Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 61:7

Αθανάσιος: Γι' αυτό σου έχει αναφερθεί και ο τόπος και ο χρόνος, ώστε, πηγαίνοντας στον τόπο αυτόν, να λάβεις την απόδειξη των πραγμάτων και να γνωρίσεις ότι η προφητεία έχει εκπληρωθεί σε όλους όσους πιστεύουν σε αυτόν, βλέποντας αιώνια ευφροσύνη πάνω στο κεφάλι τους, και να λένε: «Σημειώθηκε πάνω μας το φως του προσώπου σου, Κύριε· έδωσες ευφροσύνη στην καρδιά μου». Ζακχαίος: Αλλά αυτό δεν έχει ειπωθεί για εσάς τους Χριστιανούς, αλλά έχει ειπωθεί για εμάς τους Ισραηλίτες. Αθανάσιος: Άκουσε τη συνέχεια της προφητείας, για να καταλάβεις ότι έχει ειπωθεί για εμάς. Ζακχαίος: Πες την. Αθανάσιος: Λέει τα εξής: «Και θα συνάψω μαζί τους αιώνια διαθήκη, και θα γίνει γνωστό στα έθνη το σπέρμα τους». Ζακχαίος: Το σπέρμα των Ιουδαίων θα γίνει γνωστό στα έθνη. Αθανάσιος: Αλήθεια λες· διότι οι άγιοι Απόστολοι, όντας σπέρμα του Αβραάμ, έγιναν γνωστοί σε εμάς τα έθνη, καθώς και οι απόγονοί τους ανάμεσα στους λαούς, οι άγιοι Μάρτυρες. Διότι καθένας που τους βλέπει, θα τους αναγνωρίσει, ότι αυτοί είναι σπέρμα ευλογημένο από τον Θεό, και με ευφροσύνη θα ευφρανθούν εν Κυρίω. Ζακχαίος: Εμείς ευφρανθήκαμε εν Κυρίω. Αθανάσιος: Και πάλι λέω: Ποια είναι η δική σας αιώνια ευφροσύνη;

«Δύναμη εθνών θα καταφάγετε και με τον πλούτο τους θα θαυμαστείτε. [Αντί για τη διπλή σας αισχύνη και αντί για την ντροπή θα αγαλλιάσει η μερίδα τους, και έτσι] ως δεύτερη φορά θα κληρονομήσουν τη γη. Και αιώνια ευφροσύνη θα υπάρχει πάνω από το κεφάλι τους.» Εδώ αναφέρει σαφώς ότι πρόκειται να υπάρξει μετάθεση του νόμου και της κατ' αυτόν ιερωσύνης. Διότι δεν θα αρμόζει πλέον σε όσους κατάγονται από το αίμα του Λευί να ιερουργούν, ούτε να κατέχουν το όνομα και το έργο της λειτουργίας, αλλά εκείνοι μεν αποπέμφθηκαν, ενώ σε όσους κλήθηκαν από τα έθνη μέσω της πίστεως έχει δοθεί αυτή η δόξα. Διότι στεφανώνονται με την απόφαση του Θεού, και οι ίδιοι έχουν ταχθεί ως λειτουργοί και ιερείς: «Διότι θα έρθουν», λέει, «αλλογενείς για να ποιμάνουν τα πρόβατά σου». Αυτός ο λόγος απευθύνεται προς την Εκκλησία, της οποίας πρόβατα θα μπορούσε να θεωρηθεί το άγιο πλήθος όσων έχουν σωθεί διά της πίστεως· αυτή ποιμαίνεται από αλλογενείς. Διότι οι πάλαι ποτέ Γραμματείς και Φαρισαίοι, οι οποίοι ανέλαβαν την καθοδήγηση των εξ αίματος Ισραηλιτών, αποδείχθηκαν ράθυμοι και οκνηροί, και εντελώς ανίκανοι ποιμένες. Γι' αυτό χάθηκε το πλήθος που βρισκόταν υπό την επίβλεψή τους, επειδή το ασήμι τους ήταν κίβδηλο.

Γι' αυτό λέγει ότι: «Με τον πλούτο τους θα θαυμαστείτε». Το ότι, βέβαια, το θείο κήρυγμα θα κυριεύσει τις χώρες και κάθε έθνος, και σχεδόν κληρονόμοι όλης της υπ' ουρανόν οικουμένης θα γίνουν με τον καιρό οι ηγέτες των αγίων Εκκλησιών, αποδίδοντας τη δόξα στον Χριστό, το υποδηλώνει λέγοντας: «Έτσι για δεύτερη φορά θα κληρονομήσουν τη γη». Διότι παλαιά μεν ο Ιησούς του Ναυή κληροδότησε στους Ισραηλίτες τις χώρες των εθνών· γιατί έλαβαν τη γη των Αμορραίων, των Ιδουμαίων, των Ευαίων και των υπολοίπων. Όταν, όμως, έλαμψε στον κόσμο ο Χριστός, του οποίου τύπος ήταν ο παλαιός Ιησούς, κληροδότησε στους δικούς του ιερουργούς όχι βέβαια μόνο την Ιουδαία, αλλά ολόκληρη τη γη. Και έγινε δεύτερη κληροδοσία μετά την πρώτη. Διότι οι μυσταγωγοί και οι διδάσκαλοι μοιράστηκαν τις χώρες και τις πόλεις με δική του απόφαση, και μέχρι σήμερα χαίρονται εν Χριστώ, έχοντας τη νοητή ευφροσύνη σαν κάποιο στεφάνι στο κεφάλι τους. Η δε ευφροσύνη είναι αιώνια· διότι δεν προσδοκούμε ότι η ανταμοιβή θα βρίσκεται στα πρόσκαιρα πράγματα, αλλά σε μακρά ελπίδα και σε ατελεύτητη ζωή, και στα αγαθά που ξεπερνούν κάθε νου και λόγο. «Διότι εγώ είμαι ο Κύριος που αγαπά τη δικαιοσύνη και μισεί τις αρπαγές που προέρχονται από την αδικία· και θα δώσω τον κόπο τους στους δικαίους, και θα συνάψω μαζί τους αιώνια διαθήκη. Και θα γίνει γνωστό ανάμεσα στα έθνη το σπέρμα τους. Και οι απόγονοί τους ανάμεσα στους λαούς».

Αυτά δε θα γίνουν, λέει, επειδή 〈εγώ είμαι ο Κύριος που αγαπώ τη δικαιοσύνη και μισώ τις αρπαγές από αδικία〉· διότι οι αντίπαλες δυνάμεις, οι πονηροί δαίμονες, υποδούλωναν τις ψυχές των ανθρώπων, πράττοντας τούτο βίαια και άδικα. Γι' αυτό, 〈μισώντας τις αρπαγές〉, και ο ίδιος 〈αγαπώντας τη δικαιοσύνη〉, εξέχεα τη χάρη μου όχι μόνο στους Ιουδαίους, αλλά και σε όλα τα έθνη. 〈Και θα δώσω〉, λέει, 〈τον μόχθο τους στους δικαίους〉· ποιων 〈αυτών〉, αν όχι εκείνων που 〈κληρονομούν τη γη για δεύτερη φορά〉; Αντί δε της λέξεως 〈δικαίοις〉, όλοι οι υπόλοιποι ερμηνευτές απέδωσαν 〈εν αληθεία〉, ώστε να μη διαψευστεί 〈ο μόχθος τους〉, αλλά 〈εν αληθεία〉 να διαφυλαχθεί για αυτούς. 〈Και διαθήκη〉, επίσης, 〈αιώνια θα συνάψω μαζί τους〉, μη παραδίδοντάς τους πλέον τα πρόσκαιρα παραγγέλματα του Μωυσή, αλλά το μυστήριο της καινής 〈διαθήκης〉, το οποίο βεβαίως θα είναι διαρκές και 〈αιώνιο〉.