Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 63:5

Και κοίταξα, και δεν υπήρχε βοηθός. Και παρατήρησα, και δεν βρέθηκε κανείς να συμπαρασταθεί, και τους έσωσε ο βραχίονάς μου, και ο θυμός μου συμπαραστάθηκε. Και τους καταπάτησα με την οργή μου, και τους μέθυσα με τον θυμό μου, και έχυσα το αίμα τους στη γη. Σοφά και έντεχνα ο λόγος της προφητείας σχεδόν ζωγραφίζει την άνοδο στους ουρανούς του Σωτήρα όλων μας, του Χριστού. Διότι, αφού έφερε εις πέρας το έργο της ένσαρκης οικονομίας, ανέβηκε προς τον Πατέρα και Θεό στους ουρανούς.

Διότι, αν και δεν είχα κανέναν παραστάτη, τους καταπάτησα με θυμό και τους συνέτριψα σαν το χώμα, κατέβασα το αίμα τους στη γη· διότι, πράγματι, μετά την ανάληψη του Χριστού στους ουρανούς, κάθε είδους αφόρητη συμφορά επέπεσε στα πλήθη των Ιουδαίων από θεϊκή οργή. «Διότι ημέρα ανταποδόσεως», λέγει, «ήλθε σε αυτούς». Επειδή, ενώ τους ήταν δυνατόν να αδράξουν την πίστη και να πλουτίσουν με τη χάρη που προέρχεται από αυτήν, εκείνοι έπειτα έγιναν αδιάφοροι, και μάλλον αλαζόνες και υβριστές και από κάθε άποψη θεομάχοι, πώς λοιπόν δεν περιέπεσαν πολύ δικαιολογημένα σε κάθε είδους κακό; Πλην όμως, ο καιρός εκείνης της ανταποδόσεως ήταν καιρός λυτρώσεως για όσους είχαν επιγνώσει την επιφάνειά Του. Διότι, την ίδια στιγμή, ο μεν ανυπότακτος τιμωρούνταν, ενώ ο ευπειθής και ταπεινός λυτρωνόταν από τον Χριστό. «Επειδή κοίταξα», λέγει, «και δεν υπήρχε βοηθός· πρόσεξα, και δεν υπήρχε κανείς να συμπαρασταθεί·» και τους έσωσε ο βραχίονάς μου, και ο θυμός μου επιστήθηκε. «Και τους καταπάτησα με την οργή μου.» Φαίνεται σε αυτά τα λόγια να κατακρίνει έντονα τη ραθυμία των Γραμματέων και των Φαρισαίων, οι οποίοι είχαν ταχθεί στο να καθοδηγούν τους λαούς, να τους κατευθύνουν στη δικαιοσύνη και να τους διαπαιδαγωγούν άριστα σύμφωνα με το θέλημα του Θεού. Αλλά υπήρξαν τόσο ράθυμοι και αδρανείς, ώστε όχι μόνο δεν βοηθούσαν κανέναν από τους υποταγμένους σε αυτούς, ούτε τους διόρθωναν με νουθεσίες, αλλά, αντίθετα, τους απομάκρυναν οδηγώντας τους στην απιστία.

Διότι τόλμησαν να πουν για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή έχει μιλήσει ο Θεός, αυτόν όμως δεν τον ξέρουμε από πού είναι.» Και πάλι: «Έχει δαιμόνιο και είναι παράφρων, γιατί τον ακούτε;» Επομένως, επειδή ακριβώς δεν υπήρχε κανείς, λέει, για να βοηθήσει ή να συμπαρασταθεί, έσωσε εκείνους ο δικός μου βραχίονας, δηλαδή η δύναμη, διότι πάρα πολλοί, όπως είπα, από τους Ιουδαίους πίστεψαν. Σε όσους βέβαια δεν θέλησαν να βοηθήσουν επέπεσε ο θυμός μου, έγιναν καταπάτημα της οργής. Διότι κακοί όντες με κακό τρόπο καταστράφηκαν, και υπέστησαν τιμωρίες ανάλογες με τα παραπτώματά τους. <Το έλεος του Κυρίου θυμήθηκα, τις αρετές του Κυρίου σε όλα όσα ο Κύριος μας ανταποδίδει.

Ότι ο Υιός είναι η δεξιά και ο βραχίονας του Πατρός. Στον Ησαΐα: Κοίταξα, και δεν υπήρχε βοηθός, παρατήρησα, και κανείς δεν συμπαραστάθηκε, και τους έσωσε ο βραχίονάς μου, και επήλθε ο θυμός μου, και τους καταπάτησα μέσα στην οργή μου.

Έπειτα πάλι μνημονεύει την «ημέρα ανταποδόσεως» και τον «ενιαυτό λυτρώσεως», όπως ακριβώς λεγόταν και πρωτύτερα για τα πιο ευάρεστα: «να κηρύξω ενιαυτό Κυρίου δεκτό και ημέρα ανταποδόσεως στον Θεό μας». Διότι ολόκληρος ο νέος αιώνας έχει ονομαστεί «ενιαυτός Κυρίου δεκτός», καθώς θα έχει «τον ίδιο τον Κύριο ως αιώνιο φως», και ο ίδιος έχει κληθεί επίσης «ημέρα ανταποδόσεως». Γι' αυτό λέει: «ημέρα ανταποδόσεως ήλθε σε αυτούς, και ενιαυτός λυτρώσεως είναι παρών»· διότι ταυτόχρονα θα λυτρώσει τους δικούς του, ενώ στους άλλους «θα ανταποδώσει», σύμφωνα με αυτό που έχει ειπωθεί από τον Μωυσή: «και θα ανταποδώσει εκδίκηση στους εχθρούς και θα ανταποδώσει σε όσους τον μισούν». Έπειτα λέει: «Και κοίταξα, και δεν υπήρχε βοηθός· και πρόσεξα, και κανείς δεν συμπαραστεκόταν· και τους έσωσε ο βραχίονάς μου». Θα κατανοήσουμε δε πώς έχει ειπωθεί ο λόγος αυτός, εάν επιστήσουμε την προσοχή μας στο ότι αυτός μόνος «εκένωσε τον εαυτό του λαμβάνοντας μορφή δούλου, και ταπείνωσε τον εαυτό του γινόμενος υπήκοος μέχρι θανάτου, και μάλιστα θανάτου σταυρικού». Διότι αυτά που κανείς ποτέ από τους ανθρώπους, ούτε από τους αγγέλους, ούτε από τις θείες δυνάμεις δεν υπέστη, τα ανέλαβε αυτός μόνος για τη δική μας σωτηρία· γι' αυτό και μόνο σε αυτόν ο Πατέρας «χάρισε το όνομα που είναι πάνω από κάθε όνομα» και του ενεχείρισε την κρίση των πάντων.

Αυτός δε, αφού έλαβε την εξουσία από τον Πατέρα, αφενός έσωζε αυτούς που ήταν άξιοι σωτηρίας, αφετέρου κατατρόπωνε τους πολεμίους και τους εχθρούς. Γι' αυτό λέει: «και ο θυμός μου ήρθε, και τους καταπάτησα και έχυσα το αίμα τους στη γη», φράση την οποία οι υπόλοιποι ερμηνευτές απέδωσαν ως «τη νίκη τους». Διότι, επειδή φαίνονταν προηγουμένως ότι ήταν κάποιοι ανυπότακτοι και δεν παραχωρούσαν σε κανέναν τη νίκη, εύλογα, υπονοώντας την ήττα και την ταπείνωσή τους, αναφέρει ότι κατέβασε «στη γη τη νίκη τους». Η μεν προφητεία περί της Δευτέρας Παρουσίας του Χριστού έχει ολοκληρωθεί, ο δε λόγος αρχίζει μια άλλη υπόθεση, μέσω της οποίας εξαγγέλλει τις ευεργεσίες του Θεού προς τον λαό των Ιουδαίων. Και εκ μέρους του λαού διατυπώνει κατηγορία εναντίον του, αποδεικνύοντας μέσω της εξομολόγησης ότι η αποβολή τους και η έσχατη ερήμωση της Ιερουσαλήμ έχουν επέλθει με δίκαιη κρίση του Θεού. Γι' αυτό λέει: «Το έλεος του Κυρίου θυμήθηκα», και προσθέτει: «τις αρετές του Κυρίου θα ανακαλέσω στη μνήμη». Και όχι μόνο αυτό, αλλά και τις παράδοξες ευεργεσίες του ελέους Του ποτέ δεν θα παραδώσω στη λήθη, αλλά εγώ θα θυμάμαι πάντοτε και το έλεος και τα θαυμάσιά Του, όσα μας έχει ποτέ παράσχει. Αν και στο τέλος μάς βρήκαν σκυθρωπά γεγονότα, με την οργή του Θεού και για το έθνος και για την πόλη της Ιερουσαλήμ, όταν παραδόθηκε ο ναός μέσα σε αυτήν, μέχρις ότου αυτά να ξεριζωθούν εκ θεμελίων.

Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κατακόκκινα ιμάτια από τη Βοσόρ; Τόσο ωραίος στη στολή του, που βαδίζει με μεγάλη ισχύ; Εγώ είμαι που ομιλώ για δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας. Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου, και τα ενδύματά σου σαν εκείνου που πατάει στο πατητήρι; Πάτησα το πατητήρι, και από τα έθνη δεν υπήρχε κανείς μαζί μου, και τους καταπάτησα με τον θυμό μου, και τους συνέτριψα σαν το χώμα, και έχυσα το αίμα τους στη γη, και μόλυνα όλα μου τα ενδύματα. Διότι ήλθε σε αυτούς η ημέρα της ανταποδόσεως, και το έτος της λυτρώσεως είναι παρόν. Και κοίταξα, και δεν υπήρχε βοηθός· και παρατήρησα, και δεν υπήρχε κανείς να συμπαρασταθεί· και τους έσωσε ο βραχίονάς μου, και ο θυμός μου συμπαραστάθηκε. Και τους καταπάτησα με την οργή μου, και τους μέθυσα με τον θυμό μου, και έχυσα το αίμα τους στη γη. Το έλεος του Κυρίου θυμήθηκα, τις αρετές του Κυρίου σε όλα όσα ο Κύριος ανταποδίδει σε εμάς. Ο Κύριος είναι κριτής αγαθός για τον οίκο του Ισραήλ, ενεργεί σε εμάς σύμφωνα με το έλεός Του και σύμφωνα με το πλήθος της δικαιοσύνης Του. Και είπε: Δεν είναι λαός μου; Είναι τέκνα που δεν πρόκειται να αθετήσουν· και έγινε για αυτούς σωτηρία από κάθε θλίψη. Δεν τους έσωσε πρεσβευτής ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος τους έσωσε, επειδή τους αγαπούσε και τους σπλαγχνιζόταν· και αυτός τους λύτρωσε, και τους ανέλαβε, και τους ύψωσε όλες τις ημέρες του αιώνος.