Πατερικὲς ἀναφορὲς ἀνὰ βιβλικὸ ἐδάφιο
20 πατερικά χωρίαΌλες οι κατηγορίες γνησιότητας
ἀλλὰ τὰ ἁμαρτήματα ὑμῶν διϊστῶσιν ἀναμέσον ὑμῶν καὶ ἀναμέσον τοῦ Θεοῦ, καὶ διὰ τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν ἀπέστρεψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀφ᾿ ὑμῶν τοῦ μὴ ἐλεῆσαι.Ανάγνωση ολόκληρου κεφαλαίου
1–20 από 20
Μὴ οὐκ ἰσχύει ἡ χεὶρ Κυρίου τοῦ σῶσαι ἢ ἐβάρυνε τὸ οὖς αὐτοῦ τοῦ μὴ ἀκοῦσαι; Ἀλλὰ τὰ ἁμαρτήματα ὑμῶν διιστῶσιν ἀνὰ μέσον ὑμῶν καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ Θεοῦ.
Μήπως δεν έχει τη δύναμη το χέρι του Κυρίου να σώσει, ή βάρυνε το αυτί του ώστε να μην ακούσει; Αλλά τα αμαρτήματά σας δημιουργούν χάσμα ανάμεσα σε εσάς και τον Θεό.
Λεπτομέρειες
Καί μου τὴν ἑρμηνείαν Ἠσαΐας ὁ προφήτης ἐπισφραγίζεται πρὸς λαὸν ἄφρονα βαρέως ἀποτεινόμενος καὶ λέγων· Μὴ οὐκ ἰσχύει ἡ χεὶρ Κυρίου διασῶσαι; ἢ ἐβάρυνεν τὸ οὖς αὐτοῦ τοῦ μὴ ἀκοῦσαι; Ἀλλ’ αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διιστῶσιν ἀνὰ μέσον ὑμῶν καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ Θεοῦ. Εἰ δὲ ἁμαρτήματα ἀνθρώπους χωρίζειν οἶδεν Θεοῦ, οὐδὲν ἂν πλεονεξίας ἁμαρτωλότερον γένοιτο, ἣ καὶ παρὰ τῆς ἀψευδοῦς φωνῆς Παύλου, τοῦ τῆς ἀληθείας κήρυκος, εἰδωλολατρεία προσαγορεύεται καὶ πάντων τῶν κακῶν ῥίζα καὶ μήτηρ.
Και την ερμηνεία μου την επισφραγίζει ο προφήτης Ησαΐας, απευθυνόμενος με αυστηρότητα προς έναν άφρονα λαό και λέγοντας: Μήπως δεν έχει δύναμη το χέρι του Κυρίου για να σώσει; Ή μήπως βάρυνε το αυτί του ώστε να μην ακούει; Αλλά οι αμαρτίες σας μπαίνουν ανάμεσα σε εσάς και στον Θεό. Εάν λοιπόν τα αμαρτήματα μπορούν να χωρίζουν τους ανθρώπους από τον Θεό, τίποτα δεν θα μπορούσε να είναι πιο αμαρτωλό από την πλεονεξία, η οποία και από την αψευδή φωνή του Παύλου, του κήρυκα της αλήθειας, ονομάζεται ειδωλολατρία και ρίζα και μητέρα όλων των κακών.
Λεπτομέρειες
Οὐκοῦν οὐ περὶ τῆς αἰσθητῆς, ἤτοι τῆς κατακληροδοθείσης αὐτοῖς ἡ ἐπαγγελία ἦν τῷ Θεῷ πρὸς τὸν θεσπέσιον Ἰακὼβ, ἤγουν ἐπὶ Ἀβραάμ τε καὶ Ἰσαὰκ, περὶ ἐκείνης δὲ μᾶλλον, ἣν αὐτὸς ἡμῖν ὁ Σωτὴρ κατεσήμαινε λέγων· «Μακάριοι οἱ πραεῖς, ὅτι αὐτοὶ κληρονομήσουσι τὴν γῆν.» Ὅτι δὲ πάντη τε καὶ πάντως εἰς πέρας ἐκβήσονται τὰ ἐπηγγελμένα, πιστοῦται λέγων· Τὸ γὰρ στόμα Κυρίου ἐλάλησε ταῦτα· ἀμήχανον δὲ τοὺς θείους διαπεσεῖν λόγους· Θεὸς γάρ ἐστιν ἀλήθεια. <Μὴ οὐκ ἰσχύει ἡ χείρ μου τοῦ σῶσαι; ἢ ἐβάρυνε τὸ οὖς αὐτοῦ τοῦ μὴ ἀκοῦσαι; Ἀλλὰ τὰ ἁμαρτήματα ὑμῶν διιστῶσιν ἀναμέσον ὑμῶν καὶ τοῦ Θεοῦ, διὰ τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν ἀπέστρεψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ἀφ᾽ ὑμῶν, τοῦ μὴ ἐλεῆσαι.
Συνεπώς, η υπόσχεση του Θεού προς τον θεσπέσιο Ιακώβ, καθώς και προς τον Αβραάμ και τον Ισαάκ, δεν αφορούσε την αισθητή γη, δηλαδή αυτήν που τους κληροδοτήθηκε, αλλά μάλλον εκείνην που ο ίδιος ο Σωτήρας μάς υπέδειξε λέγοντας: «Μακάριοι οι πράοι, διότι αυτοί θα κληρονομήσουν τη γη.» Και το ότι αυτά που υποσχέθηκε θα εκπληρωθούν με κάθε τρόπο και οπωσδήποτε, το επιβεβαιώνει λέγοντας: «Διότι το στόμα του Κυρίου τα ελάλησε αυτά». Είναι δε αδύνατον να διαψευστούν οι θείοι λόγοι, διότι ο Θεός είναι αλήθεια. <Μήπως δεν έχει δύναμη το χέρι μου να σώσει; Ή μήπως βάρυνε το αυτί του ώστε να μην ακούει; Αλλά τα αμαρτήματά σας δημιουργούν χάσμα ανάμεσα σε εσάς και τον Θεό· εξαιτίας των αμαρτιών σας απέστρεψε το πρόσωπό του από εσάς, ώστε να μη σας ελεήσει.>
Λεπτομέρειες
Τὰ δὲ ἁμαρτήματα ὑμῶν διιστῶσιν ἀναμέσον ὑμῶν καὶ αὐτοῦ. Οὐκοῦν εἴ τις ἀφέλοιτο τὴν διαφορὰν, καὶ ἀποστῆσαι τὸ διατειχίζον τῆς πρὸς Θεὸν γνώσεως, τουτέστι, τὴν ἁμαρτίαν, οὐ μακρὰν ὁ σώζων ἐστὶν, ἀλλὰ δέξεται πάντως τὰς ἱκετηρίας.
Τα αμαρτήματά σας, όμως, σας χωρίζουν από Αυτόν. Επομένως, αν κάποιος εξαλείψει αυτόν τον διαχωρισμό και απομακρύνει το τείχος που εμποδίζει τη γνώση του Θεού, δηλαδή την αμαρτία, Εκείνος που σώζει δεν βρίσκεται μακριά, αλλά οπωσδήποτε θα δεχθεί τις ικεσίες.
Λεπτομέρειες
ἦσαν δὲ πρὸς τοὺς πατέρας ἐπαγγελίαι οὐράνιοι καὶ πνευματικαί· ταῦτα δὴ πάντα εἰ καὶ δι᾽ ἀνθρώπου λελάληται, ἀλλ᾽ οὐκ ἦσαν ἀνθρώπινοι λόγοι, θεὸς δὲ ἦν ὁ διὰ τοῦ προφήτου ταῦτα φθεγγόμενος. διὸ τοῖς πᾶσιν ἐπιλέγεται· 〈τὸ γὰρ στόμα κυρίου ἐλάλησε ταῦτα〉· δύναται δὲ τὰ περὶ 〈γῆς〉 καὶ τῶν ταύτης 〈ἀγαθῶν〉 Ἰουδαϊκώτερόν τις ἐκλαμβάνειν, ἐπεὶ καὶ τὰ λελεγμένα πάντα πρὸς τὸν ἐκ περιτομῆς λαὸν ἀποδέδεικται προσπεφωνημένα. ⌜Ὡς πρὸς τὸν τῶν Ἰουδαίων λαὸν διαστειλάμενος ὁ λόγος ἐν τοῖς πρὸ τούτου τὰ πρακτέα, καὶ τοῖς μὲν τὰ πρακτέα δι᾽ ἔργων ἐπιτελέσασι τὰς πρεπούσας ἐπαγγελίας παραθείς, τοῖς δὲ τὰ ἐναντία ἑλομένοις τὰς καταλλήλους ἀπειλήσας τιμωρίας· διὰ τῶν προκειμένων ἔλεγχον αὐτοῖς προσφέρει ὥς τινα ἐναντία ἑλομένοις τῇ τοῦ θεοῦ βουλῇ, οὗ χάριν καὶ τοῖς κακοῖς περιπεπτώκασι. φησὶν οὖν πρὸς αὐτούς· Οὐκ ἦν ἀδύνατον ἐμοὶ τῷ θεῷ καὶ ἀπολλυμένους ὑμᾶς ἀνακτήσασθαι 〈οὐδ᾽ ἠσθένει〉 ἡ ἐμὴ 〈χεὶρ〉 καὶ ἀναξίους ὄντας ὑμᾶς 〈διασῶσαι〉· καὶ τὸ 〈οὖς〉 δὲ τὸ ἐμὸν τὸ πάντων ἀκουστικὸν οὐχ οὕτως ἦν βαρυήκοον ὡς μὴ δύνασθαι ὑμῶν 〈εἰσακοῦσαι〉 βοώντων.⌝ πλὴν εἰ καὶ τὰ παρ᾽ ἐμοῦ τοιαῦτα 〈ἀλλὰ τὰ ἁμαρτήματα ὑμῶν〉 τυγχάνει ὡς κακῶν σωρὸν ποιεῖσθαι καὶ ‹μεσότοιχον› ἐγείρειν 〈μεταξὺ τοῦ θεοῦ καὶ ὑμῶν〉· τοιούτους δὲ ὄντας σῴζειν οὔτε δίκαιον οὐθ᾽ ὑμῖν συμφέρον ἐστίν.
Οι υποσχέσεις, όμως, προς τους πατέρες ήταν ουράνιες και πνευματικές· όλα αυτά λοιπόν, αν και ειπώθηκαν μέσω ανθρώπου, δεν ήταν ανθρώπινα λόγια, αλλά ο Θεός ήταν αυτός που τα διακήρυσσε μέσω του προφήτη. Γι' αυτό σε όλα αυτά προστίθεται: 〈διότι το στόμα του Κυρίου τα μίλησε αυτά〉· μπορεί βέβαια κανείς να εκλάβει τα σχετικά με τη 〈γη〉 και τα 〈αγαθά〉 της πιο ιουδαϊκά, επειδή έχει αποδειχθεί ότι όλα τα λεγόμενα έχουν απευθυνθεί προς τον λαό της περιτομής. ⌜Καθώς ο λόγος στα προηγούμενα καθόρισε τα πρακτέα προς τον λαό των Ιουδαίων, και σε όσους εκπλήρωσαν με έργα τα πρακτέα παρέθεσε τις πρέπουσες υποσχέσεις, ενώ σε όσους επέλεξαν τα αντίθετα απείλησε με τις κατάλληλες τιμωρίες· μέσα από τα προκείμενα τούς προσφέρει έλεγχο ως ανθρώπους που επέλεξαν τα αντίθετα προς το θέλημα του Θεού, εξαιτίας του οποίου και έχουν περιπέσει στα δεινά. Λέει λοιπόν προς αυτούς: Δεν μου ήταν αδύνατο εμένα τον Θεό να σας ανακτήσω ακόμα και αν χανόσασταν, 〈ούτε ασθένησε〉 το δικό μου 〈χέρι〉 ώστε να σας 〈διασώσει〉, αν και ήσασταν ανάξιοι· αλλά και το 〈αυτί〉 μου, που τα ακούει όλα, δεν ήταν τόσο βαρύκοο ώστε να μην μπορεί να σας 〈εισακούσει〉 όταν βοάτε.⌝ Πλην όμως, ακόμα κι αν τα δικά μου είναι τέτοια, 〈τα αμαρτήματά σας όμως〉 τυγχάνει να δημιουργούν σωρό κακών και να εγείρουν ‹μεσότοιχο› 〈μεταξύ του Θεού και εσάς〉· και εφόσον είστε τέτοιοι, το να σας σώζω δεν είναι ούτε δίκαιο ούτε συμφέρον για εσάς.
Λεπτομέρειες
ὁ δὲ Ἀπόστολος λέγει που περὶ τοῦ σωτῆρος· «ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἓν καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας, τὴν ἔχθραν, ἐν τῇ σαρκὶ αὐτοῦ». ἀλλ᾽ ὁ μὲν σωτὴρ διὰ τῆς ἀφέσεως τῶν ἁμαρτιῶν «τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας» λέγεται, ὁ δὲ παρὼν προφήτης διδάσκει, ὡς ἄρα αἱ ἑκάστου 〈ἁμαρτίαι μέσαι〉 παρεμβαλλόμεναι 〈θεοῦ〉 καὶ ἀνθρώπων μακρὰν ἀποσκορακίζουσι τὴν ἁμαρτάνουσαν ψυχὴν τοῦ θεοῦ, ἐπειδὴ τῶν ἀδυνάτων ἐστὶ θεῷ συνάπτεσθαι ἁμαρτίαν. διὸ ἐπιλέγει· 〈καὶ διὰ τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν ἀπέστρεψα τὸ πρόσωπόν μου ἀφ᾽ ὑμῶν〉. ⌞ὁ παράνομος ὑμῶν βίος οὐκ ἐᾷ τῆς θείας ὑμᾶς ἀπολαῦσαι προνοίας⌟ ⌜διὰ τὸ βδελύττεσθαι ὥσπερ δυσώδη καὶ αἰσχρὸν καὶ ἄτιμον τὴν ἁμαρτίαν.
Ο δε Απόστολος αναφέρει κάπου για τον Σωτήρα: «εκείνος που έκανε τα δύο ένα και κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού, την έχθρα, με τη σάρκα του». Αλλά, ενώ για τον Σωτήρα λέγεται ότι μέσω της αφέσεως των αμαρτιών «κατέλυσε το μεσότοιχο του φραγμού», ο προφήτης στο παρόν χωρίο διδάσκει ότι οι αμαρτίες του καθενός, παρεμβαλλόμενες ανάμεσα στον Θεό και τους ανθρώπους, αποδιώχνουν μακριά από τον Θεό την ψυχή που αμαρτάνει, επειδή συγκαταλέγεται στα αδύνατα το να συνδεθεί η αμαρτία με τον Θεό. Γι' αυτό προσθέτει: «και εξαιτίας των αμαρτιών σας απέστρεψα το πρόσωπό μου από εσάς». Ο παράνομος βίος σας δεν σας επιτρέπει να απολαύσετε τη θεία πρόνοια, διότι ο Θεός βδελύσσεται την αμαρτία ως κάτι το δυσώδες, αισχρό και ατιμωτικό.
Λεπτομέρειες
Ἐγγὺς Κύριος πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ. Εἶτα ἐπειδὴ ὀλίγων ἐστὶ τὸ δύνασθαι ἐπιστημόνως αὐτὸν ἐπικαλεῖσθαι, καὶ καταξιοῦσθαι αὐτοῦ τῆς ἀκοῆς, ἐπιφέρει ἀναγκαίως ἐπαναλαβὼν τὸν λόγον καὶ φησὶν ὅτι οὐ πᾶσι τοῖς ἐπικαλουμένοις αὐτὸν, ἀλλὰ μόνοις τοῖς ἐν ἀληθείᾳ τοῦτο πράττουσιν ἐπιτυγχάνει· τῶν γὰρ μὴ τοιούτων μακρὰν ἀφέστηκεν· οἷς καὶ φησίν· Αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διιστῶσιν ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ ὑμῶν· περὶ τούτων δὲ καὶ ἀλλαχοῦ λέλεκται· Διότι οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ ἀπολοῦνται. Πᾶσι μὲν οὖν ἐγγὺς κατὰ πρόνοιαν, κατὰ σχέσιν δὲ τοῖς σὺν ἐπιστήμῃ καλοῦσι· τοῦτο γὰρ τὸ, ἐν ἀληθείᾳ. —Μετὰ τὴν κοινὴν δὲ πρόνοιαν ἐξαίρετον τὴν περὶ τῶν πιστῶν ἐπενήνοχε, τὸ τοιούτων ἐγγὺς εἶναι, καὶ μειζόνως αὐτῶν προνοεῖσθαι.
Κοντά είναι ο Κύριος σε όλους όσοι τον επικαλούνται εν αληθεία. Έπειτα, επειδή γνώρισμα λίγων είναι το να μπορούν να τον επικαλούνται με επίγνωση και να αξιώνονται να εισακουστούν από αυτόν, επαναλαμβάνοντας τον λόγο προσθέτει αναγκαστικά και λέει ότι δεν το επιτυγχάνουν όλοι όσοι τον επικαλούνται, παρά μόνο εκείνοι που πράττουν τούτο εν αληθεία· διότι από όσους δεν είναι τέτοιοι, απέχει μακριά. Σε αυτούς μάλιστα λέει: «Οι αμαρτίες σας στέκονται ως διαχωριστικό ανάμεσα σε εμένα και σε εσάς». Γι' αυτούς έχει ειπωθεί και αλλού: «Διότι εκείνοι που απομακρύνονται από εσένα θα απολεστούν». Είναι λοιπόν κοντά σε όλους κατά την πρόνοια, κατά σχέση όμως είναι κοντά σε εκείνους που τον επικαλούνται με επίγνωση· διότι αυτό σημαίνει το «εν αληθεία». —Μετά την κοινή πρόνοια, επομένως, εισήγαγε ως εξαιρετική αυτήν που αφορά τους πιστούς, δηλαδή το να βρίσκεται κοντά σε τέτοιους ανθρώπους και να προνοεί γι' αυτούς σε μεγαλύτερο βαθμό.
Λεπτομέρειες
Τί δὲ ὑμνῆσαι βούλεται; Δόξαν Θεοῦ καὶ μεγαλοπρέπειαν· τουτέστι τὰ μεγάλα τοῦ Θεοῦ, καὶ λίαν δεδοξασμένα θαύματα, περὶ ὧν ἔλεγεν· Ὡς ἐμεγαλύνθη τὰ ἔργα σου, Κύριε! πάντα ἐν σοφίᾳ ἐποίησας. «Ὅπως ὑμνήσω τὴν δόξαν σου.» Μεγαλοπρέπειαν τὸ Πνεῦμα καλεῖ· ἐν αὐτῷ γὰρ τὰ μεγάλα τοῦ Θεοῦ θαύματα καὶ τὰ κατορθώματα γίνεται. Ἡμέραν δὲ ὅλην τὸν βίον τὸν ἡμέτερον. «Ὅτι εἶπον οἱ ἐχθροί μου ἐμοί.» Φυλάσσουσιν ἡμῶν τὰς ψυχάς, οὐκ εἰς ἀγαθόν, ἀλλ’ εἰς κακὸν οἱ δαίμονες, ἐπιτηροῦντες αὐτάς, ὥστε καὶ παγιδεῦσαι ἐνεδρεύοντες· οὗτοι γάρ, ὅταν ἡμᾶς τηρήσαντες διὰ τὴν ἀμαρτίαν, καὶ πρὸς ἀγαθοεργίας ἀσθενήσαντας ἴδωσιν, ὡς καταληφθέντων ὑπὸ Θεοῦ, ἐν ὁμονοίᾳ βούλονται οὐ μόνον καταδιῶξαι, ἀλλὰ καὶ καταλαβεῖν σπουδάζοντες· δοκοῦσι γὰρ οὐκ εἶναι τὸν ῥυόμενον. «Ὁ Θεός μου, μὴ μακρύνῃς ἀπ’ ἐμοῦ.» Καὶ πῶς ὁ Θεὸς ἐπὶ πάντων καὶ ἐν πᾶσι μακρύνεται, ἀλλ’ [ἢ] ὅταν ἡμεῖς τῆς αὐτοῦ παρουσίας ἀνάξια πράξωμεν; ὥσπερ διὰ τῆς προφητικῆς γλώττης πρὸς Ἰουδαίους ἔλεγεν· Αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διιστῶσιν ἀναμέσον ὑμῶν καὶ τοῦ Θεοῦ. «Ἐπλεόνασας ἐπ’ ἐμὲ τὴν μεγαλωσύνην.» Μεγαλωσύνη Θεοῦ ἡ πρὸς ἡμᾶς συγκατάβασις· ὡς γὰρ μέγιστος μένει μέγας, καὶ τοῖς μικροῖς συγκατέρχεται.
Τι θέλει λοιπόν να υμνήσει; Τη δόξα και τη μεγαλοπρέπεια του Θεού· δηλαδή τα μεγάλα και εξόχως δεδοξασμένα θαύματα του Θεού, για τα οποία έλεγε: «Πόσο μεγαλύνθηκαν τα έργα σου, Κύριε! Τα πάντα τα εποίησες με σοφία». «Για να υμνήσω τη δόξα σου.» Μεγαλοπρέπεια ονομάζει το Πνεύμα· διότι εν αυτώ γίνονται τα μεγάλα θαύματα και τα κατορθώματα του Θεού. Και «όλη την ημέρα» εννοεί ολόκληρο τον βίο μας. «Διότι είπαν οι εχθροί μου σε εμένα.» Οι δαίμονες παραφυλάσσουν τις ψυχές μας, όχι για καλό, αλλά για κακό, επιτηρώντας τες, ώστε να τις παγιδεύσουν στήνοντας ενέδρα· διότι αυτοί, όταν, παρακολουθώντας μας εξαιτίας της αμαρτίας, μας δουν να έχουμε εξασθενήσει ως προς τα αγαθά έργα, θεωρώντας μας εγκαταλελειμμένους από τον Θεό, θέλουν με ομοφωνία όχι μόνο να μας καταδιώξουν, αλλά και σπεύδουν να μας αιχμαλωτίσουν· διότι νομίζουν ότι δεν υπάρχει κανείς για να μας γλιτώσει. «Θεέ μου, μη μακρύνεις από εμένα.» Και πώς ο Θεός που είναι υπεράνω όλων και εντός όλων μακραίνει, παρά μόνο όταν εμείς πράττουμε έργα ανάξια της παρουσίας του; Όπως ακριβώς έλεγε προς τους Ιουδαίους διαμέσου της προφητικής γλώσσας: «Οι αμαρτίες σας στέκονται ως εμπόδιο ανάμεσα σε εσάς και τον Θεό». «Επλεόνασας σε εμένα τη μεγαλωσύνη.» Μεγαλωσύνη του Θεού είναι η συγκατάβασή του προς εμάς· διότι ως μέγιστος παραμένει μέγας, και συγκαταβαίνει στους μικρούς.
Λεπτομέρειες
Ἐπειδὴ δὲ τὸν Θεὸν πολυέλεον εἶναι φάσκομεν, τίνος χάριν ἐν τοῖς πειρασμοῖς διηνεκῶς κρούοντες καὶ δεόμενοι παρορᾷ τὴν δέησιν; Γέγραπται· Οὐ μικρὰ ἡ χεὶρ Κυρίου τοῦ ἐξελέσθαι, οὐδὲ βαρυήκοός ἐστι τοῦ εἰσακοῦσαι, ἀλλ’ αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διεχώρισαν ὑμᾶς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ, καὶ αἱ ἀνομίαι ὑμῶν ἀπέστρεψαν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ τοῦ μὴ εἰσακούειν.
Επειδή όμως ισχυριζόμαστε ότι ο Θεός είναι πολυέλεος, για ποιο λόγο στους πειρασμούς, ενώ διαρκώς κρούουμε και δεόμαστε, Εκείνος παραβλέπει τη δέησή μας; Έχει γραφεί: Δεν είναι μικρό το χέρι του Κυρίου για να σώσει, ούτε είναι βαρύκοος για να εισακούσει, αλλά οι αμαρτίες σας σας χώρισαν από τον Θεό, και οι ανομίες σας έκαναν να αποστρέψει το πρόσωπό Του ώστε να μην εισακούει.
Λεπτομέρειες
Ἐπειδὴ δὲ τὸν Θεὸν πολυέλεον εἶναι φάσκομεν, τίνος ἕνεκεν ἐν τοῖς πειρασμοῖς κρούοντες διηνεκῶς καὶ δεόμενοι, οὐκ εἰσακουόμεθα, ἀλλὰ τὴν ἡμῶν δέησιν παρορᾷ; Ἢ πάντως διδασκόμεθα τοῦτο παρὰ τοῦ Προφήτου λέγοντος, «οὐ μικρὰ ἡ χεὶρ Κυρίου τοῦ ἐξελέσθαι, οὐδὲ βαρήκοός ἐστι τοῦ ἀκοῦσαι, ἀλλ’ αἱ ἁμαρτίαι ἡμῶν διεχώρισαν ἡμᾶς ἀπ’ αὐτοῦ καὶ αἱ ἀνομίαι ἡμῶν ἀπέστρεψαν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, τοῦ μὴ εἰσακούειν»;
Επειδή δε ισχυριζόμαστε ότι ο Θεός είναι πολυέλεος, για ποιον λόγο, ενώ στους πειρασμούς κρούουμε διαρκώς και δεόμαστε, δεν εισακουόμαστε, αλλά παραβλέπει τη δέησή μας; Ή μήπως διδασκόμαστε απολύτως αυτό από τον Προφήτη που λέει, «δεν είναι μικρό το χέρι του Κυρίου για να σώσει, ούτε είναι βαρύκοος για να ακούσει, αλλά οι αμαρτίες μας μας χώρισαν από Αυτόν, και οι ανομίες μας έκαναν να αποστρέψει το πρόσωπό Του, ώστε να μην εισακούσει»;
Λεπτομέρειες
Τὸν νόμον τῶν ἐντολῶν ἐν δόγμασι καταργήσας. Τινὲς μέν φασιν, ὅτι Ὁ νόμος μεσότοιχον· διὰ τοῦτο τὸν νόμον εἶπεν, ὅτι οὐκ ἠφίει τοὺς Ἰουδαίους πρὸς τοὺς Ἕλληνας ἀναμίγνυσθαι. Ἐμοὶ δὲ οὐ τοῦτο δοκεῖ· ἀλλὰ τὴν ἔχθραν ἐν τῇ σαρκὶ μεσότοιχον λέγει, τῷ κοινὸν εἶναι διάφραγμα ἀπὸ Θεοῦ διατειχίζον ἡμᾶς, καθὼς ὁ προφήτης φησίν· Οὐχὶ αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διιστῶσιν ἀνὰ μέσον ὑμῶν καὶ ἐμοῦ; Καὶ εἰκότως· ὡς μεσότοιχον γὰρ ἦν ἔχθρα, ἣν καὶ πρὸς Ἰουδαίους εἶχε καὶ πρὸς Ἕλληνας. Τοῦ δὲ νόμου ὄντος, οὐ μόνον οὐκ ἐλύετο, ἀλλὰ καὶ ηὔξετο· Ὁ γὰρ νόμος, φησὶν, ὀργὴν κατεργάζεται. Ὥσπερ οὖν ἐκεῖ λέγων, Ὁ νόμος ὀργὴν κατεργάζεται, οὐκ αὐτῷ τὸ πᾶν ἐπιγράφει, ἀλλ᾽, ἐπειδὴ παρέβημεν, προσυπακούεται· οὕτω καὶ ἐνταῦθα μεσότοιχον αὐτόν φησιν, ἐπειδὴ παρακουόμενος ἔχθραν ἐποίει. Φραγμὸς ὁ νόμος ἦν, ἀλλ᾽ οὗτος ἐγένετο μὲν ἀσφαλείας ἕνεκεν· διὸ καὶ φραγμὸς ὠνόμαστο, ἵνα περιφράττῃ. Ἄκουε γὰρ πάλιν τοῦ προφήτου λέγοντος· Καὶ φραγμὸν αὐτῷ περιέθηκα· καὶ πάλιν, Καθεῖλες τὸν φραγμὸν αὐτῆς, καὶ τρυγῶσιν αὐτὴν πάντες οἱ παραπορευόμενοι τὴν ὁδόν. Οὐκοῦν τὴν ἀσφάλειάν φησι. Καὶ πάλιν, Καθελῶ τὸν φραγμὸν αὐτοῦ, καὶ ἔσται εἰς καταπάτημα· καὶ πάλιν, Νόμον εἰς βοήθειαν ἔδωκε, καὶ πάλιν, Ποιῶν ἐλεημοσύνην καὶ κρίσιν ὁ Κύριος ἐγνώρισε τὰ δικαιώματα αὐτοῦ τῷ Ἰσραήλ.
Καταργώντας τον νόμο των εντολών με τις διατάξεις του. Μερικοί βέβαια λένε ότι ο νόμος είναι το μεσότοιχο· γι' αυτό ονόμασε τον νόμο έτσι, επειδή δεν άφηνε τους Ιουδαίους να αναμειγνύονται με τους Έλληνες. Σε εμένα όμως δεν φαίνεται σωστό αυτό, αλλά ονομάζει μεσότοιχο την έχθρα στη σάρκα, διότι είναι κοινό διάφραγμα που μας χωρίζει σαν τείχος από τον Θεό, όπως λέει ο προφήτης: «Μήπως οι αμαρτίες σας δεν σας χωρίζουν από εμένα;». Και εύλογα· διότι η έχθρα ήταν σαν μεσότοιχο, η οποία υφίστατο και προς τους Ιουδαίους και προς τους Έλληνες. Με την ύπαρξη δε του νόμου, όχι μόνο δεν λυνόταν η έχθρα, αλλά και αυξανόταν· διότι «ο νόμος», λέει, «κατεργάζεται οργή». Όπως λοιπόν εκεί, λέγοντας «ο νόμος κατεργάζεται οργή», δεν αποδίδει τα πάντα σε αυτόν, αλλά εξυπακούεται το «επειδή τον παραβήκαμε»· έτσι και εδώ τον ονομάζει μεσότοιχο, επειδή, όταν παραβιαζόταν, προκαλούσε έχθρα. Ο νόμος ήταν φραγμός, αλλά αυτός δημιουργήθηκε για λόγους ασφάλειας· γι' αυτό και ονομάστηκε φραγμός, για να περιφράσσει. Άκουσε άλλωστε πάλι τον προφήτη να λέει: «Και έβαλα φραγμό γύρω του»· και πάλι: «Κατεδάφισες τον φραγμό της, και την τρυγούν όλοι όσοι περνούν από τον δρόμο». Επομένως, εννοεί την ασφάλεια. Και πάλι: «Θα κατεδαφίσω τον φραγμό του, και θα παραδοθεί σε καταπάτημα»· και πάλι: «Έδωσε νόμο για βοήθεια», και πάλι: «Κάνοντας ελεημοσύνη και κρίση ο Κύριος, φανέρωσε τα δικαιώματά του στον Ισραήλ».
Λεπτομέρειες
Ὅτι γὰρ αὐτὸς οὐ μόνον οὐ παραδίδωσιν, ἀλλ᾽ οὐδὲ ἐγκαταλιμπάνει, ἐὰν μὴ βουληθῶμεν, ἄκουσον τί φησιν· Οὐχὶ αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διιστῶσιν ἀναμέσον ἐμοῦ καὶ ὑμῶν; καὶ πάλιν· Οἱ μακρύνοντες ἑαυτοὺς ἀπὸ σοῦ, ἀπολοῦνται. Ὁ δὲ Ὠσηέ φησιν· Ἐπελάθου νόμου Θεοῦ σου, ἐπιλήσομαί σου κἀγώ· καὶ αὐτὸς δὲ ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις· Ποσάκις ἠθέλησα ἐπισυναγαγεῖν τὰ τέκνα ὑμῶν, καὶ οὐκ ἠθελήσατε! καὶ ὁ Ἡσαΐας δὲ πάλιν· Ἦλθον, καὶ οὐκ ἦν ἄνθρωπος· ἐκάλεσα, καὶ οὐκ ἦν ὁ ὑπακουσόμενος.
Διότι, ότι ο Ίδιος όχι μόνο δεν μας παραδίδει, αλλά ούτε καν μας εγκαταλείπει, εάν δεν το θελήσουμε εμείς οι ίδιοι, άκουσε τι λέει: «Μήπως οι αμαρτίες σας δεν προκαλούν διαχωρισμό ανάμεσα σε εμένα και σε εσάς;»· και πάλι: «Όσοι απομακρύνονται από εσένα, θα χαθούν». Ο δε Ωσηέ λέει: «Ξέχασες τον νόμο του Θεού σου, θα σε ξεχάσω κι εγώ»· και ο Ίδιος στα Ευαγγέλια: «Πόσες φορές θέλησα να επισυνάξω τα τέκνα σας, και δεν θελήσατε!». Και ο Ησαΐας πάλι λέει: «Ήλθα, και δεν υπήρχε άνθρωπος· κάλεσα, και δεν υπήρχε κανείς να υπακούσει».
Λεπτομέρειες
εʹ. Πᾶσαν τὴν ἱκετείαν προσενεγκὼν, ἀντιβολεῖ δεχθῆναι, καὶ μὴ ἀποῤῥιφῆναι τὴν δέησιν. Καὶ παρακαλεῖ σύνεσιν λαβεῖν, οὐκ ἀνθρωπίνην, ἀλλὰ τῶν θείων λόγων τὴν γνῶσιν. Ὁ οὖν ἐν ἁμαρτίαις ζῶν καὶ ἀναστρεφόμενος οὐ δύναται εἰπεῖν· Ἐγγισάτω ἡ δέησίς μου ἐνώπιόν σου, Κύριε. Ἔφη γὰρ ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου· Αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διιστῶσιν ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ ὑμῶν. Ὥστε ἐκ τῶν ἁμαρτημάτων πρῶτον ἐπιστρέψαι δεῖ, καὶ τότε εἰπεῖν· Ἐγγισάτω ἡ δέησίς μου ἐνώπιόν σου, Κύριε· ἐπεὶ οὐδὲ ψάλλειν ἁμαρτωλῷ ἔξεστι· γέγραπται γάρ· Οὐχ ὡραῖος αἶνος ἐν στόματι ἁμαρτωλοῦ· καὶ, Τῷ ἁμαρτωλῷ εἶπεν ὁ Θεός· Ἵνα τί σὺ ἐκδιηγῇ τὰ δικαιώματά μου, καὶ ἀναλαμβάνεις τὴν διαθήκην μου διὰ στόματός σου; Σὺ δὲ ἐμίσησας παιδείαν, καὶ ἐξέβαλες τοὺς λόγους μου εἰς τὰ ὀπίσω. Καὶ, Ψάλατε τῷ Κυρίῳ, οἱ ὅσιοι αὐτοῦ, οὐχ οἱ ἀνόσιοι. Εἰσέλθοι τὸ ἀξίωμά μου ἐνώπιόν σου, Κύριε· κατὰ τὸ λόγιόν σου ῥῦσαί με. Ἀξίωμα τὴν ἱκεσίαν καλεῖ. Τοῦτο γὰρ καὶ παρὰ τοῖς ἄλλοις εὗρον ἑρμηνευταῖς, ἵνα ᾖ ἡ ἔννοια οὕτως· εἰσέλθοι ἡ ἱκεσία καὶ ἡ δέησίς μου ἐνώπιόν σου, Κύριε. Καὶ ἐπειδὴ προσδέχῃ τὴν δέησίν μου κατὰ τὸ λόγιόν σου, ὃ ἐπηγγείλω μετανοοῦσιν ἁμαρτωλοῖς, λῦσαί με τῶν ἁμαρτιῶν μου. Διαφόροις μέντοι χρώμενος λόγοις ὁ προφήτης, τὸν Δεσπότην μειλίσσεται. Ἐξερεύξονται τὰ χείλη μου ὕμνον. ὅταν διδάξῃς με τὰ δικαιώματά σου.
ε΄. Αφού προσέφερε κάθε ικεσία, παρακαλεί θερμά να γίνει δεκτή και να μην απορριφθεί η δέησή του. Και παρακαλεί να λάβει σύνεση, όχι ανθρώπινη, αλλά τη γνώση των θείων λόγων. Εκείνος λοιπόν που ζει και αναστρέφεται μέσα στις αμαρτίες δεν μπορεί να πει: «Ας πλησιάσει η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε». Διότι ο Θεός είπε μέσω του προφήτη: «Οι αμαρτίες σας δημιουργούν χάσμα ανάμεσα σε εμένα και σε εσάς». Ώστε πρέπει πρώτα να αποστραφεί κανείς τα αμαρτήματα, και τότε να πει: «Ας πλησιάσει η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε». Επειδή ούτε να ψάλλει επιτρέπεται στον αμαρτωλό, διότι έχει γραφτεί: «Δεν είναι ωραίος ο αίνος στο στόμα του αμαρτωλού». Και: «Στον αμαρτωλό είπε ο Θεός: Γιατί εσύ διηγείσαι τα δικαιώματά μου, και παίρνεις τη διαθήκη μου στο στόμα σου; Εσύ όμως μίσησες την παιδεία, και πέταξες τους λόγους μου πίσω σου». Και πάλι: «Ψάλατε στον Κύριο, οι όσιοί του», όχι οι ανόσιοι. «Ας εισέλθει το αξίωμά μου ενώπιόν σου, Κύριε· σύμφωνα με τον λόγο σου λύτρωσέ με». Αξίωμα ονομάζει την ικεσία. Διότι αυτό βρήκα και στους άλλους ερμηνευτές, ώστε το νόημα να είναι το εξής: ας εισέλθει η ικεσία και η δέησή μου ενώπιόν σου, Κύριε. Και επειδή αποδέχεσαι τη δέησή μου σύμφωνα με τον λόγο σου, τον οποίο υποσχέθηκες στους αμαρτωλούς που μετανοούν, απάλλαξέ με από τις αμαρτίες μου. Χρησιμοποιώντας, βεβαίως, ποικίλους λόγους ο προφήτης, εξευμενίζει τον Δεσπότη. «Θα αναβλύσουν τα χείλη μου ύμνο, όταν με διδάξεις τα δικαιώματά σου».
Λεπτομέρειες
Ἡ γὰρ μεγίστη κόλασις τὸ ἁμαρτάνειν, κἂν μὴ κολαζώμεθα· ὥσπερ οὖν ἡ μεγίστη τιμὴ καὶ ἄνεσις τὸ μετὰ ἀρετῆς ζῇν, κἂν κολαζώμεθα· αἱ μὲν γὰρ ἁμαρτίαι διιστῶσιν ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ Θεοῦ, καθὼς καὶ αὐτός φησιν· Οὐχὶ αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διιστῶσιν ἀνὰ μέσον ὑμῶν καὶ ἐμοῦ; αἱ κολάσεις δὲ συνάγουσιν ἡμᾶς πρὸς τὸν Θεόν· Δὸς γὰρ ἡμῖν, φησὶν, εἰρήνην, ὅτι πάντα ἀπέδωκας ἡμῖν. Ἐὰν τραῦμά τις ἔχῃ, τί δεδοικέναι ἄξιον, τὴν σηπεδόνα, ἢ τὴν τομὴν τοῦ ἰατροῦ; τὸ σιδήριον, ἢ τὴν νομὴν τοῦ ἕλκους; Ἡ ἁμαρτία σηπεδών ἐστιν, ἡ κόλασις σιδήριον ἰατρικόν· ὥσπερ οὖν ὁ σηπεδόνα ἔχων, κἂν μὴ τέμνηται, ἀῤῥωστεῖ, καὶ τότε μᾶλλόν ἐστιν ἐν κακοῖς, ὅταν μὴ τέμνηται· οὕτω καὶ ὁ ἁμαρτάνων, κἂν μὴ κολάζηται, πάντων ἐστὶν ἀθλιώτερος, καὶ τότε μάλιστα ἄθλιος, ὅταν μὴ κολάζηται, μηδὲ πάσχῃ μηδὲν δεινόν.
Διότι η μεγαλύτερη τιμωρία είναι το να αμαρτάνουμε, ακόμη και αν δεν τιμωρούμαστε· όπως ακριβώς η μεγαλύτερη τιμή και ανακούφιση είναι να ζούμε με αρετή, ακόμη και αν τιμωρούμαστε. Διότι οι μεν αμαρτίες μάς χωρίζουν από τον Θεό, καθώς και ο Ίδιος λέει: «Μήπως οι αμαρτίες σας δεν στέκονται ανάμεσα σε εσάς και σε εμένα;»· οι δε τιμωρίες μάς φέρνουν κοντά στον Θεό. Διότι λέει: «Δώσε μας ειρήνη, επειδή τα πάντα μας τα ανταπέδωσες». Εάν κάποιος έχει ένα τραύμα, τι είναι λογικό να φοβάται; Τη σήψη ή την τομή του ιατρού; Το νυστέρι ή την εξάπλωση της πληγής; Η αμαρτία είναι σήψη, η τιμωρία είναι ιατρικό νυστέρι. Όπως λοιπόν εκείνος που έχει σήψη, ακόμη και αν δεν υποβληθεί σε τομή, παραμένει ασθενής, και μάλιστα τότε βρίσκεται σε χειρότερη κατάσταση, όταν δεν του γίνεται τομή· έτσι και αυτός που αμαρτάνει, ακόμη και αν δεν τιμωρείται, είναι ο αθλιότερος από όλους, και τότε μάλιστα είναι πραγματικά άθλιος, όταν δεν τιμωρείται, ούτε υφίσταται κανένα δεινό.
Λεπτομέρειες
Μὴ ἀποστρέψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπ᾽ ἐμοῦ, καὶ ὁμοιωθήσομαι τοῖς καταβαίνουσιν εἰς λάκκον. Ἕτερος, Μὴ κρύψῃς τὸ πρόσωπόν σου ἀπ᾽ ἐμοῦ. Καὶ πόθεν ἡ ἀποστροφὴ γίνεται; Αὐτὸς ὁ Θεὸς διὰ τοῦ Ἡσαΐου λέγει· Μὴ οὐκ ἰσχύει ἡ χείρ μου; Ἀλλ᾽ αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν διιστῶσιν ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ ὑμῶν. Ὅταν οὖν τι πράξωμεν πονηρὸν, ἀποστρέφεται.
Μην αποστρέψεις το πρόσωπό σου από εμένα, για να μην ομοιωθώ με αυτούς που κατεβαίνουν στον λάκκο. Άλλος αναφέρει: Μην κρύψεις το πρόσωπό σου από εμένα. Και από πού προέρχεται η αποστροφή; Ο ίδιος ο Θεός λέει μέσω του Ησαΐα: Μήπως δεν είναι ισχυρό το χέρι μου; Αλλά οι αμαρτίες σας δημιουργούν διαχωρισμό ανάμεσα σε εμένα και σε εσάς. Όταν, λοιπόν, πράξουμε κάτι πονηρό, Εκείνος αποστρέφεται.
Λεπτομέρειες
Καὶ ἡ ῥάβδος Μωϋσέως ἡ σχίσασα τὴν πέτραν, εἰς τύπον ἦν τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ, τοῦ σχίσαντος τὰς καρδίας τῶν ἀνθρώπων, καὶ ἐμβαλόντος τὴν χάριν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐν αὐτοῖς. δʹ. Καὶ αὕτη ἐστὶν ὄντως ἡ ὁδὸς τῆς ζωῆς, καὶ πάντες οἱ κρατοῦντες αὐτὴν ζῶσιν· οἱ δὲ καταλιπόντες αὐτὴν θάνατον καὶ κόλασιν ἀτελεύτητον ἕξουσιν. Ὁ νόμος γὰρ καὶ οἱ προφῆται κηρύττουσι τὴν ἁγίαν Τριάδα· καὶ ἀληθῶς οὗτός ἐστιν ὁ κηρυχθεὶς ὑπὸ τῶν προφητῶν καὶ τοῦ νόμου, ὁ ἐρχόμενος ἐν ὀνόματι Κυρίου Ἰησοῦς Χριστὸς Κύριος, καὶ οὐκ ἔστιν ἄλλος, εἰ μὴ ὁ γεννηθεὶς ἐν Βηθλεὲμ τῆς Ἰουδαίας ἐκ τῆς Παρθένου καὶ θεοτόκου Μαρίας ἐπὶ Καίσαρος Αὐγούστου. Καὶ ὁ μὴ δεχόμενος αὐτὸν, καὶ μὴ πιστεύων εἰς αὐτὸν, ἀποστάτης ἐστὶ τοῦ Θεοῦ, καὶ ἀνάθεμα αὐτῷ. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Ἡσαΐας περὶ ὑμῶν τῶν πλανηθέντων βοᾷ λέγων, Αἰχμάλωτος ὁ λαός μου ἐγενήθη διὰ τὸ μὴ εἰδέναι αὐτοὺς τὸν Κύριον. Ἐξ οὗ τε γὰρ ἦλθεν ὁ Χριστὸς, κατελύθη ἡ δύναμις τοῦ σταυροῦ ὑμῶν τῶν Ἰουδαίων, καὶ ἡ ἱερωσύνη ἠφάνισται, καὶ ὑπὸ τῶν Ῥωμαίων διεσκορπίσθητε. Φησὶ γὰρ Ἡσαΐας περὶ τῶν σταυρωσάντων τὸν Χριστὸν, Διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀπέστρεψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ ὁ Θεὸς ἀφ᾽ ἡμῶν, καὶ οἱ κατάλοιποι ἡμῶν ἐν ἁμαρτίαις.
Και η ράβδος του Μωυσή που έσχισε την πέτρα, ήταν τύπος του σταυρού του Χριστού, ο οποίος έσχισε τις καρδιές των ανθρώπων και ενέβαλε σε αυτές τη χάρη του Αγίου Πνεύματος. δ'. Και αυτή είναι όντως η οδός της ζωής, και όλοι όσοι την ακολουθούν ζουν· ενώ όσοι την εγκατέλειψαν θα έχουν θάνατο και ατελεύτητη κόλαση. Διότι ο νόμος και οι προφήτες κηρύττουν την Αγία Τριάδα· και αληθώς αυτός είναι εκείνος που κηρύχθηκε από τους προφήτες και τον νόμο, ο ερχόμενος στο όνομα του Κυρίου, ο Ιησούς Χριστός ο Κύριος, και δεν υπάρχει άλλος, παρά μόνο αυτός που γεννήθηκε στη Βηθλεέμ της Ιουδαίας από την Παρθένο και Θεοτόκο Μαρία επί Καίσαρος Αυγούστου. Και όποιος δεν τον δέχεται και δεν πιστεύει σε αυτόν, είναι αποστάτης του Θεού, και ας είναι ανάθεμα. Γι' αυτό και ο Ησαΐας βοά σχετικά με εσάς που έχετε πλανηθεί, λέγοντας: «Αιχμάλωτος έγινε ο λαός μου, επειδή δεν γνώρισαν τον Κύριο». Διότι αφότου ήρθε ο Χριστός, καταλύθηκε η δύναμη του σταυρού σας, των Ιουδαίων, και η ιεροσύνη έχει αφανιστεί, και διασκορπιστήκατε από τους Ρωμαίους. Διότι λέει ο Ησαΐας για εκείνους που σταύρωσαν τον Χριστό: «Εξαιτίας των αμαρτιών μας απέστρεψε ο Θεός το πρόσωπό Του από εμάς, και όσοι απομείναμε βρισκόμαστε μέσα στις αμαρτίες».
Λεπτομέρειες
Ἀλλὰ τὰ ἁμαρτήματα ἡμῶν διιστῶσιν ἀναμέσον ἡμῶν καὶ τοῦ Θεοῦ· καὶ διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν ἀπέστρεψε τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, τοῦ μὴ ἐλεῆσαι.” Διὸ λέγει· “Λούσασθε, καθαροὶ γίνεσθε· ἀφέλετε τὰς πονηρίας ἀπὸ τῶν 〈ψυχῶν ὑμῶν ἀπ-〉 έναντι τῶν ὀφθαλμῶν μοῦ· παύσασθε τῶν πονηριῶν ὑμῶν· μάθητε καλὸν ποιεῖν, ἐκζητήσατε κρίσιν, ῥύσασθε ἀδικούμενον, κρίνατε ὀρφανῷ καὶ δικαιώσατε χήραν. καὶ δεῦτε, καὶ διελεγχθῶμεν, λέγει Κύριος· καὶ ἐὰν ὦσιν αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν ὡς φοινικοῦν, ὡς χιόνα λευκανῶ· ἐὰν δὲ ὦσιν ὡς κόκκινον, ὡσεὶ ἔριον λευκανῶ.” Καί, “Ἐὰν θέλητε καὶ εἰσακούσητέ μου, τὰ ἀγαθὰ τῆς γῆς φάγεσθε. Τὸ γὰρ στόμα Κυρίου ἐλάλησε ταῦτα.” Καὶ πάλιν διὰ Ἰωήλ· “Ἐπιστράφετε πρός με ἐξ ὅλης τῆς καρδίας ὑμῶν· 〈καὶ〉 ἐν νηστείᾳ καὶ ἐν κλαυθμῷ καὶ 〈ἐν〉 κοπετῷ· διαρρήξατε τὰς καρδίας ὑμῶν, καὶ οὐ τὰ ἱμάτια ὑμῶν. Ἐλεήμων γὰρ καὶ οἰκτίρμων ἐστὶ Κύριος, καὶ μετανοῶν ἐπὶ ταῖς κακίαις.” Πρὸς Ἰεζεκιὴλ δέ· “Υἱὲ ἀνθρώπου, εἰπὸν τῷ οἴκῳ Ἰσραήλ· ”Οὕτως ἐλαλήσατε λέγοντες “Αἱ πλάναι ἡμῶν, καὶ αἱ ἀνομίαι ἡμῶν ἐφ᾽ ἡμῖν εἰσι· καὶ ἐν αὐταῖς τηκόμεθα· καὶ πῶς ζησόμεθα;” Εἰπὸν αὐτοῖς “Ζῶ ἐγώ, λέγει Κύριος, οὐ βούλομαι τὸν θάνατον τοῦ ἀσεβοῦς, ὥστε ἐπιστρέψαι αὐτὸν ἀπὸ τῆς ὁδοῦ αὐτοῦ, καὶ ζῇν αὐτόν· ἀποστροφῇ ἀποστρέψατε ἀπὸ τῆς ὁδοῦ ὑμῶν· καὶ ἵνα τί ἀποθνήσκετε, οἶκος Ἰσραήλ;”
Αλλά τα αμαρτήματά μας δημιουργούν χάσμα ανάμεσα σε εμάς και στον Θεό· και εξαιτίας των αμαρτιών μας απέστρεψε το πρόσωπό Του, ώστε να μην ελεήσει. Γι' αυτό λέει: «Λουστείτε, γίνετε καθαροί· αφαιρέστε τις πονηρίες από τις ψυχές σας μπροστά από τα μάτια μου· σταματήστε τις πονηρίες σας· μάθετε να πράττετε το καλό, επιζητήστε τη δικαιοσύνη, σώστε τον αδικούμενο, κρίνετε δίκαια το ορφανό και δικαιώστε τη χήρα. Και ελάτε να ελεγχθούμε μεταξύ μας, λέει ο Κύριος· και εάν οι αμαρτίες σας είναι σαν το πορφυρό, θα τις λευκάνω σαν το χιόνι· εάν πάλι είναι κατακόκκινες, θα τις λευκάνω σαν το μαλλί». Και: «Εάν θελήσετε και με εισακούσετε, θα φάτε τα αγαθά της γης. Διότι το στόμα του Κυρίου τα ελάλησε αυτά». Και πάλι μέσω του Ιωήλ: «Επιστρέψτε σε εμένα με όλη σας την καρδιά· με νηστεία, με κλάμα και με οδυρμό· σχίστε τις καρδιές σας και όχι τα ιμάτιά σας. Διότι ο Κύριος είναι ελεήμων και οικτίρμων, και μετανοεί για τις συμφορές». Προς δε τον Ιεζεκιήλ λέει: «Υιέ ανθρώπου, πες στον οίκο Ισραήλ: "Έτσι μιλήσατε λέγοντας: Οι πλάνες μας και οι ανομίες μας βαραίνουν πάνω μας· και εξαιτίας τους λιώνουμε· πώς λοιπόν θα ζήσουμε;" Πες τους: "Ζω εγώ, λέει ο Κύριος, δεν επιθυμώ τον θάνατο του ασεβούς, παρά μόνο το να αποστραφεί από τον δρόμο του και να ζήσει· με αληθινή επιστροφή αποστραφείτε από τον δρόμο σας· και γιατί να πεθάνετε, οίκε του Ισραήλ;"»
Λεπτομέρειες
10. Τούτων δέ τις σκοπῶν πολλὰς ἂν εὕροι καὶ περιφανεῖς ἀποδείξεις· πρῶτον μὲν γὰρ τὸν Θεὸν δεῆσαν ἐπ’ αὐτῆς οὐδὲν ἐκώλυσε κατελθεῖν, οὐκ ἂν δυνηθέντα κατελθεῖν, εἰ μεταξὺ τὸ κωλύον ᾠκοδόμητο τεῖχος· τοῦτο δ’ ἂν ἦν, εἴ τι συγγενὲς ἁμαρτίᾳ προσῆν αὐτῇ. Καὶ γὰρ, αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν, φησὶ, διϊστᾶσιν ἀναμέσον ἐμοῦ καὶ ὑμῶν· ἐπεὶ χρὴ μηδὲ ἐκεῖνο νομίζειν, ὅτι τὸ μὲν προσιστάμενον ἦν, αὐτὸς δὲ καταβαίνων ὁ Θεὸς δι’ ἑαυτοῦ καθεῖλε τὸ τεῖχος· ᾧ γὰρ τοῦτον ἔγνω καταλύειν τὸν φραγμὸν, οὐ προσῆν, οὐδέπω κατερχομένῳ· λέγω δὴ τὸ αἷμα καὶ τὸ πάθος· τούτῳ γὰρ μόνῳ λύειν τὴν ἁμαρτίαν ἐχρῆν· ἐπεὶ καὶ παρὰ τοῖς ἐν τῷ νόμῳ ζῶσιν, ἐν οἷς αἱ τῆς χάριτος ἦσαν εἰκόνες, χωρὶς αἱματεκχυσίας, φησὶν, οὐκ ἦν ἀναίρεσις ἁμαρτίας.
10. Όποιος τα εξετάσει αυτά, θα βρει πολλές και ολοφάνερες αποδείξεις. Πρώτον, όταν χρειάστηκε να κατέλθει ο Θεός σε αυτήν, τίποτα δεν τον εμπόδισε, κάτι που δεν θα μπορούσε να συμβεί αν είχε οικοδομηθεί ανάμεσά τους κάποιο εμποδιστικό τείχος. Και το τείχος αυτό θα υπήρχε, εάν αυτή είχε κάποια συγγένεια με την αμαρτία. Διότι, όπως λέει η Γραφή, «οι αμαρτίες σας δημιουργούν διαχωρισμό ανάμεσα σε εμένα και σε εσάς». Δεν πρέπει, άλλωστε, ούτε εκείνο να νομίζουμε, ότι δηλαδή υπήρχε μεν το εμπόδιο, αλλά ο Θεός κατεβαίνοντας κατέρριψε ο ίδιος το τείχος. Διότι το μέσο με το οποίο αποφάσισε να καταλύσει αυτόν τον φραγμό, δεν υπήρχε, όσο εκείνος δεν είχε κατέλθει ακόμη· εννοώ δηλαδή το αίμα και το πάθος. Διότι μόνο με αυτό έπρεπε να καταργηθεί η αμαρτία· επειδή και για εκείνους που ζούσαν υπό τον νόμο, όπου υπήρχαν οι προτυπώσεις της χάριτος, «χωρίς αιματοχυσία», λέει η Γραφή, «δεν γίνεται άφεση αμαρτίας».
Λεπτομέρειες
Τί δὲ τὸ ἀποκόπτον τοῦ ἁγίου σώματος ἐκείνου ταῦτα τὰ μέλη; «Αἱ ἁμαρτίαι ὑμῶν, φησί, διιστῶσι ἀνὰ μέσον ἐμοῦ καὶ ὑμῶν.» Τί οὖν; πᾶσα ἁμαρτία νεκρὸν ποιεῖ τὸν ἄνθρωπον; Οὐδαμῶς, ἀλλ’ ἡ πρὸς θάνατον μόνον. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ πρὸς θάνατον λέγεται· «ἔστι γὰρ ἁμαρτία οὐ πρὸς θάνατον» κατὰ τὸν μακάριον Ἰωάννην. Διὰ τοῦτο τοὺς μεμυημένους, εἰ μὴ τὰ τοιαῦτα πλημμελοῖεν, οἷα τοῦ Χριστοῦ διαστῆσαι καὶ θάνατον ἐνεγκεῖν, οὐδὲν τὸ κωλύον κοινωνοῦντας τῶν μυστηρίων τοῦ ἁγιασμοῦ μετέχειν, καὶ πράγματος ἕνεκα καὶ ὀνόματος, ὡς ἂν ἔτι ζῶντα μέλη καὶ συνημμένους τῇ κεφαλῇ.
Τι είναι όμως αυτό που αποκόπτει αυτά τα μέλη από εκείνο το άγιο σώμα; «Οι αμαρτίες σας», λέει, «στέκονται ανάμεσα σε εμένα και σε εσάς». Τι συμβαίνει λοιπόν; Κάθε αμαρτία νεκρώνει τον άνθρωπο; Σε καμία περίπτωση, αλλά μόνο η προς θάνατον. Γι' αυτό τον λόγο άλλωστε λέγεται προς θάνατον· διότι «υπάρχει αμαρτία που δεν είναι προς θάνατον», σύμφωνα με τον μακάριο Ιωάννη. Γι' αυτό, όσους έχουν μυηθεί, αν δεν διαπράττουν τέτοιου είδους αμαρτήματα, τα οποία τους χωρίζουν από τον Χριστό και επιφέρουν θάνατο, τίποτα δεν τους εμποδίζει, κοινωνώντας τα μυστήρια, να μετέχουν στον αγιασμό, τόσο στην πράξη όσο και στο όνομα, ως μέλη που είναι ακόμη ζωντανά και ενωμένα με την κεφαλή.
Λεπτομέρειες
ἀλλὰ τὰ ἁμαρτήματα ὑμῶν διιστῶσιν ἀνὰ μέσον ὑμῶν καὶ ἀνὰ μέσον τοῦ θεοῦ, καὶ διὰ τὰς ἁμαρτίας ὑμῶν ἀπέστρεψεν τὸ πρόσωπον αὐτοῦ τοῦ μὴ ἐλεῆσαι’. ὥστε οὐκ ἐκ τῆς θείας ἀποστροφῆς τὸ ἁμαρτάνειν ἡμᾶς, οὐδὲ ἐκ τοῦ παρορᾶν καὶ μὴ ἀκούειν τῶν ἁμαρτημάτων ἡ ἰσχύς, ἀλλ’ ἐξ ὧν ἁμαρτάνομεν καὶ πλημμελοῦμεν καὶ ἡ ἀποστροφὴ καὶ ἡ ὀργὴ καὶ ἡ ἐγκατάλειψις τοῦ θεοῦ. καὶ πάλιν ‘ἀνεμείναμεν κρίσιν, καὶ οὐκ ἔστι σωτηρία, μακρὰν ἀφέστηκεν ἀφ’ ἡμῶν’· διὰ τί; ‘πολλὴ γὰρ ἡμῶν ἡ ἀνομία ἐναντίον σου, καὶ αἱ ἁμαρτίαι ἡμῶν ἀντέστησαν ἡμῖν· αἱ γὰρ ἀνομίαι ἡμῶν ἐν ἡμῖν καὶ τὰ ἀδικήματα ἡμῶν ἔγνωμεν· ἠσεβήσαμεν καὶ ἐψευσάμεθα καὶ ἀπέστημεν ἀπὸ ὄπισθεν τοῦ θεοῦ ἡμῶν’. καὶ πλήρη τῶν τοιούτων χρήσεων τά τε παλαιὰ μαθήματα καὶ ἐν οἷς ἡ χάρις ἀνακαινίζεται.
«Αλλά τα αμαρτήματά σας δημιουργούν χάσμα ανάμεσα σε εσάς και τον Θεό, και εξαιτίας των αμαρτιών σας απέστρεψε το πρόσωπό του ώστε να μην ελεήσει». Επομένως, το ότι αμαρτάνουμε δεν προέρχεται από τη θεϊκή αποστροφή, ούτε η ισχύς των αμαρτημάτων προκύπτει από το ότι ο Θεός τα παραβλέπει και δεν εισακούει, αλλά εξαιτίας των αμαρτιών και των σφαλμάτων μας προκαλείται και η αποστροφή και η οργή και η εγκατάλειψη του Θεού. Και πάλι λέει: «Περιμέναμε κρίση, και δεν υπάρχει σωτηρία, απομακρύνθηκε μακριά από εμάς»· γιατί; «Διότι η ανομία μας είναι μεγάλη ενώπιόν σου, και οι αμαρτίες μας στάθηκαν εναντίον μας· διότι οι ανομίες μας είναι μέσα μας και αναγνωρίσαμε τα αδικήματά μας· ασεβήσαμε και ψευσθήκαμε και αποστατήσαμε παύοντας να ακολουθούμε τον Θεό μας». Και είναι γεμάτα από τέτοιες αναφορές τόσο τα παλαιά κείμενα όσο και εκείνα με τα οποία ανακαινίζεται η χάρις.
Λεπτομέρειες