Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 61:11

Και ως νύμφη στολιστήκαμε με τα κοσμήματα των πράξεων· και όπως η γη που αναπτύσσει το άνθος της, έτσι και η Εκκλησία κάθε χρόνο ανθίζει με εκείνους που φωτίζονται [βαπτίζονται]· και όπως ένας κήπος βλαστάνει τους σπόρους του αναδεικνύοντας τους κατηχουμένους, έτσι θα ανατείλει ο Κύριος τη δικαιοσύνη· διότι είναι ημέρα σωτηρίας και αγαλλιάσεως· και αναφέρομαι στην ανάσταση ενώπιον όλων των εθνών. Ζακχαίος: Τα ερμηνεύεις για τον εαυτό σου όπως θέλεις· και όπως λέγεται, κηρύττεις νεομηνίες. Αθανάσιος: Επειδή ακόμη απειθείς, άκουσε τα εξής· και αφού φοβηθείς, πες την αλήθεια. Για χάρη της Σιών δεν θα σιωπήσω, και για χάρη της Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω, μέχρις ότου εξέλθει ως φως η δικαιοσύνη της, και το σωτήριό μου ανάψει ως λαμπάδα· και θα δουν τα έθνη τη δικαιοσύνη σου, και όλοι οι βασιλείς τη δόξα σου· και θα καλέσει το νέο μου όνομα, το οποίο ο Κύριος θα το ονομάσει. Και θα είσαι στέφανος κάλλους στο χέρι του Κυρίου, και διάδημα βασιλείας στο χέρι του Θεού σου. Ζακχαίος: Για ποιον λες ότι λέγονται αυτά; Αθανάσιος: Για την Ιερουσαλήμ· διότι δεν είναι πλέον πόλη των Ιουδαίων, αλλά πόλη των Χριστιανών, η οποία καλείται με το νέο όνομα. Εάν πας εκεί, θα δεις ότι η πόλη αυτή ανήκει στον Χριστό, και είναι κατοικητήριο μοναχών· και την ανάσταση του Χριστού· και όλους τους βασιλείς να φέρνουν τη δόξα τους· και τα έθνη μαζί με όλους τους λαούς να αναγγέλλουν τη δικαιοσύνη της με την οποία δικαιώθηκε. Ζακχαίος είπε: Δεν είναι λοιπόν πλέον πυρίκαυστη και άδοξη;

Διότι τα μέσω μαθητείας πνευματικά τέκνα των αγίων μυσταγωγών, εξαιτίας της υπερβολικής αγαθοεργίας και της ευσεβούς ζωής τους, είναι σε όλους πολύ γνωστά, ότι έχουν γίνει απόγονοι αγίων μέσω της μαθητείας, όπως ανέφερα: «Και ότι είναι σπέρμα ευλογημένο από τον Θεό», όπως είναι οι κοινότητες των αγίων μοναχών, για τις οποίες λέει ο Παύλος: «Εκείνοι δε που ανήκουν στον Χριστό Ιησού σταύρωσαν τη σάρκα μαζί με τα πάθη και τις επιθυμίες», αυτοί που ζουν τον επιεική και φιλόπονο βίο· τα πλήθη εκείνων που ζουν εν παρθενία, και οι χοροί που είναι γεμάτοι από την ευλογία του Θεού, αυτοί είναι σπέρμα ευλογημένο από τον Θεό, αυτοί χαίρονται και ευφραίνονται εν Κυρίω· διότι δεν αντλούν ηδονή από τα κοσμικά πράγματα, αλλά αντίθετα γεμίζουν τις καρδιές τους με την αγάπη προς τον Χριστό, και το πράγμα αυτό είναι σωτήριο και πρόξενος κάθε πνευματικής χαράς. <Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου εν Κυρίω· διότι με ενέδυσε με ιμάτιο σωτηρίας και με χιτώνα ευφροσύνης, σαν σε νυμφίο μου φόρεσε μίτρα, και σαν νύμφη με στόλισε με κόσμημα, και όπως η γη αναδύει το άνθος της, και όπως ο κήπος βλασταίνει τα σπέρματά του, έτσι θα ανατείλει ο Κύριος δικαιοσύνη και αγαλλίαση ενώπιον όλων των εθνών.> Αφού άπλωσε το χέρι Του με γενναιοδωρία πάνω τους, και αφού είπε ότι θα τους στεφανώσει με πάρα πολλά και αξιόλογα χαρίσματα: «Διότι καθένας που τους βλέπει, λέει, θα αναγνωρίσει ότι αυτοί είναι σπέρμα ευλογημένο από τον Θεό», έπειτα προσθέτοντας ότι «Και θα ευφρανθούν εν Κυρίω», τους παρέχει αμέσως την ευφροσύνη.

Είπε λοιπόν κάποιος από τους άγιους προφήτες, αποδεικνύοντας ότι είναι καρποφόροι όσοι κατορθώνουν να ζουν με ευλάβεια: «Γι' αυτό τον φόβο σου, Κύριε, συλλάβαμε στην κοιλιά μας, και πονέσαμε, και γεννήσαμε πνεύμα σωτηρίας, το οποίο κάναμε πάνω στη γη». Επομένως, πρέπει να παρομοιάσουμε τους αγίους με νυμφίο και νύμφη, εξαιτίας της δύναμής τους, και επιπλέον της καρποφορίας τους· όμως πρόσεξε τούτο, διότι παντού υπάρχει σε αυτούς το να διαπρέπουν σε ομορφιά. Και αυτό διασώζεται σε αυτούς, και στο να γεννούν τους καρπούς των εξαιρετικών ανδραγαθημάτων, και στο να νικούν ανδρεία τα πάθη. Ότι δε, όταν ο Χριστός έλαμψε στα έθνη δικαιοσύνη και αγαλλίαση, σαν ένα ολάνθιστο χορτάρι στεφανώνει την οικουμένη, το απέδειξε λέγοντας: «Όπως η γη που αυξάνει το άνθος της, και όπως ο κήπος τα σπέρματά του, έτσι ο Κύριος θα ανατείλει δικαιοσύνη και αγαλλίαση ενώπιον όλων των εθνών». Φαίνεται δε ότι μέσα από αυτά, το σπέρμα και το άνθος που υψώνεται, δηλαδή που ανατέλλει, ενώπιον των εθνών, ονομάζει τον ίδιο τον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Διότι είπε στο Άσμα Ασμάτων: «Εγώ είμαι το άνθος της πεδιάδας, το κρίνο των κοιλάδων»· δηλαδή το ευαγγελικό και σωτήριο κήρυγμα, και τη δική του δικαίωση που είναι ανώτερη από εκείνη του νόμου, την οποία πάντοτε και με κάθε τρόπο ακολουθεί η χαρά, που είναι η αγαλλίαση. Διότι σε όσους την έχουν κατορθώσει πλήρως, θα δοθεί από τον Θεό το να βρίσκονται σε παντοτινή χαρά.

Το ότι ο Χριστός έχει ονομαστεί αγαλλίαμα στις θείες Γραφές, μας το επιβεβαιώνει και ο προφητικός λόγος. Διότι αναφέρει τα εξής: «Και θα ανατείλει ο Κύριος δικαιοσύνη και αγαλλίαμα ενώπιον όλων των εθνών». Επειδή ο Εμμανουήλ έγινε δικαιοσύνη και αγαλλίαμα όχι μόνο για εκείνους που προέρχονται από τον Ισραήλ, αλλά και για τα έθνη και τους λαούς σε ολόκληρη την οικουμένη.

Και αυτό θα είναι σωτήριο, και η ψυχή θα περιβληθεί με «ιμάτιο σωτηρίου» και «χιτώνα ευφροσύνης»· διότι ο καθένας, μέσω των δικών του πράξεων που έπραξε σύμφωνα με τη δικαιοσύνη, «θα ενδυθεί τον δικό του στολισμό». Όταν δε φθάσει «σε άνδρα τέλειο και στο μέτρο της ηλικίας» και εξομοιωθεί με τον δικό της Νυμφίο, αφενός για εκείνους εντός της που είναι τέλειοι και έχουν διαμορφωθεί κατ' εικόνα του Νυμφίου θα πει: «μου φόρεσε μίτρα όπως σε νυμφίο», αφετέρου για εκείνους που δεν είναι ακόμη τέτοιοι, αλλά βρίσκονται στη δεύτερη τάξη των αγαθών, θα πει: «και σαν νύμφη με στόλισε με στολίδια». Αυτή δε η ίδια, όντας νύμφη του Νυμφίου Λόγου και έχοντας υποδεχθεί τα δικά του σπέρματα, αποδίδει καρπούς ωραίους και ανθισμένους. Γι' αυτό λέει: «και όπως η γη αυξάνει το άνθος της και όπως ο κήπος, θα ανατείλει τα σπέρματά του». Έπειτα, στη συνέχεια αυτών, προκειμένου να μην οικειοποιηθούν αυτά τα λόγια οι απόγονοι των Ιουδαίων, ο λόγος της Γραφής κάνει τον διαχωρισμό λέγοντας: «έτσι ο Κύριος, ο Κύριος, θα ανατείλει δικαιοσύνη και αγαλλίαση ενώπιον όλων των εθνών».

Αλλά, προς το παρόν, με αυτά η άλλοτε χήρα και έρημη, αφού περιβλήθηκε με άνθη χάριτι Θεού, έγινε αληθινά «σαν κρίνος», όπως λέει η προφητεία, και αφού φόρεσε τη νυφική στολή και περιβλήθηκε το στεφάνι της ευπρέπειας, διδάσκεται από τον Ησαΐα να χορεύει, προσφέροντας ευχαριστίες στον βασιλιά Θεό με εύφημες φωνές. Ας την ακούσουμε να λέει: «Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου για τον Κύριο· διότι με έντυσε με ιμάτιο σωτηρίας και χιτώνα ευφροσύνης· μου φόρεσε μίτρα σαν σε νυμφίο, και με στόλισε με κοσμήματα σαν νύφη. Και όπως η γη που βλαστάνει το άνθος της, και όπως ο κήπος κάνει να βλαστήσουν τα σπέρματά του, έτσι ο Κύριος Θεός ανέτειλε δικαιοσύνη και αγαλλίαση ενώπιον όλων των εθνών». Με αυτά, λοιπόν, εκείνη χορεύει· αλλά με ποια λόγια την ανταμείβει και ο Νυμφίος, ο ουράνιος Λόγος, ο ίδιος ο Ιησούς Χριστός, άκουσε τον Κύριο που λέει: «Μη φοβάσαι που ντροπιάστηκες, ούτε να εντραπείς που χλευάστηκες· διότι θα ξεχάσεις την αιώνια αισχύνη και δεν θα θυμηθείς πλέον το όνειδος της χηρείας σου. Όχι ως γυναίκα εγκαταλελειμμένη και απελπισμένη σε κάλεσε ο Κύριος, ούτε ως γυναίκα μισημένη από τη νεότητά της. Είπε ο Θεός σου: Για μικρό χρονικό διάστημα σε εγκατέλειψα, αλλά με μέγα έλεος θα σε ελεήσω· με λίγο θυμό απέστρεψα το πρόσωπό μου από εσένα, αλλά με αιώνιο έλεος θα σε ελεήσω, είπε ο Κύριος που σε λύτρωσε».

Ψ. ΛΒ΄. Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου στον Κύριο, διότι με ενέδυσε με ιμάτιο σωτηρίας και με χιτώνα ευφροσύνης, μου φόρεσε μίτρα ως σε νυμφίο, και με στόλισε με στολίδια ως νύμφη. Και όπως η γη που αυξάνει το άνθος της, και όπως ο κήπος που κάνει να ανατέλλουν τα σπέρματά του, έτσι ο Κύριος ο Θεός θα ανατείλει δικαιοσύνη και αγαλλίαση ενώπιον όλων των εθνών. Η ψυχή του Κυρίου μας Ιησού Χριστού, για την οποία έλεγε το, «περίλυπη είναι η ψυχή μου», και το, «τώρα η ψυχή μου έχει ταραχθεί», για κανένα από τα κτιστά δεν αγαλλιά και δεν ευφραίνεται, παρά μόνο στον Πατέρα και Κύριο· διότι τον ενέδυσε με το ιμάτιο της θεότητας, και με τον χιτώνα της αληθινής και τέλειας ευφροσύνης. Αλλά και επειδή Εκείνος μεν ήταν ο νυμφίος της νύμφης Εκκλησίας, η οποία δεν έχει σπίλο ούτε ρυτίδα, του φόρεσε μίτρα ως σε νυμφίο, ενώ η νύμφη [ανήκει στην] ανώτερη από κάθε ψόγο θεότητα, την οποία στόλισε σαν νύμφη με τον στολισμό που αρμόζει στο Πνεύμα του Κυρίου. Αλλά και την καλλιέργησε σαν εύφορη και αγαθή γη, και επιπλέον σαν κήπο που αυξάνεται και θάλλει από τα βλαστάρια μέσα του, με τα οποία λέγεται ότι έχει καταφυτευτεί και ο μεγάλος παράδεισος του Θεού. Και αυτά θα γίνουν, λέγει, επειδή ο Κύριος, όντας δίκαιος και αποτελώντας Θεό όχι μόνο των Ιουδαίων αλλά και των εθνών, ανέτειλε τη δική Του δικαιοσύνη, δηλαδή τον Χριστό Του, ενώπιον όλων των εθνών που πιστεύουν μέσω Αυτού.

Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου στον Κύριο· διότι με έντυσε με ιμάτιο σωτηρίας και με χιτώνα ευφροσύνης, σαν σε νυμφίο μού φόρεσε μίτρα ... και όπως η γη που αναπτύσσει το άνθος της, και όπως ο κήπος τα σπέρματά του, έτσι θα ανατείλει ο Κύριος δικαιοσύνη ...

Γι' αυτό και η ευσεβής Εκκλησία με την παρούσα ευκαιρία αναφωνεί ευχαριστήρια λέγοντας τα εξής: «Ας αγαλλιάσει η ψυχή μου για τον Κύριο· διότι με έντυσε με ιμάτιο σωτηρίας και με χιτώνα ευφροσύνης, και μου φόρεσε μίτρα σαν σε νυμφίο και με στόλισε με στολίδια σαν νύμφη. Και όπως η γη που αυξάνει το άνθος της και όπως ο κήπος που αναβλαστάνει τους σπόρους του, έτσι ο Κύριος ανέτειλε δικαιοσύνη και αγαλλίαση ενώπιον όλων των εθνών».