Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
12 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
ΜΗ οὐκ ἰσχύει ἡ χεὶρ Κυρίου τοῦ σῶσαί; ἢ ἐβάρυνε τὸ οὖς αὐτοῦ τοῦ μὴ εἰσακοῦσαι;Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–12 από 12
Μὴ οὐκ ἰσχύει ἡ χεὶρ Κυρίου τοῦ σῶσαι ἢ ἐβάρυνε τὸ οὖς αὐτοῦ τοῦ μὴ ἀκοῦσαι; Ἀλλὰ τὰ ἁμαρτήματα ὑμῶν διιστῶσιν ἀνὰ μέσον ὑμῶν καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ Θεοῦ.
Μήπως δεν έχει τη δύναμη το χέρι του Κυρίου να σώσει, ή βάρυνε το αυτί του ώστε να μην ακούσει; Αλλά τα αμαρτήματά σας δημιουργούν χάσμα ανάμεσα σε εσάς και τον Θεό.
Λεπτομέρειες
Καί μου τὴν ἑρμηνείαν Ἠσαΐας ὁ προφήτης ἐπισφραγίζεται πρὸς λαὸν ἄφρονα βαρέως ἀποτεινόμενος καὶ λέγων· Μὴ οὐκ ἰσχύει ἡ χεὶρ Κυρίου διασῶσαι; ἢ ἐβάρυνεν τὸ οὖς αὐτοῦ τοῦ μὴ ἀκοῦσαι; Ἀλλ’ αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διιστῶσιν ἀνὰ μέσον ὑμῶν καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ ἁμαρτήματα ἀνθρώπους χωρίζειν οἶδεν Θεοῦ, οὐδὲν ἂν πλεονεξίας ἁμαρτωλότερον γένοιτο, ἣ καὶ παρὰ τῆς ἀψευδοῦς φωνῆς Παύλου, τοῦ τῆς ἀληθείας κήρυκος, εἰδωλολατρεία προσαγορεύεται καὶ πάντων τῶν κακῶν ῥίζα καὶ μήτηρ.
Και την ερμηνεία μου την επισφραγίζει ο προφήτης Ησαΐας, απευθυνόμενος με αυστηρότητα προς έναν άφρονα λαό και λέγοντας: Μήπως δεν έχει δύναμη το χέρι του Κυρίου για να σώσει; Ή μήπως βάρυνε το αυτί του ώστε να μην ακούει; Αλλά οι αμαρτίες σας μπαίνουν ανάμεσα σε εσάς και στον Θεό. Εάν λοιπόν τα αμαρτήματα μπορούν να χωρίζουν τους ανθρώπους από τον Θεό, τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο αμαρτωλό από την πλεονεξία, η οποία και από την αψευδή φωνή του Παύλου, του κήρυκα της αλήθειας, ονομάζεται ειδωλολατρία και ρίζα και μητέρα όλων των κακών.
Λεπτομέρειες
Οὐκοῦν οὐ περὶ τῆς αἰσθητῆς, ἤτοι τῆς κατακληροδοθείσης αὐτοῖς ἡ ἐπαγγελία ἦν τῷ Θεῷ πρὸς τὸν θεσπέσιον Ἰακὼβ, ἤγουν ἐπὶ Ἀβραάμ τε καὶ Ἰσαὰκ, περὶ ἐκείνης δὲ μᾶλλον, ἣν αὐτὸς ἡμῖν ὁ Σωτὴρ κατεσήμαινε λέγων· «Μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσι τὴν γῆν.» Ὅτι δὲ πάντη τε καὶ πάντως εἰς πέρας ἐκβήσονται τὰ ἐπηγγελμένα, πιστοῦται λέγων· Τὸ γὰρ στόμα Κυρίου ἐλάλησε ταῦτα· ἀμήχανον δὲ τοὺς θείους διαπεσεῖν λόγους· Θεὸς γάρ ἐστιν ἀλήθεια. <Μὴ οὐκ ἰσχύει ἡ χείρ μου τοῦ σῶσαι; ἢ ἐβάρυνε τὸ οὖς αὐτοῦ τοῦ μὴ ἀκοῦσαι; Ἀλλὰ τὰ ἁμαρτήματα ὑμῶν διιστῶσιν ἀναμέσον ὑμῶν καὶ τοῦ Θεοῦ, διὰ τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν ἀπέστρεψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀφ᾽ ὑμῶν, τοῦ μὴ ἐλεῆσαι.
Συνεπώς, η υπόσχεση του Θεού προς τον θεσπέσιο Ιακώβ, καθώς και προς τον Αβραάμ και τον Ισαάκ, δεν αφορούσε την αισθητή γη, δηλαδή αυτήν που τους κληροδοτήθηκε, αλλά μάλλον εκείνην που ο ίδιος ο Σωτήρας μάς υπέδειξε λέγοντας: «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη.» Και το ότι αυτά που υποσχέθηκε θα εκπληρωθούν με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε, το επιβεβαιώνει λέγοντας: «Διότι το στόμα του Κυρίου τα ελάλησε αυτά». Είναι δε αδύνατον να διαψευστούν οι θείοι λόγοι, διότι ο Θεός είναι αλήθεια. <Μήπως δεν έχει δύναμη το χέρι μου να σώσει; Ή μήπως βάρυνε το αυτί του ώστε να μην ακούει; Αλλά τα αμαρτήματά σας δημιουργούν χάσμα ανάμεσα σε εσάς και τον Θεό· εξαιτίας των αμαρτιών σας απέστρεψε το πρόσωπό του από εσάς, ώστε να μη σας ελεήσει.>
Λεπτομέρειες
Ἐν γὰρ ταῖς ἡμέραις τῶν νηστειῶν ὑμῶν εὑρίσκετε τὰ θελήματα ὑμῶν, καὶ πάντας τοὺς ὑποχειρίους ὑπονύσσετε, εἰς κρίσιν καὶ μάχας νηστεύσετε· οὐ ταύτην τὴν νηστείαν ἐξελεξάμην, λέγει Κύριος.» Ἐλέγομεν δὲ τὴν τῆς προφητείας δύναμιν, ὡς ἔνι, διερμηνεύοντες, ὅτι τοῖς τεθεσπισμένοις διὰ τοῦ πανσόφου Μωσέως ἀντανιστάμενοι, καὶ ὀλίγου παντελῶς ἀξιοῦντες λόγου τὸ διαζῇν ὀρθῶς, ἔδρων δὲ τὰ συνήθη, στυγητὸν τῷ Θεῷ καὶ φιλαμαρτήμονα πολιτείας τρόπον ἐπιτηδεύοντες, εἶτα πολέμου περιαγγελθέντος ἔσθ᾽ ὅτε τὸ ἀσιτεῖν ἐσκέπτοντο διὰ γυμνῆς καὶ μόνης νηστείας, ἤγουν ἀσιτείας, ἵλεων καταστήσειν ἐφ᾽ ἑαυτοῖς οἰόμενοι τὸν κριτήν. Εἶτα διεγόγγυζον τῆς ἐλπίδος ἡμαρτηκότες, καὶ δὴ καὶ ἔφασκον· Τί ὅτι ἐνηστεύσαμεν, καὶ οὐκ εἶδες; ἐταπεινώσαμεν τὰς ψυχὰς ἡμῶν, καὶ οὐκ ἔγνως; Ἄθρει δὴ οὖν, ἄθρει τὸν θεσπέσιον προφήτην, ὡς ἐκ πολλῆς ἄγαν φιλοθεΐας ἐπιτιμῶντα αὐτοῖς, καὶ λέγοντα, Μὴ οὐκ ἰσχύει ἡ χεὶρ Κυρίου τοῦ σῶσαι, ἢ ἐβάρυνε τὸ οὖς αὐτοῦ τοῦ μὴ ἐπακοῦσαι; Οὐ γὰρ ἠτόνησε, φησὶν, ἡ πανσθενὴς τοῦ Κυρίου δεξιὰ, ἀλλ᾽ οὐδὲ τὸ οὖς βαρυνθὲν ἔχει καὶ ἀπεστραμμένον, ὥστε μὴ εἰσακοῦσαι.
«Διότι κατά τις ημέρες των νηστειών σας ικανοποιείτε τα θελήματά σας, και καταπιέζετε όλους τους υποτακτικούς σας, για κατακρίσεις και μάχες νηστεύετε· δεν εξέλεξα εγώ τέτοια νηστεία, λέγει ο Κύριος.» Εξηγούσαμε δε το νόημα της προφητείας, ερμηνεύοντάς το όσο ήταν δυνατόν, ότι δηλαδή εναντιώνονταν στα όσα είχαν θεσπιστεί μέσω του πάνσοφου Μωυσή, και θεωρώντας το να ζουν ορθά εντελώς ανάξιο λόγου, έπρατταν τα συνηθισμένα, επιδιώκοντας έναν τρόπο πολιτείας μισητό στον Θεό και φιλαμαρτήμονα, και έπειτα, όταν αναγγελλόταν πόλεμος, κάποιες φορές σκέφτονταν να απέχουν από την τροφή, θεωρώντας ότι με την ψιλή και μόνη νηστεία, δηλαδή την ασιτία, θα καταστήσουν τον Κριτή ευμενή απέναντί τους. Ύστερα, έχοντας διαψευσθεί στις ελπίδες τους, γόγγυζαν και μάλιστα έλεγαν: «Γιατί νηστεύσαμε, και δεν το είδες; Ταπεινώσαμε τις ψυχές μας, και δεν το πρόσεξες;» Πρόσεξε, λοιπόν, πρόσεξε τον θεσπέσιο προφήτη, πώς από την υπερβολικά πολλή του φιλοθεΐα τους επιτιμά, λέγοντας: «Μήπως δεν έχει δύναμη το χέρι του Κυρίου ώστε να σώσει, ή βάρυνε το αυτί του ώστε να μην εισακούσει;» Διότι δεν ατόνησε, λέει, η παντοδύναμη δεξιά του Κυρίου, αλλά ούτε έχει το αυτί βαρύ και αποστραμμένο, ώστε να μην εισακούσει.
Λεπτομέρειες
ἦσαν δὲ πρὸς τοὺς πατέρας ἐπαγγελίαι οὐράνιοι καὶ πνευματικαί· ταῦτα δὴ πάντα εἰ καὶ δι᾽ ἀνθρώπου λελάληται, ἀλλ᾽ οὐκ ἦσαν ἀνθρώπινοι λόγοι, θεὸς δὲ ἦν ὁ διὰ τοῦ προφήτου ταῦτα φθεγγόμενος. διὸ τοῖς πᾶσιν ἐπιλέγεται· 〈τὸ γὰρ στόμα κυρίου ἐλάλησε ταῦτα〉· δύναται δὲ τὰ περὶ 〈γῆς〉 καὶ τῶν ταύτης 〈ἀγαθῶν〉 Ἰουδαϊκώτερόν τις ἐκλαμβάνειν, ἐπεὶ καὶ τὰ λελεγμένα πάντα πρὸς τὸν ἐκ περιτομῆς λαὸν ἀποδέδεικται προσπεφωνημένα. ⌜Ὡς πρὸς τὸν τῶν Ἰουδαίων λαὸν διαστειλάμενος ὁ λόγος ἐν τοῖς πρὸ τούτου τὰ πρακτέα, καὶ τοῖς μὲν τὰ πρακτέα δι᾽ ἔργων ἐπιτελέσασι τὰς πρεπούσας ἐπαγγελίας παραθείς, τοῖς δὲ τὰ ἐναντία ἑλομένοις τὰς καταλλήλους ἀπειλήσας τιμωρίας· διὰ τῶν προκειμένων ἔλεγχον αὐτοῖς προσφέρει ὥς τινα ἐναντία ἑλομένοις τῇ τοῦ θεοῦ βουλῇ, οὗ χάριν καὶ τοῖς κακοῖς περιπεπτώκασι. φησὶν οὖν πρὸς αὐτούς· Οὐκ ἦν ἀδύνατον ἐμοὶ τῷ θεῷ καὶ ἀπολλυμένους ὑμᾶς ἀνακτήσασθαι 〈οὐδ᾽ ἠσθένει〉 ἡ ἐμὴ 〈χεὶρ〉 καὶ ἀναξίους ὄντας ὑμᾶς 〈διασῶσαι〉· καὶ τὸ 〈οὖς〉 δὲ τὸ ἐμὸν τὸ πάντων ἀκουστικὸν οὐχ οὕτως ἦν βαρυήκοον ὡς μὴ δύνασθαι ὑμῶν 〈εἰσακοῦσαι〉 βοώντων.⌝ πλὴν εἰ καὶ τὰ παρ᾽ ἐμοῦ τοιαῦτα 〈ἀλλὰ τὰ ἁμαρτήματα ὑμῶν〉 τυγχάνει ὡς κακῶν σωρὸν ποιεῖσθαι καὶ ‹μεσότοιχον› ἐγείρειν 〈μεταξὺ τοῦ θεοῦ καὶ ὑμῶν〉· τοιούτους δὲ ὄντας σῴζειν οὔτε δίκαιον οὐθ᾽ ὑμῖν συμφέρον ἐστίν.
Οι υποσχέσεις, όμως, προς τους πατέρες ήταν ουράνιες και πνευματικές· όλα αυτά λοιπόν, αν και ειπώθηκαν μέσω ανθρώπου, δεν ήταν ανθρώπινα λόγια, αλλά ο Θεός ήταν αυτός που τα διακήρυσσε μέσω του προφήτη. Γι' αυτό σε όλα αυτά προστίθεται: 〈διότι το στόμα του Κυρίου τα μίλησε αυτά〉· μπορεί βέβαια κανείς να εκλάβει τα σχετικά με τη 〈γη〉 και τα 〈αγαθά〉 της πιο ιουδαϊκά, επειδή έχει αποδειχθεί ότι όλα τα λεγόμενα έχουν απευθυνθεί προς τον λαό της περιτομής. ⌜Καθώς ο λόγος στα προηγούμενα καθόρισε τα πρακτέα προς τον λαό των Ιουδαίων, και σε όσους εκπλήρωσαν με έργα τα πρακτέα παρέθεσε τις πρέπουσες υποσχέσεις, ενώ σε όσους επέλεξαν τα αντίθετα απείλησε με τις κατάλληλες τιμωρίες· μέσα από τα προκείμενα τούς προσφέρει έλεγχο ως ανθρώπους που επέλεξαν τα αντίθετα προς το θέλημα του Θεού, εξαιτίας του οποίου και έχουν περιπέσει στα δεινά. Λέει λοιπόν προς αυτούς: Δεν μου ήταν αδύνατο εμένα τον Θεό να σας ανακτήσω ακόμα και αν χανόσασταν, 〈ούτε ασθένησε〉 το δικό μου 〈χέρι〉 ώστε να σας 〈διασώσει〉, αν και ήσασταν ανάξιοι· αλλά και το 〈αυτί〉 μου, που τα ακούει όλα, δεν ήταν τόσο βαρύκοο ώστε να μην μπορεί να σας 〈εισακούσει〉 όταν βοάτε.⌝ Πλην όμως, ακόμα κι αν τα δικά μου είναι τέτοια, 〈τα αμαρτήματά σας όμως〉 τυγχάνει να δημιουργούν σωρό κακών και να εγείρουν ‹μεσότοιχο› 〈μεταξύ του Θεού και εσάς〉· και εφόσον είστε τέτοιοι, το να σας σώζω δεν είναι ούτε δίκαιο ούτε συμφέρον για εσάς.
Λεπτομέρειες
κατ᾽ ἐμαυτοῦ ὀμνύω, ἦ μὴν ἐξελεύσεται ἐκ τοῦ στόματός μου δικαιοσύνη, οἱ λόγοι μου οὐκ ἀποστραφήσονται, ὅτι ἐμοὶ πᾶν γόνυ κάμψει, καὶ ὀμεῖται πᾶσα γλῶσσα τὸν θεὸν τὸν ἀληθινόν, λέγων, δικαιοσύνη καὶ δόξα πρὸς αὐτὸν ἥξει, καὶ αἰσχυνθήσονται πάντες οἱ διορίζοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ τοῦ κυρίου«. 〈λδʹ. Τοῦ αὐτοῦ〉. »Οὕτω λέγει κύριος, ποῖον τὸ βιβλίον τοῦτο τοῦ ἀποστασίου τῆς μητρὸς ὑμῶν, ἐν ᾧ ἐξαπέστειλα αὐτήν; ἢ τίνι ὑπόχρεῳ πέπρακα ὑμᾶς; ἰδοὺ ταῖς ἁμαρτίαις ὑμῶν ἐπράθηται, καὶ ταῖς ἀνομίαις ὑμῶν ἐξαπέστειλα τὴν μητέρα ὑμῶν· διότι ἦλθον, καὶ οὐκ ἦν ἄνθρωπος· ἐκάλεσα καὶ οὐκ ἦν ὁ ὑπακουσόμενος«, καὶ τὰ ἑξῆς. οἷς ἐπιλέγει· »οἱ πορευόμενοι ἐν σκότει, καὶ οὐκ ἔστιν αὐτοῖς φῶς, πεποίθατε ἐπὶ τῷ ὀνόματι κυρίου, καὶ ἀντιστηρίσασθε ἐπὶ τῷ θεῷ ὑμῶν. ἰδοὺ πάντες ὑμεῖς πῦρ καίετε, κατισχύσατε φλόγα. πορεύεσθε τῷ φωτὶ τοῦ πυρὸς ὑμῶν καὶ τῇ φλογὶ ᾗ ἐξεκαύσατε. δι᾽ ἐμὲ ἐγένετο ταῦτα ὑμῖν, ἐν λύπῃ κοιμηθήσεσθε«, καὶ τὰ ἑξῆς. οἷς ἐπιλέγει· »ἀκούσατέ μου, ἀκούσατέ μου, λαός μου, καὶ οἱ βασιλεῖς πρός με ἐνωτίσασθε, ὅτι νόμος παρ᾽ ἐμοῦ ἐξελεύσεται, καὶ ἡ κρίσις μου εἰς φῶς ἐθνῶν. ἐγγίζει ταχὺ ἡ δικαιοσύνη μου, καὶ ἐξελεύσεται ὡς φῶς τὸ σωτήριόν μου, καὶ ἐπὶ τὸν βραχίονά μου ἔθνη ἐλπιοῦσιν«. 〈〈λεʹ.〉 Ἐκ τοῦ αὐτοῦ〉· »Μὴ οὐχὶ ἰσχύει ἡ χείρ μου τοῦ σῶσαι; ἢ ἐβάρυνεν τὸ οὖς αὐτοῦ τοῦ μὴ ἀκοῦσαι;
Ορκίζομαι στον εαυτό μου ότι από το στόμα μου θα εξέλθει δικαιοσύνη, οι λόγοι μου δεν θα επιστρέψουν άπρακτοι, ότι σε εμένα θα κάμψει κάθε γόνυ, και κάθε γλώσσα θα ορκιστεί στον αληθινό Θεό, λέγοντας: δικαιοσύνη και δόξα θα έλθει προς αυτόν, και θα καταισχυνθούν όλοι όσοι χωρίζουν τους εαυτούς τους από τον Κύριο». 〈34. Του ιδίου〉. «Έτσι λέγει ο Κύριος: Ποιο είναι αυτό το έγγραφο του διαζυγίου της μητέρας σας, με το οποίο την απέπεμψα; Ή σε ποιον δανειστή σας έχω πουλήσει; Ιδού, εξαιτίας των αμαρτιών σας πουληθήκατε, και εξαιτίας των ανομιών σας απέπεμψα τη μητέρα σας· διότι ήλθα, και δεν υπήρχε άνθρωπος· κάλεσα και δεν υπήρχε αυτός που θα υπακούσει», και τα εξής. Στα οποία προσθέτει: «Εσείς που πορεύεστε στο σκοτάδι, και δεν υπάρχει φως για σας, να έχετε πεποίθηση στο όνομα του Κυρίου, και να στηριχθείτε στον Θεό σας. Ιδού, όλοι εσείς ανάβετε φωτιά, ενισχύετε τη φλόγα. Πορευθείτε στο φως της φωτιάς σας και στη φλόγα που ανάψατε. Από εμένα σας συνέβησαν αυτά, μέσα σε λύπη θα κοιμηθείτε», και τα εξής. Στα οποία προσθέτει: «Ακούστε με, ακούστε με, λαέ μου, και οι βασιλείς δώστε προσοχή σε εμένα, διότι νόμος θα εξέλθει από εμένα, και η κρίση μου θα γίνει φως των εθνών. Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη μου, και θα εξέλθει ως φως το σωτήριό μου, και στον βραχίονά μου θα ελπίσουν τα έθνη». 〈〈35.〉 Από τον ίδιο〉: «Μήπως δεν έχει ισχύ το χέρι μου για να σώσει; Ή μήπως βάρυνε το αυτί του ώστε να μην ακούσει;»
Λεπτομέρειες
Κεφ. οηʹ. Ἐξήγησις, τίνος χάριν ὁ θεὸς τὸν Ἰσραὴλ ἀπέστραπται, καὶ ὅτι πονηρὰ μελετῶντες οὐδὲν κέρδος ἐξ αὐτῶν ἀπηνέγκαντο, ἀλλ’ εἰς τὴν τύφλωσιν τῆς ἀγνοίας ἐνέπεσον. Μὴ οὐκ ἰσχύει ἡ χεὶρ κυρίου τοῦ σῶσαι; ἢ ἐβάρυνε τὸ οὖς αὐτοῦ τοῦ μὴ εἰσακοῦσαι; ἀλλὰ τὰ ἁμαρτήματα ὑμῶν διιστῶσιν ἀνὰ μέσον ὑμῶν, καὶ διὰ τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν ἀπέστρεψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀφ’ ὑμῶν τοῦ μὴ ἐλεῆσαι. αἱ γὰρ χεῖρες ὑμῶν μεμολυσμέναι αἵματι, καὶ οἱ δάκτυλοι ὑμῶν ἐν ἁμαρτίαις ... οὐδεὶς λαλεῖ δίκαια, οὐδὲ ἔστι κρίσις ἀληθινή· πεποίθασιν ἐπὶ ματαίοις καὶ λαλοῦσι κενά, ὅτι κύουσι πόνον καὶ τίκτουσιν ἀνομίαν. ὠὰ ἀσπίδων ἔρρηξαν, καὶ ἱστὸν ἀράχνης ὑφαίνουσι, καὶ ὁ μέλλων τῶν ὠῶν αὐτῶν φαγεῖν συντρίψας οὔριον εὗρε καὶ ἐν αὐτῷ βασιλίσκον. ὁ ἱστὸς αὐτῶν οὐκ ἔσται εἰς ἱμάτιον, οὐδὲ μὴ περιβάλωνται ἀπὸ τῶν ἔργων αὐτῶν ... ... καὶ οἱ διαλογισμοὶ αὐτῶν διαλογισμοὶ ἀπὸ φόνων ... καὶ ὁδὸν εἰρήνης οὐκ ἔγνωσαν, καὶ οὐκ ἔστι κρίσις ἐν ταῖς ὁδοῖς αὐτῶν· ... καὶ οὐκ οἴδασιν εἰρήνην. διὰ τοῦτο ἀπέστη ἡ κρίσις ἀπ’ αὐτῶν, καὶ οὐ μὴ καταλάβῃ αὐτοὺς δικαιοσύνη· ὑπομεινάντων αὐτῶν φῶς ἐγένετο αὐτοῖς σκότος ... ψηλαφήσουσιν ὡς τυφλοὶ τοῖχον, καὶ ὡς οὐχ ὑπαρχόντων ὀφθαλμῶν ψηλαφήσουσι, καὶ πεσοῦνται ἐν μεσημβρίᾳ ὡς ἐν μεσονυκτίῳ, ὡς ἀποθνήσκοντες στενάξουσιν, ὡς ἄρκος καὶ ὡς περιστερὰ ἅμα πορεύσονται.
Κεφάλαιο 78. Εξήγηση για ποιον λόγο ο Θεός αποστράφηκε τον Ισραήλ, και ότι, επειδή μελετούσαν πονηρά πράγματα, δεν αποκόμισαν κανένα κέρδος από αυτά, αλλά έπεσαν στην τύφλωση της άγνοιας. Μήπως δεν έχει δύναμη το χέρι του Κυρίου για να σώσει; Ή μήπως βάρυνε το αυτί του ώστε να μην ακούσει; Αλλά τα αμαρτήματά σας μπαίνουν ανάμεσα σε εσάς και τον Θεό, και εξαιτίας των αμαρτιών σας απέστρεψε το πρόσωπό του από εσάς για να μην σας ελεήσει. Διότι τα χέρια σας είναι μολυσμένα με αίμα, και τα δάχτυλά σας με αμαρτίες... κανείς δεν μιλά δίκαια, ούτε υπάρχει αληθινή κρίση· στηρίζονται σε μάταια πράγματα και μιλούν κενά, διότι κυοφορούν πόνο και γεννούν ανομία. Έσπασαν αυγά οχιών και υφαίνουν ιστό αράχνης, και όποιος πρόκειται να φάει από τα αυγά τους, σπάζοντάς τα, τα βρήκε κλούβια και μέσα σε αυτά βρήκε βασιλίσκο. Ο ιστός τους δεν θα γίνει ρούχο, ούτε πρόκειται να ντυθούν από τα έργα τους... ...και οι διαλογισμοί τους είναι διαλογισμοί φόνων... και δρόμο ειρήνης δεν γνώρισαν, και δεν υπάρχει κρίση στους δρόμους τους· ...και δεν γνωρίζουν ειρήνη. Γι' αυτό απομακρύνθηκε η κρίση από αυτούς, και δεν πρόκειται να τους φτάσει η δικαιοσύνη· ενώ περίμεναν φως, τους ήρθε σκοτάδι... θα ψηλαφήσουν τον τοίχο σαν τυφλοί, και θα ψηλαφήσουν σαν να μην έχουν μάτια, και θα πέσουν το μεσημέρι σαν να ήταν μεσάνυχτα, θα στενάξουν σαν ετοιμοθάνατοι, σαν αρκούδα και σαν περιστέρι μαζί θα πορευθούν.
Λεπτομέρειες
Ἐπειδὴ δὲ τὸν Θεὸν πολυέλεον εἶναι φάσκομεν, τίνος χάριν ἐν τοῖς πειρασμοῖς διηνεκῶς κρούοντες καὶ δεόμενοι παρορᾷ τὴν δέησιν; Γέγραπται· Οὐ μικρὰ ἡ χεὶρ Κυρίου τοῦ ἐξελέσθαι, οὐδὲ βαρυήκοός ἐστι τοῦ εἰσακοῦσαι, ἀλλ’ αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διεχώρισαν ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ, καὶ αἱ ἀνομίαι ὑμῶν ἀπέστρεψαν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ τοῦ μὴ εἰσακούειν.
Επειδή όμως ισχυριζόμαστε ότι ο Θεός είναι πολυέλεος, για ποιο λόγο στους πειρασμούς, ενώ διαρκώς κρούουμε και δεόμαστε, Εκείνος παραβλέπει τη δέησή μας; Έχει γραφεί: Δεν είναι μικρό το χέρι του Κυρίου για να σώσει, ούτε είναι βαρύκοος για να εισακούσει, αλλά οι αμαρτίες σας σας χώρισαν από τον Θεό, και οι ανομίες σας έκαναν να αποστρέψει το πρόσωπό Του ώστε να μην εισακούει.
Λεπτομέρειες
Ἐπειδὴ δὲ τὸν Θεὸν πολυέλεον εἶναι φάσκομεν, τίνος ἕνεκεν ἐν τοῖς πειρασμοῖς κρούοντες διηνεκῶς καὶ δεόμενοι, οὐκ εἰσακουόμεθα, ἀλλὰ τὴν ἡμῶν δέησιν παρορᾷ; Ἢ πάντως διδασκόμεθα τοῦτο παρὰ τοῦ Προφήτου λέγοντος, «οὐ μικρὰ ἡ χεὶρ Κυρίου τοῦ ἐξελέσθαι, οὐδὲ βαρήκοός ἐστι τοῦ ἀκοῦσαι, ἀλλ’ αἱ ἁμαρτίαι ἡμῶν διεχώρισαν ἡμᾶς ἀπ’ αὐτοῦ καὶ αἱ ἀνομίαι ἡμῶν ἀπέστρεψαν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, τοῦ μὴ εἰσακούειν»;
Επειδή δε ισχυριζόμαστε ότι ο Θεός είναι πολυέλεος, για ποιον λόγο, ενώ στους πειρασμούς κρούουμε διαρκώς και δεόμαστε, δεν εισακουόμαστε, αλλά παραβλέπει τη δέησή μας; Ή μήπως διδασκόμαστε απολύτως αυτό από τον Προφήτη που λέει, «δεν είναι μικρό το χέρι του Κυρίου για να σώσει, ούτε είναι βαρύκοος για να ακούσει, αλλά οι αμαρτίες μας μας χώρισαν από Αυτόν, και οι ανομίες μας έκαναν να αποστρέψει το πρόσωπό Του, ώστε να μην εισακούσει»;
Λεπτομέρειες
Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπ᾽ ἐμοῦ, καὶ ὁμοιωθήσομαι τοῖς καταβαίνουσιν εἰς λάκκον. Ἕτερος, Μὴ κρύψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπ᾽ ἐμοῦ. Καὶ πόθεν ἡ ἀποστροφὴ γίνεται; Αὐτὸς ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Ἡσαΐου λέγει· Μὴ οὐκ ἰσχύει ἡ χείρ μου; Ἀλλ᾽ αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διιστῶσιν ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ ὑμῶν. Ὅταν οὖν τι πράξωμεν πονηρὸν, ἀποστρέφεται.
Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα, για να μην ομοιωθώ με αυτούς που κατεβαίνουν στον λάκκο. Άλλος αναφέρει: Μην κρύψεις το πρόσωπό σου από εμένα. Και από πού προέρχεται η αποστροφή; Ο ίδιος ο Θεός λέει μέσω του Ησαΐα: Μήπως δεν είναι ισχυρό το χέρι μου; Αλλά οι αμαρτίες σας δημιουργούν διαχωρισμό ανάμεσα σε εμένα και σε εσάς. Όταν, λοιπόν, πράξουμε κάτι πονηρό, Εκείνος αποστρέφεται.
Λεπτομέρειες
Σῶσον ἡμᾶς, Κύριε, ἐκ τῶν δυσχερῶν τοῦ κόσμου τούτου, κατὰ τὴν χρηστότητά σου, ἵνα ἐν καθαρᾷ συνειδήσει τὸ πέλαγος τοῦ βίου διαπεράσαντες, ἄμεμπτοι καὶ ἀκέραιοι τῷ φοβερῷ βήματί σου παραστάντες, ἀξιωθῶμεν τῆς αἰωνίου ζωῆς.” μʹ. Ταῦτα πάντα ἀκούσας ὁ Ἀδελφὸς καὶ σφόδρα κατανυγείς, μετὰ δακρύων εἶπε τῷ Γέροντι ὡς· “ἐξ ὧν θεωρῶ, Πάτερ, οὐχ ὑπολείπεταί μοι ἐλπὶς σωτηρίας. Αἱ γὰρ ”ἀνομίαι μου ὑπερῇραν τὴν κεφαλήν μου·” ἀλλὰ παρακαλῶ εἰπεῖν μοι τί ὤφειλον ποιῆσαι.” Καὶ ὁ Γέρων ἀποκριθεὶς εἶπε· “Τὸ σωθῆναι, ”παρὰ” μὲν “ἀνθρώποις ἀδύνατον· παρὰ δὲ” τῷ Θεῷ, πάντα δυνατά, ὡς αὐτὸς ἔφη ὁ Κύριος. “Προφθάσομεν οὖν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἐν ἐξομολογήσει, προσκυνήσωμεν καὶ προσπέσωμεν, καὶ κλαύσωμεν ἐναντίον Κυρίου τοῦ ποιήσαντος ἡμᾶς, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ Θεὸς ἡμῶν·” καὶ ἀκούωμεν αὐτοῦ λέγοντος διὰ τῆς Ἡσαΐου φωνῆς, ὅτι “ὅταν ἀποστραφῇς καὶ στενάξῃς, τότε σωθήσῃ.” Καὶ πάλιν· “Μὴ οὐκ ἰσχύει ἡ χεὶρ Κυρίου τοῦ σῶσαι; ἢ ἐβάρυνε τὸ οὖς αὐτοῦ τὸ μὴ εἰσακούσασθαι;
«Σώσε μας, Κύριε, από τις δυσχέρειες αυτού του κόσμου, σύμφωνα με την αγαθότητά σου, ώστε, αφού διαπλεύσουμε το πέλαγος του βίου με καθαρή συνείδηση και παρασταθούμε άμεμπτοι και ακέραιοι στο φοβερό σου βήμα, να αξιωθούμε την αιώνια ζωή.» μʹ. Αφού άκουσε όλα αυτά ο αδελφός και κατανύχθηκε βαθύτατα, είπε με δάκρυα στον Γέροντα: «Από αυτά που βλέπω, Πάτερ, δεν μου απομένει ελπίδα σωτηρίας. Διότι "οι ανομίες μου ξεπέρασαν το κεφάλι μου"· αλλά σε παρακαλώ να μου πεις τι όφειλα να κάνω.» Και ο Γέροντας αποκρίθηκε και είπε: «Το να σωθεί κανείς, "για τους ανθρώπους βέβαια είναι αδύνατο, αλλά για τον Θεό όλα είναι δυνατά", όπως ακριβώς είπε ο ίδιος ο Κύριος. "Ας προφθάσουμε, λοιπόν, το πρόσωπό του με εξομολόγηση, ας τον προσκυνήσουμε και ας πέσουμε ενώπιόν του, και ας κλάψουμε μπροστά στον Κύριο που μας δημιούργησε, διότι αυτός είναι ο Θεός μας"· και ας τον ακούσουμε να λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα, ότι "όταν επιστρέψεις και στενάξεις, τότε θα σωθείς". Και πάλι: "Μήπως δεν έχει τη δύναμη το χέρι του Κυρίου να σώσει; Ή μήπως βάρυνε το αυτί του ώστε να μην μπορεί να εισακούσει;"»
Λεπτομέρειες
Ἀλλ’ αὕτη μὲν τῆς θεωρίας ἡ ἐπιβολὴ πρὸς μὲν τὰ παρατεθέντα ῥητά, καὶ εἴ τι τούτοις ἐνάμιλλον, τὸ ἡρμοσμένον καὶ κατάλληλον ἐπιδείκνυται τοῦ νοήματος, οὐ μήν γε τὴν αὐτὴν ἀποδίδωσι χρείαν καὶ τὴν ἐξ ἀρχῆς ὑπόθεσιν εὐμαρίσασθαι· τά τε γὰρ τοῦ λόγου προηγούμενα καὶ ἡ ἄλλη τῶν ῥημάτων διασκευὴ πρὸς ἑτέραν μᾶλλον προτρέπεται διάνοιαν ἀπευθύνεσθαι. τί οὖν δεῖ λέγειν; ἢ τὸ ‘σὺ ὠργίσθης καὶ ἡμεῖς ἡμάρτομεν’ οὐχὶ τοῦτό φησιν ὡς ‘τῆς σῆς ὀργῆς προελθούσης ἡ ἁμαρτία ἡμῶν ἐκυρίευσεν’· τοῦτο γὰρ οὐδὲ τὴν θείαν εἴη δικαιοκρισίαν διασῴζοντος οὐδ’ αἴτιον εἰσάγει τὸν ἄνθρωπον οὐδ’ ἐν οἷς ἀπὸ γνώμης πονηρεύεται, ἀλλὰ τὸν πάσης κακίας ἀναίτιον, τοῦτον καταβιβάζει τῇ βλασφημίᾳ πρὸς τὸ ὑπαίτιον, καὶ δὴ καὶ τὸ αὐτεξούσιον παρὰ τὴν ἐξ ἀρχῆς πλάσιν καὶ δωρεὰν εἰς τὸ δοῦλον καὶ ὑπεξούσιον μεταπλάττοντα. εἰ γὰρ διότι ὠργίσθη ἡμάρτομεν, ἡ ὀργὴ τὴν ἁμαρτίαν ἔτεκεν· ὀργῆς δ’ ἀμάχου συνωθούσης εἰς παράπτωμα τίς ἀντιστήσεται; διόπερ εἰς τοῦτο μὲν διαλογισμῶν τὰς ἱερὰς φωνὰς ἀπενεγκεῖν οὐδεμία παρείσδυσις, μάλιστα πολλῶν ἄλλων διδαγμάτων καὶ πανταχοῦ τῆς ἱερᾶς γραφῆς, καὶ δὴ καὶ ἐν αὐτῷ τῷ προφήτῃ, τἀναντία καὶ μαρτυρομένων καὶ κρατυνόντων. ‘μὴ’ γάρ φησιν ‘ἐβάρυνεν κύριος τὸ οὖς αὐτοῦ τοῦ μὴ εἰσακοῦσαι;
Αλλά αυτή η κατεύθυνση της θεωρίας ως προς τα παρατιθέμενα χωρία, και αν υπάρχει κάτι παρόμοιο με αυτά, επιδεικνύει το αρμονικό και κατάλληλο του νοήματος, δεν προσφέρει όμως την ίδια χρησιμότητα για να διευκολύνει την αρχική υπόθεση· διότι και τα προηγούμενα του λόγου και η υπόλοιπη διάταξη των λέξεων προτρέπουν μάλλον να κατευθυνθούμε προς άλλη έννοια. Τι πρέπει λοιπόν να πούμε; Ότι το «εσύ οργίστηκες και εμείς αμαρτήσαμε» δεν λέει αυτό, ότι δηλαδή «επειδή προηγήθηκε η δική σου οργή, μας κυρίευσε η αμαρτία»· διότι αυτό ούτε τη θεία δίκαιη κρίση θα διασώζε ούτε τον άνθρωπο θα παρουσίαζε ως αίτιο, ούτε σε εκείνα στα οποία με τη θέλησή του πράττει το κακό, αλλά αυτόν που είναι αναίτιος κάθε κακίας, αυτόν τον υποβιβάζει με τη βλασφημία στο να είναι υπαίτιος, και μάλιστα μεταπλάθοντας το αυτεξούσιο, αντίθετα προς την αρχική πλάση και δωρεά, σε κάτι δουλικό και υποταγμένο. Διότι, αν αμαρτήσαμε επειδή αυτός οργίστηκε, η οργή γέννησε την αμαρτία· και σε μια ακαταμάχητη οργή που ωθεί σε παράπτωμα ποιος θα αντισταθεί; Γι' αυτόν τον λόγο, δεν υπάρχει κανένα περιθώριο να οδηγήσουμε τις ιερές φωνές σε τέτοιου είδους συλλογισμούς, ιδιαίτερα όταν πολλά άλλα διδάγματα και παντού στην Αγία Γραφή, και μάλιστα στον ίδιο τον προφήτη, μαρτυρούν και επικυρώνουν τα αντίθετα. Διότι λέει: «Μήπως βάρυνε ο Κύριος το αυτί του για να μην εισακούσει;»
Λεπτομέρειες