Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 6:12

Αυτό δε που προστίθεται, ότι δηλαδή «Μετά από αυτά ο Θεός θα απομακρύνει τους ανθρώπους», μου φαίνεται ότι αναφέρεται στην αποξένωση των Ιουδαίων από τον Θεό, στους οποίους επήλθε πώρωση κατά ένα μέρος, για να εισέλθει το πλήρωμα των εθνών. Αλλά «Και οι εναπομείναντες», λέει, «θα πληθυνθούν». Ποιοι είναι λοιπόν αυτοί;

Εκείνοι, λοιπόν, που προηγουμένως άκουγαν και δεν κατανοούσαν, και έπρατταν τα όσα ακολούθησαν, σε τέτοιο βαθμό ώστε να μην κατοικούνται πλέον οι πόλεις, και αφού βρέθηκαν στη διασπορά με αποτέλεσμα να διασωθεί μόλις το ένα δέκατο του λαού, —αυτοί θα πληθύνουν και πάλι και θα καρποφορήσουν ξανά, παρόμοια με την τερέβινθο και τη βελανιδιά, φέροντας άγιο σπέρμα, παραμένοντας εδραίοι και αμετακίνητοι και όντας ριζωμένοι στην αγάπη.

Γι' αυτόν τον λόγο, λοιπόν, ζητά να μάθει τον χρόνο κατά τον οποίο θα τους συμβεί αυτό, και μέχρι πότε θα παραταθεί αυτή η ασθένεια. Και ως προς αυτά, ο Θεός προλέγει την καταστροφή τόσο της ίδιας της Ιερουσαλήμ όσο και ολόκληρης της χώρας των Ιουδαίων, και λέει: «Έως ότου ερημωθούν οι πόλεις, ώστε να μην κατοικούνται, και τα σπίτια, ώστε να μην υπάρχουν άνθρωποι». Πράγμα που πράγματι πραγματοποιήθηκε, όταν ο Ουεσπασιανός και ο Τίτος κατέστρεψαν την Ιουδαία μετά τον σταυρό του Σωτήρος και την ανάληψή Του στους ουρανούς. Το ότι όμως η τιμωρία για τους απειθείς δεν θα περιοριστεί μόνο στο να πάθουν αυτά, ούτε όμως ο Ισραήλ θα χαθεί εντελώς, δηλαδή σύρριζα, το φανερώνει λέγοντας: «Και μετά από αυτά θα απομακρύνει ο Θεός τους ανθρώπους, και αυτοί που θα εναπομείνουν θα πληθυνθούν πάνω στη γη». Διότι απομακρύνθηκαν από τον Θεό, επειδή σκότωσαν αγίους, και επιπλέον τον αρχηγό της ζωής. Ενώ αυτοί που εναπέμειναν, δηλαδή αυτοί που διασώθηκαν και πίστεψαν στον Χριστό, οι οποίοι και αποτελούν το υπόλειμμα του Ισραήλ, θα είναι, λέει, σε μεγάλο πλήθος. Διότι πίστεψε ένα όχι μικρό μέρος του Ισραήλ, και αυτό στις αρχές του βιβλίου του ο ίδιος ο μακάριος προφήτης Ησαΐας το φανέρωσε, λέγοντας: «Και αν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας είχε αφήσει σπέρμα, θα είχαμε γίνει σαν τα Σόδομα και θα είχαμε ομοιωθεί με τα Γόμορρα». Μερικοί, ωστόσο, θεωρούν ότι το νόημα των προκειμένων μπορεί να εννοηθεί και με διαφορετικό τρόπο.

Όταν δε ο προφήτης ρωτούσε και ήθελε να μάθει μέχρι ποιον και για πόσο καιρό θα παραταθεί η πώρωση, απαντά ο Θεός: «Έως ότου ερημωθούν οι πόλεις, λόγω του ότι δεν κατοικούνται, και τα σπίτια, λόγω του ότι δεν υπάρχουν άνθρωποι, και μετά από αυτά ο Θεός θα απομακρύνει τους ανθρώπους»· ώστε μέσω αυτού να κατανοήσουμε τον καιρό της συντέλειας. Διότι πρέπει προηγουμένως να ακούσουμε για πολέμους και φήμες πολέμων, και να εγερθεί έθνος εναντίον έθνους και βασιλεία εναντίον βασιλείας, και να ερημωθούν πόλεις και σπίτια, και έπειτα θα έρθει το τέλος· μετά το οποίο απομακρύνονται πλέον οι άνθρωποι, δηλαδή μετά τον καιρό της αναστάσεως, ζώντας τον αγνό και αιώνιο βίο, έχοντας αναιρεθεί παντελώς η φθορά, έχοντας καταργηθεί ο θάνατος και έχοντας εξαλειφθεί κάθε αμαρτία. Το ότι δε έχει πωρωθεί ο Ισραήλ, αλλά θα κληθεί στους έσχατους καιρούς του αιώνος, εφόσον η θεόπνευστη Γραφή το λέει με σαφήνεια και ενάργεια, θεωρώ μάταιο το να επιχειρηματολογεί κανείς και να αναζητά αποδείξεις για επιβεβαίωση. <Και επάνω της υπάρχει ακόμη το ένα δέκατο, και πάλι θα δοθούν σε λεηλασία, όπως η τέρμιθος και όπως η βαλανιδιά όταν πέσει από το περικάρπιό της.> Ο προφητικός λόγος μάς υπενθυμίζει και τώρα μια ιστορία, την οποία είναι αναγκαίο, όπως φαίνεται, να αναφέρουμε· διότι έτσι θα γίνει σαφές το νόημα.

Διότι ποιο θα είναι το τέλος αυτής της τέτοιας πνευματικής τους τύφλωσης; Και εκείνος απαντά: «Μέχρι να ερημωθούν οι πόλεις από το να μην κατοικούνται». Με αυτά υποδηλώνει την πρώτη ρωμαϊκή πολιορκία που επήλθε στον τόπο μετά τα όσα αποτόλμησαν εναντίον του Σωτήρα, κατά την οποία πάρα πολλές ιουδαϊκές πόλεις, αφού λεηλατήθηκαν επί αυτοκράτορα Ουεσπασιανού, έγιναν εντελώς αφανείς, ώστε να μην απομείνει ούτε ανάμνηση ούτε όνομά τους. Αντί δε του: «Και μετά από αυτά θα απομακρύνει ο Θεός τους ανθρώπους», με μεγαλύτερη σαφήνεια το απέδωσε ο Σύμμαχος λέγοντας: «Και μακριά θα στείλει ο Κύριος τους ανθρώπους». Και ο λόγος υποδηλώνει την αιχμαλωσία που υπέστη την ίδια εκείνη περίοδο το πλήθος του ιουδαϊκού έθνους, και τον διασκορπισμό που υπέστησαν, φεύγοντας για να γλιτώσουν από τις συμφορές που επικρέμονταν πάνω τους. Όταν δε εκείνοι, λέει, «απομακρυνθούν», τότε, «θα πληθυνθούν», λέει, «όσοι απέμειναν στη γη», οι οποίοι θα είναι διαφορετικοί από τους προηγούμενους. Και αυτοί θα είναι τόσοι πολλοί, ώστε αν συγκριθούν με τους πρώτους, να θεωρείται ότι αποτελούν πολλοστημόριο του πλήθους εκείνων· διότι «θα παραμείνει», λέει, «ακόμη σε αυτήν το ένα δέκατο».

Και την αιτία της ερήμωσής τους την ελέγχει ο προφητικός λόγος, ερμηνεύοντάς την σχεδόν με σαφήνεια και παρουσιάζοντας την αιτία της πτώσης τους. Διότι, επειδή, ενώ ο Σωτήρας μας δίδασκε ανάμεσά τους, αυτοί αν και άκουσαν, δεν άκουσαν με τα αυτιά της διανοίας, ούτε κατάλαβαν ποιος ήταν, και αν και τον είδαν με τα μάτια της σάρκας, δεν τον αντίκρυσαν με τα μάτια της ψυχής, αλλά επάχυναν την καρδιά τους, και σχεδόν έκλεισαν τα μάτια της διανοίας και βάρυναν τα αυτιά τους, όπως λέει η προφητεία. Για τον λόγο αυτόν, λέει, θα ερημωθούν οι πόλεις τους ώστε να μην κατοικούνται, και η γη θα γίνει έρημη, και ελάχιστοι από αυτούς θα απομείνουν, διαφυλαγμένοι σαν γόνιμος και ζωογόνος σπόρος, οι οποίοι λέγεται ότι, αφού εξαπλωθούν σε όλους τους ανθρώπους, θα πληθυνθούν πάνω στη γη. Ωστόσο, ακόμη και μετά την πορεία αυτών ακριβώς, δηλαδή των αποστόλων του Σωτήρα μας, λέει ότι θα παραμείνει ακόμη στην ίδια τη χώρα της Ιουδαίας «το ένα δέκατο», και ότι μετά από αυτά θα δοθούν πάλι «για διαρπαγή, όπως η τερέβινθος και όπως το βελανίδι όταν πέσει από τη θήκη του». Φανερώνει δε, όπως νομίζω, μέσω αυτών ο λόγος, ότι μετά την πρώτη πολιορκία, την οποία, όπως ιστορείται, υπέστησαν κατά τους χρόνους των αποστόλων και επί του Ρωμαίου αυτοκράτορα Βεσπασιανού, αφού πολιορκήθηκαν πάλι για δεύτερη φορά επί Αδριανού, αποκλείστηκαν εντελώς από τον τόπο, ώστε να μην τους επιτρέπεται ούτε στο έδαφος της Ιερουσαλήμ να πατήσουν.

Όταν λοιπόν λέει: «Έως ότου ερημωθούν οι πόλεις επειδή δεν θα κατοικούνται, και τα σπίτια επειδή δεν θα υπάρχουν άνθρωποι», τότε εννοεί και την αιχμαλωσία. Όταν όμως λέει ότι: «Και μετά από αυτά ο Θεός θα απομακρύνει τους ανθρώπους», υπαινίσσεται είτε την ολοσχερή ευπραγία όλων είτε την ευημερία που επήλθε στις δύο φυλές μετά την απαγωγή των δέκα φυλών.

Διότι, αφού απαλλάχθηκαν από τον Σενναχειρείμ και το βαρβαρικό στρατόπεδο, και αφού απόλαυσαν την παράδοξη νίκη, αυξήθηκαν πάλι σε πλήθος και σε μακροζωία, χωρίς να τους ταράζει κανένας πόλεμος. Όταν δε λέει ότι «θα μακρύνει», υπονοεί είτε το πλήθος των ανθρώπων είτε το μήκος των ετών.