Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 59:20

Διότι ο δίκαιος, αφού κατεύνασε τον θείο θυμό, και αρκώντας μόνος στο να μπορεί να καταπραΰνει τον Θεό, προστατεύει οπωσδήποτε εκείνους υπέρ των οποίων προσφέρει τις ικεσίες του. Επειδή όμως δεν υπήρχε κανένας τέτοιος, τους εκδικήθηκε, λέγει, με τον βραχίονά του, δηλαδή με τη δύναμή του, αλλά στηρίχθηκε και στην ελεημοσύνη του· διότι δεν εξολόθρευσε σύρριζα τον Ισραήλ, αλλά έσωσε ένα υπόλειμμα επειδή είναι φιλάνθρωπος, και τήρησε αψευδή την υπόσχεσή του προς τους αγίους πατέρες τους. Έπειτα λέγει ο προφήτης, ότι ενδύθηκε μεν θώρακα, φόρεσε δε περικεφαλαία και ιμάτιο εκδίκησης, για να ανταποδώσει όνειδος στους εχθρούς. Σχεδόν δηλαδή περιέγραψε τον Θεό των όλων να γίνεται εναντίον τους σαν κάποιος πολέμαρχος, εξοπλισμένος με πανοπλία και γνωρίζοντας καλά την πολεμική τακτική. Και μέσω αυτών δείχνει την έφοδο της οργής του εναντίον τους· διότι αντιτάχθηκε σε αυτούς ο παντοδύναμος, προς τον οποίο δικαίως έχει ειπωθεί: «Εσύ είσαι φοβερός, και ποιος θα μπορέσει να σου αντισταθεί εξαιτίας της οργής σου;» Και όταν επιβλήθηκαν οι τιμωρίες στους Ιουδαίους, Θα φοβηθούν από δυσμάς και ανατολάς το ένδοξο όνομα. Διότι θα έρθει, θα έρθει, λέγει, η οργή εναντίον όσων απείθησαν, σαν βιαιότατος ποταμός που τα παρασύρει όλα, και έχει ακαταμάχητη την ορμή των υδάτων του. <Και θα έρθει ένεκα της Σιών ο λυτρωτής, και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ, και αυτή θα είναι σε αυτούς η διαθήκη από εμένα, λέγει ο Κύριος.>

«Το Πνεύμα μου είναι επάνω σου, και τα ρήματα, τα οποία έδωσα στο στόμα μου, δεν θα εκλείψουν από το στόμα του σπέρματός σου. Διότι το είπε ο Κύριος από τώρα και εις τον αιώνα». Όπως ακριβώς στα προηγούμενα έκανε σαφή και σύντομη μνεία της οργής που επρόκειτο να έλθει επί των Ιουδαίων, επειδή σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής και συμπεριφέρθηκαν με ανόσια ύβρη απέναντι στον Σωτήρα και Λυτρωτή των όλων· έπειτα προανήγγειλε την ελεημοσύνη και τη φιλανθρωπία που επρόκειτο να τους δοθεί σε ύστερους καιρούς· διότι είπε: «Και τους ανταπέδωσε με τον βραχίονά του, και με την ελεημοσύνη στηρίχθηκε»· έτσι και εδώ, αφού ανέφερε ότι ο θυμός του Κυρίου θα καταβεί εναντίον τους σαν αφόρητος και βιαιότατος χείμαρρος, κάνει λόγο και για την ευλογία που πρόκειται να τους δοθεί κατά τους έσχατους καιρούς του αιώνος. Διότι θα έλθει χάριν της Σιών ο λυτρωτής.

Διότι κατήλθε από τους ουρανούς ο μονογενής Λόγος του Θεού, και συγκατέβη μέχρι την κένωση, γενόμενος άνθρωπος, για να καλέσει, πριν από τους άλλους, τον Ισραήλ, και να διασώσει το πλήθος των εθνών. Και το μαρτυρεί γράφοντας ο πάνσοφος Παύλος: «Λέω, λοιπόν, ότι ο Χριστός έγινε διάκονος της περιτομής, υπέρ της αλήθειας του Θεού, για να επιβεβαιώσει τις υποσχέσεις προς τους πατέρες, και τα έθνη να δοξάσουν τον Θεό για το έλεός Του.» Θυμόμαστε δε και τον ίδιο τον Χριστό να λέει: «Δεν απεστάλην παρά μόνο στα απολωλότα πρόβατα του οίκου Ισραήλ.» Θα έλθει λοιπόν ο λυτρωτής, προφανώς από τις αμαρτίες, από τον θάνατο και τη φθορά, από τη διαβολική σκληρότητα, από την απάτη και την πλεονεξία των δαιμόνων. «Και αυτή είναι η δική Μου διαθήκη προς αυτούς», είπε ο Κύριος. Αυτό δε που ορίστηκε άπαξ δια της βουλής του Θεού και εξαγγέλθηκε, θα παραμείνει πάντοτε και οπωσδήποτε ακλόνητο και δεν θα αθετηθεί. Ποια, λοιπόν, θα είναι, λέει, η δική Μου διαθήκη; «Το Πνεύμα Μου και τα λόγια, τα οποία έβαλα στο στόμα σου, δεν θα εκλείψουν από τώρα και εις τον αιώνα.»

Αναφέρεται ότι όλοι αυτοί, που ξεπλένονται παρόμοια με τον Παύλο, θα καθαριστούν· «διότι επρόκειτο να σωθούν με κρίση» «και με δικαιοσύνη», αλλά και «με πνεύμα καύσεως». Παρατήρησε δε αν ο παρών λόγος δεν είναι απόλυτα σύμφωνος με την ευαγγελική μαρτυρία για τον Σωτήρα μας, η οποία δίδασκε λέγοντας: «αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και πυρ»· διότι το «με πνεύμα κρίσεως και πνεύμα καύσεως» δεν διαφέρει σε τίποτα από το «με Άγιο Πνεύμα και πυρ». Διότι οι πύρινοι λόγοι, καθώς τους άγγιζαν, τους προξενούσαν την κάθαρση των αμαρτημάτων. Και ο Σωτήρας ομοίως στο Ευαγγέλιο αναφέρεται ότι θα βαπτίσει όχι με νερό αλλά «με Άγιο Πνεύμα και πυρ»· διότι αυτό δίδαξε ο Ιωάννης λέγοντας για τον εαυτό του: «εγώ μεν σας βαπτίζω με νερό», και για τον Σωτήρα: «αυτός θα σας βαπτίσει με Άγιο Πνεύμα και πυρ». Σε αυτά προσθέτει: «και θα έλθει, και ένα σύννεφο την ημέρα θα σκιάσει κάθε τόπο στη Σιών και όλα τα περίχωρά της»· και το ποιος «θα έλθει», το φανερώνει ένας άλλος προφήτης λέγοντας: «θα έλθει από τη Σιών ο λυτρωτής», καθώς και εκείνος που είπε: «ακόμη λίγο χρονικό διάστημα, αυτός που έρχεται θα έλθει και δεν θα καθυστερήσει», και ερχόμενος θα εκπληρώσει τα όσα αναφέρονται. Αντί δε του «θα έλθει», το εβραϊκό κείμενο και όλοι οι άλλοι ερμηνευτές είπαν «και ο Κύριος θα κτίσει κάθε τόπο του όρους Σιών», δηλώνοντας τη «νέα κτίση» της Εκκλησίας του Θεού, η οποία έχει θεμελιωθεί σε κάθε τόπο.

Στη συνέχεια λέγεται: «και θα έλθει για χάρη της Σιών ο ρυόμενος», ενώ σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «και θα έλθει στη Σιών ο αγχιστεύων», και σύμφωνα με τον Ακύλα: «και θα έλθει στη Σιών ο αγχιστεύων». Αυτό άλλωστε και ο ίδιος ο Σωτήρας το δήλωνε λέγοντας: «δεν ήλθα παρά μόνο για τα χαμένα πρόβατα του οίκου Ισραήλ». Και πάλι εδώ, το θεοσεβές πολίτευμα υποδηλώνεται μέσω της Σιών, η οποία με διάφορους τρόπους έχει αποδειχθεί ότι είναι η Εκκλησία του Θεού. Για χάρη λοιπόν αυτής της πόλης του Θεού λέγεται ότι «θα έλθει» ο «ρυόμενος» ή ο «αγχιστεύων». Και τι θα κάνει; Θα συγχωρήσει τις αδικίες σε όσους τον πλησιάζουν. Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «θα αποστρέψει τις ασέβειες από τον Ιακώβ», δηλαδή σε όσους «από τον Ιακώβ επιστρέφουν». Εάν όμως δεν επιστρέψουν, ας κατακρίνουν τον εαυτό τους, διότι δεν μετείχαν στη χάρη όπως τα έθνη, αν και ήταν οι πρώτοι που κλήθηκαν. «Και αυτή», λέει, «θα είναι σε αυτούς η από εμένα διαθήκη». Το ποια είναι δε «αυτή», το προσθέτει στη συνέχεια: «το Πνεύμα μου, το οποίο είναι επάνω σου». Αυτό λοιπόν το «Πνεύμα» ήταν η «διαθήκη», γι' αυτό και ο Σωτήρας και Κύριός μας Ιησούς, ο Χριστός του Θεού, έδινε στους μαθητές του το «Πνεύμα» λέγοντας: «λάβετε Πνεύμα Άγιο. Αν σε κάποιους συγχωρήσετε τις αμαρτίες, τους συγχωρούνται». Αυτή λοιπόν θα ήταν η Καινή «Διαθήκη» και το κεφάλαιο του μυστηρίου, το Άγιο «Πνεύμα». Γι' αυτό έχει ειπωθεί: «και αυτή είναι σε αυτούς η από εμένα διαθήκη, είπε ο Κύριος: το Πνεύμα το εμόν, το οποίο είναι μέσα σου».

Ψ. Λʹ. Και θα φοβηθούν οι από δυσμών το όνομα του Κυρίου, και οι από ανατολών ηλίου το ένδοξο όνομά Του· διότι θα έλθει σαν ορμητικός ποταμός η οργή από τον Κύριο, θα έλθει με θυμό. Και θα έλθει χάριν της Σιών ο λυτρωτής, και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ, είπε ο Κύριος. Και αυτή θα είναι προς αυτούς η από εμένα διαθήκη: Το πνεύμα μου, το οποίο είναι επάνω σου, και τα λόγια, τα οποία έδωσα στο στόμα σου, δεν θα εκλείψουν από το στόμα σου, ούτε από το στόμα του σπέρματός σου, είπε ο Κύριος, από τώρα και εις τον αιώνα. Πάλι, μέσα από αυτά ο λόγος προφητεύει τα σχετικά με την κλήση της Εκκλησίας που συστήθηκε από τα έθνη μέσω του Σωτήρα μας· διότι ποιοι άλλοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί που ονομάζονται από δυσμών, ή μέσω ποιου φοβήθηκαν το όνομα του Κυρίου τα παντοδαπά έθνη, τα οποία μέσω της διδασκαλίας του Ιησού εγκατέλειψαν μεν την προηγούμενη πλάνη του σκότους της άγνοιας, και κατέφυγαν στον Θεό των όλων; Και ποιος είναι αυτός που προφητεύεται ότι θα έλθει από τη Σιών, για να λυτρώσει και να απομακρύνει τον Ιακώβ από την προηγούμενη ασέβεια, παρά Εκείνος που προσήλθε για να σώσει τα απολωλότα και ευρισκόμενα σε ασέβεια πρόβατα του οίκου Ισραήλ, στα οποία λέει ότι το εν Χριστώ πνεύμα του Θεού θα διαθέσει ως διαθήκη τα ρήματα της αιώνιας ζωής, τα οποία έδωσε ο Πατέρας στο στόμα του Υιού· τα οποία μάλιστα λέει ότι δεν πρόκειται να εκλείψουν ούτε από τον ίδιο, ούτε βεβαίως από το στόμα του σπέρματός του από τώρα και εις τον αιώνα;

Και θα έλθει χάριν της Σιών ο Λυτρωτής και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ· και αυτή είναι η διαθήκη μου προς αυτούς, είπε ο Κύριος: το Πνεύμα μου που είναι επάνω σου, και τα λόγια που έβαλα στο στόμα σου, δεν θα εκλείψουν από το στόμα σου, ούτε από το στόμα των απογόνων σου, ούτε από το στόμα των απογόνων των απογόνων σου, είπε ο Κύριος, από τώρα και εις τον αιώνα.

Έπειτα, επειδή υποσχέθηκε κάτι μεγάλο, φέρνει ως μάρτυρα τον προφήτη να λέει τα εξής. Διότι για το ότι υπήρξε πώρωση, δεν παραθέτει μαρτυρία, αφού μάλιστα αυτό ήταν φανερό σε όλους· για το ότι όμως θα πιστέψουν και θα σωθούν, εισάγει πάλι τον Ησαΐα να αναφωνεί και να λέει: Θα έλθει από τη Σιών ο λυτρωτής και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ.

Γι' αυτόν τον λόγο, συνδέοντάς τα, είπε «το κεφάλι μαζί με τα πόδια», δηλαδή την πρώτη παρουσία μαζί με τη δεύτερη, ώστε να αποδεχθείς τον Κύριο που οδηγήθηκε με αδοξία «ως πρόβατο επί σφαγήν» και να Τον δεις να εμφανίζεται ως «βασιλιάς με δόξα», πράγματα τα οποία προείπε και τα δύο ο προφήτης Ησαΐας, και να μην απαιτήσεις τη λύτρωση της Ιερουσαλήμ, αλλά να προσδοκάς αργότερα το «Θα έλθει από τη Σιών ο λυτρωτής και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ», καθώς Εκείνος θα σώσει το υπόλοιπο του λαού που πρόκειται να επιστρέψει σε Αυτόν, ενώ κατά την πρώτη παρουσία, αντίθετα, να δεις να εκπληρώνεται το «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομιά μου» και το «Παρέδωσε τους ασεβείς αντί της ταφής του και τους πλουσίους αντί του θανάτου του». Λέγοντας, λοιπόν, «το κεφάλι μαζί με τα πόδια», προειδοποιεί εγκαίρως τους Ιουδαίους: μην ξεχωρίσετε την άδοξη παρουσία του Κυρίου από την ένδοξη, για να μη χωριστείτε από την κοινωνία μαζί Του επειδή απιστήσατε· αλλά λέει επίσης «μαζί με τα εντόσθια». Τι σημαίνει αυτό; Μη σκανδαλιστείτε από αυτό που φαίνεται, αλλά να αναλογιστείτε και το απόκρυφο· μην Τον θεωρήσετε απλώς άνθρωπο όμοιο με εσάς, επειδή είναι «και άνθρωπος» κατά το σώμα, αλλά να Τον γνωρίσετε πνευματικά, και έτσι θα γνωρίσετε μέσα σε Αυτόν τον Πατέρα. Διότι, όσο δεν βλέπεις το εσωτερικό και δεν μετέχεις των εντοσθίων, δεν έχεις δει ακόμη τον Χριστό, θεωρώντας Τον απλώς άνθρωπο και όχι Θεό· λέει άλλωστε ο Ίδιος: «Εκείνος που έχει δει εμένα, έχει δει τον Πατέρα».

Αλλά πάλι αυτό μας δημιουργεί ένα άλλο ζήτημα· διότι δεν έχουν γραφεί και τα δύο χωρία σε αυτόν τον ψαλμό. Γι' αυτό δεν είπε «σε αυτόν τον ψαλμό», αλλά στο βιβλίο ολόκληρο. Διότι το «Ας γίνει η έπαυλή του έρημη» βρίσκεται σε άλλον ψαλμό, ενώ σε τούτον βρίσκεται το «Την επισκοπή του ας λάβει άλλος». Αλλά όμως ο Πέτρος τα συγκέντρωσε και τα δύο σε μία μαρτυρία. Αυτό ακριβώς κάνει παντού και ο Παύλος, όπως όταν λέει: «Θα έλθει από τη Σιών ο λυτρωτής και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ. Και αυτή θα είναι η διαθήκη μου προς αυτούς, όταν θα αφαιρέσω τις αμαρτίες τους». Τι θα μπορούσε λοιπόν να πει κανείς για αυτό που ειπώθηκε; Είναι προφητεία ή κατάρα; Είναι προφητεία με μορφή κατάρας. Διότι και αλλού θα βρούμε κάτι παρόμοιο, όπως ακριβώς έκανε και ο Ιακώβ. Επειδή, δηλαδή, πρέπει οι ακροατές να ωφελούνται από όσα συμβαίνουν σε άλλους, διαμορφώνουν πολλές από τις προφητείες με αυτόν τον τρόπο, ώστε και με τον τρόπο της έκφρασης που αφορά τη διαγωγή να αυξηθεί ο φόβος. Διότι δεν είναι το ίδιο το να πει κανείς ότι ο τάδε θα πάθει τούτο και εκείνο, με το να προβάλει το ίδιο πράγμα στη θέση κάποιου που είναι θυμωμένος και οργισμένος. Και ότι δεν τα υποστηρίζω αυτά αυθαίρετα, θα σας το καταστήσω σαφές μέσα από τα ίδια τα προφητικά λόγια.

«Δες, λοιπόν, την αγαθότητα και την αυστηρότητα του Θεού. Σε εκείνους μεν που έπεσαν, υπάρχει αυστηρότητα· σε εσένα, όμως, η αγαθότητα του Θεού, εάν παραμείνεις στην αγαθότητα· ειδάλλως και εσύ θα αποκοπείς. Κι εκείνοι όμως, εάν δεν παραμείνουν στην απιστία, θα εμβολιαστούν. Διότι ο Θεός έχει τη δύναμη να τους εμβολιάσει και πάλι». Δες τη σύνεση του Παύλου· πώς προσάγει και στους δύο τα κατάλληλα επιχειρήματα. Διότι στους μεν Ιουδαίους, που έπεσαν και βρίσκονται σε μεγάλη πτώση, προσφέρει μεγάλη παρηγοριά, μην επιτρέποντας να οδηγηθούν σε απελπισία· στα δε έθνη, που αποδέχθηκαν την πίστη και δοξάστηκαν μέσω των χαρισμάτων, προκαλεί φόβο, ώστε να μην υπερηφανευτούν εξαιτίας των αγαθών με τα οποία πλούτισαν, και εκπέσουν έτσι από τη χάρη. «Διότι, εάν εσύ αποκόπηκες από τη φυσική αγριελιά και παρά φύσιν εμβολιάστηκες σε ήμερη ελιά, πόσο μάλλον αυτοί, οι φυσικοί κλάδοι, θα εμβολιαστούν στη δική τους ελιά. Διότι δεν θέλω να αγνοείτε, αδελφοί, το μυστήριο τούτο, για να μην έχετε μεγάλη ιδέα για τον εαυτό σας, ότι δηλαδή επήλθε πώρωση σε ένα μέρος του Ισραήλ, μέχρις ότου εισέλθει το πλήρωμα των εθνών· και έτσι θα σωθεί όλος ο Ισραήλ, καθώς είναι γραμμένο: Θα έλθει από τη Σιών ο Λυτρωτής και θα απομακρύνει τις ασέβειες από τον Ιακώβ· και αυτή θα είναι η διαθήκη μου προς αυτούς, όταν θα αφαιρέσω τις αμαρτίες τους.»