Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 62:11

«Ιδού γάρ Κύριος εποίησεν ακουστόν, έως εσχάτου της γης.» Απευθύνεται, λοιπόν, σε αυτούς τους ίδιους τους φύλακες, δηλαδή στους διδασκάλους· διότι πρόσταξε αφενός να ανοιχτούν οι είσοδοι της άγιας πόλης, και αφετέρου η πρόσβαση να καταστεί ομαλή και ευκολοδιάβατη, και βεβαίως ελεύθερη από προσκόμματα για όσους επιθυμούν να εισέλθουν· διότι μέσω των λίθων υποδηλώνει τα σκάνδαλα. Διότι, αν κάποιος τύχει να έχει κληθεί από το ποίμνιο των Ιουδαίων, προσκρούει συχνά στα νομικά προστάγματα, καθώς παραμένει προσκολλημένος στους τύπους, και, σαν να έχει καθηλωθεί μέσα στις σκιές, αρνείται να αποδεχθεί την αλήθεια. Αν πάλι κάποιος προέρχεται από το πλήθος των Ελλήνων, σκοντάφτει και αυτός στον ξένο χαρακτήρα της διδασκαλίας, και τον ταράζει πάρα πολύ το ασυνήθιστο της λατρείας, ή ίσως θυμάται τα λόγια που λένε για τους δικούς τους θεούς οι λόγιοί τους. Διότι έχουν συγγράψει παλαιούς και απαρχαιωμένους μύθους, πλανώντας και πλανώμενοι, και γεμίζοντας τη γη με διαβολικό σκοτάδι. Όμως οι νηφάλιοι φύλακες και μυσταγωγοί αποκόπτουν τις αφορμές των σκανδάλων, επιλύοντας έντεχνα κάθε τι που φαίνεται να αντιτίθεται στην παράδοση της πίστεως στον Κύριό μας Ιησού Χριστό. Και αυτό το πράττουν ορθώς, καταρρίπτοντας τους λογισμούς και κάθε ύψωμα που υπερηφανεύεται εναντίον της γνώσεως του Θεού, και αιχμαλωτίζοντας κάθε νόημα στην υπακοή Του.

Λέμε δε ότι τείχη της είναι και η σταθερότητα των δογμάτων της αλήθειας, έναντι της οποίας δεν πρόκειται να υπερισχύσουν οι πύλες του άδη. «Διότι σηκώστε λάβαρο», λέει, «προς τα έθνη. Επειδή ιδού, ο Κύριος έκανε να ακουστεί έως τα πέρατα της γης». Και ποιο είναι άραγε αυτό το ξακουστό λάβαρο, το οποίο είπε ότι πρέπει να υψωθεί και για τα έθνη και έως τα πέρατα της γης, δηλαδή να υψωθεί και να γίνει ευρύτατα γνωστό, παρά ο λόγος της πίστεως, τον οποίο κηρύττουμε, ή ίσως και το σύμβολο του σωτηρίου πάθους. Αποτελεί δε και αυτό ομολογία της πίστεως.

Διότι πρέπει να ομολογήσουμε ότι ο Ιησούς είναι Κύριος, και να πιστέψουμε ότι ο Θεός τον ανέστησε από τους νεκρούς. Και αυτό σώζει και από τον θάνατο και από την αμαρτία. Επομένως, δεν αφορά μόνο τους Ιουδαίους, αλλά και τα έθνη. Διότι υψώνεται το λάβαρο όχι μόνο για όσους έχουν πιστέψει από το αίμα του Ισραήλ, αλλά και για εκείνους σε ολόκληρη τη γη· διότι όλη η κτίση κάτω από τον ουρανό έχει αλιευθεί μέσω των ευαγγελικών κηρυγμάτων. <Πείτε στη θυγατέρα Σιών: Ιδού, ο Σωτήρας σου έφτασε έχοντας τη δική του αμοιβή, και το έργο του προπορεύεται αυτού· και θα τον ονομάσει άγιο λαό, λυτρωμένο από τον Κύριο· και εσύ θα ονομαστείς πόλη επιζητούμενη, και όχι εγκαταλελειμμένη.> Προαναγγέλλει δε την έλευση του Σωτήρα, και όσα κερδίσαμε μέσω αυτής, καθώς και τον πλούτο που πρόκειται να δοθεί σε όσους πιστεύουν σε αυτόν. Ονομάζει δε τη Σιών θυγατέρα. Και αν κάποιος επιθυμεί, ας εννοήσει την αρχαία Σιών ως ήδη ελεημένη και δικαιωμένη μέσω της πίστης.

Εάν πάλι εννοεί τη νέα, δηλαδή την Εκκλησία, καθόλου παράλογα δεν θα μπορούσε να λεχθεί ότι και αυτή είναι θυγατέρα της Σιών. Διότι πρώτοι πίστεψαν αυτοί που προέρχονταν από το αίμα του Ισραήλ, και η εξ εθνών Εκκλησία ονομάζεται κατά κάποιον τρόπο θυγατέρα της Εκκλησίας που συγκροτήθηκε αρχικά από αυτούς. Σε ποιους όμως δίνει την εντολή να ευαγγελιστούν στη Σιών; Προφανώς στους αγίους μυσταγωγούς, οι οποίοι ορίστηκαν να καθοδηγούν τις Εκκλησίες, στους οποίους είχε δώσει επίσης την αυστηρή παραγγελία να ανοίξουν τις πύλες και να απομακρύνουν τους λίθους από τη μέση; Και τι είναι άραγε αυτό που κηρύσσεται; «Ιδού, ο Σωτήρας ήλθε σε σένα, έχοντας μαζί τον μισθό του, και το έργο του ενώπιόν του». Παραθέτει ταυτόχρονα δύο θεοπρεπή και εξαίρετα στοιχεία, διά των οποίων καθίσταται φανερή η δόξα του Σωτήρα. Διότι οι μεν θεσπέσιοι προφήτες την προέτρεπαν σε ενάρετο βίο και σε έννομη και ευπρεπή πολιτεία.

Έπειτα υπενθύμιζαν τις ανταμοιβές, τις οποίες θα λάβουν κατά καιρούς από τον Θεό εκείνοι που θα ευδοκιμήσουν στον λόγο, αλλά οι ίδιοι δεν ήταν χορηγοί των πνευματικών χαρισμάτων. Προανήγγελλαν, όπως είπα, τις υποσχέσεις του Θεού. Ο Σωτήρας όμως των πάντων, επειδή ακριβώς είναι Θεός, έχει την ικανότητα να δίνει ανταμοιβές, και επιπλέον αυτού να επιβλέπει τον τρόπο, δηλαδή το έργο του καθενός· διότι και αυτό είναι θεοπρεπές. Διότι είναι γραμμένο ότι «Ενώπιον των οφθαλμών του Θεού βρίσκονται οι δρόμοι του ανθρώπου, και παρατηρεί όλες τις πορείες του». «Θα έλθει λοιπόν», λέει, «έχοντας τον δικό του μισθό», δηλαδή, μοιράζοντας ο ίδιος τις ανταμοιβές σε εκείνους που πρέπει να τις λάβουν.

Ένας είναι ο Κύριος Ιησούς Χριστός, όνομα θαυμαστό που αναγγέλθηκε εκ των προτέρων έμμεσα από τους προφήτες. Διότι λέει ο προφήτης Ησαΐας: Ιδού, ο Σωτήρας σου έρχεται, έχοντας μαζί του τον μισθό του. Το όνομα Ιησούς, εξάλλου, στους Εβραίους ερμηνεύεται Σωτήρας. Επειδή η προφητική χάρη προέβλεπε τον κυριοκτόνο χαρακτήρα των Ιουδαίων, συγκάλυψε την ονομασία, ώστε να μην τον επιβουλευτούν αμέσως, γνωρίζοντάς το από πριν με σαφήνεια. Και ονομάστηκε Ιησούς όχι από ανθρώπους, αλλά φανερά από άγγελο, ο οποίος δεν ήρθε με δική του εξουσία, αλλά στάλθηκε με τη δύναμη του Θεού και είπε προς τον Ιωσήφ: Μη φοβηθείς να παραλάβεις τη Μαρία τη γυναίκα σου, διότι αυτό που γεννήθηκε μέσα της προέρχεται από το Άγιο Πνεύμα. Θα γεννήσει λοιπόν υιό, και θα καλέσεις το όνομά του Ιησού. Και εξηγώντας την αιτία της ονομασίας λέει αμέσως: Διότι αυτός θα σώσει τον λαό του από τις αμαρτίες τους. Σκέψου λοιπόν πώς γίνεται αυτός που δεν έχει γεννηθεί ακόμη να έχει λαό, εκτός και αν υπήρχε και πριν από τη γέννησή του. Και τούτο το αναφέρει ο προφήτης εκ μέρους του: Από την κοιλιά της μητέρας μου κάλεσε το όνομά μου, επειδή ο άγγελος προείπε ότι θα ονομαστεί Ιησούς. Και πάλι, αναφορικά με την επιβουλή του Ηρώδη λέει: Και κάτω από τη σκέπη του χεριού του με έκρυψε.

Και πάλι: Θα δείτε τον Βασιλέα με δόξα. Φωνή αυτού που βοά στην έρημο: Ετοιμάστε την οδό του Κυρίου, κάντε ευθείες τις τρίβους του Θεού μας. Ιδού ο Θεός μας, ιδού ο Κύριος έρχεται με ισχύ. Και πάλι: Πείτε στη θυγατέρα της Σιών: Ιδού, ο σωτήρας σου έρχεται έχοντας μαζί του την ανταμοιβή του.

Γι' αυτό προσθέτει στη συνέχεια: «Πορευθείτε, πορευθείτε μέσα από τις πύλες μου και ετοιμάστε την οδό για τον λαό μου, και απομακρύνετε τους λίθους από τον δρόμο». Μας δίνει δε να κατανοήσουμε μέσα από αυτά την επουράνια πόλη του Θεού, τις πύλες της και τις αυλές στο εσωτερικό της πόλης· όλα αυτά βεβαίως κατά τον επαγγελμένο αιώνα θα ανοίξουν διάπλατα για τους αξίους και θα ειπωθεί: «Πορευθείτε, πορευθείτε μέσα από τις πύλες μου». Στη συνέχεια, ώστε κανένα κώλυμα, ούτε εμπόδιο, ούτε κάποιος φθόνος, ούτε βασκανία, ούτε πρόφαση, ούτε δαίμονας, ούτε πονηρό πνεύμα, ούτε αντίθετη δύναμη να μην εμποδίσει τον λαό μου να εισέλθει στη βασιλεία των ουρανών, τα λόγια αυτά θα απευθυνθούν προς κάποιες αγγελικές δυνάμεις. Έπειτα στη συνέχεια προσθέτει: «Υψώστε σύσσημο (σημείο) στα έθνη. Διότι ιδού, ο Κύριος το έκανε ακουστό έως τις εσχατιές της γης». Διότι, λέει, ας μη νομίζει κανείς ότι αυτά έχουν ειπωθεί για τον λαό των Ιουδαίων, επειδή προστάζει να υψωθεί το σημείο σε όλα τα έθνη και ευαγγελίζεται τα προαναφερθέντα σε όλους όσοι βρίσκονται έως τις εσχατιές της γης. Έπειτα διδάσκει σαφώς ότι η «θυγατέρα Σιών», δηλαδή η Εκκλησία, προσδοκά τον Σωτήρα της, λέγοντας: «Πείτε στη θυγατέρα Σιών». Ονόμασε δε «θυγατέρα Σιών» τη νέα Εκκλησία του Θεού, η οποία έλαβε το καινό όνομα, όντας θυγατέρα του προγενέστερου θεοσεβούς πολιτεύματος των Ιουδαίων, προς την οποία και απευθύνεται λέγοντας: «Ιδού, ο Σωτήρας σου έχει έλθει, έχοντας τον μισθό του».

Παρατήρησε δε πώς αυτά τα ίδια δηλώνονταν και στα προηγούμενα, στα οποία λεγόταν: «Ιδού ο Κύριος έρχεται με ισχύ, ιδού ο μισθός του μαζί του και το έργο του ενώπιόν του», ενώ τώρα: «Πείτε στη θυγατέρα Σιών: Ιδού ο Σωτήρας σου έφτασε, έχοντας μαζί του τον μισθό του και το έργο του προ του προσώπου του». Παλαιότερα, λοιπόν, κατά την πρώτη του παρουσία, αυτός ο ίδιος ήταν Σωτήρας, παρέχοντας τη σωτηρία του Θεού σε όσους πιστεύουν σε αυτόν μέσω όσων έπραξε και έπαθε υπέρ του γένους των ανθρώπων, γι' αυτό και ονομάστηκε Ιησούς σύμφωνα με τη μαρτυρία του αγγέλου. Διότι ο λόγος, παρουσιάζοντας τη δεύτερη έλευσή του, τον εισάγει ως κριτή και μισθαποδότη. «Και θα τον ονομάσει λαό άγιο, λυτρωμένο από τον Κύριο». Αντί δε του «και θα τον ονομάσει», στους υπόλοιπους ερμηνευτές αναφέρεται «και θα τους ονομάσουν», δηλαδή αυτούς που πρόκειται να σωθούν. Αυτοί λοιπόν «θα ονομαστούν λαός άγιος, λυτρωμένος από τον Κύριο, εσύ δε» η πόλη του Θεού, προς την οποία έχουν λεχθεί τόσα πολλά, «θα ονομαστείς επιζητούμενη πόλη και όχι εγκαταλελειμμένη».

Η Ιερουσαλήμ και έγινε και ονομάστηκε «εγκαταλελειμμένη», αυτή όμως για την οποία γίνεται όλος ο λόγος, λέγει, θα είναι «περιζήτητη και όχι εγκαταλελειμμένη». Διότι εκείνος που ήλθε «για να αναζητήσει και να σώσει το απολωλός», αυτός, αφού το βρήκε και το έσωσε, δεν επιτρέπει πλέον να χαθεί. Όπως ακριβώς για εκείνους που διέπρεψαν στη θεοσέβεια ελέγετο ότι ο Σωτήρας έχει έλθει «έχοντας μαζί του τον μισθό του», ώστε να αποδώσει τις αμοιβές και τα βραβεία της άνω κλήσεως σε όσους αγωνίστηκαν υπέρ της ευσέβειας, έτσι και για τους ασεβείς και όσους πορεύονται την αντίθετη οδό, προαναγγέλλεται ότι ο ίδιος θα έλθει φοβερός και τιμωρός· γι' αυτό και πρωτύτερα ελέγετο: «και όπως ακριβώς θα ευφρανθεί ο νυμφίος για τη νύμφη, έτσι θα ευφρανθεί για σένα ο Κύριος», καθώς και όλα τα υπόλοιπα όσα υποσχόταν ο λόγος σε εκείνους που πράττουν την αρετή. Τα προκείμενα όμως περιγράφουν την κρίση εναντίον των ασεβών, κατά την οποία κρίση «θα θέσει όλους τους εχθρούς κάτω από τα πόδια του». Αυτό ακριβώς δίδασκε και ο θείος Απόστολος λέγοντας: «έπειτα θα έλθει το τέλος, όταν πλέον καταργήσει κάθε αρχή και κάθε εξουσία και δύναμη· διότι αυτός πρέπει να βασιλεύει μέχρις ότου θέσει όλους τους εχθρούς κάτω από τα πόδια του. Έσχατος εχθρός που καταργείται είναι ο θάνατος».

Ψ. ΛΓ΄. Υψώστε λάβαρο στα έθνη. Διότι ιδού, ο Κύριος το κατέστησε ακουστό έως τα πέρατα της γης· πείτε στη θυγατέρα Σιών: Ιδού, ο σωτήρας σου έφθασε, έχοντας μαζί του τον μισθό του, και το έργο του βρίσκεται ενώπιόν του· και θα τον ονομάσει λαό άγιο, λυτρωμένο από τον Κύριο· εσύ δε θα ονομαστείς πόλη επιζητούμενη, και όχι εγκαταλελειμμένη.

«Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με ερυθρά τα ιμάτιά του από τη Βοσόρ; τόσο ωραίος με τη στολή του, που προχωρά ορμητικά με ισχύ; Εγώ που λαλώ δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας. Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου, και τα ενδύματά σου σαν κάποιου που πατάει σε ληνό; Γεμάτο το πατητήρι, και από τα έθνη δεν υπάρχει άνθρωπος μαζί μου, και τους καταπάτησα με τον θυμό μου». Πάλι εδώ η προφητεία προτρέπει να υψώσουμε λάβαρο για την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, υποσχόμενη ότι ο Κύριος θα κάνει κάτι το ξακουστό μέχρι τα άκρα της γης· πράγμα το οποίο και εκπληρώθηκε κατά την παρουσία του Σωτήρα μας Ιησού, όταν ο φθόγγος των αποστόλων Του εξήλθε σε όλη τη γη, και τα ρήματά τους στα πέρατα της οικουμένης. Στη συνέχεια αναφέρεται: «Πείτε στις θυγατέρες της Σιών» (δηλαδή στις εκκλησίες που προέρχονται από τα έθνη· διότι αυτές είναι οι θυγατέρες της επουράνιας Σιών, η οποία είναι μητέρα μας σύμφωνα με τον απόστολο): «Ιδού, έρχεται σε σένα ο Σωτήρας έχοντας τη δική Του αμοιβή», και τα όσα ακολουθούν, μέσω των οποίων δηλώνεται η δευτέρα παρουσία του Χριστού, όταν θα έρθει ως κριτής για να αποδώσει στον καθένα τις αμοιβές για τους τωρινούς του κόπους, καθώς και τις ανταποδόσεις για τα φαύλα έργα που καθένας έπραξε τώρα. Έπειτα από αυτά, ο λόγος σαν να ερωτά, λέει: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ (το οποίο ερμηνεύεται "γήινος"), με ερυθρά ιμάτια από τη Βοσόρ· τόσο ωραίος με τη στολή του;»

Πορευθείτε διά μέσου των πυλών μου και ετοιμάστε την οδό για τον λαό μου, και απομακρύνετε τους λίθους από τον δρόμο, υψώστε λάβαρο στα έθνη. Διότι, ιδού, ο Κύριος έκανε να ακουστεί έως τα πέρατα της γης: πείτε στη θυγατέρα Σιών: «Ιδού, ο σωτήρας σου έρχεται έχοντας τον μισθό του μαζί του και το έργο του προ του προσώπου του». Και θα τον ονομάσει λαό άγιο, λυτρωμένο υπό του Κυρίου, ενώ εσύ θα ονομαστείς πόλη περιζήτητη και όχι εγκαταλελειμμένη.

Και ο Τρύφων είπε: Τι είναι λοιπόν αυτό που λες, ότι κανένας από εμάς δεν θα κληρονομήσει τίποτα στο άγιο όρος του Θεού; Και εγώ αποκρίθηκα: Δεν λέω αυτό, αλλά ότι εκείνοι που καταδίωξαν και καταδιώκουν τον Χριστό και δεν μετανοούν, δεν θα κληρονομήσουν τίποτα στο άγιο όρος. Αντίθετα, τα έθνη που πίστεψαν σε αυτόν και μετανόησαν για όσα αμάρτησαν, αυτά θα κληρονομήσουν μαζί με τους πατριάρχες και τους προφήτες και τους δικαίους, όσους έχουν γεννηθεί από τον Ιακώβ. Έστω και αν δεν τηρούν το Σάββατο ούτε περιτέμνονται ούτε φυλάσσουν τις εορτές, οπωσδήποτε θα κληρονομήσουν την άγια κληρονομιά του Θεού. Διότι έτσι λέει ο Θεός μέσω του Ησαΐα: Εγώ ο Κύριος ο Θεός σε κάλεσα εν δικαιοσύνη, και θα κρατήσω το χέρι σου και θα σε ενδυναμώσω, και σε έθεσα ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών, για να ανοίξεις τα μάτια των τυφλών, να εξάγεις από τα δεσμά τους δεσμώτες και από τον οίκο της φυλακής εκείνους που κάθονται στο σκοτάδι. Και πάλι: Υψώστε λάβαρο προς τα έθνη. Διότι ιδού, ο Κύριος το έκανε ακουστό έως τα πέρατα της γης. Πείτε στις θυγατέρες της Σιών: Ιδού, ο σωτήρας έχει φθάσει, φέροντας τον μισθό του, και το έργο του προπορεύεται αυτού. Και θα τους ονομάσει λαό άγιο, λυτρωμένο από τον Κύριο, και εσύ θα ονομαστείς πόλη περιζήτητη και όχι εγκαταλελειμμένη. Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κατακόκκινα ενδύματα από τη Βοσόρ; Αυτός που είναι ωραίος στη στολή του, και ανεβαίνει ορμητικά με δύναμη; Εγώ διακηρύσσω δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας.