Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 59:16

Είπε δε και ο θεσπέσιος Μελωδός: «Είπα, θα εξομολογηθώ στον Κύριο την ανομία μου εναντίον του εαυτού μου, και εσύ συγχώρεσες την ασέβεια της καρδιάς μου.» <Διότι εξαντλήθηκε η αλήθεια στους δρόμους τους, και δεν μπόρεσαν να βαδίσουν στην ευθεία. Και η αλήθεια αφαιρέθηκε, και μετέβαλαν τη διάνοιά τους, ώστε να μην κατανοούν, και είδε ο Κύριος, και δεν του άρεσε που δεν υπήρχε κρίση. Και είδε ότι δεν υπήρχε άνδρας, και παρατήρησε ότι δεν υπήρχε κανείς για να βοηθήσει. Και τους απέκρουσε με τον βραχίονά του, και με την ελεημοσύνη στην οποία στηρίχθηκε, και ενδύθηκε τη δικαιοσύνη σαν θώρακα, και έθεσε περικεφαλαία σωτηρίου στο κεφάλι του. Και περιβλήθηκε ιμάτιο εκδικήσεως, και πανωφόρι, σαν έτοιμος να ανταποδώσει ανταπόδοση, όνειδος στους εχθρούς. Και θα φοβηθούν αυτοί από τη δύση το όνομα του Κυρίου, και εκείνοι από την ανατολή το ένδοξο όνομα. Διότι θα έρθει σαν βίαιος ποταμός η οργή του Κυρίου, θα έρθει με θυμό.> Αφού υπενθύμισε ο προφήτης αυτά που θα πουν κατά τον καιρό της κλήσης τους οι εκ του Ισραήλ, ζητώντας από τον Θεό και Πατέρα τη χάρη της σωτηρίας δια του Χριστού, μεταφέρει πάλι τον λόγο στο δικό του πρόσωπο, και κατηγορεί τους εκ του Ισραήλ, ή μάλλον συμφωνεί ότι έχουν γίνει πονηροί, και αποστάτες, και εχθροί της αλήθειας. Διαβεβαιώνει δε λέγοντας ότι εξαντλήθηκε η αλήθεια στους δρόμους τους, δηλαδή σχεδόν έχει δαπανηθεί και έχει παντελώς χαθεί.

Διότι δεν υπήρχε καθόλου στα έργα τους αλήθεια, δηλαδή ο νόμος της αλήθειας. Γι' αυτόν τον λόγο δεν μπορούσαν να πορευθούν με ευθύτητα. Διότι εκείνοι που είχαν ολισθήσει εντελώς από το να γνωρίζουν πώς να πολιτεύονται σύμφωνα με τον νόμο και σύμφωνα με όσα εγκρίνει η αλήθεια -και αλήθεια έχει ονομαστεί παντού ο νόμος του Θεού-, πώς θα μπορούσαν να κατευθυνθούν ευθέως προς το πρέπον; Ή πώς ήταν δυνατόν να μην έχουν δρόμους στρεβλούς και διεστραμμένους; Προσθέτοντας δε και λέγοντας ότι «Η αλήθεια έχει αφαιρεθεί, και έχουν αποστρέψει τη διάνοιά τους από την κατανόηση», αποδεικνύει ότι παντελώς έχει αποχωρήσει από αυτούς η αλήθεια, και έχουν απομακρυνθεί ολοκληρωτικά από την ικανότητα να κατανοούν όσα συντελούν στη σωτηρία. Αυτά, λέει, είδε ο Κύριος, και δεν του άρεσαν. Διότι δεν υπήρχε σε αυτούς κρίση, δηλαδή δικαιοκρισία, και νόμος. Έπειτα: «Είδε», λέει, «και δεν υπήρχε άνθρωπος, παρατήρησε και δεν υπήρχε κανείς να βοηθήσει». Επειδή δηλαδή είναι φιλεύσπλαγχνος, ως Θεός συγχωρεί, ορισμένες φορές, τα εγκλήματα ακόμη και σε ολόκληρη πόλη, για έναν και μόνο δίκαιο που θα βρεθεί σε αυτήν. Και γι' αυτό είπε μέσω της φωνής του Ιερεμία: «Τρέξτε στους δρόμους της Ιερουσαλήμ, και ψάξτε στις πλατείες της, και δείτε αν θα βρείτε άνθρωπο, εάν υπάρχει κάποιος που να εφαρμόζει την πίστη και να αγαπά το έλεος, και θα γίνω ίλεως απέναντί της, λέει ο Κύριος». Υποσχέθηκε δε και στα Σόδομα να τους απαλλάξει από την τιμωρία της φωτιάς, αν είχαν ανάμεσά τους πέντε δικαίους, δηλαδή έναν δίκαιο σε κάθε πόλη.

Παρατήρησε λοιπόν, λέγει, και δεν υπήρχε άνδρας, δεν υπήρχε κανείς για να βοηθήσει.

Διότι ο δίκαιος, αφού κατεύνασε τον θείο θυμό, και αρκώντας μόνος στο να μπορεί να καταπραΰνει τον Θεό, προστατεύει οπωσδήποτε εκείνους υπέρ των οποίων προσφέρει τις ικεσίες του. Επειδή όμως δεν υπήρχε κανένας τέτοιος, τους εκδικήθηκε, λέγει, με τον βραχίονά του, δηλαδή με τη δύναμή του, αλλά στηρίχθηκε και στην ελεημοσύνη του· διότι δεν εξολόθρευσε σύρριζα τον Ισραήλ, αλλά έσωσε ένα υπόλειμμα επειδή είναι φιλάνθρωπος, και τήρησε αψευδή την υπόσχεσή του προς τους αγίους πατέρες τους. Έπειτα λέγει ο προφήτης, ότι ενδύθηκε μεν θώρακα, φόρεσε δε περικεφαλαία και ιμάτιο εκδίκησης, για να ανταποδώσει όνειδος στους εχθρούς. Σχεδόν δηλαδή περιέγραψε τον Θεό των όλων να γίνεται εναντίον τους σαν κάποιος πολέμαρχος, εξοπλισμένος με πανοπλία και γνωρίζοντας καλά την πολεμική τακτική. Και μέσω αυτών δείχνει την έφοδο της οργής του εναντίον τους· διότι αντιτάχθηκε σε αυτούς ο παντοδύναμος, προς τον οποίο δικαίως έχει ειπωθεί: «Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος θα μπορέσει να σου αντισταθεί εξαιτίας της οργής σου;» Και όταν επιβλήθηκαν οι τιμωρίες στους Ιουδαίους, Θα φοβηθούν από δυσμάς και ανατολάς το ένδοξο όνομα. Διότι θα έρθει, θα έρθει, λέγει, η οργή εναντίον όσων απείθησαν, σαν βιαιότατος ποταμός που τα παρασύρει όλα, και έχει ακαταμάχητη την ορμή των υδάτων του. <Και θα έρθει ένεκα της Σιών ο λυτρωτής, και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ, και αυτή θα είναι σε αυτούς η διαθήκη από εμένα, λέγει ο Κύριος.>

«Το Πνεύμα μου είναι επάνω σου, και τα ρήματα, τα οποία έδωσα στο στόμα μου, δεν θα εκλείψουν από το στόμα του σπέρματός σου. Διότι το είπε ο Κύριος από τώρα και εις τον αιώνα». Όπως ακριβώς στα προηγούμενα έκανε σαφή και σύντομη μνεία της οργής που επρόκειτο να έλθει επί των Ιουδαίων, επειδή σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής και συμπεριφέρθηκαν με ανόσια ύβρη απέναντι στον Σωτήρα και Λυτρωτή των όλων· έπειτα προανήγγειλε την ελεημοσύνη και τη φιλανθρωπία που επρόκειτο να τους δοθεί σε ύστερους καιρούς· διότι είπε: «Και τους ανταπέδωσε με τον βραχίονά του, και με την ελεημοσύνη στηρίχθηκε»· έτσι και εδώ, αφού ανέφερε ότι ο θυμός του Κυρίου θα καταβεί εναντίον τους σαν αφόρητος και βιαιότατος χείμαρρος, κάνει λόγο και για την ευλογία που πρόκειται να τους δοθεί κατά τους έσχατους καιρούς του αιώνος. Διότι θα έλθει χάριν της Σιών ο λυτρωτής.

Στη συνέχεια αναφέρεται: 〈και απομακρύναμε προς τα πίσω την κρίση〉· διότι δεν μας εγκατέλειψε αυτή, λέει, αλλά εμείς την 〈απομακρύναμε, και η δικαιοσύνη απομακρύνθηκε πολύ, επειδή χάθηκε η αλήθεια στους δρόμους τους, και δεν μπορούσαν να βαδίσουν στην ευθεία οδό〉, σύμφωνα δε με τον Σύμμαχο: 〈διότι εξασθένησε η αλήθεια στην πλατεία, και η ευθύτητα δεν μπορούσε να έλθει, και η αλήθεια εξέλιπε〉. Παρατήρησε δε πώς πολλές φορές σε αυτά τους κατηγορεί για την άρνηση της 〈αλήθειας〉 και ελέγχει τους 〈ψευδείς〉 λογισμούς που έχουν εφεύρει. Στα οποία προσθέτει στη συνέχεια: 〈και είδε ο Κύριος, και δεν του άρεσε που δεν υπήρχε κρίση, και είδε και δεν υπήρχε άνδρας〉. Και παραπάνω αναφερόταν: «διότι ήλθα και δεν υπήρχε άνθρωπος, κάλεσα και δεν υπήρχε αυτός που να υπακούει»· αλλά και εδώ 〈και είδε, λέει, και δεν υπήρχε άνδρας, 〈και〉 παρατήρησε και δεν υπήρχε συμπαραστάτης, και αμύνθηκε υπέρ αυτών με τον βραχίονά του και στηρίχθηκε στην ελεημοσύνη του, 〈ή〉 και στη δικαιοσύνη〉, σύμφωνα με τους άλλους μεταφραστές, 〈στηρίχθηκε. Και έθεσε περικεφαλαία σωτηρίου στο κεφάλι του και φόρεσε τη δικαιοσύνη ως θώρακα και περιβλήθηκε ιμάτιο εκδικήσεως και το περιβόλαιο, για να ανταποδώσει, ως ανταπόδοση, όνειδος στους εχθρούς〉.