Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 59:13

«Διότι θα πορευθούν, λέει, σαν την αρκούδα και το περιστέρι», δηλαδή θα διαβιώσουν με αγριότητα νου, στην οποία έχει συζευχθεί η ασυνεσία. Της μεν αγριότητας εικόνα, ήτοι παράδειγμα, είναι η αρκούδα, της δε αφέλειας και ασυνεσίας το περιστέρι. Έχει λεχθεί, εξάλλου, για τον Ισραήλ μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Και ήταν ο Εφραίμ σαν ανόητο περιστέρι, χωρίς καρδιά»· και θα διαπιστώσουμε ότι οι Ιουδαίοι είναι πράγματι, κατά μία έννοια, άγριοι και μωροί. Διότι δεν υπάρχει σε αυτούς η σύνεση και η πραότητα που προέρχεται από τον Χριστό· διότι αρνήθηκαν αυτόν που είναι χορηγός σοφίας και σύνεσης, και ο οποίος καθιστά ήμερους και πράους όσους τον αγαπούν. Γι' αυτό ο προφήτης Ιερεμίας είπε γι' αυτούς άλλοτε μεν, ότι «Μωράνθηκε κάθε άνθρωπος από τη γνώση», άλλοτε δε πάλι, «Δεν υπάρχει καμία σοφία σε αυτούς, επειδή αποδοκίμασαν τον λόγο του Κυρίου.» <Περιμέναμε κρίση, και δεν υπάρχει σωτηρία, έχει απομακρυνθεί πολύ από εμάς· διότι πολλή είναι η ανομία μας ενώπιόν σου, και οι αμαρτίες μας στάθηκαν εναντίον μας· διότι οι ανομίες μας βρίσκονται μέσα μας, και γνωρίσαμε τα αδικήματά μας. Ασεβήσαμε και ψευσθήκαμε, και αποστατήσαμε από το να ακολουθούμε τον Θεό μας. Μιλήσαμε άδικα και απειθήσαμε· κυοφορήσαμε και μελετήσαμε από την καρδιά μας λόγια άδικα, και απωθήσαμε προς τα πίσω την κρίση, και η δικαιοσύνη βρίσκεται πολύ μακριά.> Πάντοτε είναι φιλαλήθης ο λόγος των αγίων προφητών.

Με άκρα λοιπόν οικονομία, για να μη νομίσει κανείς ότι η αλήθεια ψεύδεται, τους παρουσιάζει να μετανοούν και, αναλαμβάνοντας το πρόσωπό τους, σχεδόν τους παρουσιάζει στον Θεό να λένε: «Περιμέναμε κρίση, και δεν υπάρχει». Ως κρίση δε εννοούν τη δικαιοσύνη, προφανώς αυτήν που προέρχεται μέσω του Χριστού, την οποία περίμεναν μεν να λάβουν, αλλά δεν βρίσκεται σε αυτούς, και έχουν γίνει σκληροί και απειθείς. Γι' αυτό λέει: «Η σωτηρία βρίσκεται μακριά από εμάς. Διότι είναι πολλή η ανομία μας ενώπιόν σου, και οι αμαρτίες μας βρίσκονται μέσα μας». Επειδή δηλαδή εξέπεσαν εντελώς από Εκείνον που δικαιώνει μέσω της πίστης, βρέθηκαν μακριά και από τη δική Του σωτηρία, μη έχοντας αποβάλει τους μολυσμούς της αμαρτίας, μη έχοντας εξαλείψει τα εγκλήματα της ανομίας, αλλά έχοντας τον ρύπο που προέρχεται από αυτά σαν να έχει συγχωνευτεί μέσα τους. Γι' αυτό τον λόγο τους απευθυνόταν ο Χριστός λέγοντας: «Αλήθεια σας λέω, ότι αν δεν πιστέψετε πως εγώ είμαι, θα πεθάνετε μέσα στις αμαρτίες σας». Επομένως, επειδή ακριβώς δεν πίστεψαν, πέθαναν μέσα στις αμαρτίες τους· και επειδή με πολλούς τρόπους ασέβησαν κατά του Χριστού, προβαίνουν σε εξομολόγηση και αυτών ακριβώς των πράξεων. Λένε, δηλαδή: «Γνωρίσαμε τα αδικήματά μας, ασεβήσαμε, είπαμε ψέματα και αποστατήσαμε εγκαταλείποντας τον Θεό μας».

Διότι ασέβησαν σε αφόρητο βαθμό καταψευδόμενοι τη δόξα του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού, και απομακρυνόμενοι από την επιθυμία να τον ακολουθήσουν. Ομολογούν δε ότι «Μιλήσαμε άδικα, και απειθήσαμε, κυοφορήσαμε, και μελετήσαμε από την καρδιά μας λόγια άδικα». Διότι άδικα μίλησαν εναντίον του Χριστού· άλλοτε μεν διασύροντας τη δόξα του, και διαβάλλοντας τα θεία σημεία, έλεγαν ότι με τη δύναμη του Βεελζεβούλ, του άρχοντα των δαιμονίων, εκβάλλει τα δαιμόνια, και άλλοτε γεννώντας από τη δική τους καρδιά λόγια άδικα· διότι τον κατηγόρησαν, τολμώντας να τον ονομάσουν Σαμαρείτη και δαιμονισμένο, φαγά και οινοπότη, και τον συκοφάντησαν και μπροστά στον Πιλάτο λέγοντας ότι «Ξεσηκώνει τα πλήθη, και εμποδίζει να δίνουν φόρους στον Καίσαρα». Γι' αυτό λένε ότι «Απομακρυνθήκαμε από τον Θεό μας, μιλήσαμε άδικα, και απειθήσαμε· κυοφορήσαμε, και μελετήσαμε από την καρδιά μας λόγια αδικίας, και απωθήσαμε πίσω την κρίση, και η δικαιοσύνη απομακρύνθηκε μακριά», δηλαδή ρίξαμε πίσω τη δικαιοσύνη, και σαν να της γυρίσαμε την πλάτη, αποστρεφόμενοι αυτήν. Γι' αυτό απομακρύνθηκε πολύ από εμάς. Αυτές λοιπόν είναι φωνές ανθρώπων που μετανοούν, και ζητούν να ελεηθούν από τον Χριστό. Διότι η μετάνοια είναι σωτήριο πράγμα, όπως και το να κάνει κανείς ξεκάθαρα την ομολογία των αμαρτημάτων του. Επειδή έχει γραφτεί: «Πες εσύ πρώτος τις ανομίες σου, για να δικαιωθείς».

Ποια είναι όμως όλα αυτά, για τα οποία κατηγόρησαν τους εαυτούς τους, θα μας το διδάξουν πάλι λέγοντας: «ασεβήσαμε και ψευσθήκαμε», σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: «αναγνωρίσαμε», λέει, «ότι αδικούμε και ψευδόμαστε κατά του Κυρίου», και σύμφωνα με τον Ακύλα: «και αρνηθήκαμε εν Κυρίω», καθώς ο λόγος παρουσιάζει με σαφήνεια την άρνησή τους, αλλά «και απομακρυνθήκαμε», λέει, «από τον Θεό μας· μιλήσαμε με συκοφαντία». Βλέπεις ότι πουθενά δεν τους κατηγορεί για ειδωλολατρία, αλλά για «συκοφαντίες» και «ψευδείς λόγους» και για τα παρόμοια με αυτά. «Και απειθήσαμε», λέει, και «κυοφορήσαμε και μελετήσαμε από την καρδιά μας λόγους άδικους», σύμφωνα δε με τον Ακύλα: «το να λαλούν», λέει, «συκοφαντία και αποστασία, συνέλαβαν και πρόφεραν από την καρδιά τους ρήματα ψεύδους», και σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «το να λαλούν συκοφαντία και παρέκκλιση, το να κυοφορούν και να μελετούν από την καρδιά τους λόγους ψευδείς».

Περιμέναμε δικαιοσύνη, και δεν υπάρχει σωτηρία, απομακρύνθηκε πολύ από εμάς. ... και αναγνωρίσαμε τα αδικήματά μας, ασεβήσαμε και ψευσθήκαμε, και αποστατήσαμε εγκαταλείποντας τον Θεό μας. Μιλήσαμε άδικα και απειθήσαμε, κυοφορήσαμε και μελετήσαμε από την καρδιά μας λόγια άδικα, και στρέψαμε πίσω την κρίση, και η δικαιοσύνη απομακρύνθηκε πολύ από εμάς, διότι χάθηκε στους δρόμους τους η αλήθεια ... και η αλήθεια έχει απομακρυνθεί, και μετέβαλαν τη διάνοιά τους ώστε να μην κατανοούν. Και το είδε ο Κύριος, και δεν του άρεσε που δεν υπήρχε δικαιοσύνη. Και είδε, και δεν υπήρχε κανένας άνδρας, και παρατήρησε, και δεν υπήρχε κανείς για να βοηθήσει, και αμύνθηκε εναντίον τους με τον βραχίονά του και στηρίχθηκε στην ελεημοσύνη του. ... και φόρεσε περικεφαλαία σωτηρίας στο κεφάλι του, και περιβλήθηκε ιμάτιο εκδίκησης και πανωφόρι για να ανταποδώσει με ντροπή στους εχθρούς. Και θα φοβηθούν από τη δύση το όνομα του Κυρίου και από την ανατολή του ηλίου το ένδοξο όνομά του. Διότι η οργή από τον Κύριο θα έρθει σαν βίαιος ποταμός, θα έρθει με θυμό.

Εάν, λοιπόν, βλέπουμε παντού τον Ισραήλ να χωρίζεται σε δύο μερίδες - διότι άλλοι από αυτούς κατασκευάζουν το μοσχάρι εγκαταλείποντας τον Θεό, ενώ άλλοι τιμωρούν αυτή την αυθάδεια με φόνο και θάνατο, υπηρετώντας την απόφαση του Μωυσή, ή μάλλον τη δικαιοκρισία του Θεού· και άλλοι ιερουργούν στον Θεό, ενώ για άλλους τα χάσματα της γης γίνονται αυτοσχέδιος τάφος· και άλλους τους κατατρώγουν θεόσταλτες φλόγες για να επιβάλουν την τιμωρία του γογγυσμού τους, ενώ άλλοι, καταφεύγοντας στο έλεος και την ευγνωμοσύνη, γίνονται θεατές και μάρτυρες του παράδοξου θεάματος· και των μεν τα σώματα πέφτουν στην έρημο, και κρίνονται ανάξιοι της γης της επαγγελίας, ενώ οι άλλοι δεν στερούνται τις υποσχέσεις, και άλλα αναρίθμητα παρόμοια - έτσι λοιπόν, εφόσον η ισραηλιτική φυλή διαιρείται σε δύο μερίδες, την ευγνώμονα και την αγνώμονα, τίποτα δεν εμποδίζει να λέμε ότι οι σκέψεις και οι ομολογίες των ευγνωμόνων είναι το «πολλή η ανομία μας ενώπιόν σου και οι αμαρτίες μας στάθηκαν εναντίον μας» και το ότι «οι ανομίες μας βρίσκονται μέσα μας και τα αδικήματά μας τα γνωρίσαμε, ασεβήσαμε και ψευσθήκαμε και αποστατήσαμε από τον Θεό μας», και όσα άλλα ανήκουν στην ίδια εξομολόγηση και κατάνυξη. Αντιθέτως, των γογγυστών και των αχάριστων και των αγνωμόνων δυσφημίες είναι το «ιδού οργίστηκες και εμείς αμαρτήσαμε», και, αν θέλεις, και το «γιατί μας πλάνησες από την οδό σου και σκλήρυνες τις καρδιές μας ώστε να μη σε φοβόμαστε;»