Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 65:13

Διότι πόσοι θα μπορούσαν να είναι αυτοί στους οποίους θα αρκούσε για τροφή και χορτασμό το γάλα δύο προβάτων και μιας δαμάλεως; Το ποιο θα είναι λοιπόν το όφελος που θα προκύψει από αυτό για εμάς τους πνευματικούς, μπορεί να το δει κανείς μέσα από τα ίδια τα πράγματα. Όσοι μεν επιδιώκουν την ανυπακοή και υψώνουν υπερήφανα τον αυχένα τους απέναντι στον Θεό, θα λιώσουν από την έλλειψη των πνευματικών αγαθών, και θα γίνουν εντελώς ολιγάριθμοι, και θα βρεθούν να στερούνται παντελώς από κάποιον που γνωρίζει πώς να τους τρέφει προς την νοητή ευεξία και που έχει την ικανότητα να τους ανυψώσει, και μάλιστα πάρα πολύ γρήγορα, «εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας του πληρώματος του Χριστού». Οι τέτοιοι άνθρωποι θα ακούσουν τον Θεό να λέει μέσω της φωνής του αγίου: «Ιδού, οι δούλοι μου θα φάνε, εσείς όμως θα πεινάσετε. Ιδού, οι δούλοι μου θα πιουν, εσείς όμως θα διψάσετε». Διότι είναι εξαιρετικά άφθονη η μετοχή σε κάθε αγαθό από τον Θεό για εκείνους που έχουν αποφασίσει να φρονούν τα δικά Του, προς τους οποίους και ο Ίδιος έχει απευθυνθεί λέγοντας: «Φάγετε και πίετε και μεθύστε, οι πλησίον μου». <Και θα συμβεί εκείνη την ημέρα, κάθε τόπος όπου υπάρχουν χίλια κλήματα αξίας χιλίων σίκλων, θα μεταβληθεί σε χέρσο έδαφος και σε αγκάθια· με βέλη και τόξα θα έλθουν εκεί· διότι όλη η γη θα γίνει χέρσα και γεμάτη αγκάθια.> Αυτό θα ήταν έργο του μεγάλου και μεθυσμένου ξυραφιού, και σαφής απόδειξη της ολιγανδρίας του έθνους.

Και λοιπόν είπε στους αγίους αποστόλους ο Κύριός μας Ιησούς Χριστός, ότι «Σε εσάς έχει δοθεί να γνωρίσετε τα μυστήρια της βασιλείας των ουρανών, ενώ σε εκείνους δεν έχει δοθεί», σε αυτούς δηλαδή που απίστησαν, προς τους οποίους ο θείος λόγος διακήρυξε: «Αυτοί που με υπηρετούν θα φάνε, ενώ εσείς θα πεινάσετε. Ιδού, αυτοί που με υπηρετούν θα πιουν, ενώ εσείς θα διψάσετε.» Διότι πείνασαν και δίψασαν, επειδή έγιναν αμέτοχοι των αγαθών του Πνεύματος, και έμειναν εντελώς άγευστοι των χαρισμάτων του Χριστού, δηλαδή της θείας και ευαγγελικής παιδείας. Διότι είπε κάπου μέσω ενός από τους αγίους προφήτες: «Ιδού εγώ φέρνω λιμό στη γη, όχι λιμό για άρτο, ούτε δίψα για ύδωρ, αλλά λιμό για το να ακούσουν τον λόγο του Κυρίου, και από ανατολών έως δυσμών θα περιτρέχουν ζητώντας τον λόγο του Κυρίου, και δεν πρόκειται να τον βρουν.» Διότι αφαιρέθηκε από το ποίμνιο των Ιουδαίων ο ζωοποιός και πλέον θρεπτικός λόγος του Θεού. Δόθηκε δε, όπως είπα, σε αυτούς που αγαπούν τον Χριστό, στους οποίους μάλιστα απευθύνθηκε λέγοντας: «Φάγετε, και μεθύστε οι φίλοι.» Γι' αυτό ψάλλει και ο θεσπέσιος Δαβίδ, εφόσον έγινε και αυτός μέτοχος αυτής της τόσο σεπτής και άφθονης δωρεάς: «Ετοίμασας ενώπιόν μου τράπεζα απέναντι σε αυτούς που με θλίβουν· άλειψας με έλαιο την κεφαλή μου, και το ποτήριό σου με μεθά, ως το άριστο.» Επομένως, όσοι απέκτησαν γνώση των θείων του μυστηρίων, δηλαδή χόρτασαν από αυτά, τα οστά τους αναζωογονήθηκαν.

«Εσείς, λοιπόν», λέει, «που με εγκαταλείψατε, δηλαδή οι απόλυτοι αποστάτες, οι οποίοι έχετε περιπέσει σε παντελή λήθη του αγίου μου όρους». Διότι μερικοί από τους πλανημένους και από εκείνους που έχουν λατρεύσει την κτίση δεν ανέχονται ούτε καν να πουν ότι γνωρίζουν το όνομα της Εκκλησίας· «εσείς που ετοιμάζετε τραπέζια στα δαιμόνια και γεμίζετε τα ποτήρια προς τιμήν της Τύχης». Κάτι τέτοιο έπρατταν όσοι είχαν την καρδιά τους γεμάτη από διαβολικό σκοτάδι. Θα παραδοθείτε σε σφαγή, και αν κάποιος τολμήσει να ρωτήσει τον λόγο, θα του απαντήσω: «Σας κάλεσα και δεν υπακούσατε, αλλά διατηρείτε την πονηρία μόνιμη και αναπόσπαστη, πράττοντας μόνο όσα αντιβαίνουν στους δικούς μου νόμους, και νοθεύοντας κάθε μορφή αγαθοεργίας, ενώ φροντίζετε να επιλέγετε εκείνα τα έργα με τα οποία θα γινόταν κάποιος γεμάτος από κάθε είδους ρύπο». <Γι' αυτό, τα εξής λέει ο Κύριος: Ιδού, όσοι με υπηρετούν θα φάνε, ενώ εσείς θα πεινάσετε. Ιδού, όσοι με υπηρετούν θα πιουν, ενώ εσείς θα διψάσετε.>

Με μεγάλη τέχνη, λοιπόν, προσεγγίζει τις διάνοιες αυτών που καλούνται, υποσχόμενος σε αυτούς βραβεία, και απειλώντας με τιμωρίες. «Διότι οι δούλοι μου θα φάνε», λέει, «εσείς όμως θα πεινάσετε, και εκείνοι μεν θα πιουν, εσείς όμως θα διψάσετε». Και ενώ εκείνοι θα ευφραίνονται, εσείς θα ντροπιαστείτε· διότι εκείνοι που έχουν επιγνώσει τον εκ φύσεως και αληθινό Θεό, και έχουν απομακρυνθεί από τους ψευδώνυμους θεούς, και έχουν θαυμάσει το κάλλος της αληθινής λατρείας, θα εντρυφήσουν όντως στις άνωθεν ευλογίες, γεμίζοντας με πνευματική ευφορία τις καρδιές τους, και προσερχόμενοι στη ζωοποιό τράπεζα του Σωτήρα όλων μας Χριστού, και τρώγοντας τον άρτο της ζωής και πίνοντας το θείο ποτό, μέσω του οποίου θα γίνονταν μέτοχοι της άνωθεν χαράς· διότι αυτό καθαρίζει τις αμαρτίες, και απομακρύνει τη λύπη, και δεν αφήνει τον φόβο της τιμωρίας να κυριεύσει τις διάνοιές μας. Ευφραινόμαστε δηλαδή περισσότερο με την ελπίδα των αγαθών, τα οποία η Ιερή Γραφή λέει ότι έχουν ετοιμαστεί για εκείνους που αγαπούν τον Θεό. «Αλλά εσείς», λέει, που έχετε παραμείνει στην πλάνη, «θα κραυγάσετε από τον πόνο της καρδιάς σας, και θα ολολύξετε από τη συντριβή του πνεύματος». Διότι, όταν κατέλθει από τους ουρανούς ο Σωτήρας όλων μας Χριστός, και έπειτα αποδώσει στον καθένα σύμφωνα με τα έργα του, θα θρηνήσουν και θα οδυνηθούν όλοι όσοι δεν έχουν επιγνώσει τον αληθινό Θεό, αλλά αντίθετα έχουν πεθάνει μέσα στις αμαρτίες τους.

Και κατά έναν άλλο τρόπο. Μετά τη σταύρωση του Χριστού, οι δυστυχείς Ιουδαίοι υπέστησαν λιμό όσον αφορά τους λόγους του Θεού. Διότι δεν υπάρχει πλέον ανάμεσά τους προφήτης, ούτε ακριβής δάσκαλος ο οποίος να γνωρίζει πώς να λεπτύνει το πάχος της μωσαϊκής ιστορίας και να κάνει ξεκάθαρα τα μυστήρια που είναι κρυμμένα κάτω από το γράμμα. Επειδή δεν αποδέχθηκαν τον Χριστό όταν έλεγε: «Εγώ είμαι ο άρτος της ζωής, αυτός που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στον κόσμο». Για τον λόγο αυτό άκουγαν βέβαια και παλαιότερα τον Ίδιο να λέει μέσω της φωνής του Ησαΐα: «Ιδού, οι δούλοι μου θα φάνε, εσείς όμως θα πεινάσετε. Ιδού, οι δούλοι μου θα πιούν, εσείς όμως θα διψάσετε.» Και πράγματι είναι αληθές ότι: «Ποτέ δεν θα αφήσει ο Κύριος να λιμοκτονήσει η ψυχή του δικαίου, αλλά θα ανατρέψει τη ζωή των ασεβών», μη χορηγώντας τους τον θείο λόγο που τρέφει τον νου οδηγώντας τον στην επιθυμία της αρετής.

Ας μην κλαίει ο φτωχός, και ας μην καυχιέται ο πλούσιος. Ας μην αποθαρρύνεται ο ασθενής, και ας μην επαίρεται ο δυνατός. Ας μη λυπάται ο δούλος, και ας μην καυχιέται ο κύριος. Διότι όλοι πάνω στη γη θα παραδώσουμε το σώμα μας στο χώμα, μέχρις ότου έλθει ο Κύριος, ο οποίος θα ζωογονήσει τα σώματά μας. Ας καυχώνται όμως οι δίκαιοι, και ας ευφραίνονται εν Κυρίω. Διότι μακάριοι είναι όλοι όσοι βρεθούν τότε άξιοι αυτής της ευλογημένης φωνής: ελάτε οι ευλογημένοι του Πατέρα μου, κληρονομήστε τη βασιλεία που έχει ετοιμαστεί για εσάς από την καταβολή του κόσμου. Μείνετε σταθεροί λοιπόν εσείς που εργάζεστε τη δικαιοσύνη και υπομένετε κόπους υπέρ της αλήθειας του Θεού· διότι οι κόποι της πρόσκαιρης ζωής σας εξασφαλίζουν πολλή παρρησία στο μέλλον· και η στενοχώρια της παρούσας ζωής θα γίνει για εσάς στο μέλλον άνεση και ανύψωση και καύχημα· και το τωρινό κλάμα θα γίνει για εσάς παρηγοριά και άνεση. Διότι είναι γραμμένο: μακάριοι όλοι όσοι μένουν σταθεροί σε αυτόν, διότι άγιος λαός θα κατοικήσει στη Σιών. Τότε πάλι θα πραγματοποιηθεί το γεγραμμένο: ιδού, όσοι με υπηρετούν θα ευφρανθούν, εσείς όμως θα ντροπιαστείτε.

Αφού ο λόγος ευαγγελίστηκε εκείνους που επρόκειτο να εκλεγούν από το ιουδαϊκό έθνος και, δίκην καλού σπόρου, επρόκειτο να διαφυλαχθούν για τη φύτευση και την καρποφορία άλλων, και ότι αυτοί οι ίδιοι θα στήσουν «ποιμνιοστάσια στον δρυμό» και στην αποδοθείσα σε αυτούς «κοιλάδα του Αχώρ» θα δημιουργήσουν «τόπους ανάπαυσης για τα κοπάδια», έπειτα πάλι, κάνοντας διαχωρισμό σε σχέση με το υπόλοιπο πλήθος εκείνων που χάνονται, με όσα προστίθενται στη συνέχεια προβάλλει πάλι εναντίον τους τις προκείμενες κατηγορίες, διδάσκοντας ότι ο Θεός, που πράττει τα πάντα με τον ζυγό της δικαιοσύνης, σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να παραβλέψει εκείνους που τον υπηρετούν οπουδήποτε, από όποιο έθνος κι αν προέρχονται. Διότι θα αποδεχθεί απλώς και άπαξ όλους όσοι έχουν επιλέξει να τον υπηρετούν, και σε αυτούς θα προσφέρει την επουράνια τροφή, τον σωτήριο Λόγο που είπε: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό». Αυτοί, λοιπόν, θα τραφούν και θα χορτάσουν από τον εν λόγω άρτο, «εσείς όμως», λέει, «που δεν αποδεχθήκατε τη χάρη μου, θα λιμοκτονήσετε βρισκόμενοι σε στέρηση της λογικής τροφής».

Επειδή και μέσω του προφήτη Ησαΐα το ίδιο το Άγιο Πνεύμα διδάσκει για τους ίδιους ανθρώπους, λέγοντας: «Όλοι είναι σκύλοι άλαλοι που δεν γνωρίζουν να γαυγίζουν»· και στον εικοστό πρώτο ψαλμό, ο οποίος περιγράφει τα πάθη του Σωτήρα μας, έχει ειπωθεί από το ίδιο το πρόσωπο του Σωτήρα: «Με περικύκλωσαν σκύλοι πολλοί, συναγωγή κακοποιών με περιέκλεισαν». Αυτοί, λοιπόν, που εργάζονται την ανομία και οι άνδρες των αιμάτων, αν και τώρα φαίνεται να έχουν μεγάλη δύναμη και να κατέχουν τη βασιλεία όπως ο Σαούλ έως τώρα στο παρόν, ωστόσο όλοι όσοι έπραξαν τα παρόμοια με αυτόν θα επιστρέψουν κάποτε αργά, και το βράδυ θα θορυβήσουν και θα ηχήσουν όλοι μαζί, χωρίς να εκφέρουν καμία έναρθρη φωνή ούτε να προσφέρουν λόγια άξια μνήμης προερχόμενα από λογική διάνοια, αλλά βγάζοντας γαυγίσματα παρόμοια με τους σκύλους, και φωνές υβριστικές και αναιδείς. Γι' αυτό και θα λιμοκτονήσουν στερημένοι από τον άρτο της ζωής, επειδή δεν αποδέχθηκαν τη σωτήρια και ουράνια τροφή, τον ίδιο που έχει πει: «Εγώ είμαι ο άρτος που κατέβηκε από τον ουρανό και δίνει ζωή στους ανθρώπους». Εξού και ένας άλλος προφήτης, υπονοώντας αυτήν την πείνα, φώναζε λέγοντας: «Ιδού, οι δούλοι μου θα φάνε, εσείς όμως θα πεινάσετε· ιδού, οι δούλοι μου θα πιουν, εσείς όμως θα διψάσετε». Στερημένοι, λοιπόν, από την αιώνια τροφή και έχοντας απορρίψει τον άρτο της ζωής, δεν θα γίνουν πλέον ως πρόβατα του καλού ποιμένα, αλλά θα παρομοιαστούν με σκύλους.

Πάλι, λοιπόν, αναδείξου καλός δούλος του μέσω των έργων σου· διότι αυτός είναι, κατά το ψαλμικό ρητό, «εκείνος που δίνει τροφή στον κατάλληλο καιρό· εκείνος που ανοίγει το χέρι του και χορταίνει κάθε ζωντανό πλάσμα με την ευδοκία του»· αυτός που είπε, «δεν πρόκειται να σε αφήσω, ούτε πρόκειται να σε εγκαταλείψω», αυτός που λέει, «οι δούλοι μου θα φάνε», ενώ προς εκείνους που δεν τον υπηρετούν, «εσείς όμως θα πεινάσετε».

Παρακαλεί ο Απόστολος, για να ανακαλέσει πάλι εκείνη που μνηστεύθηκε τον Χριστό και αθέτησε τις συμφωνίες. Ο φιλάνθρωπος Δεσπότης λέει: Δεν μνησικακώ για την ύβρη που έγινε. Υβρίστηκε η δική μου κλίνη, ατιμάστηκε η δική μου συζυγία· αλλά δεν σε εγκαλώ για τίποτε από όσα έγιναν και τα οποία έπραξες. Γιατί όμως, ενώ σε πολεμούσε ο αντίπαλος, δεν αντιστάθηκες; Πώς δεν κατατρόπωσες τα ιοβόλα του βέλη με τον τύπο του σταυρού μου; Μήπως δεν κατοίκησα εγώ σε παρθενική μήτρα για αυτόν ακριβώς τον λόγο, ώστε η φύση που από παλιά είχε ατιμαστεί μέσω της απάτης, να τιμηθεί μέσω της παρθενίας; Διότι, ενώ η Εύα ήταν παρθένος την αιχμαλώτισε ο εχθρός, και μέσω της παρθενίας την εισήγαγα πάλι στον παράδεισο. Δεν με άκουσες να λέω, ότι δεν υπάρχει κανείς που να άφησε πατέρα ή μητέρα ή σπίτι και να απαρνήθηκε όλα τα του βίου, ο οποίος δεν θα λάβει εκατονταπλάσια και δεν θα κληρονομήσει αιώνια ζωή; Δεν με άκουσες να λέω μέσω του προφήτη Ησαΐα: Εκείνοι που με υπηρετούν θα ευφρανθούν; Μήπως μέσω του ίδιου του δούλου μου Ησαΐα δεν υποσχέθηκα σε όσους διατηρούν το σώμα τους σε αγνεία ότι θα κληρονομήσουν πολλά αγαθά, και καρπούς ανώτερους από γιους και κόρες; Μήπως, χάρη στην παρθενία, δεν κράτησε την κορυφή της κεφαλής μου; Μήπως ο Ιωάννης, ο γιος του Ζεβεδαίου, χάρη στην παρθενία του δεν ονομάστηκε από εμένα γιος της βροντής και γιος της μητέρας μου; Πώς δεν άκουσες τον απόστολό μου Παύλο να λέει: Μην προνοείτε για τη σάρκα;