν, γιατί έλαμψε και λάμπει χωρίς να φαίνεται σε αυτούς; Μάλλον δε, το μεν φως πάντοτε υπήρχε και πάντοτε έλαμπε και λάμπει στους κεκαθαρμένους, και μέσα στο σκοτάδι έφεγγε και το σκοτάδι δεν το κατέλαβε, και τώρα λάμπει και το σκοτάδι δεν το καταλαμβάνει, δηλαδή δεν το αγγίζει καθόλου. Το δε να πει κανείς το «τώρα», ότι δηλαδή ανέτειλε στον λαό που κάθεται στο σκοτάδι, σημαίνει ότι μόλις τώρα ευδόκησε να αποκαλυφθεί σε εκείνους στους οποίους και φανερώνεται· διότι οι υπόλοιποι που βρίσκονται στο σκοτάδι δεν το καταλαμβάνουν.

Διότι είναι Πατέρας κατά την αγαθότητα, αν και κατά φύση Θεός, και ολόκληρος αγκαλιάζει ολόκληρον τον άνθρωπο, για να τον σφίξει από παντού πάνω του, όπως έχει γραφτεί: «Και η δόξα του Θεού θα σε περισκεπάσει». Και παλαιότερα μεν, όταν ο γιος απομάκρυνε τον εαυτό του, ήταν καιρός και για τον πατέρα να απομακρυνθεί από τον εναγκαλισμό του. Όταν όμως πλησίασε μέσω της προσευχής και της επιστροφής, έφτασε ο καιρός για να τον αγκαλιάσει. Πέφτει λοιπόν στον τράχηλό του, δεικνύοντας ότι εκείνος που προηγουμένως είχε αποστατήσει, τώρα έγινε πειθήνιος. Και τον καταφιλεί, δεικνύοντας τη συμφιλίωση, και αγιάζοντας πρώτα το στόμα του μολυσμένου σαν ένα είδος προπυλαίου, και έπειτα μέσω αυτού στέλνοντας τον αγιασμό και στα εσώτερα. «Είπε τότε ο πατέρας προς τους δούλους του: Φέρτε έξω την πρώτη στολή και ντύστε τον, και δώστε δαχτυλίδι στο χέρι του και υποδήματα στα πόδια του, και φέρνοντας τον σιτευτό μόσχο θυσιάστε τον, και τρώγοντας ας ευφρανθούμε, διότι αυτός ο γιος μου ήταν νεκρός και ανέζησε, και ήταν χαμένος και βρέθηκε. Και άρχισαν να ευφραίνονται». Ως δούλους θα μπορούσες να εννοήσεις τους αγγέλους, τα λειτουργικά πνεύματα που αποστέλλονται για διακονία χάριν εκείνων που είναι άξιοι σωτηρίας. Διότι αυτοί στολίζουν εκείνον που επιστρέφει από την κακία με την πρώτη στολή, δηλαδή την αρχαία, την οποία φορούσαμε πριν αμαρτήσουμε, το ένδυμα της αφθαρσίας, ή την πολύτιμη στολή που προτιμάται από όλες τις άλλες, όπως είναι αυτή του βαπτίσματος.