Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 61:4

«Και θα ανοικοδομήσουν πόλεις ερημωμένες αιώνια, θα αναστήσουν εκείνες που προηγουμένως είχαν ερημωθεί, και θα ανακαινίσουν πόλεις έρημες, ερημωμένες για γενεές.» Διότι εκείνοι που ζουν εν Χριστώ ονομάζονται «Γένος εκλεκτό, έθνος άγιο, λαός τον οποίο ο Θεός έκανε δικό του», εξαιτίας της ομορφιάς της δικαιοσύνης που υπάρχει μέσα τους, και δεν εννοώ βέβαια αυτήν σύμφωνα με τον νόμο, αλλά μάλλον εκείνην την οποία απέκτησαν μέσω των προσταγμάτων του Σωτήρα· διότι είναι ασυγκρίτως ανώτερη η δικαιοσύνη δια του Χριστού από εκείνη του νόμου. Γι' αυτό άλλωστε είπε στους αγίους αποστόλους: «Αλήθεια σας λέω, εάν η δικαιοσύνη σας δεν ξεπεράσει αυτήν των Γραμματέων και των Φαρισαίων, δεν θα εισέλθετε στη βασιλεία των ουρανών.» —«Θα ονομαστούν λοιπόν», λέει, «γενεές δικαιοσύνης, και επιπλέον φύτευμα του Κυρίου.» Διότι είμαστε αληθινά γεώργιο του Θεού, και για εμάς ο θεσπέσιος Δαβίδ λέει: «Φυτεμένοι στον οίκο του Κυρίου, θα ανθίσουν στις αυλές του Θεού μας.» Και βέβαια ο πάνσοφος Παύλος ονομάζει γεώργιο του Θεού εκείνους που έχουν κληθεί μέσω της πίστης εν Χριστώ.

Είπε δε πάλι ότι: «Εγώ φύτεψα, ο Απολλώς πότισε, ο δε Θεός έδωσε την αύξηση». Διότι μας καλλιεργεί ο Σωτήρας διά μέσου των αγίων μυσταγωγών· γι' αυτό ακριβώς και πολύ εύλογα λένε ότι έχουν γίνει συνεργοί του Θεού. Ψάλλει δε και ο πάνσοφος Δαβίδ: «Ο δίκαιος σαν τον φοίνικα θα ανθίσει, σαν τον κέδρο του Λιβάνου θα πληθυνθεί». Είμαστε λοιπόν φύτευμα του Κυρίου, και για τη δόξα του. «Και θα οικοδομήσουν, λέει, πόλεις έρημες αιώνιες, και θα ανακαινίσουν πόλεις έρημες». Φαίνεται ότι με αυτό θέλει να δηλώσει είτε το πλήθος αυτών που πρόκειται να κληθούν, ότι θα είναι τόσο μεγάλο, ώστε να αναζητούν και άλλες πόλεις εκτός από τις υπάρχουσες, και να ανανεώνουν αυτές που κάποτε είχαν ερημωθεί· είτε ίσως και το εξής: ότι δηλαδή, γεμίζοντας ασφυκτικά με το πλήθος τις εκκλησίες, μολονότι αυτές ήταν κάποτε γυμνές και έρημες, θα πράξουν κάτι ανάλογο με αυτό που συνηθίζουν να πράττουν όσοι θέλουν να ανοικοδομήσουν ερημωμένες πόλεις, και καταβάλλουν προσπάθεια να εγείρουν αυτές που βρίσκονται πεσμένες κατάχαμα. Έχει ειπωθεί άλλωστε προς την Εκκλησία: «Πλάτυνε τον τόπο της σκηνής σου, και των αυλαιών σου· στήσε, μη φεισθείς· άπλωσε ακόμα προς τα δεξιά και προς τα αριστερά». Το γεγονός δε ότι η προαγόρευση για αυτό είναι αληθινή, θα το αποδείξει η ίδια η έκβαση των πραγμάτων, και μάλιστα πολύ εύκολα. <Και θα έρθουν αλλογενείς για να ποιμάνουν τα πρόβατά σου, και αλλόφυλοι γεωργοί, και αμπελουργοί· εσείς δε ιερείς του Κυρίου θα ονομαστείτε, λειτουργοί του Θεού.

Και σε αυτούς λοιπόν 〈αντί του πένθους θα δώσει δόξα και αντί της σποδού〉, την οποία πασπάλισαν πάνω τους κακουχώντας τον εαυτό τους κατά τις προς τον Θεό ικεσίες υπέρ του λαού, 〈θα δώσει έλαιο ευφροσύνης και αντί του πνεύματος της ακηδίας〉, μέσα στο οποίο, λόγω υπερβάλλουσας φιλανθρωπίας, κατέτρυχαν τους εαυτούς τους, 〈ένδυμα δόξας〉, στους ίδιους υπόσχεται 〈ότι θα δώσει〉 αυτά κατά την πρώτη του παρουσία ο Σωτήρας, έχοντας υποσχεθεί να το πράξει την 〈ημέρα〉 της 〈ανταποδόσεως〉. Εύλογα, αφού ανέγνωσε το μέρος της προφητείας, πρόσθεσε το εξής: «σήμερα εκπληρώθηκε αυτή η γραφή στα ώτα σας». Στη συνέχεια αυτών λέγεται: 〈και θα ονομαστούν Γενεές δικαιοσύνης, Φύτευμα Κυρίου προς δόξα〉· πότε δε 〈θα ονομαστούν〉 και ποιοι, παρά μόνον όσοι θα καταξιωθούν του 〈δεκτού ενιαυτού〉 και της 〈ημέρας της ανταποδόσεως〉; Κατά δε τον Σύμμαχο: 〈και θα ονομαστούν Ισχυροί της δικαιοσύνης, Φυτό Κυρίου για να δοξαστεί〉. 〈Και θα ανοικοδομήσουν αιώνιες ερήμους〉, τις ψυχές δηλαδή των άλλοτε 〈έρημων〉 εθνών. Γι' αυτό προσθέτει: 〈αυτές που προηγουμένως είχαν ερημωθεί θα τις ανορθώσουν· και θα ανακαινίσουν πόλεις έρημες, ερημωμένες επί γενεές〉· διότι πράγματι με όλα αυτά ο λόγος προαναγγέλλει τη μεταβολή από τα χειρότερα στα καλύτερα.