Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 63:7

Και τι ήταν μετά από αυτά η ημέρα της ανταποδόσεως; Ως προς αυτά, έχοντας λάβει το αίνιγμα οι ουράνιες δυνάμεις και αντιλαμβανόμενες μυστηριωδώς τι είναι αυτά που τους λέγει ο Δεσπότης, ή μάλλον έχοντας φωτιστεί προς αυτήν την αλήθεια μέσω της ενέργειας του Αγίου Πνεύματος, αποκρίνονται σε αυτά και λένε: «Το έλεος του Κυρίου θυμήθηκα». Διότι γνωρίζω, λένε, τι έλεγε ο Κύριος μέσω των υπόλοιπων προφητών, τι υποσχέθηκε στον Αδάμ· γνωρίζω τι έλεγε τότε. Υποσχέθηκε ότι θα έλθει επί της γης και θα πάθει ως άνθρωπος τα των ανθρώπων. Αυτά βλέπουμε με τα μάτια μας· «Το έλεος του Κυρίου θυμήθηκα». Αυτά διακηρύσσει ο προφήτης Ησαΐας για τη σημερινή ημέρα, αυτήν την ημέρα μυσταγωγεί, επειδή οι κατώτερες δυνάμεις, έχοντας δεχθεί κατ' αυτόν τον τρόπο την αποκάλυψη, έλεγαν: «Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κόκκινα ιμάτια από τη Βοσόρ;».

Διότι τόλμησαν να πουν για τον Σωτήρα όλων μας Χριστό: «Εμείς γνωρίζουμε ότι στον Μωυσή έχει μιλήσει ο Θεός, αυτόν όμως δεν τον ξέρουμε από πού είναι.» Και πάλι: «Έχει δαιμόνιο και είναι παράφρων, γιατί τον ακούτε;» Επομένως, επειδή ακριβώς δεν υπήρχε κανείς, λέει, για να βοηθήσει ή να συμπαρασταθεί, έσωσε εκείνους ο δικός μου βραχίονας, δηλαδή η δύναμη, διότι πάρα πολλοί, όπως είπα, από τους Ιουδαίους πίστεψαν. Σε όσους βέβαια δεν θέλησαν να βοηθήσουν επέπεσε ο θυμός μου, έγιναν καταπάτημα της οργής. Διότι κακοί όντες με κακό τρόπο καταστράφηκαν, και υπέστησαν τιμωρίες ανάλογες με τα παραπτώματά τους. <Το έλεος του Κυρίου θυμήθηκα, τις αρετές του Κυρίου σε όλα όσα ο Κύριος μας ανταποδίδει.

Ο Κύριος είναι αγαθός κριτής στον οίκο του Ισραήλ, ενεργεί σε εμάς και σύμφωνα με το έλεός Του και σύμφωνα με το πλήθος της δικαιοσύνης Του. Ενώ ο Θεός λέει ότι επήλθε μεν ο θυμός σε όσους απείθησαν, και τους καταπάτησε η οργή, και ότι το αίμα τους χύθηκε στη γη, παρενέβη ενδιάμεσα ο προφήτης και δεν αφήνει να απελπιστούν αυτούς εναντίον των οποίων στρέφονται αυτά τα λόγια, αλλά διαχειρίζεται το ζήτημα, και μάλιστα πολύ επιδέξια.

«Διότι θυμήθηκα», λέγει, «μέσα μου, ότι ο κριτής των πάντων δεν είναι σκληρός. Διότι γνωρίζω το έλεός του και τις αρετές του, δηλαδή τις δυνάμεις του σε όλα όσα μας ανταποδίδει. Διότι, λέγει, και αν ακόμη έχει αποστραφεί τον Ισραήλ που έχει παρεκτραπεί και έχει επιλέξει την απείθεια, και τρόπον τινά μας ανταποδίδει τα της οργής του, μιας οργής όμως όχι άκρατης αλλά μετριασμένης από ημερότητα, εγώ γνωρίζω καλά τις αρετές του, δηλαδή τα θαυμαστά του έργα που έχουν γίνει κατά καιρούς για τη λύτρωση του Ισραήλ. “Θα είναι λοιπόν”, λέγει, “ο Κύριος κριτής αγαθός για τον οίκο του Ισραήλ”, όχι μάλλον αυστηρός, αλλά χρηστός, δηλαδή αγαθός. Διότι έργο ενός αυστηρού δικαστή θα ήταν να επιβάλλει στους αμαρτωλούς τιμωρίες ανάλογες προς τα παραπτώματά τους· έργο όμως του αγαθού είναι να τους ελεεί επειδή είναι αδύναμοι.»

Αυτός δε, αφού έλαβε την εξουσία από τον Πατέρα, αφενός έσωζε αυτούς που ήταν άξιοι σωτηρίας, αφετέρου κατατρόπωνε τους πολεμίους και τους εχθρούς. Γι' αυτό λέει: «και ο θυμός μου ήρθε, και τους καταπάτησα και έχυσα το αίμα τους στη γη», φράση την οποία οι υπόλοιποι ερμηνευτές απέδωσαν ως «τη νίκη τους». Διότι, επειδή φαίνονταν προηγουμένως ότι ήταν κάποιοι ανυπότακτοι και δεν παραχωρούσαν σε κανέναν τη νίκη, εύλογα, υπονοώντας την ήττα και την ταπείνωσή τους, αναφέρει ότι κατέβασε «στη γη τη νίκη τους». Η μεν προφητεία περί της Δευτέρας Παρουσίας του Χριστού έχει ολοκληρωθεί, ο δε λόγος αρχίζει μια άλλη υπόθεση, μέσω της οποίας εξαγγέλλει τις ευεργεσίες του Θεού προς τον λαό των Ιουδαίων. Και εκ μέρους του λαού διατυπώνει κατηγορία εναντίον του, αποδεικνύοντας μέσω της εξομολόγησης ότι η αποβολή τους και η έσχατη ερήμωση της Ιερουσαλήμ έχουν επέλθει με δίκαιη κρίση του Θεού. Γι' αυτό λέει: «Το έλεος του Κυρίου θυμήθηκα», και προσθέτει: «τις αρετές του Κυρίου θα ανακαλέσω στη μνήμη». Και όχι μόνο αυτό, αλλά και τις παράδοξες ευεργεσίες του ελέους Του ποτέ δεν θα παραδώσω στη λήθη, αλλά εγώ θα θυμάμαι πάντοτε και το έλεος και τα θαυμάσιά Του, όσα μας έχει ποτέ παράσχει. Αν και στο τέλος μάς βρήκαν σκυθρωπά γεγονότα, με την οργή του Θεού και για το έθνος και για την πόλη της Ιερουσαλήμ, όταν παραδόθηκε ο ναός μέσα σε αυτήν, μέχρις ότου αυτά να ξεριζωθούν εκ θεμελίων.

Αντί δε για το: «σε όλα όσα μας ανταποδίδει», ο Σύμμαχος απέδωσε: «για όλα όσα μας ευεργέτησε», και πάλι αντί για το: «Κύριος αγαθός κριτής στον οίκο του Ισραήλ» και τα εξής, ο Σύμμαχος λέει: «ο Κύριος από το πλήθος της αγαθωσύνης του προς τον οίκο του Ισραήλ, ο οποίος τους ευεργέτησε σύμφωνα με τους οικτιρμούς του». Όλα αυτά, λοιπόν, λέει, θα τα υπενθυμίσω, απαριθμώντας τα πλήθη της αγαθωσύνης του, μεταξύ των οποίων δώρισε και αυτό το μέγιστο χάρισμα, καταξιώνοντας να ονομάσει τον λαό δικά του τέκνα, εφόσον δεν θα αθετούσαν τη χάρη του. Γι' αυτό, σύμφωνα με τον Σύμμαχο, έχει ειπωθεί: «εξάλλου είναι λαός μου, υιοί που δεν αθετούν τη διαθήκη». Τους ήλεγχε, όμως, στην αρχή της προφητείας λέγοντας: «υιούς γέννησα και ύψωσα, αυτοί όμως με αθέτησαν».

Ποιος είναι αυτός που έρχεται από την Εδώμ, με κατακόκκινα ιμάτια από τη Βοσόρ; Τόσο ωραίος στη στολή του, που βαδίζει με μεγάλη ισχύ; Εγώ είμαι που ομιλώ για δικαιοσύνη και κρίση σωτηρίας. Γιατί είναι ερυθρά τα ιμάτιά σου, και τα ενδύματά σου σαν εκείνου που πατάει στο πατητήρι; Πάτησα το πατητήρι, και από τα έθνη δεν υπήρχε κανείς μαζί μου, και τους καταπάτησα με τον θυμό μου, και τους συνέτριψα σαν το χώμα, και έχυσα το αίμα τους στη γη, και μόλυνα όλα μου τα ενδύματα. Διότι ήλθε σε αυτούς η ημέρα της ανταποδόσεως, και το έτος της λυτρώσεως είναι παρόν. Και κοίταξα, και δεν υπήρχε βοηθός· και παρατήρησα, και δεν υπήρχε κανείς να συμπαρασταθεί· και τους έσωσε ο βραχίονάς μου, και ο θυμός μου συμπαραστάθηκε. Και τους καταπάτησα με την οργή μου, και τους μέθυσα με τον θυμό μου, και έχυσα το αίμα τους στη γη. Το έλεος του Κυρίου θυμήθηκα, τις αρετές του Κυρίου σε όλα όσα ο Κύριος ανταποδίδει σε εμάς. Ο Κύριος είναι κριτής αγαθός για τον οίκο του Ισραήλ, ενεργεί σε εμάς σύμφωνα με το έλεός Του και σύμφωνα με το πλήθος της δικαιοσύνης Του. Και είπε: Δεν είναι λαός μου; Είναι τέκνα που δεν πρόκειται να αθετήσουν· και έγινε για αυτούς σωτηρία από κάθε θλίψη. Δεν τους έσωσε πρεσβευτής ούτε άγγελος, αλλά ο ίδιος ο Κύριος τους έσωσε, επειδή τους αγαπούσε και τους σπλαγχνιζόταν· και αυτός τους λύτρωσε, και τους ανέλαβε, και τους ύψωσε όλες τις ημέρες του αιώνος.