Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 62:1

Και ως νύμφη στολιστήκαμε με τα κοσμήματα των πράξεων· και όπως η γη που αναπτύσσει το άνθος της, έτσι και η Εκκλησία κάθε χρόνο ανθίζει με εκείνους που φωτίζονται [βαπτίζονται]· και όπως ένας κήπος βλαστάνει τους σπόρους του αναδεικνύοντας τους κατηχουμένους, έτσι θα ανατείλει ο Κύριος τη δικαιοσύνη· διότι είναι ημέρα σωτηρίας και αγαλλιάσεως· και αναφέρομαι στην ανάσταση ενώπιον όλων των εθνών. Ζακχαίος: Τα ερμηνεύεις για τον εαυτό σου όπως θέλεις· και όπως λέγεται, κηρύττεις νεομηνίες. Αθανάσιος: Επειδή ακόμη απειθείς, άκουσε τα εξής· και αφού φοβηθείς, πες την αλήθεια. Για χάρη της Σιών δεν θα σιωπήσω, και για χάρη της Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω, μέχρις ότου εξέλθει ως φως η δικαιοσύνη της, και το σωτήριό μου ανάψει ως λαμπάδα· και θα δουν τα έθνη τη δικαιοσύνη σου, και όλοι οι βασιλείς τη δόξα σου· και θα καλέσει το νέο μου όνομα, το οποίο ο Κύριος θα το ονομάσει. Και θα είσαι στέφανος κάλλους στο χέρι του Κυρίου, και διάδημα βασιλείας στο χέρι του Θεού σου. Ζακχαίος: Για ποιον λες ότι λέγονται αυτά; Αθανάσιος: Για την Ιερουσαλήμ· διότι δεν είναι πλέον πόλη των Ιουδαίων, αλλά πόλη των Χριστιανών, η οποία καλείται με το νέο όνομα. Εάν πας εκεί, θα δεις ότι η πόλη αυτή ανήκει στον Χριστό, και είναι κατοικητήριο μοναχών· και την ανάσταση του Χριστού· και όλους τους βασιλείς να φέρνουν τη δόξα τους· και τα έθνη μαζί με όλους τους λαούς να αναγγέλλουν τη δικαιοσύνη της με την οποία δικαιώθηκε. Ζακχαίος είπε: Δεν είναι λοιπόν πλέον πυρίκαυστη και άδοξη;

Ότι ο Υιός έχει το όνομα του Πατρός, ως Θεός και Κύριος. Μαρτυρεί ο Πατήρ στο βιβλίο της Εξόδου: «Ιδού, εγώ αποστέλλω τον άγγελό μου προ του προσώπου σου, για να σε φυλάξει καθ' οδόν, ώστε να σε οδηγήσει στη γη την οποία σου ετοίμασα· πρόσεχε τον εαυτό σου και υπάκουέ τον· μην τον παρακούς. Διότι δεν θα σε συγχωρήσει· επειδή το όνομά μου βρίσκεται σε αυτόν.» Γι' αυτό ο Υιός λέγει στο Ευαγγέλιο: «Εγώ ήλθα στο όνομα του Πατρός μου, και δεν με δεχθήκατε· εάν άλλος έλθει στο δικό του όνομα, εκείνον θα τον δεχθείτε.» Και στον εκατοστό δέκατο έβδομο ψαλμό λέγει: «Ευλογημένος ο ερχόμενος εν ονόματι Κυρίου.» Οι άγιοι προφήτες, λοιπόν, όχι μόνο Ήλιο δικαιοσύνης ονόμαζαν τον Σωτήρα, και αληθινό πρωινό φως, αλλά και λαμπάδα, και βραχίονα· όπως μαρτυρεί ο Θεός, λέγοντας μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Πλησιάζει ταχέως η δικαιοσύνη μου για να φανερωθεί· και το σωτήριό μου θα ανάψει ως λαμπάδα.» Κανένας ανθρώπινος λογισμός ας μην ερμηνεύει τα του Θεού. Δεν είναι δυνατόν να μάθει κανείς την αλήθεια, παρά μόνο εάν τη διδαχθεί από την ίδια. Όταν ο Μονογενής, ο Κύριος ημών Ιησούς Χριστός, γεννήθηκε από απειρόγαμη κόρη, εισάγοντας στον κόσμο, στον ανθρώπινο βίο, μια παράδοξη ωδίνη και έναν παράδοξο τοκετό· ενώ ήταν ακόμη βρέφος, τον κρατά στην αγκαλιά της η μητέρα του και τον προσφέρει στον ιερέα Συμεών.

«Διότι είδαν οι οφθαλμοί μου το σωτήριόν σου», δηλαδή την παρουσία του Χριστού. Εύλογα, λοιπόν, ο προφήτης έλεγε εκ προσώπου του Θεού: «Και το σωτήριόν μου θα καίει σαν λαμπάδα, και στον βραχίονά μου θα ελπίσουν τα έθνη». Διότι βραχίονα του Πατρός ονομάζει πάλι τον Μονογενή. Τον ονομάζει δε βραχίονα, όχι ως μέρος της θεότητας, αλλά ως ενωμένο με την ουσία.

Δες λοιπόν αυτόν να προσφέρεται στον Πατέρα σαν ένας από εμάς, και να ακολουθεί τις σκιές του νόμου, και ακόμη να προσφέρει θυσία κατά τη συνήθεια, αν και αυτά γίνονταν μέσω της μητέρας του. Άραγε λοιπόν αγνοήθηκε από όλους στα Ιεροσόλυμα, και σε κανέναν από τους εκεί δεν ήταν γνωστός; Και όμως πώς είναι αυτό αληθές; Διότι ο Θεός και Πατέρας προανήγγειλε μέσω των προφητών από τους αιώνες, ότι ο Υιός θα εμφανιζόταν στον κατάλληλο καιρό, για να σώσει τους απολωλότες, και να καταφωτίσει τους σκοτισμένους. Είπε λοιπόν μέσω ενός από τους προφήτες: «Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη μου και το έλεός μου για να αποκαλυφθούν, και το σωτήριό μου θα ανάψει σαν λαμπάδα». Έλεος δε και δικαιοσύνη είναι ο Χριστός. Διότι ελεηθήκαμε μέσω αυτού και δικαιωθήκαμε, αποπλύνοντας τους ρύπους της φαυλότητας, προφανώς μέσω της πίστης σε αυτόν. Και ό,τι είναι για όσους βρίσκονται στη νύχτα και στο σκοτάδι η λαμπάδα που προηγείται, αυτό έγινε ο Χριστός και για όσους βρίσκονται στην ομίχλη και στο νοητό σκοτάδι, εμφυτεύοντας σε αυτούς το θείο φως· γι' αυτό και οι μακάριοι προφήτες παρακαλούσαν να γίνουν μέτοχοι αυτής της χάρης, λέγοντας: «Δείξε σε εμάς, Κύριε, το έλεός σου, και το σωτήριό σου δώσε μας».

Διότι ο μεν νόμος ήταν τιμωρός και είχε πολλή κατήφεια· διότι όποιος αθετούσε τον νόμο του Μωυσή πέθαινε χωρίς οίκτο, με τη μαρτυρία δύο ή τριών μαρτύρων. Το ευαγγελικό θέσπισμα όμως εισάγει για εμάς ζωή και υπόσχεση ανταμοιβών, και αληθινή ελπίδα για αγαθά που ξεπερνούν τον νου. <Για χάρη της Σιών δεν θα σιωπήσω και για χάρη της Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω, έως ότου ανατείλει σαν φως η δικαιοσύνη μου, και το σωτήριό μου ανάψει σαν λαμπάδα. Και θα δουν τα έθνη τη δικαιοσύνη σου, και οι βασιλιάδες τη δόξα σου. Και θα κληθείς με το νέο σου όνομα, που ο Κύριος θα το ονομάσει. Και θα είσαι στέφανος ωραιότητας στο χέρι του Κυρίου, και βασιλικό διάδημα στο χέρι του Θεού σου.> Με το όνομα Σιών εδώ αποκαλεί την Εκκλησία, της οποίας έγιναν από την αρχή και πρωτότοκα τέκνα οι θεσπέσιοι μαθητές και εκείνοι που μέσω αυτών κλήθηκαν στην επίγνωση του Χριστού, και πρώτοι από όλους όσοι κατάγονται από το αίμα του Ισραήλ. Διότι έχει σωθεί το υπόλειμμα, και πάρα πολλοί από αυτούς είναι εκείνοι που πίστεψαν. Επομένως δεν θα ησυχάσω, λέει, δηλαδή, δεν θα σταματήσω μέχρι να φέρω εις πέρας όσα έχω υποσχεθεί στη Σιών. Ο Θεός και Πατέρας υποσχέθηκε τη σωτηρία μέσω του Χριστού σε Ιουδαίους και Έλληνες, εφόσον «Ένας είναι ο Θεός», όπως λέει ο πάνσοφος Παύλος, «ο οποίος θα δικαιώσει αυτούς που έχουν περιτομή εκ πίστεως, και αυτούς που έχουν ακροβυστία δια της πίστεως. Διότι ο Θεός δεν είναι μόνο των Ιουδαίων, αλλά και των εθνών.»

Επομένως δεν θα σιωπήσω, λέει, έως ότου ανατείλει σαν φως η δικαιοσύνη μου. Και η σωτηρία μου θα ανάψει σαν λαμπάδα. Δικαιοσύνη και σωτηρία για τους ανθρώπους πάνω στη γη φανερώθηκε και έγινε ο Χριστός, διότι αυτός δικαιώνει και σώζει, όντας ο ίδιος το αληθινό φως και σαν μια λαμπάδα μέσα στο σκοτάδι. Είπε άλλωστε και ο ίδιος, ότι «Όταν βρίσκομαι στον κόσμο, είμαι το φως του κόσμου». Διότι τα πάντα είχαν καταληφθεί από καταχνιά και σκοτάδι, καθώς ο διάβολος μαύριζε τις καρδιές όλων, και κανείς δεν υπήρχε που να πράττει την αγαθότητα και να γνωρίζει τη δικαιοσύνη, δηλαδή τον δρόμο που οδηγεί στη σωτηρία. Αλλά ούτε υπήρχε κανείς που να έχει το θείο φως στον νου του και να μπορεί, με τα μάτια της διάνοιας, να διακρίνει καθαρά ποιος είναι εκ φύσεως και αληθινά ο Θεός, και ο Δημιουργός των πάντων, και ο Κύριος· όταν όμως ανέτειλε σαν φως και έλαμψε σαν λαμπάδα ο Σωτήρας, φωτίστηκε πλέον η υφήλιος, και είδαμε τον δρόμο της σωτηρίας μέσω αυτού. Έπειτα, απευθύνεται προς την Εκκλησία, η οποία προέρχεται από το ποίμνιο των Ιουδαίων, και ενώ ακόμη δεν είχε ελκυσθεί το πλήθος των εθνών, λέγοντας ότι «Θα δουν τα έθνη τη δικαιοσύνη σου, και οι βασιλιάδες τη δόξα σου». Και δικαιοσύνη πάλι σε αυτά, καθώς βέβαια και δόξα, αναφέρει ότι δεν είναι τίποτε άλλο παρά ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός.

Η αναζήτηση του πεσόντος έγινε αφού η γυναίκα άναψε λυχνάρι· διότι βρεθήκαμε από τη σοφία του Θεού και Πατρός, η οποία είναι ο Υιός, καθώς ανέλαμψε μέσα μας το φως του θείου και νοητού εωσφόρου, και αφού ανέτειλε ο ήλιος της δικαιοσύνης, και έλαμψε η ημέρα, σύμφωνα με το γεγραμμένο. Γι' αυτό λοιπόν, μέσω ενός από τους αγίους προφήτες, είπε κάπου ο Θεός για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό: «Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη μου να αποκαλυφθεί, και το σωτήριό μου θα ανάψει σαν λαμπάδα». Και ο Ίδιος λέει για τον εαυτό Του, άλλοτε μεν: «Εγώ είμαι το φως του κόσμου»· άλλοτε δε πάλι ότι: «Εγώ ήρθα ως φως σε αυτόν τον κόσμο· εκείνος που με ακολουθεί δεν θα περπατήσει στο σκοτάδι, αλλά θα έχει το φως της ζωής». Επομένως, το χαμένο σώθηκε μέσα στο φως, και το γεγονός αυτό προκάλεσε χαρά στις άνω δυνάμεις· διότι και αυτές χαίρονται έστω και για έναν αμαρτωλό που μετανοεί· και αυτό μας το δίδαξε ο Ίδιος που γνωρίζει τα πάντα.

Αν όμως κάποιος θα ήθελε να πει το εξής, ότι δηλαδή η αρετή του Χριστού είναι μεγάλη και υπερέχουσα, ώστε να καλύψει και αυτούς τους ουρανούς, αν νοηθεί ως μετρήσιμο μέγεθος, θα αποδεχθεί ένα εύλογο νόημα. Διότι κάπου είπε και ο μακάριος Δαβίδ: «Κύριε, στον ουρανό είναι το έλεός σου, και η αλήθειά σου φθάνει έως τις νεφέλες», σημαίνοντας το ύψος της χρηστότητας και την υπεροχή της αλήθειας σαν να επρόκειτο για ποσότητα σωματική και τοπική. <Και το φέγγος του θα είναι σαν φως.> Ότι το μέσω της πίστεως ιλαστήριο, δηλαδή ο Χριστός, έφθασε για να φωτίσει αυτούς που βρίσκονται στο σκοτάδι, θα γινόταν σαφές και μέσω της φωνής των αγίων προφητών. Διότι ο μεν ένας έλεγε: «Χώρα Ζαβουλών και γη Νεφθαλείμ, και οι υπόλοιποι που κατοικούν στην παραλία, η Γαλιλαία των εθνών, ο λαός που κάθεται στο σκοτάδι, είδε φως μέγα»· ο δε άλλος: «Φωτίζου, φωτίζου Ιερουσαλήμ, διότι ήλθε το φως σου και η δόξα του Κυρίου ανέτειλε πάνω σου», το μαρτύρησε δε και ο ίδιος ο Θεός και Πατέρας λέγοντας τα εξής: «Για τη Σιών δεν θα σιωπήσω, και για την Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω, έως ότου εξέλθει σαν φως η δικαιοσύνη μου, και το σωτήριό μου ανάψει σαν λαμπάδα». Διότι δικαιοσύνη και σωτήριο είναι ο Χριστός, «ο οποίος έγινε για εμάς σοφία από τον Θεό, δικαιοσύνη και αγιασμός και απολύτρωση», σύμφωνα με τις Γραφές.

Είπε, λοιπόν, ο Θεός των όλων, ότι και λάκκο θα σκάψει και θα ερευνήσει όλη την αδικία εκείνης της γης σε μία ημέρα, ενώ προέτρεπε να προσκαλούν ο ένας τον άλλον κάτω από το αμπέλι και κάτω από τη συκιά. Εμείς δε, καθιστώντας σαφή τον σκοπό της προφητείας, λέγαμε ότι για εκείνους που επέλεξαν να απειθούν και που ατιμάζουν από αμάθεια τη σωτηρία μέσω του Χριστού, έχει σκαφτεί ένας λάκκος που τους οδηγεί στον όλεθρο: η ύβρις επάνω στον σταυρό και τα εγκλήματα της μιαιφονίας κατά του Χριστού. Διότι χάθηκαν οι άθλιοι, επειδή σκότωσαν ανόσια τον Κύριο. Αντίθετα, για «εκείνους που αγάπησαν την επιφάνειά του» υπήρξε τέρψη και τρυφή, και ποιο από αυτά τα αγαθά δεν τους δόθηκε; Διότι βρέθηκαν σαν κάτω από συκιά και αμπέλι μέσα στις εκκλησίες. Αλλά ιδού, ο Προφήτης είδε τη δύναμη του μυστηρίου και με άλλον τρόπο. Διότι λέμε ότι η χρυσή λυχνία είναι πάλι η Εκκλησία, ως τιμημένη μέσα στον κόσμο, ως ολόλαμπρη στις αρετές, ως υψωμένη πάρα πολύ ψηλά με τα δόγματα της αληθινής θεογνωσίας, πάνω στην οποία βρίσκεται το λυχνάρι, δηλαδή ο Χριστός, για τον οποίο λέει ο Θεός και Πατέρας: «Για χάρη της Σιών δεν θα σιωπήσω και για χάρη της Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω, έως ότου ανατείλει σαν φως η δικαιοσύνη μου, και το σωτήριό μου να ανάψει σαν λαμπάδα».

Ως καιρός δε του προσώπου του Πατρός θα μπορούσε εύλογα να νοηθεί ο καιρός της ενανθρωπήσεως, εφόσον ο Υιός είναι και πρόσωπο και εικόνα του Θεού και Πατρός. Επομένως, είναι άγρια φλόγα και καμίνι για όσους επιθυμούν να απορρίψουν το μυστήριο της ενανθρωπήσεως του Μονογενούς. Για εκείνους όμως που έχουν επιγνώσει την επιφάνειά Του είναι, όπως έχει γραφτεί, «λαμπάδα που φωτίζει στο σκοτάδι» και διαλύει το πάχος της διαβολικής ομίχλης, μη επιτρέποντας στο πλήθος όσων Τον σέβονται να σκοντάψουν στα παρεμβαλλόμενα σκάνδαλα. Έτσι μας ονόμαζε τον Υιό ο Θεός και Πατέρας και μέσω της φωνής του Ησαΐα, λέγοντας: «Για χάρη της Σιών δεν θα σιωπήσω και για την Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω, έως ότου ανατείλει ως φως η δικαιοσύνη μου. Και το σωτήριό μου θα ανάψει ως λαμπάδα.» Διότι ο Υιός έγινε για εμάς σωτηρία και δικαιοσύνη από τον Θεό και Πατέρα, εφόσον είναι αλήθεια ότι εν Αυτώ δικαιωνόμαστε, και, νικώντας τον θάνατο που παλαιότερα μας τυραννούσε, επιστρέφουμε στην αφθαρσία και αναμορφωνόμαστε σε αυτό που ήταν η φύση μας εξαρχής.

Διότι, όπως είπαν, πέρασαν μέσα από τη φωτιά. Επειδή, νομίζω, όπως τα πιο εκλεκτά θυμιάματα, όταν έρθουν σε επαφή με τη φωτιά, τότε αναδίδουν την ευωδία που κρύβουν μέσα τους, έτσι και η οσία ψυχή, όταν δοκιμάζεται σαν μέσα από φωτιά μέσω των πειρασμών και των πόνων, φανερώνει πιο ξεκάθαρα την πολύμορφη αρετή που υπάρχει μέσα της. Εξάλλου, για κάθε άγιο ψάλλει κάπου και λέει ο θεσπέσιος Δαβίδ: «Άγγελος Κυρίου θα στρατοπεδεύσει γύρω από εκείνους που τον φοβούνται, και θα τους λυτρώσει». Ο ίδιος δε πάλι, ο χορηγός της βοήθειας, λέει ρητά: «Επειδή ήλπισε σε μένα, θα τον λυτρώσω. Θα με επικαλεστεί, και θα τον εισακούσω· μαζί του είμαι στη θλίψη, θα τον ελευθερώσω και θα τον δοξάσω, θα τον χορτάσω με μακροημέρευση και θα του δείξω το σωτήριό μου». Ποιο είναι λοιπόν άραγε αυτό «το σωτήριο του Θεού και Πατρός»; Ο προερχόμενος από αυτόν Θεός Λόγος, ο οποίος για χάρη μας έγινε σαν κι εμάς και έλαβε μορφή δούλου κατά θεία οικονομία. Έτσι τον ονόμασε ο Πατέρας και μέσω του Ησαΐα, λέγοντας: «Και θα δουν τα έθνη τη δικαιοσύνη μου, και οι βασιλιάδες τη δόξα μου. Το δε σωτήριό μου θα ανάψει σαν λαμπάδα». Διότι ο Υιός έγινε για εμάς δικαιοσύνη και δόξα από τον Θεό και Πατέρα, καθώς επίσης και σωτήριο. Επειδή δικαιωθήκαμε εν αυτώ και επαναφερθήκαμε στη δόξα της υιοθεσίας.

Αφού εξήγγειλε αυτά ο προφήτης, και έπειτα συγκινημένος από τα όσα ειπώθηκαν, αναφωνεί λέγοντας: «Για τη Σιών δεν θα σιωπήσω και για την Ιερουσαλήμ δεν θα σταματήσω», ή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές: «και για την Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω, έως ότου ανατείλει σαν φως η δικαιοσύνη της, και το σωτήριό της καεί σαν λαμπάδα», ή σύμφωνα με τον Ακύλα: «και το σωτήριό της θα ανάψει σαν λαμπάδα». Διότι, λέει, δεν θα μπορέσω να ηρεμήσω και να παραμείνω ήσυχος, αλλά είναι ανάγκη να βοώ νύχτα και μέρα, και να αφιερώνομαι σε προσευχές και ικεσίες, έως ότου δω με τα μάτια μου το αποτέλεσμα αυτών των λεγομένων, το οποίο θα επέλθει όταν η «δικαιοσύνη» της «Ιερουσαλήμ» και το «σωτήριό» της λάμψουν σαν «φως» σε όλους τους ανθρώπους. Διότι το «φως» που πρόκειται να λάμψει σε αυτήν δεν θα περιοριστεί μόνο σε αυτήν, αλλά θα μεταδώσει τις δικές του αναλαμπές και σε όλα τα «έθνη». Γι' αυτό προσθέτει: «και θα δουν τα έθνη τη δικαιοσύνη σου και όλοι οι βασιλείς της γης τη δόξα σου». Και πάλι εδώ, ονομάζει «Σιών» και «Ιερουσαλήμ» το θεοσεβές πολίτευμα που υπήρχε παλαιότερα στους Ιουδαίους και τον χορό όλων εκείνων που διέπρεψαν μεταξύ τους, των δικαίων, των θεοφιλών και των προφητών, όλων όσοι είναι άξιοι σωτηρίας, των οποίων το «φως» υπόσχεται ότι θα λάμψει σε όλα τα έθνη περισσότερο από κάθε «λαμπάδα», έτσι ώστε «όλοι» οι «βασιλείς να δουν» τη «δόξα» τους, υποδηλώνοντας με αυτόν τον τρόπο τις επίγειες βασιλείες.

Αντί δε του χωρίου: «διότι δεν υπάρχει σε σας όμοιος, εάν την ανορθώσει και καταστήσει την Ιερουσαλήμ καύχημα πάνω στη γη», ο Σύμμαχος λέει: «μην ησυχάσετε, ούτε να του επιτρέψετε να ησυχάσει, έως ότου ετοιμάσει και καταστήσει την Ιερουσαλήμ αντικείμενο αίνεσης πάνω στη γη». Σε ποιους δε έχουν λεχθεί αυτά, αν όχι σε εκείνους που είπαν προηγουμένως: «Για χάρη της Σιών δεν θα σιωπήσω και για χάρη της Ιερουσαλήμ δεν θα σταματήσω, μέχρι να ανατείλει σαν φως η δικαιοσύνη της»; Επειδή, δηλαδή, ο προφητικός χορός τα είπε αυτά, το Άγιο Πνεύμα, για να τους ενθαρρύνει, τους προτρέπει να επιμένουν στις προσευχές υπέρ αυτών που ειπώθηκαν· γι' αυτό λέει: «μην ησυχάσετε, ούτε να του επιτρέψετε να ησυχάσει», (είναι φανερό δε ότι αναφέρεται στον Κύριο που τα υποσχέθηκε αυτά), «έως ότου ετοιμάσει και καταστήσει την Ιερουσαλήμ αντικείμενο αίνεσης πάνω στη γη». Προστάζει δε μέσω αυτών σε όσους έχουν τη δύναμη να προσεύχονται υπέρ ολόκληρου του λαού «να μη σιωπούν ούτε να ησυχάζουν», αλλά «ούτε στον ίδιο τον Θεό να επιτρέπουν να ησυχάσει», αντιθέτως, με φωνές και ασυγκράτητες κραυγές να τον παρακινούν, έως ότου φέρει εις πέρας τα όσα έχει υποσχεθεί.

Ας ηττηθούμε, για να νικήσουμε. Παρατηρήστε τους κανόνες της άθλησης και τα αγωνίσματα των παλαιστών, οι οποίοι, ενώ βρίσκονται πεσμένοι κάτω, πολλές φορές νικούν αυτούς που υπερέχουν από πάνω τους. Αυτούς ας μιμηθούμε, και όχι τους πιο άπληστους από τους συνδαιτυμόνες ή τους εμπόρους· εκ των οποίων οι μεν, αφού κατανάλωσαν χωρίς μέτρο τα παρατιθέμενα εδέσματα, και οι δε, αφού υπερφόρτωσαν το πλοίο, πολύ πιο γρήγορα έσκασαν και καταποντίστηκαν παρά απόλαυσαν κάτι από την απληστία τους, ζημιωθέντες τα μεγάλα με σκοπό να κερδίσουν τα μικρά. Εγώ, λοιπόν, αυτά και φωνάζω και διαμαρτύρομαι, και εφαρμόζοντας τον λόγο της Γραφής δεν θα παύσω: «Για τη Σιών δεν θα σιωπήσω και για την Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω»· διότι η ψυχή μου λιώνει για εκείνους που αφανίζονται, εμείς οι οποίοι δεν γινόμαστε τραυματίες από μαχαίρι, ούτε τραυματίες από λιμό, αλλά τραυματίες της φιλοδοξίας ή της φιλαρχίας· με αποτέλεσμα σε αυτούς που πέφτουν να συμβαίνει μάλλον το να μισούνται, παρά το να ελεούνται.

Για χάρη της Σιών δεν θα σιωπήσω, και για χάρη της Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω, μέχρι να ανατείλει σαν φως η δικαιοσύνη μου, και το σωτήριό μου να ανάψει σαν λαμπάδα. Και θα δουν τα έθνη τη δικαιοσύνη σου ... και θα κληθείς με το νέο σου όνομα, το οποίο ο Κύριος θα ορίσει. Και θα είσαι στέφανος ωραιότητας στο χέρι του Κυρίου, και βασιλικό διάδημα στο χέρι του Θεού σου. Και δεν θα ονομαστείς πλέον εγκαταλελειμμένη, και η γη σου δεν θα ονομαστεί έρημη· διότι σε σένα θα δοθεί το όνομα «θέλημά μου», και στη γη σου το «οικουμένη», επειδή ο Κύριος ευδόκησε σε σένα, και η γη σου θα κατοικηθεί ξανά. Και όπως συγκατοικεί ο νέος με παρθένο, έτσι θα κατοικήσουν μαζί σου οι γιοι σου· και με τον τρόπο που ευφραίνεται ο νυμφίος για τη νύμφη, έτσι θα ευφρανθεί ο Κύριος για σένα. Και πάνω στα τείχη σου, Ιερουσαλήμ, τοποθέτησα φύλακες όλη την ημέρα και όλη τη νύχτα, οι οποίοι εις το διηνεκές δεν θα σιωπήσουν υπενθυμίζοντας τον Κύριο. Διότι δεν υπάρχει όμοιός του, όταν θα ανορθώσει και θα καταστήσει την Ιερουσαλήμ καύχημα πάνω στη γη. Ο Κύριος ορκίστηκε στη δόξα του και στη δύναμη του βραχίονά του: Δεν πρόκειται πλέον να δώσω τον σίτο σου και τα τρόφιμά σου στους εχθρούς σου, ούτε θα πιουν πλέον αλλότριοι γιοι το κρασί σου για το οποίο μόχθησες, αλλά αυτοί που τα συγκομίζουν, αυτοί θα τα φάνε και θα δοξάσουν τον Κύριο, και αυτοί που τα τρυγούν, αυτοί θα τα πιουν στις άγιες αυλές σου.

Πού είναι αυτός που ανήγαγε από τη «γη τον ποιμένα των προβάτων» του, αντί για το «αυτός που μέλλει να αναγάγει»; Ο οποίος, λύνοντας την απορία με αυτά τα λόγια, λέει: «Για χάρη της Σιών δεν θα σιωπήσω και για χάρη της Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω, μέχρις ότου ανατείλει ως φως η δικαιοσύνη μου», και «το σωτήριό μου να ανάψει ως λαμπάδα».

Εγώ δε εγκαταστάθηκα βασιλιάς από αυτόν πάνω στο άγιο όρος του, τη Σιών· και, Ζήτησε από εμένα, και θα σου δώσω τα έθνη ως κληρονομιά σου, και ως ιδιοκτησία σου τα πέρατα της γης. Στη συνέχεια πρέπει να προχωρήσουμε στις άλλες φωνές του θεοφόρου· διότι λέει: Εγώ είμαι ο Κύριος που σε κάλεσα με δικαιοσύνη· και, Θα σε δώσω ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών, για να ανοίξεις τα μάτια των τυφλών, να βγάλεις από τα δεσμά τους δεμένους, και από τον οίκο της φυλακής αυτούς που κάθονται στο σκοτάδι. Και πάλι: Σε έθεσα ως διαθήκη του γένους, για σωτηρία έως τα πέρατα της γης. Και πάλι: Σε έδωσα ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών, για να ανορθώσεις τη γη, και να κληρονομήσεις την κληρονομιά της ερήμου. —Λέγοντας σε εκείνους που βρίσκονται σε δεσμά: Πλησιάζει γρήγορα η δικαιοσύνη σου, και θα βγει στο φως το Σωτήριό σου· και στον βραχίονά μου θα ελπίσουν. Και ακόμη: Για χάρη της Σιών δεν θα σιωπήσω, και για χάρη της Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω· έως ότου εξέλθει ως φως η δικαιοσύνη σου, και το σωτήριό μου ανάψει σαν λαμπάδα· και θα δουν τα έθνη τη δικαιοσύνη σου, και οι βασιλιάδες τη δόξα σου· και θα κληθείς με το νέο σου όνομα, το οποίο ο Κύριος θα ορίσει, και θα είσαι στέφανος ομορφιάς στα χέρια του Θεού σου, και δεν θα ονομαστείς πλέον εγκαταλειμμένη· η γη σου δεν θα ονομαστεί έρημη.

ΛΟΓΟΣ ΜΒ΄. Ότι δεν πρέπει να λαμβάνουμε ή να δίνουμε με τόκο. ΑΔΕΛΦΟΙ ΚΑΙ ΠΑΤΕΡΕΣ ΚΑΙ ΤΕΚΝΑ, «Για τη Σιών δεν θα σιωπήσω και για την Ιερουσαλήμ δεν θα ησυχάσω», λένε τα θεία λόγια. Επομένως, ούτε και εγώ ο ταπεινός και αμαρτωλός δεν θα αμελήσω, για χάρη της σωτηρίας των αγίων ψυχών μας, να σας κατηχώ τα διδάγματα της ευσέβειας· αλλά πάντοτε και με κάθε τρόπο θα τα ενσταλάζω στα αυτιά μας. Εάν λοιπόν ακούσουν αυτοί προς τους οποίους απευθύνεται ο λόγος και υπακούσουν, θα υπάρχει και για εμένα και για εκείνους το ακατάκριτο· εάν πάλι βαρύνουν τα αυτιά τους και δεν ακούσουν, εγώ πάντως έχω εκπληρώσει το χρέος μου, βγάζοντας τον εαυτό μου από την καταδίκη, και ας όψονται οι σκληρόκαρδοι.