Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 6:9

Του ίδιου Αγίου Βασιλείου από τον τέταρτο λόγο του κατά Ευνομίου, του οποίου η αρχή είναι: «Αν κατά φύση είναι Θεός ο Υιός». Ότι ούτε οπτασία ούτε χρησμοδοσία συμβαίνει ξεχωριστά από τον Πατέρα και τον Υιό και το Άγιο Πνεύμα. Ο προφήτης Ησαΐας είπε: «Είδα τον Κύριο Σαβαώθ να κάθεται σε θρόνο ψηλό και υπερυψωμένο. Και Σεραφείμ στέκονταν γύρω του, έξι φτερούγες είχε το ένα και έξι φτερούγες το άλλο». Και λίγο μετά λέει: «Και μου είπε ο Κύριος: Πήγαινε και πες σε αυτόν τον λαό: Θα ακούσετε καλά και δεν θα κατανοήσετε, και βλέποντας θα δείτε και δεν θα αντιληφθείτε. Διότι πάχυνε η καρδιά αυτού του λαού», και τα εξής. Όσον αφορά λοιπόν αυτή τη διατύπωση και την ακολουθία του προφητικού κειμένου, αυτός που εμφανίστηκε και χρησμοδότησε στον προφήτη είναι ο επί πάντων Πατέρας. Ωστόσο, ο υιός της βροντής, ο οποίος μίλησε με τρόπο εξαίσιο και είπε πράγματα πιο φοβερά και από βροντή, του οποίου ίδιον δεν είναι το «δεν υπήρχε», αλλά το «ήταν ο Λόγος», είπε ότι αυτός που εμφανίστηκε και χρησμοδότησε στον προφήτη ήταν ο Υιός. Διότι λέει στο δικό του σύγγραμμα: «Γι' αυτό δεν μπορούσαν οι Ιουδαίοι να πιστέψουν στον Ιησού, επειδή ο Ησαΐας είπε γι' αυτούς: Έχουν τυφλωθεί τα μάτια τους και έχει πωρωθεί η καρδιά τους, για να μη δουν με τα μάτια και κατανοήσουν με την καρδιά και επιστρέψουν, και τους θεραπεύσω. Αυτά είπε ο Ησαΐας, όταν είδε τη δόξα του».

Ο δε Παύλος αποφάνθηκε ότι η οπτασία και η χρησμωδία ανήκουν στο Πνεύμα, λέγοντας: «Ορθώς ελάλησε το Άγιο Πνεύμα διά του προφήτη Ησαΐα προς τους πατέρες σας: Με την ακοή θα ακούσετε και δεν θα κατανοήσετε, και βλέποντας θα δείτε και δεν θα αντιληφθείτε· διότι επωρώθη η καρδιά του λαού τούτου». Ο προφήτης εισάγει το πρόσωπο του Πατρός, στον οποίον πίστευαν οι Ιουδαίοι, ο ευαγγελιστής του Υιού, και ο Παύλος του Πνεύματος, ονομάζοντας όλοι από κοινού αυτόν που εμφανίστηκε ως έναν Κύριο Σαβαώθ. Διακρίνεται μεν μεταξύ τους ο λόγος περί της υποστάσεως, αλλά παραμένει αδιαίρετο σε αυτούς το φρόνημα περί του ενός Θεού.

Δόξα. Ήχος δ'. Άλλοτε μεν αστράγαλος αγγελικού χεριού υπέγραφε τον θάνατο για τον βασιλιά των Χαλδαίων· σε σένα όμως, θεοφόρε, τον ζωοδότη και ουράνιο άρτο από το θυσιαστήριο, επαξίως σού προσφέρει αγγελικό χέρι, το οποίο γινόταν ορατό στον ιερέα από τον αστράγαλο (καρπό). Διότι, αφού έλαβες τη χάρη του προφήτη Ησαΐα, όπως εκείνος, καθαρίστηκες στα χείλη με τον θείο άνθρακα, και αφού στάλθηκες σε λαό που υπηρετεί τον Θεό, οδήγησες τους πάντες προς την οδό της σωτηρίας με θεόπνευστους λόγους. Γι' αυτό και εμάς, φωτίζοντάς μας με τα λόγια και τις πράξεις, κάνε μας να ευαρεστήσουμε τον Θεό, αναδεικνύοντάς μας ανώτερους από τα πάθη μέσω της αρετής, Μάρκε παμμακάριστε.

Τα αυτιά, εξάλλου, δεν τα λάβαμε για να ακούμε μάταια πράγματα, για να ακούμε σατανικά και δαιμονιώδη άσματα και κακές συμβουλές και αισχρά λόγια και βρώμικα λογύδρια και τα παρόμοια με αυτά («διότι μάταιη ακοή», λέει, «δεν θα παραδεχθείς»· και: «Πρόσεχε», λέει, «μήπως ανέβει ο θάνατος μέσα από τα παράθυρά σου», για τα οποία παράθυρα μιλήσαμε λίγο στην αρχή του λόγου), αλλά για να ακούμε πάντοτε να εξηγούνται τα θεία θαυμάσια από τις θείες Γραφές. «Μου πρόσθεσε», λέει, «αυτί για να ακούω, και η παιδεία του Κυρίου μου ανοίγει τα αυτιά». Όσοι όμως διατέθηκαν προς αυτά με αμέλεια ή απέχθεια, και προσέχουν με ευχαρίστηση τα αισχρά και τα μάταια και τα ψευδή, ταιριάζει σε αυτούς το «σαν της κουφής οχιάς που βουλώνει τα αυτιά της», οι οποίοι δεν θα εισακούσουν τη φωνή εκείνων που απαγγέλλουν τα θεία διδάγματα, και δηλητηριάζονται, φαρμακωμένοι από τον δαίμονα που είναι σοφός στην κακία. Και πάλι τους ταιριάζει το: «Με την ακοή θα ακούσετε, και δεν θα καταλάβετε, και βλέποντας θα βλέπετε, και δεν θα δείτε». Γιατί; «Παχύνθηκε», λέει, «η καρδιά αυτού του λαού, και με τα αυτιά τους άκουσαν βαριά, και έκλεισαν τα μάτια τους, μήπως τυχόν δουν με τα μάτια και ακούσουν με τα αυτιά και καταλάβουν με την καρδιά, και επιστρέψουν, και τους θεραπεύσω». Όσοι βέβαια αξιώθηκαν να βλέπουν συνετά και να ακούν όπως αρμόζει, μπορούν και αυτοί να ψάλλουν μαζί με τον προφήτη: «Κύριε, άκουσα το μήνυμά σου και φοβήθηκα, κατανόησα τα έργα σου και εξεπλάγην».

«Διότι όλοι οι προφήτες και ο νόμος προφήτευσαν μέχρι τον Ιωάννη· και αν θέλετε να το δεχθείτε, αυτός είναι ο Ηλίας που επρόκειτο να έλθει. Όποιος έχει αυτιά για να ακούει, ας ακούει». Διότι αυτιά έχουν και τα κτήνη και τα ερπετά της γης και τα ζωύφια και τα πτηνά, αλλά στερούνται λογικής γνώσης και αντιλαμβάνονται μόνο τον ήχο. Αυτιά έχουν και τα νήπια και όλοι οι άνθρωποι, αλλά στερούνται συνέσεως, όπως ακριβώς αποφάνθηκε και σε άλλο σημείο της Γραφής, ότι «με την ακοή θα ακούσετε και δεν πρόκειται να κατανοήσετε, και βλέποντας θα βλέπετε και δεν πρόκειται να ιδείτε». Και φανερώνοντας από πού συμβαίνει αυτό έλεγε: «Διότι πάχυνε», λέγει, «η καρδιά αυτού του λαού».

Αλλά βέβαια, για όσους δεν θεωρούν επαρκή αυτά σχετικά με το παράδειγμα, η παροιμία για «ξάσιμο στη φωτιά» ή «βράσιμο χαλικιών», περισσότερο από οποιονδήποτε άλλον, ταιριάζει απολύτως σε αυτούς· ή μάλλον, ο Ησαΐας αναφωνεί προς αυτούς τα δικά μας λόγια αντί για εμάς: «με την ακοή θα ακούσετε και δεν θα κατανοήσετε, και βλέποντας θα δείτε και δεν θα αντιληφθείτε». Αν όμως σου είναι αρεστό να προχωρήσεις μέσω των κτισμάτων και να ποριστείς από εκεί αφορμές για τη μεταβολή προς το καλύτερο, θα βρεις και σε αυτά ότι, όταν μια φύση προϋπάρχει και έπειτα προσλαμβάνει την ομόστοιχή της, ούτε η μία καταπίνεται από την άλλη, ούτε οι δύο μετατρέπονται με κανέναν τρόπο σε μία άλλη σύνθετη, αλλά καθεμία από αυτές καθίσταται αχωρίστως στα δικά της όρια και διαφυλάσσει το μεταξύ τους ασύγχυτο και αναλλοίωτο. Αναλογίσου τον πυρακτωμένο σίδηρο, ή τον χρυσό αν θέλεις, ή τον άργυρο· διότι καθένα από αυτά και προσλαμβάνει τη φύση του πυρός και δεν εξίσταται από τη δική του, και επιτρέπει να ενορώνται οι φύσεις που συνήλθαν μέσα στο σύγκριμα, χωρίς καμία να υφίσταται εν τω μεταξύ χωρισμό από την άλλη, ούτε να επιδέχεται τη μεταβολή της μίας στην άλλη, ούτε καμία φύση να φθείρεται κατά τη συνένωση του προσλήμματος. Και ποιος, εξετάζοντας τέτοια φαινόμενα, θα μπορούσε να επινοήσει μία φύση σε αυτά και να την ονομάσει σύνθετη; Διότι ο χρυσός και το πυρ, και οι φλόγες και ο σίδηρος, πώς θα μπορούσαν να θεωρηθούν ότι ανήκουν σε μία φύση;

ΚΑΤΗΧΗΣΗ 99η. Παραινετικός λόγος για την είσοδο στην Αγία Τεσσαρακοστή, και περί της Δευτέρας Παρουσίας. Αδελφοί μου και πατέρες, δεν αρμόζει να πούμε για εσάς τώρα αυτό, όπως ειπώθηκε παλαιότερα μέσω των προφητών, ότι «με την ακοή σας θα ακούσετε και δεν θα κατανοήσετε, και βλέποντας θα κοιτάξετε και δεν θα αντιληφθείτε· διότι επάχυνε η καρδιά του λαού αυτού, και με τα αυτιά τους άκουσαν βαριά, και έκλεισαν τα μάτια τους». Εσείς όμως, με τη χάρη του Χριστού, είστε νηφάλιοι και γρηγορείτε, και με ανακεκαλυμμένο πρόσωπο αντικατοπτρίζετε τη δόξα του Κυρίου. Διότι, αφού αφαιρέσατε το στίγμα της προσκόλλησης στον κόσμο από τα μάτια της ψυχής σας μέσω της ιερής βιοτής της υποταγής σας, βλέπετε καθαρά τα πράγματα, δηλαδή τη ματαιότητα του βίου, τις αλλεπάλληλες μεταβολές της ανθρώπινης περιδίνησης σε όλες της τις εκφάνσεις, και ότι ένα μόνο πράγμα είναι σταθερό, αγαπητό και ποθεινό: ο Θεός και η πορεία προς Αυτόν μέσα από την ενάρετη ζωή.

Εκείνοι όμως έκλεισαν τα μάτια τους για να μη βλέπουν, και με τα αυτιά τους άκουσαν βαριά, σύμφωνα με τον προφητικό λόγο που λέει: διότι βλέποντας θα κοιτάξουν και δεν θα δουν, και ακούγοντας θα ακούσουν και δεν θα κατανοήσουν.