Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 63:1

Διότι γι' αυτόν τον λόγο πλησίαζε ο διάβολος τον Ιησού, ως άνθρωπο, και μη βρίσκοντας σε αυτόν κανένα γνώρισμα της παλαιάς του επισποράς, ούτε καμία πρόοδο στην τωρινή του απόπειρα, ηττάτο ντροπιασμένος και νικημένος· και αδυνατώντας έλεγε: Ποιος είναι αυτός που καταφθάνει από την Εδώμ, δηλαδή από γη ανθρώπων, διαβαίνοντας ορμητικά με ισχύ;

Επρόκειτο να ανέλθει στους ουρανούς, στα δικά του, στα πατρικά του, αν και τα πάντα ήταν δικά του και ο ίδιος τα πάντα πληροί. Όμως, ανεβαίνοντας προς τον προορισμό που του άρμοζε, επειδή επρόκειτο να υπομείνει και αυτή τη μυσταγωγία για εμάς, λέει μέσω του προφήτη Ησαΐα: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ;».

Επειδή, λοιπόν, ανέβαινε στους ουρανούς, οι ουράνιες δυνάμεις παραξενευμένες με τα εξαίσια γεγονότα λένε: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ;». Ποιος ανέρχεται από τη γη στους ουρανούς; Κανείς δεν κατήλθε έτσι από πάνω. Εμείς δεν έχουμε συνηθίσει να δεχόμαστε τέτοιο σώμα· ο άνθρωπος δεν πορεύεται στον αέρα, δεν πορεύεται στον ουρανό. «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ;». Ποιος ανέρχεται από τη γη στους ουρανούς; Διότι Εδώμ ερμηνεύεται γη. «Ποιος», λένε, «είναι αυτός που διασχίζει τις αιθέριες πύλες; Ποιος γίνεται ανώτερος από τα στοιχεία της φύσης; Ποιος είναι αυτός που μετέβαλε τη φύση; Ποιος ανεβάζει το γήινο στους ουρανούς; Ποιος ελευθέρωσε τον αιχμάλωτο Αδάμ; Βλέπουμε μια εικόνα να βαδίζει στον ουρανό, παραξενευόμαστε με αυτά που γίνονται». «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ;». Ο λόγος αυτός ανήκει σε εκείνους που απορούν, η σκέψη σε εκείνους που δεν γνωρίζουν. Ο Υιός του Θεού έμεινε κρυφός, δεν ανακοίνωσε την κάθοδό του στους αγγέλους, δεν την ανακοίνωσε στις δυνάμεις· κατήλθε κρύβοντας την παρουσία του, για να θριαμβεύσει κρυφά επί του τυράννου.

Δεν ήταν καιρός για συνοδεία δορυφόρων, υπήρχε ανάγκη ατιμίας, ώστε να μην το μάθουν οι υπηρέτες· γι' αυτό σιωπά ο Δεσπότης. Επειδή, λοιπόν, οι άνω δυνάμεις δεν παρακολούθησαν την κάθοδο, κατά την άνοδο εκπλήσσονται βλέποντας να συντελείται ένα καινούργιο θαύμα και ένα πρωτόγνωρο γεγονός που ξεπερνά τη φύση, και λένε μεταξύ τους: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κόκκινα ενδύματα από τη Βοσόρ;». Η λέξη Βοσόρ πάλι ερμηνεύεται ως σάρκα· το «με κόκκινα ενδύματα από τη Βοσόρ», επομένως, σημαίνει από τη σάρκα. Ποιο άραγε είναι αυτό το κοκκίνισμα; Είναι το αίμα που βγήκε από την πλευρά του. Διότι διατηρεί, όπως έχουμε πει πολλές φορές, την πληγωμένη πλευρά και το αίμα για τους Ιουδαίους, ώστε βλέποντάς τον μέσα στη δόξα να μην αρνηθούν τον σταυρό και πουν: εμείς δεν σταυρώσαμε αυτόν.

Γι' αυτόν τον λόγο δείχνει και το αίμα και τα σημάδια της τρυπημένης πλευράς, για να τους ντροπιάσει κατά τον καιρό της βασιλείας του. «Είναι κόκκινα τα ενδύματά του από τη Βοσόρ, είναι ωραίος με στολή βίαιη». Η λέξη «βίαια» ερμηνεύεται ως δύναμη, ενώ από άλλους ερμηνεύεται ως «πάρα πολύ» και «εξαιρετικά» και «μάλιστα». Λέει, λοιπόν, ότι είναι πάρα πολύ ωραίος στη στολή του, επειδή, αφού ανέλαβε τη δική μας αδοξία, μέσω της δόξας των παθών ελευθέρωσε αυτούς που ήταν υποδουλωμένοι στην ντροπή και τους επανέφερε στην ελευθερία. Ότι βρισκόταν σε ατιμία το λέει ο προφήτης: «Τον είδαμε και δεν είχε μορφή ούτε κάλλος, αλλά η μορφή του ήταν άτιμη και κατώτερη από τους γιους των ανθρώπων». Διότι βρέθηκε μέσα σε φτυσίματα, σε ντροπή, σε χλευασμό, σε πείνα, σε δίψα, σε δικαστήρια, σε απολογίες, σε όχλους Ιουδαίων, σε απειλές, σε περίγελο, σε ύβρεις, σε διωγμούς, σε συκοφαντίες και σε ταλαιπωρίες, πότε μετακινούμενος από τη Γαλιλαία στην Ιουδαία, και πότε διωκόμενος από την Ιουδαία στην Καισάρεια. Ευρισκόμενος μέσα σε αυτές τις καταστάσεις, αληθινά «δεν είχε μορφή ούτε κάλλος».

Επειδή λοιπόν τα νίκησε αυτά και, περνώντας μέσα από αυτά, έδειξε τη θεότητά του απρόσβλητη, επειδή κατά τα πάθη παρέμεινε απαθής και κατά τις ύβρεις ανύβριστος, και στην πείνα τροφός των πάντων και στους διωγμούς σωτήρας των πάντων και στις ανάγκες ελευθερωτής των πάντων, επειδή, αφού αφαίρεσε από εμάς το ακάνθινο στεφάνι, έθεσε στο κεφάλι των πιστών στεφάνι από πολύτιμο λίθο, έχοντας καταπατήσει όλα εκείνα τα αισχρά, και καθώς η δόξα επέστρεψε στον Αδάμ, λένε οι αγγελικές δυνάμεις: «ωραίος με στολή κραταιά».

Τι λέει λοιπόν ο προφήτης; «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κόκκινα ενδύματα από τη Βοσόρ, ωραίος με την επιβλητική του στολή;». Αυτά μεν λέγονται από τους αγγέλους, από τις άνω δυνάμεις· σε αυτά δε ο Χριστός —διότι δεν είναι υπερόπτης, γνωρίζει να συγκαταβαίνει στους δούλους, γνωρίζει να απαντά και στους οικέτες που ερωτούν «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ;»— αποκρίνεται στη συνέχεια και λέγει: «Εγώ με δύναμη εξαγγέλλω δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας». Ω, τι ωραία και δεσποτική φωνή, ω τι αλήθεια που μόνο σε εκείνον αρμόζει: «Με δύναμη», λέγει, «εγώ εξαγγέλλω δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας».

Θέλεις να μάθεις τη δύναμή του; Ενώ σταυρωνόταν, νικούσε· ιδού η δύναμη. Δεμένος, υποδούλωνε· ιδού η δύναμη. Συλλαμβάνεται ως άνθρωπος· ιδού η δύναμη. Εάν όμως θέλεις να μάθεις και για τη δικαιοσύνη, μάθε. Σε πήρε ο διάβολος ενώ δεν ήσουν δικός του, σε περιέφερε για πολύ χρόνο γύρω από βουνά και δάση αυτός που δεν σε έπλασε, σε τρομοκράτησε, σου επέβαλε ζυγό ενώ δεν ήταν κυρίαρχός σου· ήλθε ο αληθινός ποιμένας, σε άρπαξε από τον λύκο, έπραξε δικαιοσύνη μαζί σου και έτσι έχει πλέον εκπληρωθεί το εξής: «Με δύναμη εγώ διακηρύσσω δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας». Όχι βέβαια εξαιτίας των δικών μας κατορθωμάτων, διότι ούτε εμείς, πράττοντας το καλό, πείσαμε τον Θεό να ενανθρωπήσει. Δεν τον κατέβασε στη γη η δική μας δικαιοσύνη, αλλά η παρανομία του τυράννου, ώστε να μάθει ο τύραννος να μην δεσμεύει ξένα πρόβατα. «Με δύναμη», λέει, «εγώ διακηρύσσω δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας». Αναφέρει την πράξη, αποσιωπά το αξίωμά του. Διότι, όταν ρωτήθηκε «Ποιος είναι αυτός;», δεν λέει ότι εγώ είμαι ο δεσπότης σας, αλλά το αποσιώπησε, θέλοντας να γίνει γνωστός από τα έργα του. «Με δύναμη εγώ διακηρύσσω δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας». Και σιωπά αφού είπε προς το παρόν αυτά, και αντιφωνεί πάλι ο χορός των αγγέλων και του λέει: «Γιατί είναι κόκκινα τα ιμάτιά σου και τα ενδύματά σου σαν εκείνου που πατάει σε γεμάτο πατητήρι;».

Και τι ήταν μετά από αυτά η ημέρα της ανταποδόσεως; Ως προς αυτά, έχοντας λάβει το αίνιγμα οι ουράνιες δυνάμεις και αντιλαμβανόμενες μυστηριωδώς τι είναι αυτά που τους λέγει ο Δεσπότης, ή μάλλον έχοντας φωτιστεί προς αυτήν την αλήθεια μέσω της ενέργειας του Αγίου Πνεύματος, αποκρίνονται σε αυτά και λένε: «Το έλεος του Κυρίου θυμήθηκα». Διότι γνωρίζω, λένε, τι έλεγε ο Κύριος μέσω των υπόλοιπων προφητών, τι υποσχέθηκε στον Αδάμ· γνωρίζω τι έλεγε τότε. Υποσχέθηκε ότι θα έλθει επί της γης και θα πάθει ως άνθρωπος τα των ανθρώπων. Αυτά βλέπουμε με τα μάτια μας· «Το έλεος του Κυρίου θυμήθηκα». Αυτά διακηρύσσει ο προφήτης Ησαΐας για τη σημερινή ημέρα, αυτήν την ημέρα μυσταγωγεί, επειδή οι κατώτερες δυνάμεις, έχοντας δεχθεί κατ' αυτόν τον τρόπο την αποκάλυψη, έλεγαν: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κόκκινα ιμάτια από τη Βοσόρ;».

Αυτά, λοιπόν, είναι επαρκή για να καταντροπιάσουν όσους πολεμούν την αλήθεια. Αν, όμως, επειδή έχει γραφτεί το «έγινε ανώτερος» (Γενόμενος κρείττων), δεν θέλουν να κατανοήσουν το «έγινε» (Γενόμενος), που λέγεται για τον Υιό, ως ισοδύναμο του «είναι» (Εστί), ούτε να το εκλάβουν και να το εννοήσουν, όπως είπαμε, λόγω της επιτέλεσης της ανώτερης διακονίας, αλλά νομίζουν ότι από αυτή τη λέξη ο Λόγος ονομάστηκε γενητός, ας ακούσουν πάλι: Αν μεν ο Υιός προέρχεται από τους αγγέλους, ας ισχύει και για αυτόν, όπως και για εκείνους, το «έγινε»· και ας μην διαφέρει σε τίποτα από αυτούς ως προς τη φύση, αλλά ας είναι είτε και εκείνοι υιοί, είτε και αυτός άγγελος· και ας κάθονται όλοι μαζί εκ δεξιών του Πατρός, ή ας παραστέκεται και ο Υιός μαζί με όλους τους άλλους ως λειτουργικό πνεύμα που αποστέλλεται και αυτός για να προσφέρει διακονίες παρόμοιες με τις δικές τους. Αν, όμως, ο Παύλος διαχωρίζει τον Υιό από τα κτίσματα, λέγοντας: «Σε ποιον από τους αγγέλους είπε ποτέ, Υιός μου είσαι εσύ, εγώ σήμερα σε έχω γεννήσει;» και πάλι «Εγώ θα είμαι σε αυτόν πατέρας και αυτός θα μου είναι υιός».... <Όταν δε πάλι εισαγάγει τον πρωτότοκο.> Τον ονομάζει δε Πρωτότοκο, όχι όπως ισχυρίζονται όσοι διαστρέφουν τα ορθά εντάσσοντάς τον στην κτίση, αλλά επειδή αυτός πρωτεύει στα πάντα.... ...θαυμάζοντας έλεγαν: «Ποιος είναι αυτός που καταφθάνει από την Εδώμ· δηλαδή από τη γη· με ερυθρά ενδύματα από τη Βοσόρ;»

Αν, λοιπόν, δεν υπήρχαν πολλές μονές κοντά στον Θεό και Πατέρα, θα έλεγε ότι θα αναχωρούσε νωρίτερα γι' αυτήν την αιτία, δηλαδή για να προετοιμάσει τα ενδιαιτήματα των αγίων. Επειδή όμως γνωρίζει ότι είναι πολλές και ήδη προετοιμασμένες, και ότι περιμένουν την άφιξη αυτών που αγαπούν τον Θεό, λέει ότι δεν αναχωρεί γι' αυτήν την αιτία, αλλά για την άνοδο προς τα άνω, για να προετοιμάσει εκ των προτέρων για εσάς κάποια νομή και τόπο, και για να εξομαλύνει αυτό που παλαιότερα ήταν δύσβατο. Διότι ο ουρανός ήταν εντελώς άβατος στους ανθρώπους, και ποτέ προηγουμένως σάρκα δεν είχε πατήσει εκείνο το καθαρό και πάναγνο χωρίο των αγγέλων. Αλλά ο Χριστός εγκαινίασε πρώτος για εμάς την άνοδο σε αυτόν, και έδωσε στη σάρκα τόπο ανόδου στον ουρανό, προσφέροντας τον εαυτό Του στον Θεό και Πατέρα σαν μια απαρχή εκείνων που έχουν κοιμηθεί και βρίσκονται στο χώμα της γης, και παρουσιάστηκε ως ο πρώτος άνθρωπος σε αυτούς που βρίσκονται στον ουρανό. Γι' αυτόν τον λόγο, και οι άγγελοι που βρίσκονται στον ουρανό, αγνοώντας το σεπτό και μέγα μυστήριο της ενσαρκωμένης παρουσίας, έμειναν έκθαμβοι βλέποντάς Τον να ανεβαίνει, και σχεδόν θορυβημένοι από το ξένο και ασυνήθιστο γεγονός λένε: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ;»

Τι άλλο τάχα θα μπορούσε να σημαίνει το να προσδοκούμε ότι η ανάσταση αυτού του σώματος θα γίνει με δύναμη και δόξα, παρά ότι, αφού αποβάλει κάθε αδυναμία και ατιμία που προέρχεται από τη φθορά και τα πάθη, θα επανέλθει στην αρχική του δημιουργία; Διότι δεν έχει δημιουργηθεί για τον θάνατο και τη φθορά. Και επειδή ο Θωμάς ζήτησε και αυτό για να αποκτήσει σαφή βεβαιότητα, αναγκαστικά ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, μη δίνοντας καμία πρόφαση στις δικές μας ολιγοπιστίες, εμφανίζεται έτσι ακριβώς όπως ζήτησε να Τον δει. Εξάλλου, ανεβαίνοντας στον ίδιο τον ουρανό και φανερώνοντας στις άνω δυνάμεις, στις αρχές και τις εξουσίες, και στους προϊσταμένους και προέδρους των αγγελικών ταγμάτων τη δύναμη του δικού Του μυστηρίου, εμφανιζόταν πάλι με αυτήν ακριβώς τη μορφή, προκειμένου να πιστέψουν ότι ο Λόγος, που εκπορεύεται από τον Πατέρα και ενυπάρχει στον Πατέρα, έγινε πράγματι άνθρωπος για εμάς, και να γνωρίσουν ότι τόση πρόνοια επιδεικνύει για τα δικά Του δημιουργήματα, ώστε να πεθάνει πρωτύτερα για τη δική μας ζωή. Προκειμένου δε να γίνει πιο κατανοητό το νόημα του λόγου στους ακροατές, θα παραθέσω αυτά ακριβώς που έχουν ειπωθεί για τα ζητήματα αυτά δια της φωνής του Ησαΐα. Λέει, λοιπόν: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κόκκινα τα ενδύματά του από τη Βοσόρ;»

Αλλά εκείνοι που βροντοφωνάζουν και λέγουν αυτά, εννοώ δηλαδή το «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ», τουτέστιν από τη γη, είναι άγγελοι και λογικές δυνάμεις· διότι θαυμάζουν τον Κύριο καθώς αναβαίνει στους ουρανούς. Και βλέποντάς τον βαμμένο κατακόκκινο με το ίδιο του το αίμα, του λέγουν, μη έχοντας ακόμη κατανοήσει το μυστήριο: «Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου και τα ενδύματά σου σαν αυτού που πατάει στο πατητήρι;» Διότι παραβάλλουν το ζωηρό χρώμα του αίματος με τον νέο οίνο που μόλις έχει πατηθεί. Και τι τους απαντά ο Χριστός; Πρώτον μεν, για να νοηθεί ότι είναι κατά φύσιν Θεός, λέγει: «Εγώ ομιλώ περί δικαιοσύνης», θέτοντας πάλι το ρήμα «ομιλώ» αντί του «διδάσκω». Εκείνος δε που διδάσκει δικαιοσύνη, πώς να μη θεωρηθεί ομολογουμένως νομοθέτης; Και αν είναι νομοθέτης, πώς να μην είναι οπωσδήποτε και Θεός; Έπειτα, οι άγγελοι του λέγουν, καθώς ο Χριστός τούς επιδεικνύει τα σημάδια των καρφιών: «Τι είναι αυτές οι πληγές ανάμεσα στα χέρια σου;» Και ο Κύριος τους αποκρίνεται: «Είναι αυτές με τις οποίες πληγώθηκα στον οίκο του αγαπημένου μου». Διότι ο Ισραήλ, αν και ήταν αγαπητός οίκος, έπληξε με καρφιά και λόγχη τον Κύριο. Επειδή τα τολμήματα των στρατιωτών ευλόγως θα μπορούσαν να καταλογιστούν στα κεφάλια των Ιουδαίων. Διότι αυτοί οδήγησαν τον Κύριο στο πάθος.

Διότι μνημονεύεται το ζητούμενο· και δεν είναι εγκαταλελειμμένη, όπως η πρώτη, δηλαδή το πλήθος όσων απίστησαν. Ειπώθηκε λοιπόν από τον Χριστό, αφενός διά της φωνής του Ιερεμία: «Εγκατέλειψα τον οίκο μου, άφησα την κληρονομία μου», και αφετέρου διά του ίδιου του Σωτήρα όλων μας Χριστού: «Ιδού, αφήνεται σε εσάς ο οίκος σας». Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κόκκινα ιμάτια από τη Βοσόρ; Αυτός που είναι ωραίος με τη στολή του, φωνάζει με δύναμη: Εγώ ομιλώ περί δικαιοσύνης και κρίσεως σωτηρίας. Γιατί είναι κόκκινα τα ιμάτιά σου, και τα ενδύματά σου σαν από άνθρωπο που πατάει σε γεμάτο πατητήρι; Και από τα έθνη δεν υπάρχει κανένας άνδρας μαζί μου. Και τους καταπάτησα με θυμό, και τους συνέτριψα σαν χώμα. Και κατέβασα το αίμα τους στη γη, και μόλυνα όλα τα ενδύματά μου. Διότι ημέρα ανταποδόσεως ήλθε σε αυτούς, και έτος λυτρώσεως έχει φθάσει.

Φανερώθηκε βέβαια στις άνω δυνάμεις όχι μόνο με τη δική μας μορφή, δηλαδή ως άνθρωπος, αλλά και δείχνοντας τα σημάδια του πάθους. Και δεν λέμε βέβαια ότι μετά την εκ νεκρών ανάσταση οι τρύπες των ήλων και τα άλλα στίγματα υπήρχαν ακόμη στην άγια σάρκα, αλλά μάλλον το εξής: όπως δηλαδή στον Θωμά, που δυσπιστούσε προς τους αγίους αποστόλους όταν του έλεγαν ότι είδαν τον Κύριο αναστημένο εκ νεκρών, του επέδειξε τους τύπους των ήλων και την πλευρά, έτσι κατανοούμε ότι, για να γνωριστεί τώρα στις αρχές και στις εξουσίες στα επουράνια, διά μέσου της Εκκλησίας, η πολυποίκιλη σοφία του Θεού, την οποία ενήργησε στον Χριστό, ανεβαίνοντας Εκείνος με τα σημάδια του πάθους, αποτελούσε ένα ξένο και εντελώς ασυνήθιστο θέαμα για τις άνω δυνάμεις. Έμειναν λοιπόν έκθαμβες βλέποντάς τον να ανεβαίνει, και μάλιστα έλεγαν: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ;» Η λέξη Εδώμ μεταφράζεται στην ελληνική γλώσσα ως «πύρινο» ή «γήινο», ενώ η λέξη Βοσόρ ως «σάρκα» ή «σάρκινος». Ποιος λοιπόν άραγε, λέει, είναι αυτός που προέρχεται από τη γη, δηλαδή είναι γήινος, και έχει «κοκκινωπά ιμάτια από τη Βοσόρ», δηλαδή έχει βαμμένο κόκκινο το ένδυμά του σαν από σάρκα, ή μάλλον από αίμα; «Αυτός είναι ωραίος με τη στολή του.» Διότι, ως λεπτοφυείς και σοφές δυνάμεις, και πλήρεις θεοπρεπούς δόξας, ατένιζαν τον Χριστό, αν και ήταν με σάρκα, να είναι όμως γεμάτος από ακατανίκητη ισχύ, διότι αυτό, νομίζω, υποδήλωνε τη θεία του δύναμη.

Όταν λοιπόν ρωτούσαν οι άγγελοι, ή ίσως και όταν έλεγαν μεταξύ τους το «Ποιος είναι αυτός;», αποκρίνεται και λέει: «Εγώ λαλώ δικαιοσύνη, και κρίση σωτηρίου». Και ονομάζει δικαιοσύνη, είτε το ευαγγελικό και θεσπέσιο κήρυγμα, είτε ότι κάθε λόγος του Θεού είναι δίκαιος. Ως κρίση δε σωτηρίου ίσως ονομάζει την κρίση που αφορά εμάς, διότι δίκασε την υπ' ουρανόν οικουμένη, και τον Σατανά που την αδίκησε, και έσωσε αυτούς που ήταν καταβεβαρημένοι από τις αφόρητες πλεονεξίες. Εξέβαλε δε από την εξουσία πάνω τους τον αποστάτη και αλλότριο. Διότι είπε τώρα ότι «Τώρα είναι η κρίση του κόσμου τούτου. Τώρα ο άρχοντας του κόσμου τούτου θα εκβληθεί έξω, και εγώ εάν υψωθώ από τη γη, θα ελκύσω τους πάντες προς τον εαυτό μου». Όταν ο Χριστός είπε αυτά, πάλι ξαναρωτούν και λένε: «Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου, και τα ενδύματά σου σαν από πατητήρι γεμάτο που έχει καταπατηθεί;» Εδώ θυμήσου τον πατριάρχη Ιακώβ που λέει το: «Θα πλύνει με κρασί τη στολή του, και με αίμα σταφυλιού το ένδυμά του». Διότι τα ενδύματα φαίνονταν βαμμένα κόκκινα από το αίμα, και σαν να είχαν πάρει ερυθρό χρώμα από το κρασί. Έπειτα πάλι αμέσως ο Σωτήρας λέει: «Και από τα έθνη δεν υπάρχει κανείς άνδρας μαζί μου»· συνεχίζει τον λόγο και προσθέτει κατόπιν και αυτά: «Διότι εγώ, είπε, λαλώ δικαιοσύνη, και κρίση σωτηρίου, και από τα έθνη δεν υπάρχει κανείς άνδρας μαζί μου».

Και γι' αυτό ο πάνσοφος μαθητής είπε ότι θανατώθηκε μεν ως προς τη σάρκα, ζωοποιήθηκε δε ως προς το πνεύμα. Πλην όμως, αν και ως προς την ίδια του τη φύση ο Λόγος δεν μετείχε στο να υποστεί τον θάνατο, εντούτοις οικειοποιείται το πάθος της δικής του σάρκας. Διότι βαπτιζόταν το ζωντανό πτηνό μέσα στο αίμα του σφαγμένου· και βαμμένο με το αίμα, έχοντας σχεδόν κοινωνήσει στο πάθος, εξαποστελλόταν στην έρημο. Έτσι ανήλθε στους ουρανούς ο μονογενής Λόγος του Θεού, μαζί με τη σάρκα που ενώθηκε με αυτόν· και το θέαμα ήταν πρωτόγνωρο στους ουρανούς. Καταπλησσόταν λοιπόν το πλήθος των αγγέλων, βλέποντας σε μορφή όμοια με τη δική μας, τον βασιλιά της γης και Κύριο των δυνάμεων· και μάλιστα έλεγαν: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ;» δηλαδή από τη γη· «με κόκκινα ενδύματα από τη Βοσόρ;» το οποίο ερμηνεύεται ως σάρκα, δηλαδή συνοχή και θλίψη. Έπειτα τον ρωτούσαν επιπλέον: «Τι είναι αυτές οι πληγές ανάμεσα στα χέρια σου;» Και αυτός τους απάντησε: «Είναι αυτές με τις οποίες πληγώθηκα στον οίκο του αγαπημένου μου.»

Όμως το ότι εισήλθε πρώτος μέσω της πίστης ο νεοσύστατος και νέος λαός από τα έθνη, και ότι μετά από αυτόν θα προσκληθεί να εισέλθει και ο Ισραήλ, το δίδαξε λέγοντας αμέσως: «Δένοντας το πουλάρι του στην άμπελο». Διότι η αληθινή άμπελος, δηλαδή ο Χριστός, έδεσε τρόπον τινά πάνω του μέσω της πίστης τον λαό από τα έθνη, τον οποίο παρομοιάζει με το πουλάρι. Και το ότι έδεσε στον έλικα της αμπέλου, δηλαδή στη δική του αγάπη, το πουλάρι της όνου του, εννοώ δηλαδή τον λαό που πίστεψε από την αρχαιότερη μητέρα των Ιουδαίων, ήτοι τη Συναγωγή, πώς θα μπορούσε να το αμφισβητήσει κανείς, αφού, για να το πούμε έτσι, ολόκληρη η θεόπνευστη Γραφή μας μιλάει για αυτό το μυστήριο; Το ότι δε επρόκειτο να βάψει κατακόκκινη με το ίδιο του το αίμα τη δική του σάρκα, καρφωμένος στο ξύλο και λογχισμένος, το φανέρωσε, λέγοντας: «Θα πλύνει με κρασί τη στολή του, και με αίμα σταφυλιού το ένδυμά του». Γι' αυτό και ο θεσπέσιος Ησαΐας, διηγούμενος την ανάβαση του Χριστού στους ουρανούς, είπε ότι οι άγιοι άγγελοι, ήτοι οι άνω δυνάμεις, έλεγαν: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ; Κατακόκκινα είναι τα ιμάτιά του από τη Βοσόρ». Και πάλι: «Γιατί είναι κόκκινα τα ιμάτιά σου; Και τα ενδύματά σου σαν από πατητήρι;»

Πάλι, όταν κρίθηκε επί Πιλάτου, φόρεσε κόκκινα. Διότι εκεί του φόρεσαν κόκκινη χλαμύδα. Άραγε έχει γραφτεί και αυτό; Λέει ο Ησαΐας: Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κόκκινα ενδύματα από τη Βοσόρ; Ποιος είναι αυτός που φοράει τα κόκκινα προς ατίμωση; Διότι η λέξη βοσόρ τέτοια περίπου ερμηνεία έχει στους Εβραίους. Γιατί είναι κόκκινα τα ιμάτιά σου και τα ενδύματά σου σαν αυτού που πατάει στο πατητήρι; Εκείνος δε αποκρίνεται και λέει: Όλη την ημέρα άπλωσα τα χέρια μου προς λαό απειθή και αντιδραστικό.

Και πάλι λέει: Θα σε ποτίσω από το μυρεψικό κρασί. 〈νδ〉 Ότι θα τον ντύσουν με κόκκινο ιμάτιο — ο Ησαΐας λέει: Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με ερυθρά τα ιμάτιά του από τη Βοσόρ, αυτός που είναι ωραίος στη στολή του με δύναμη; Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου και τα ενδύματά σου σαν εκείνου που πατάει στο πατητήρι; 〈νε〉 Ότι θα σιωπήσει όταν θα κρίνεται — ο Δαβίδ στον 〈λζ〉 ψαλμό λέει: Έγινα σαν άνθρωπος που δεν ακούει και δεν έχει στο στόμα του αντιλογίες.

Ποιοι όμως είναι αυτοί οι «αμνοί» και οι «τράγοι» και οι «κριοί», λέγει; Οι μεν «αμνοί», ή σύμφωνα με τους υπόλοιπους ερμηνευτές «αρνία», υποδηλώνουν αυτούς που έζησαν τον κοινό και ιδιωτικό βίο, οι δε «τράγοι» και οι «κριοί» εκείνους που απέκτησαν μεγάλη δύναμη στα αξιώματα και τις εξουσίες, εναντίον των οποίων θα επέλθει η «μάχαιρα» του Θεού, τελώντας σαν «θυσία» μέσα από την κατασφαγή και τη θυσία των προαναφερθέντων «αμνών», «τράγων» και «κριών». Και αυτά θα τα πράξει «στη Βοσόρ», η οποία ερμηνεύεται ως η σάρκα, με τον Λόγο να υποδηλώνει μέσα από αυτά την ανάσταση της σαρκός. Γι' αυτό, διδάσκοντας ότι η «σφαγή» των προειρημένων θα γίνει στη σάρκα, λέγει: «Διότι θυσία προσφέρεται στον Κύριο στη Βοσόρ και σφαγή μεγάλη στην Ιδουμαία»· διότι θα επέλθει εναντίον κάθε γεώδους ψυχής. Επειδή το «Εδώμ» ερμηνεύεται ως ο γήινος και η «Ιδουμαία» ως γεώδης, όπως συμβαίνει και αλλού. Γι' αυτό ο ίδιος ο προφήτης, προχωρώντας στη συνέχεια, λέγει περί του Σωτήρος και της κρίσης που πρόκειται να γίνει από αυτόν: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κατακόκκινα ιμάτια από τη Βοσόρ;»· διότι την ένσαρκη παρουσία του που έγινε επί της γης, την δήλωνε με αυτόν τον τρόπο. Πάντως, λέγει ότι στα όσα προαναφέρθηκαν θα «πέσουν μαζί» οι «αδροί» και οι «κριοί» και οι «ταύροι», ώστε να «μεθύσει» η «γη από το αίμα και από το λίπος» εκείνων που σφάζονται από τη «μάχαιρα» του Θεού.

Επομένως, λοιπόν, η παρούσα προφητεία υποδηλώνει την καθαίρεση αυτών των αντίθετων δυνάμεων, των αρχών και των εξουσιών· ο δε λόγος προσωποποιεί τις ερωτήσεις κάποιων που βλέπουν τον Χριστό του Θεού να εμφανίζεται με πολεμικό σχήμα και με ματωμένη ενδυμασία, οι οποίοι και λένε μεταξύ τους, εκπλησσόμενοι από το παράδοξο του σχήματος: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κόκκινα ιμάτια από τη Βοσόρ, τόσο ωραίος στη στολή του, με βία και ισχύ;». Κατά δε τον Σύμμαχο: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, έχοντας κατακόκκινο τον ιματισμό του από τη Βοσόρ, τόσο ευπρεπής στη στολή του, βαδίζοντας με την αφθονία της ισχύος του;». Επειδή, δηλαδή, η Εδώμ και η Βοσόρ ανήκαν στη χώρα των αλλοφύλων και τύγχαναν να είναι πάντοτε εχθροί του Ισραήλ, εύλογα μέσα από αυτά τα ονόματα υπαινίσσεται τις αντίθετες δυνάμεις, εξαιτίας της αναίρεσης και, τρόπον τινά, της κατασφαγής των οποίων λένε ότι ο ιματισμός του έχει ματωθεί. Βλέποντάς τον δε πολύ διαφορετικό εξαιτίας της τιμωρίας εναντίον των ασεβών, μοιάζουν να μην τον αναγνωρίζουν, εφόσον τον γνώριζαν ως λαμπρό, γαλήνιο και ήμερο.

Γι' αυτό ρωτούν λέγοντας: «Ποιος είναι αυτός που έχει έρθει;». Εκείνος δε τους αποκρίνεται λέγοντας: «Εγώ λαλώ δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας», κατά δε τον Σύμμαχο: «Εγώ λαλώ με δικαιοσύνη, υπερμαχώντας για να σώσω». Διότι, υπερμαχώντας υπέρ εκείνων που καταπονούνταν αδίκως από τις αντίπαλες δυνάμεις, τις μεν τις καταδίωκε ως εχθρούς, τους δε τους έσωζε ελευθερώνοντάς τους από τη δυναστεία των εχθρών. Μετά από αυτή την απάντηση, τον ρωτούν για δεύτερη φορά λέγοντας: «Γιατί είναι κόκκινα τα ιμάτιά σου και τα ενδύματά σου σαν από κάποιον που πατάει σε γεμάτο ληνό που έχει καταπατηθεί;»· κατά δε τον Σύμμαχο: «Γιατί έχουν γίνει κατακόκκινα σαν φωτιά τα ενδύματά σου και τα ιμάτιά σου σαν εκείνου που πατάει τον ληνό;». Και δεν αρνείται να διδάξει πώς συνέβη να γίνει αυτό. Γι' αυτό προσθέτει, σύμφωνα με τον Σύμμαχο: «Ληνό πάτησα ολομόναχος, και από τους λαούς δεν υπάρχει κανείς μαζί μου, και τους πάτησα στον θυμό μου και τους καταπάτησα στην οργή μου, και ραντίστηκε το νικητήριο αίμα τους πάνω στα ιμάτιά μου, και όλα μου τα ενδύματα τα μόλυνα». Δες δε πώς έχει ειπωθεί ότι «πάτησε τον ληνό ολομόναχος»· διότι «μόνο σε αυτόν έδωσε την κρίση ο Πατέρας», και την ανταπόδοση των αμαρτημάτων συνηθίζει να την ονομάζει «ληνό», γι' αυτό στους Θρήνους ο Ιερεμίας λέει: «Ληνό πάτησε ο Κύριος για την παρθένο θυγατέρα του Ιούδα. Γι' αυτά εγώ κλαίω».

Γι' αυτό ελέγετο στον Ησαΐα: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κόκκινα ιμάτια από τη Βοσόρ;» και στη συνέχεια: «Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου, και τα ενδύματά σου σαν εκείνου που πατάει τον ληνό, που είναι γεμάτος από πατημένα σταφύλια;» Έπειτα στη συνέχεια απαντά προς αυτούς που τον ρώτησαν, και λέει: «Τους καταπάτησα με τον θυμό μου.» Και εδώ, λοιπόν, μετά τη συντριβή των κεφαλών των δρακόντων έχει αναφερθεί: «Για να συνθλίψει το πόδι σου μέσα στο αίμα,» ή, «Για να βαφτεί το πόδι σου στο αίμα, και η γλώσσα των σκύλων σου από τους εχθρούς εξαιτίας αυτού.» Αντί αυτού, σαφέστερα ο Σύμμαχος ερμήνευσε λέγοντας: «Και να γλείψει η γλώσσα των σκύλων σου από τον καθένα από τους εχθρούς σου.» Και ως σκύλους του Κυρίου που γλείφουν το αίμα των εχθρών του, ποιους θα μπορούσες να πεις, παρά κάποιους άγρυπνους φύλακες που φυλάσσουν τα ποίμνιά του, φρουρώντας την Εκκλησία του, ή κάποιες τιμωρητικές δυνάμεις που επιβαίνουν στη συντριβή των εχθρών του, και σαν να δοκιμάζουν να γευτούν την καταστροφή τους; «Θεάθηκαν οι πορείες σου, Θεέ, οι πορείες του Θεού μου, του βασιλιά μου, που βρίσκεται στο άγιο.» Και αυτά έχουν προστεθεί ως συνέχεια σε όσα ειπώθηκαν προηγουμένως.

«Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με ερυθρά τα ιμάτιά του από τη Βοσόρ; τόσο ωραίος με τη στολή του, που προχωρά ορμητικά με ισχύ; Εγώ που λαλώ δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας. Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου, και τα ενδύματά σου σαν κάποιου που πατάει σε ληνό; Γεμάτο το πατητήρι, και από τα έθνη δεν υπάρχει άνθρωπος μαζί μου, και τους καταπάτησα με τον θυμό μου». Πάλι εδώ η προφητεία προτρέπει να υψώσουμε λάβαρο για την Εκκλησία που προέρχεται από τα έθνη, υποσχόμενη ότι ο Κύριος θα κάνει κάτι το ξακουστό μέχρι τα άκρα της γης· πράγμα το οποίο και εκπληρώθηκε κατά την παρουσία του Σωτήρα μας Ιησού, όταν ο φθόγγος των αποστόλων Του εξήλθε σε όλη τη γη, και τα ρήματά τους στα πέρατα της οικουμένης. Στη συνέχεια αναφέρεται: «Πείτε στις θυγατέρες της Σιών» (δηλαδή στις εκκλησίες που προέρχονται από τα έθνη· διότι αυτές είναι οι θυγατέρες της επουράνιας Σιών, η οποία είναι μητέρα μας σύμφωνα με τον απόστολο): «Ιδού, έρχεται σε σένα ο Σωτήρας έχοντας τη δική Του αμοιβή», και τα όσα ακολουθούν, μέσω των οποίων δηλώνεται η δευτέρα παρουσία του Χριστού, όταν θα έρθει ως κριτής για να αποδώσει στον καθένα τις αμοιβές για τους τωρινούς του κόπους, καθώς και τις ανταποδόσεις για τα φαύλα έργα που καθένας έπραξε τώρα. Έπειτα από αυτά, ο λόγος σαν να ερωτά, λέει: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ (το οποίο ερμηνεύεται "γήινος"), με ερυθρά ιμάτια από τη Βοσόρ· τόσο ωραίος με τη στολή του;»

Αυτό φαίνεται να το έχει πει εκφράζοντας τον θαυμασμό του για το γεγονός ότι, ακόμη και μετά την ενανθρώπηση, την κένωση, τη διατριβή Του επί της γης, καθώς και μετά το πάθος και την κάθοδο στους νεκρούς, το κάλλος του Σωτήρος παρέμεινε ωραίο και λαμπρό, χωρίς να αλλοιωθεί στο παραμικρό, ούτε να προσλάβει ρύπο, κηλίδα ή σπίλο από την υλική και σωματική κατάσταση των γήινων και ανθρώπινων πραγμάτων· εκπλησσόμενος επιπλέον και για τη δύναμή Του, καθώς κατατρόπωσε ολόκληρη τη στρατιά του διαβόλου. Προσθέτει το εξής: «τόσο ωραίος με τη στολή του, που προχωρά με βία και ισχύ;» Στην ερώτηση αυτή αποκρίνεται ο Σωτήρας, διδάσκοντας ποιος ακριβώς είναι, και λέει: «Εγώ ομιλώ δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας». Πάλι δε απευθύνεται ο λόγος προς Αυτόν, με αναφορά στο πάθος, και λέει: «γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου;» και τα εξής. Διότι, ως αμνός του Θεού, αφού σήκωσε επάνω Του τις αμαρτίες του κόσμου, περιβλήθηκε ιμάτια ερυθρά εξαιτίας των δικών μας αμαρτιών· γι' αυτόν τον λόγο αναφέρεται και στον προφήτη Ζαχαρία: «και ο Ιησούς ήταν ενδεδυμένος με ιμάτια ρυπαρά»· αυτά δε ήταν τα ενδύματα που προέρχονταν από τα δικά μας αμαρτήματα, για τα οποία λίγο πιο πριν ελέγετο: «αυτός φέρει τις αμαρτίες μας και οδυνάται για εμάς»· διότι ο Ίδιος βεβαίως δεν έπραξε αμαρτία, ούτε βρέθηκε δόλος στο στόμα Του.

Βοσόρ (Δευτ. 4, 43). «Στην έρημο», «πέραν του Ιορδάνου», «της φυλής του Ρουβήν», «ανατολικά της Ιεριχούς», ιερατική πόλη των φυγαδευτηρίων. Αυτή είναι η Βόστρα, η σημερινή μητρόπολη της Αραβίας. Υπάρχει δε σήμερα και άλλη πόλη Βοσόρ, του Ησαύ, στα όρη της Ιδουμαίας, την οποία μνημονεύει ο Ησαΐας λέγοντας: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με ερυθρά τα ενδύματά του από τη Βοσόρ;»

Διάταξε να υψωθούν οι πύλες, να γίνουν υψηλότερες, ώστε να υποδεχθούν Εκείνον που εξυψώθηκε μέσα από το Πάθος. Απάντησε σε όσους απορούν εξαιτίας του σώματος και των συμβόλων του Πάθους, με τα οποία ανέρχεται χωρίς να έχει κατέλθει με αυτά, και για τον λόγο αυτόν ρωτούν: «Ποιος είναι αυτός ο βασιλεύς της δόξης;», ότι είναι ο Κύριος, ο κραταιός και δυνατός σε όλα όσα ανέκαθεν έχει πράξει και πράττει, καθώς και στον τωρινό πόλεμο και στο τρόπαιο υπέρ της ανθρωπότητας· και δώσε στη διπλή ερώτηση διπλή την απάντηση. Και αν εκπλήσσονται, λέγοντας, σύμφωνα με τη δραματική αφήγηση του Ησαΐα: «Ποιος είναι αυτός που καταφθάνει από την Εδώμ και από τα γήινα;» ή «Πώς είναι ερυθρά τα ενδύματα του αναίμακτου και ασώματου, σαν εκείνου που βαδίζει σε ληνό, έχοντας πατήσει γεμάτο ληνό;», πρόβαλε την ωραιότητα της στολής του σώματος που έπαθε, το οποίο καλλωπίστηκε από το Πάθος και λαμπρύνθηκε από τη Θεότητα, από την οποία τίποτα δεν είναι πιο εράσμιο ούτε πιο ωραίο.

Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κατακόκκινα ιμάτια από τη Βοσόρ; Τόσο ωραίος στη στολή του, που βαδίζει με μεγάλη ισχύ; Εγώ είμαι που ομιλώ για δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας. Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου, και τα ενδύματά σου σαν εκείνου που πατάει στο πατητήρι; Πάτησα το πατητήρι, και από τα έθνη δεν υπήρχε κανείς μαζί μου, και τους καταπάτησα με τον θυμό μου, και τους συνέτριψα σαν το χώμα, και έχυσα το αίμα τους στη γη, και μόλυνα όλα μου τα ενδύματα. Διότι ήλθε σε αυτούς η ημέρα της ανταποδόσεως, και το έτος της λυτρώσεως είναι παρόν. Και κοίταξα, και δεν υπήρχε βοηθός· και παρατήρησα, και δεν υπήρχε κανείς να συμπαρασταθεί· και τους έσωσε ο βραχίονάς μου, και ο θυμός μου συμπαραστάθηκε. Και τους καταπάτησα με την οργή μου, και τους μέθυσα με τον θυμό μου, και έχυσα το αίμα τους στη γη. Το έλεος του Κυρίου θυμήθηκα, τις αρετές του Κυρίου σε όλα όσα ο Κύριος ανταποδίδει σε εμάς. Ο Κύριος είναι κριτής αγαθός για τον οίκο του Ισραήλ, ενεργεί σε εμάς σύμφωνα με το έλεός Του και σύμφωνα με το πλήθος της δικαιοσύνης Του. Και είπε: Δεν είναι λαός μου; Είναι τέκνα που δεν πρόκειται να αθετήσουν· και έγινε για αυτούς σωτηρία από κάθε θλίψη. Δεν τους έσωσε πρεσβευτής ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος τους έσωσε, επειδή τους αγαπούσε και τους σπλαγχνιζόταν· και αυτός τους λύτρωσε, και τους ανέλαβε, και τους ύψωσε όλες τις ημέρες του αιώνος.

ΡΛʹ. ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΕΠΙΣΚΟΠΟ ΕΡΜΟΓΕΝΗ. Εάν ο Κύριος αναφέρεται από τον Δαβίδ ότι είναι ωραίος στο κάλλος περισσότερο από τους υιούς των ανθρώπων, πώς λέει πάλι ο Ησαΐας: «Τον είδαμε, και δεν είχε ούτε κάλλος ούτε είδος;» Η θεία Γραφή δεν δογματίζει αντίθετα προς τον εαυτό της, ω ιερή κεφαλή, διδάσκοντας για τον Σωτήρα, αλλά στο κάθε τι αποδίδει το οικείο και το πρέπον. Διότι άλλα μεν αναφέρονται στη θεότητα, άλλα στην ενανθρώπηση, και άλλα στα εκούσια πάθη. Διότι τον ονόμασε φως αληθινό, και απαύγασμα της δόξης, καθώς και χαρακτήρα της πατρικής υποστάσεως· το πρώτο εξαιτίας της φαιδρότητας της ουσίας, το δεύτερο λόγω του αϊδίου, ή μάλλον του συναϊδίου, και το τρίτο εξαιτίας του ενυποστάτου και επειδή διακρίνεται με γνήσια χαρακτηριστικά. Διότι, για να μη θεωρηθεί το απαύγασμα ανυπόστατο, ο χαρακτήρας εγγυάται την υπόσταση. Ωραίο δε περισσότερο από τους υιούς των ανθρώπων, και ωραίο με τη στολή του, εξαιτίας της ένθεης και άπταιστης αρετής της ενανθρωπήσεως. Ενώ ότι δεν έχει είδος ούτε κάλλος, ειπώθηκε για δύο λόγους: πρώτον μεν, επειδή αποκρύπτοντας τη Δεσποτική μορφή, επεδείκνυε τη μορφή του δούλου· και δεύτερον, διότι κατά το πάθος, το οποίο εκουσίως υπέστη, εκδηλώθηκε εναντίον του κάθε είδους ύβρις.

Διότι αυτή η προσκύνηση, και η υποταγή σε αυτόν, αποτελεί για όλους θεμέλιο και ρίζα υψώσεως. Επειδή, αφού τους απάλλαξε από την αφροσύνη, την κενή αλαζονεία και την πλάνη των δαιμόνων, τους υπέταξε στον εαυτό του. Έτσι και άλλος προφήτης τον παρουσιάζει αιματωμένο, λέγοντας τα εξής: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ; Γιατί είναι κόκκινα τα ενδύματά του από τη Βοσόρ;». Πουθενά δεν υπάρχουν εκεί όπλα, ούτε τόξα και βέλη, παρά μόνο ενδύματα. Η έκφραση είναι μεν πιο υλική, αλλά σε σχέση με την προηγούμενη πιο λεπτή· ωστόσο, ακόμη και μέσα στην υλικότητά της, και εκεί ανάγει σταδιακά τον λόγο στα ασώματα. Διότι, επειδή ο προφήτης ρωτά από πού είναι κόκκινα τα ενδύματα, απαντά: «Πάτησα το πατητήρι ολομόναχος», δείχνοντας την ευκολία της νίκης, και το ότι δεν είχε κανέναν ως συνεργάτη του, αλλά ότι ο ίδιος ήταν αρκετός για τον εαυτό του. Όπως ακριβώς λέει εδώ: «Θα σε οδηγήσει θαυμαστά η δεξιά σου», έτσι και εκεί λέει: «Πάτησα το πατητήρι ολομόναχος». Με τον ίδιο τρόπο, δηλαδή, που είναι εύκολο για εκείνον που βρίσκεται στο πατητήρι να καταπατά τα σταφύλια, έτσι είναι εύκολο και στον Θεό να πράξει όσα θέλησε· μάλλον όμως ούτε έτσι, αλλά πολύ περισσότερο. «Ο θρόνος σου, ο Θεός, εις τον αιώνα του αιώνος. Ράβδος ευθύτητος είναι η ράβδος της βασιλείας σου. Αγάπησας τη δικαιοσύνη και μίσησας την ανομία. Γι' αυτό σε έχρισε ο Θεός, ο Θεός σου, με έλαιο αγαλλιάσεως περισσότερο από τους μετόχους σου». Κάποιος άλλος μεταφραστής λέει: «Ο θρόνος σου, ο Θεός, είναι αιώνιος, και έτι περαιτέρω». Το δε εβραϊκό κείμενο για το «ο Θεός, ο Θεός σου», λέει «Ελωείμ Ελωάχ». Τι θα μπορούσε να πει εδώ ο Ιουδαίος; Διότι, για ποιον λέγονται αυτά;

Διότι ο Ησαΐας, προφητεύοντας γι' αυτούς, έλεγε: «Το βόδι γνώρισε τον κτήτορά του και το γαϊδούρι τη φάτνη του κυρίου του· ο Ισραήλ όμως δεν με γνώρισε, και ο λαός δεν με κατενόησε». Η δε Εκκλησία των εθνών παρομοιάζεται με μαία, καθώς υποδέχθηκε τον τεχθέντα Δεσπότη σαν ταιριαστό νυμφίο, και ονομάστηκε Σιών αντί για Σαλήμ, βαμμένη ερυθρή από τη Βηθλεέμ αντί για την Εδέμ, από τα αγνά και καθαρότατα αίματα της Παρθένου, η οποία πήρε το κόκκινο χρώμα των ιματίων της από την άμπελο της Βοσόρ, δηλαδή από την αληθινή άμπελο του Χριστού του Θεού, έχοντας βαφτεί με το τίμιο και άχραντο αίμα.

Και ο Τρύφων είπε: Τι είναι λοιπόν αυτό που λες, ότι κανένας από εμάς δεν θα κληρονομήσει τίποτα στο άγιο όρος του Θεού; Και εγώ αποκρίθηκα: Δεν λέω αυτό, αλλά ότι εκείνοι που καταδίωξαν και καταδιώκουν τον Χριστό και δεν μετανοούν, δεν θα κληρονομήσουν τίποτα στο άγιο όρος. Αντίθετα, τα έθνη που πίστεψαν σε αυτόν και μετανόησαν για όσα αμάρτησαν, αυτά θα κληρονομήσουν μαζί με τους πατριάρχες και τους προφήτες και τους δικαίους, όσους έχουν γεννηθεί από τον Ιακώβ. Έστω και αν δεν τηρούν το Σάββατο ούτε περιτέμνονται ούτε φυλάσσουν τις εορτές, οπωσδήποτε θα κληρονομήσουν την άγια κληρονομιά του Θεού. Διότι έτσι λέει ο Θεός μέσω του Ησαΐα: Εγώ ο Κύριος ο Θεός σε κάλεσα εν δικαιοσύνη, και θα κρατήσω το χέρι σου και θα σε ενδυναμώσω, και σε έθεσα ως διαθήκη του γένους, ως φως των εθνών, για να ανοίξεις τα μάτια των τυφλών, να εξάγεις από τα δεσμά τους δεσμώτες και από τον οίκο της φυλακής εκείνους που κάθονται στο σκοτάδι. Και πάλι: Υψώστε λάβαρο προς τα έθνη. Διότι ιδού, ο Κύριος το έκανε ακουστό έως τα πέρατα της γης. Πείτε στις θυγατέρες της Σιών: Ιδού, ο σωτήρας έχει φθάσει, φέροντας τον μισθό του, και το έργο του προπορεύεται αυτού. Και θα τους ονομάσει λαό άγιο, λυτρωμένο από τον Κύριο, και εσύ θα ονομαστείς πόλη περιζήτητη και όχι εγκαταλελειμμένη. Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κατακόκκινα ενδύματα από τη Βοσόρ; Αυτός που είναι ωραίος στη στολή του, και ανεβαίνει ορμητικά με δύναμη; Εγώ διακηρύσσω δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας.

Εκπλήσσεστε, άγγελοι, με την πρωτόγνωρη ωραιότητα της στολής του Δημιουργού των πάντων, ο οποίος επανέρχεται στον ουρανό με τη σάρκα Του, και γεμάτοι θάμβος αναφωνείτε μεταξύ σας: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ; Υψώστε τις πύλες, διότι αυτός είναι ο Βασιλεύς της δόξης».

«Ερυθρότητα», όπως βλέπετε, «των ιματίων του από τη Βοσόρ»· αυτός, «ωραίος με τη στολή» του, βοά «με πολλή ισχύ»: «Εγώ εξαγγέλλω δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας». Και «γιατί», λέει, «είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου και τα ενδύματά σου σαν εκείνου που πατάει σε γεμάτο πατητήρι που έχει καταπατηθεί;». «Πατητήρι», λέει, «πάτησα» ολομόναχος «και από τα έθνη δεν υπάρχει κανένας άνδρας μαζί μου». Στο πάτημα του πατητηριού, λέει, του σταυρού και του πάθους, στο πατητήρι του Κρανίου διά της λόγχης που τρύγησε την πλευρά μου «πάτησα» ολομόναχος και κανένας άνθρωπος δεν με συνέδραμε σε αυτό το έργο· «Σηκώστε τις πύλες σας, οι άρχοντές μας, και υψωθείτε, πύλες αιώνιες», αιώνιες, διότι δεν υπάρχει τίποτα το πρόσκαιρο και φθαρτό εκεί. Εάν δε οι πύλες της βασιλείας είναι αιώνιες, πόσο μάλλον η ίδια η βασιλεία είναι αιώνια και στους αιώνες και για πάντα; Και ακόμη. Εάν δε η βασιλεία είναι τέτοια, τι θα μπορούσε να πει κανείς για τον αιώνιο Θεό, κατά τον Παύλο, και βασιλέα της, παρά μόνο ότι η φύση της τρισαγίου Μονάδος είναι άναρχη και απέραντη;

Το σπάνιο, πάντως, αν δηλώνει κάτι απολύτως, το φανερώνει το «ποιος είναι σοφός, και θα τα φυλάξει αυτά;» και το «ποιος πίστεψε στο άγγελμά μας; και ο βραχίονας του Κυρίου σε ποιον αποκαλύφθηκε;» Διότι, έστω κι αν δεν πίστεψαν όλοι, εντούτοις κάποιοι τουλάχιστον πίστεψαν, και αξιώθηκαν να κατανοήσουν τη φρουρητική, κυβερνητική και παντοκρατορική δύναμη του Θεού από την ευεργεσία και την πρόνοιά Του προς αυτούς και προς το σύμπαν, και ο νους τους φωτίστηκε από τις λαμπηδόνες της ακτινοβολίας που πηγάζει από εκεί. Πώς, εξάλλου, δεν εκφράζει αμέσως θαυμασμό και έκπληξη εκείνος που λέει «ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ;» και «ποιος είναι αυτός, ώστε και η θάλασσα και οι άνεμοι τον υπακούουν;» Κάτι που καμία από τις προαναφερθείσες φράσεις δεν είχε διόλου τη δύναμη να σημάνει. Θα μπορούσε κανείς να προσθέσει στα λεγόμενα και το «ποιος θα δώσει νερό στο κεφάλι μου;» και «ποιος θα με επανέφερε στους περασμένους μήνες;» και «ταλαίπωρος άνθρωπος εγώ, ποιος θα με λυτρώσει από το σώμα αυτού του θανάτου;» Διότι τα όσα ειπώθηκαν δηλώνουν μεν καταφυγή στην προσευχή εξαιτίας κάποιου αδιεξόδου, αλλά δεν θα μπορούσαν να ενταχθούν σε κανένα από τα προηγούμενα διακριθέντα νοήματα· και περιγράφουν μεν την παράκληση για απαλλαγή από τα δεινά που τους συνέχουν, αλλά δεν υποδηλώνουν ερώτηση, ούτε προσδιορισμό, ούτε το αόριστο, ούτε επιτίμηση, αλλά ούτε το σπάνιο, ούτε καν ευχαριστία ή ευτέλεια, ούτε θαυμασμό και έκπληξη.

Το πρώτο λοιπόν κεφάλαιο το θεμελιώνει και το αποδεικνύει μέσα από πολλές γραφικές και πατερικές μαρτυρίες. Και πρώτα με όσα είπε ο Ησαΐας σχετικά με την ένσαρκη ανάβαση του Χριστού του Θεού μας: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ;» δηλαδή ο γήινος. Και ο ίδιος πάλι λέει: «Το ένδυμά του από τη Βοσόρ». Οι δε Εβραίοι το Βοσόρ το ονομάζουν σάρκινο. Και πάλι: «Γιατί είναι κόκκινα τα ενδύματά σου, και τα ρούχα σου σαν από πατητήρι;» Αυτό φανερώνει το μυστήριο του πάθους, μετά το πάθος και κατά την άνοδο.

Διότι δεν ιεραρχούνται μέσω άλλων αγίων ουσιών, αλλά από την ίδια τη θεαρχία, υψούμενες αμέσως προς αυτήν χάρη στη δύναμη και την τάξη τους που υπερέχει των πάντων, και στερεώνονται προς το πάναγνο και καθόλα αμετακίνητο. Και οδηγούνται, όσο είναι θεμιτό, στη θεωρία της άυλης και νοητής ευπρέπειας, και, ούσες οι πρώτες και ευρισκόμενες γύρω από τον Θεό, μυούνται στους γνωστικούς λόγους των θεουργιών, ιεραρχούμενες κατά τον υπέρτατο τρόπο από την ίδια την τελεταρχία. Αυτό εξάλλου δηλώνουν σαφώς οι θεολόγοι, ότι δηλαδή οι μεν υποδεέστερες διακοσμήσεις των ουράνιων ουσιών διδάσκονται με ευταξία τις θεουργικές γνώσεις από τις ανώτερες, ενώ οι υψηλότερες όλων δέχονται την έλλαμψη των μυήσεων, όσο είναι θεμιτό, από την ίδια τη θεαρχία. Διότι παρουσιάζουν κάποιες από αυτές να μυούνται ιερώς από τις προηγούμενες στο ότι Εκείνος που αναλήφθηκε στους ουρανούς με ανθρώπινη μορφή είναι ο «Κύριος των ουράνιων δυνάμεων» και ο «Βασιλεύς της δόξης», άλλες δε να διαπορούν απευθυνόμενες προς τον ίδιο τον Ιησού και να επιθυμούν να μαθητεύσουν στη γνώση της υπέρ ημών θεουργίας Του, και σε αυτές να μεταδίδει τη μύηση αμέσως ο ίδιος ο Ιησούς, αποκαλύπτοντας σε αυτές πρώτα τη φιλάνθρωπη αγαθοεργία Του. Διότι λέει: «Εγώ ομιλώ περί δικαιοσύνης και περί κρίσεως σωτηρίας». Θαυμάζω δε το ότι ακόμη και οι πρώτες από τις υπερουράνιες ουσίες, αν και υπερέχουν τόσο πολύ έναντι όλων των άλλων, ποθούν με ευλάβεια τις θεαρχικές ελλάμψεις σαν να βρίσκονται σε ενδιάμεση βαθμίδα.

Κορυφή δε του δωδεκαλίθου, όπως ακριβώς είναι ο απόστολος Πέτρος, είναι ο πύρινος ιστός του ιερέα σύμφωνα με τον προφήτη: «Αυτός που κάνει τους αγγέλους του πνεύματα». Και πάλι: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ;», το οποίο σημαίνει κόκκινο. Και πάλι, επειδή ο Χριστός φόρεσε κόκκινη χλαμύδα κατά το πάθος. Οι πρεσβύτεροι είναι κατά μίμηση των Σεραφείμ, καθώς είναι καλυμμένοι με τις στολές σαν να έχουν φτερά, αναβοώντας τον ύμνο με τις δύο πτέρυγες των χειλέων τους και κρατώντας τον νοητό άνθρακα, τον Χριστό, μεταφέροντάς τον στο θυσιαστήριο με τη λαβίδα του χεριού τους.

Διότι η ανάσταση είναι κατάλυση του θανάτου. Βασίλευσε δε ο θάνατος από τον Αδάμ έως τον Χριστό. Τότε όμως, αφού καταλύθηκε, παραχώρησε στον Κύριο τη νίκη και τη βασιλεία, όπως έχει ειπωθεί: «Πού είναι, θάνατε, το νίκος σου;» Και ο Δαβίδ λέει: «Ο Κύριος εβασίλευσε»· έπειτα, ερμηνεύοντας πώς βασίλευσε, λέει: «Ενδύθηκε ευπρέπεια», επειδή το σώμα απαλλάχθηκε από τη φθορά και ωραιοποιήθηκε από τη θεότητα. Όπως λέει ο Ησαΐας: «Αυτός είναι ωραίος με τη στολή του, με ορμή και ισχύ». Και ο ίδιος ο Κύριος μετά την ανάσταση λέει: «Μου δόθηκε κάθε εξουσία». Όταν λοιπόν ήλθε η ανάσταση, την οποία ονόμασε βασιλεία του Θεού επειδή κατέλυσε τον θάνατο, ήπιε πάλι μαζί με τους μαθητές, επιβεβαιώνοντας την ανάσταση, ότι δηλαδή δεν είναι κατά φαντασία. Μερικοί δε εξέλαβαν ως βασιλεία του Θεού τη μέλλουσα κατάσταση, και το να πίνει ο Κύριος στο μέλλον μαζί μας ως την αποκάλυψη των μυστηρίων Του. Διότι, ευφραίνοντάς μας ευφραίνεται, και τρέφοντάς μας τρέφεται ο φιλάνθρωπος, και τη δική μας πόση και τροφή, δηλαδή τη μάθηση, τη θεωρεί δική Του τροφή. Θα πιει, λοιπόν, τότε κάποια νέα πόση μαζί με τους αξίους, αποκαλύπτοντάς τους διαρκώς νέα και ασυνήθιστα πράγματα.