Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 59:19

Είπε δε και ο θεσπέσιος Μελωδός: «Είπα, θα εξομολογηθώ στον Κύριο την ανομία μου εναντίον του εαυτού μου, και εσύ συγχώρεσες την ασέβεια της καρδιάς μου.» <Διότι εξαντλήθηκε η αλήθεια στους δρόμους τους, και δεν μπόρεσαν να βαδίσουν στην ευθεία. Και η αλήθεια αφαιρέθηκε, και μετέβαλαν τη διάνοιά τους, ώστε να μην κατανοούν, και είδε ο Κύριος, και δεν του άρεσε που δεν υπήρχε κρίση. Και είδε ότι δεν υπήρχε άνδρας, και παρατήρησε ότι δεν υπήρχε κανείς για να βοηθήσει. Και τους απέκρουσε με τον βραχίονά του, και με την ελεημοσύνη στην οποία στηρίχθηκε, και ενδύθηκε τη δικαιοσύνη σαν θώρακα, και έθεσε περικεφαλαία σωτηρίου στο κεφάλι του. Και περιβλήθηκε ιμάτιο εκδικήσεως, και πανωφόρι, σαν έτοιμος να ανταποδώσει ανταπόδοση, όνειδος στους εχθρούς. Και θα φοβηθούν αυτοί από τη δύση το όνομα του Κυρίου, και εκείνοι από την ανατολή το ένδοξο όνομα. Διότι θα έρθει σαν βίαιος ποταμός η οργή του Κυρίου, θα έρθει με θυμό.> Αφού υπενθύμισε ο προφήτης αυτά που θα πουν κατά τον καιρό της κλήσης τους οι εκ του Ισραήλ, ζητώντας από τον Θεό και Πατέρα τη χάρη της σωτηρίας δια του Χριστού, μεταφέρει πάλι τον λόγο στο δικό του πρόσωπο, και κατηγορεί τους εκ του Ισραήλ, ή μάλλον συμφωνεί ότι έχουν γίνει πονηροί, και αποστάτες, και εχθροί της αλήθειας. Διαβεβαιώνει δε λέγοντας ότι εξαντλήθηκε η αλήθεια στους δρόμους τους, δηλαδή σχεδόν έχει δαπανηθεί και έχει παντελώς χαθεί.

Διότι ο δίκαιος, αφού κατεύνασε τον θείο θυμό, και αρκώντας μόνος στο να μπορεί να καταπραΰνει τον Θεό, προστατεύει οπωσδήποτε εκείνους υπέρ των οποίων προσφέρει τις ικεσίες του. Επειδή όμως δεν υπήρχε κανένας τέτοιος, τους εκδικήθηκε, λέγει, με τον βραχίονά του, δηλαδή με τη δύναμή του, αλλά στηρίχθηκε και στην ελεημοσύνη του· διότι δεν εξολόθρευσε σύρριζα τον Ισραήλ, αλλά έσωσε ένα υπόλειμμα επειδή είναι φιλάνθρωπος, και τήρησε αψευδή την υπόσχεσή του προς τους αγίους πατέρες τους. Έπειτα λέγει ο προφήτης, ότι ενδύθηκε μεν θώρακα, φόρεσε δε περικεφαλαία και ιμάτιο εκδίκησης, για να ανταποδώσει όνειδος στους εχθρούς. Σχεδόν δηλαδή περιέγραψε τον Θεό των όλων να γίνεται εναντίον τους σαν κάποιος πολέμαρχος, εξοπλισμένος με πανοπλία και γνωρίζοντας καλά την πολεμική τακτική. Και μέσω αυτών δείχνει την έφοδο της οργής του εναντίον τους· διότι αντιτάχθηκε σε αυτούς ο παντοδύναμος, προς τον οποίο δικαίως έχει ειπωθεί: «Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος θα μπορέσει να σου αντισταθεί εξαιτίας της οργής σου;» Και όταν επιβλήθηκαν οι τιμωρίες στους Ιουδαίους, Θα φοβηθούν από δυσμάς και ανατολάς το ένδοξο όνομα. Διότι θα έρθει, θα έρθει, λέγει, η οργή εναντίον όσων απείθησαν, σαν βιαιότατος ποταμός που τα παρασύρει όλα, και έχει ακαταμάχητη την ορμή των υδάτων του. <Και θα έρθει ένεκα της Σιών ο λυτρωτής, και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ, και αυτή θα είναι σε αυτούς η διαθήκη από εμένα, λέγει ο Κύριος.>

Αφού ο προφητικός λόγος διεξήλθε τις ασέβειες του ιουδαϊκού λαού εναντίον του Σωτήρα, και μετά από όλες τις εναντίον τους κατηγορίες, έχοντας προαναγγείλει μέσα από τα προηγούμενα ότι ο ίδιος ο Θεός θα γίνει εχθρός τους, μεταβαίνει πάλι στην κλήση των εθνών, με την οποία συνδέει την παρουσία του Χριστού· διότι ήταν φυσικό επακόλουθο, μαζί με την προφητεία για τον Χριστό, να συμπεριληφθεί και η χάρη που παρασχέθηκε στα έθνη μέσω αυτού. Λέει λοιπόν ξεκινώντας: «και θα φοβηθούν αυτοί από τη δύση το όνομα του Κυρίου»· «αρχή δε σοφίας είναι ο φόβος του Κυρίου». Προφητεύει, λοιπόν, ότι δεν θα μεταλάβει ο Ισραήλ από αυτή τη σοφία, αλλά εκείνοι «από τη δύση», δηλαδή όσοι έλαχε να κατοικούν στα δυτικά μέρη, «και εκείνοι από την ανατολή του ηλίου». Ομοίως και αυτοί «θα φοβηθούν το ένδοξο όνομα». Και πιο πάνω, εξάλλου, ελέγετο: «Ιδού, αυτοί θα έρθουν από μακριά, αυτοί από τη δύση και αυτοί από τον βορρά, και άλλοι από τη γη των Περσών. Ευφραίνεσθε, ουρανοί». Σχετικά δε με αυτούς που «φοβούνται τον Κύριο» έχουν ειπωθεί πολλά, όπως: «Μακάριος ο άνθρωπος που φοβάται τον Κύριο», και: «Δεν υπάρχει υστέρημα σε εκείνους που τον φοβούνται», και: «Ο φόβος του Κυρίου είναι παιδεία και σοφία», και: «Ο φόβος του Κυρίου προσθέτει ημέρες». Όλα αυτά, λοιπόν, τα ευαγγελίζεται ο προφήτης στα έθνη λέγοντας: «Και θα φοβηθούν αυτοί από τη δύση το όνομα του Κυρίου και εκείνοι από την ανατολή του ηλίου το ένδοξο όνομα».

Την αιτία δε μιας τόσο μεγάλης σωτηρίας των εθνών την παρουσιάζει στη συνέχεια λέγοντας: «διότι θα έλθει σαν ορμητικός ποταμός η οργή του Κυρίου, θα έλθει με θυμό». Όμως, ούτε το εβραϊκό κείμενο μνημόνευσε εδώ «οργή» ούτε «θυμό», ούτε και οι υπόλοιποι ερμηνευτές· διότι δεν είχε νόημα, μέσα σε επαγγελίες αγαθών, να συμπεριλαμβάνεται «θυμός» και «οργή του Θεού». Γι' αυτό, κατά τον Ακύλα έχει ειπωθεί: «ότι θα έλθει σαν ποταμός το πνεύμα του Κυρίου, ως σημείο για τον εαυτό του», ενώ κατά τον Σύμμαχο: «θα έλθει σαν ποταμός που συνθλίβει το πνεύμα του Κυρίου, επισπεύδει και θα έλθει», και κατά τον Θεοδοτίωνα: «διότι θα έλθει σαν ποταμός πολιορκητής το πνεύμα του Κυρίου, το οποίο έδωσε σημείο σε αυτόν». Πουθενά δε σε αυτά δεν αναφέρεται «οργή Κυρίου», ούτε «θυμός»· επομένως «το πνεύμα του Κυρίου θα έλθει σαν ορμητικός ποταμός», για να τον «φοβηθούν αυτοί από τη δύση και αυτοί από την ανατολή του ηλίου»· διότι για αυτούς τους λόγους λέγεται ότι «θα έλθει το πνεύμα του Κυρίου». Θα κατανοήσουμε δε πώς έχει ειπωθεί το ότι «θα έλθει σαν ορμητικός ποταμός», εάν δούμε το αποτέλεσμα αυτού του λόγου, το οποίο εκπληρώθηκε στις Πράξεις των Αποστόλων, όταν, ενώ ήταν συγκεντρωμένοι «στο ίδιο μέρος, έγινε ξαφνικά από τον ουρανό ήχος σαν να ερχόταν μια βίαιη πνοή και γέμισε όλο το σπίτι όπου κάθονταν, και εμφανίστηκαν σε αυτούς γλώσσες σαν πύρινες που διαμοιράζονταν, και κάθισαν πάνω στον καθένα από αυτούς, και γέμισαν όλοι από Άγιο Πνεύμα».

Έτσι, λοιπόν, έχει λεχθεί 〈ότι θα έλθει ως ορμητικός ποταμός το πνεύμα του Κυρίου〉, αλλά λέγει επίσης ότι αποτελεί 〈σημείο〉 〈για τον εαυτό του〉. Και αυτό ήταν το 〈σημείο〉 της Αναλήψεως του Σωτήρα μας, όπως ακριβώς δίδασκε ο ίδιος λέγοντας: «εάν δεν απέλθω, ο Παράκλητος δεν έρχεται», και πάλι: «όταν απέλθω, θα αποστείλω σε εσάς το 〈πνεύμα〉 της αληθείας».

Γι' αυτό μην καθυστερείς, αλλά 〈φωτίζου〉, 〈φωτίζου〉 και μετάλαβε τη χάρη· διότι σε εσένα, αφού 〈φωτιστείς〉, θα συμβούν αυτά και αυτά.» Και όλα όσα ακολουθούν στη συνέχεια, τα οποία, όπως είπα, ίσως να είχαν εκπληρωθεί σε αυτούς και σωματικώς, εάν, υπακούοντας στο πρόσταγμα, είχαν δεχθεί τον Χριστό του Θεού, ο οποίος ήλθε ανάμεσά τους. Τώρα, όμως, μαζί με την άρνηση του Χριστού στέρησαν τους εαυτούς τους και από το 〈φως〉, όπως και αδιακρίτως από όλα όσα είχαν εξαγγελθεί μέσω της προφητείας. Αυτά, λοιπόν, όσον αφορά την κατά γράμμα έκφραση· ως προς το βαθύτερο νόημα όμως, επειδή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές δεν προστίθεται το όνομα της 〈Ιερουσαλήμ〉 (διότι ο μεν Ακύλας το ερμήνευσε με αυτόν τον τρόπο: 〈σήκω, φωτίζου, διότι ήλθε το φως σου〉, και ο Σύμμαχος: 〈σήκω, φωτίζου, διότι φθάνει το φως σου〉, αλλά ούτε και στο εβραϊκό κείμενο αναφέρεται η 〈Ιερουσαλήμ〉), είναι εύλογο να κατανοήσουμε ότι αυτά λέγονται προς εκείνους που έχουν αποδεχθεί αυτόν για τον οποίο εξαγγέλθηκε ‹ότι θα έλθει ως λυτρωτής ή αγχιστέας›. Αυτοί δε ήταν εκείνοι για τους οποίους είχε ειπωθεί: ‹και θα φοβηθούν εκείνοι από τη δύση το όνομα του Κυρίου, και εκείνοι από την ανατολή το ένδοξο όνομα›. Συχνά δε έχουμε ερμηνεύσει ότι το θεοσεβές πολίτευμα, το οποίο νοείται στις ψυχές των θεοσεβών ανθρώπων, ονομάζεται πόλη του Θεού και Ιερουσαλήμ.

Ψ. Λʹ. Και θα φοβηθούν οι από δυσμών το όνομα του Κυρίου, και οι από ανατολών ηλίου το ένδοξο όνομά Του· διότι θα έλθει σαν ορμητικός ποταμός η οργή από τον Κύριο, θα έλθει με θυμό. Και θα έλθει χάριν της Σιών ο λυτρωτής, και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ, είπε ο Κύριος. Και αυτή θα είναι προς αυτούς η από εμένα διαθήκη: Το πνεύμα μου, το οποίο είναι επάνω σου, και τα λόγια, τα οποία έδωσα στο στόμα σου, δεν θα εκλείψουν από το στόμα σου, ούτε από το στόμα του σπέρματός σου, είπε ο Κύριος, από τώρα και εις τον αιώνα. Πάλι, μέσα από αυτά ο λόγος προφητεύει τα σχετικά με την κλήση της Εκκλησίας που συστήθηκε από τα έθνη μέσω του Σωτήρα μας· διότι ποιοι άλλοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί που ονομάζονται από δυσμών, ή μέσω ποιου φοβήθηκαν το όνομα του Κυρίου τα παντοδαπά έθνη, τα οποία μέσω της διδασκαλίας του Ιησού εγκατέλειψαν μεν την προηγούμενη πλάνη του σκότους της άγνοιας, και κατέφυγαν στον Θεό των όλων; Και ποιος είναι αυτός που προφητεύεται ότι θα έλθει από τη Σιών, για να λυτρώσει και να απομακρύνει τον Ιακώβ από την προηγούμενη ασέβεια, παρά Εκείνος που προσήλθε για να σώσει τα απολωλότα και ευρισκόμενα σε ασέβεια πρόβατα του οίκου Ισραήλ, στα οποία λέει ότι το εν Χριστώ πνεύμα του Θεού θα διαθέσει ως διαθήκη τα ρήματα της αιώνιας ζωής, τα οποία έδωσε ο Πατέρας στο στόμα του Υιού· τα οποία μάλιστα λέει ότι δεν πρόκειται να εκλείψουν ούτε από τον ίδιο, ούτε βεβαίως από το στόμα του σπέρματός του από τώρα και εις τον αιώνα;

Στα οποία προσθέτει: «και θα φοβηθούν οι από τη δύση το όνομα του Κυρίου, και οι από την ανατολή του ηλίου το ένδοξο όνομα».