Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 65:19

Και σε αυτήν, σε ποια δηλαδή; Ή βεβαίως θα έλεγε: Στην Εκκλησία του Χριστού. Είναι όμως αναγκαίο να επισημάνουμε ότι αυτά, ορισμένοι από τους εξηγητές τα αποδίδουν στους καιρούς, όχι τόσο της επίγειας παρουσίας, αλλά σε εκείνους που θα ακολουθήσουν μετά τον παρόντα αιώνα. Διότι λέγει ότι οι δίκαιοι θα ζουν μέσα σε ευφροσύνη και χαρά, και σε ατελεύτητες απολαύσεις, πνευματικές προφανώς, αφού και η ίδια η κτίση θα έχει μεταβληθεί προς την ανακαίνιση. Διότι είπε κάποιος από τους αγίους αποστόλους: «Θα έλθει η ημέρα του Κυρίου σαν κλέφτης, κατά την οποία οι ουρανοί θα παρέλθουν με πάταγο, και τα στοιχεία φλεγόμενα θα διαλυθούν. Και η γη και όλα όσα υπάρχουν σε αυτήν θα κατακαούν, εμείς δε προσδοκούμε καινούργιους ουρανούς και καινούργια γη, και τις υποσχέσεις Του.» Ας είναι λοιπόν ελεύθεροι οι συνετοί να επιλέξουν όποια από τις θεωρήσεις νομίζουν ορθή, ή μάλλον και τη μία και την άλλη. Διότι με κανέναν τρόπο δεν είναι απορριπτέο εκείνο που από τη φύση του ωφελεί. <Διότι, ιδού, εγώ καθιστώ την Ιερουσαλήμ αγαλλίαση, και τον λαό μου ευφροσύνη, και θα αγαλλιάσω για την Ιερουσαλήμ, και θα ευφρανθώ για τον λαό μου. Και δεν θα ακουστεί πλέον σε αυτήν φωνή κραυγής, και δεν θα υπάρξει εκεί πρόωρος θάνατος, ούτε γέροντας που δεν θα συμπληρώσει τον χρόνο του.>

«Διότι ο νέος θα είναι εκατό ετών, ο δε αμαρτωλός που πεθαίνει εκατό ετών θα είναι επικατάρατος.» Βαθύ είναι το θεώρημα, και πολύ δυσδιάκριτο το νόημα της προφητείας που βρίσκεται μπροστά μας. Πλην όμως, όσο είναι δυνατόν, θα προσπαθήσω να το ερμηνεύσω. Ιερουσαλήμ λοιπόν φαίνεται να ονομάζει εδώ, όχι την αρχαία εκείνη πόλη, αλλά μάλλον την Εκκλησία που προέρχεται από τους Ιουδαίους και τα έθνη, την οποία υπόσχεται ότι θα αναδείξει σε αγαλλίαμα και ευφροσύνη, και το πράγμα είναι αληθές, όπως μαρτυρείται από την ίδια την εμπειρία. Διότι δεν υπάρχει τίποτα το σκυθρωπό στην Εκκλησία του Χριστού· πλουτεί με τις ελπίδες για την ατελεύτητη ζωή και την ανείπωτη δόξα, και κατέχει μεγάλη λαμπρότητα σε αυτόν τον κόσμο· ή ίσως και με διαφορετικό τρόπο: «Θα καταστήσω την Ιερουσαλήμ δικό μου αγαλλίαμα και ευφροσύνη», λέγει. «Διότι θα ευφρανθώ για τον λαό μου»· και επιφέρει τις αφορμές αυτής της χαράς λέγοντας: «Δεν θα ακουστεί πλέον σε αυτήν φωνή κλαυθμού, ούτε φωνή κραυγής»· διότι ο Θεός συνυφαίνει τον έπαινο της Εκκλησίας κατά κάποιον τρόπο μέσα από την αντιπαραβολή και καταδίκη των παλαιότερων πραγμάτων. Επειδή παλαιότερα οι ηγέτες της Συναγωγής των Ιουδαίων έκριναν παίρνοντας δώρα, και δεν γνώριζαν να δικαιώνουν ορφανό ή χήρα. Και επειδή ήταν εραστές αισχρών κερδών, καταδίκαζαν αθώους και δικαίους, και εκείνοι που τα υφίσταντο αυτά ήταν απολύτως αναγκαίο και να χύνουν δάκρυα, και να θρηνούν γοερά με κραυγές, ως αδικημένοι.

Και έτσι «θα είναι» γι' αυτούς «ο ουρανός καινούριος και η γη καινούρια»· διότι, ενώ άλλοτε βλέποντας τον «ουρανό» «λάτρευαν την κτίση παρά τον Κτίστη» και παρομοίως θεοποιούσαν την «γη» και τους καρπούς που βλασταίνουν από αυτήν, τώρα όμως που θα δουν «καινούριο» τον «ουρανό» και την «γη», θα ομολογήσουν ότι αυτά είναι «έργα των χειρών του Θεού», και δεν θα τα θεωρούν πλέον θεούς. Γι' αυτό προσθέτει: «Δεν πρόκειται να θυμηθούν τα προηγούμενα, ούτε πρόκειται να έλθουν αυτά στην καρδιά τους, αλλά θα βρουν ευφροσύνη και αγαλλίαση», έχοντας ανακτήσει πλέον την πηγή των αγαθών. Τότε, λοιπόν, «θα κάνω» για αυτούς εγώ ο ίδιος, ο Θεός που έχει τη δύναμη να τα κάνει όλα, «την Ιερουσαλήμ αγαλλίαση»· διότι αυτή ακριβώς η «αγαλλίαση» και αυτή η κατά Θεόν «ευφροσύνη» και η καθαρή θεοσέβεια θα γίνει δική τους. Και «την Ιερουσαλήμ και τον λαό μου» θα καταστήσω σε «ευφροσύνη», αυτόν ακριβώς τον «καινούριο (λαό), στον οποίο υποσχέθηκα να δώσω το καινούριο όνομα». Και εγώ ο ίδιος ο Θεός «θα αγαλλιάσω», βλέποντας εκείνη την «Ιερουσαλήμ», δηλαδή το θεοσεβές πολίτευμα εκείνων που πρόκειται «να με υπηρετήσουν», κρίνοντας ο ίδιος ότι αυτή είναι πολύ ανώτερη από τη σωματική Ιερουσαλήμ.

Γι' αυτό θα αγαλλιάσω για αυτήν και θα ευφρανθώ για τον λαό μου· τέτοια δε θα πράξει η τότε θεοσεβής πολιτεία εκείνων που με υπηρετούν, ώστε να μην ακούγονται πλέον ανάμεσά τους έργα και πράξεις άξιες κλαυθμού και κραυγής, ούτε θα υπάρξει εκεί άωρος και γέροντας· διότι όλοι, αφού τύχουν της δικής μου αναστάσεως κατά τον καιρό των επαγγελιών, θα φθάσουν «εις άνδρα τέλειον, εις μέτρον ηλικίας» και όλοι θα είναι ακμαίοι στις ψυχές τους, ώστε ούτε άωρο και ατελές νήπιο ούτε υπέργηρος και γερασμένος να βρίσκεται ανάμεσά τους· όλοι δε θα είναι ομήλικοι, εφόσον θα έχουν τύχει της αναστάσεως κατά τον ίδιο καιρό και θα έχουν συμμετάσχει σε μία παλιγγενεσία. Γι' αυτό, τέλειος και ακμαίος, ωσάν εκατό ετών, θα είναι ο νέος που σώζεται, και συνομήλικος πάλι με αυτόν θα είναι ο αμαρτωλός που απώλλυται· διότι, καθώς θα έχουν αναβιώσει την ίδια στιγμή και θα έχουν καταστεί ομήλικοι εξαιτίας της ταυτόχρονης αναστάσεως, οι μεν θα τύχουν της αιώνιας ζωής, οι δε θα παραδοθούν στον δεύτερο θάνατο, υποβαλλόμενοι σε κόλαση και τιμωρία της ψυχής.

«Αυτά δε», λέει, «θα τα κάνω στον λαό μου, "και θα ευφρανθώ για τον λαό μου"· "διότι σαν τις ημέρες του ξύλου της ζωής θα είναι οι ημέρες του λαού μου"», μέσα από τα οποία όλα σαφώς εισάγει για τον εαυτό του έναν άλλο λαό, διάφορο από το ιουδαϊκό έθνος. Αλλά και «τα έργα», λέει, «των κόπων τους θα τα παλιώσουν»· διότι δεν θα φθαρούν οι ίδιοι, ούτε θα αφήσουν σε άλλους τους κόπους τους επειδή θα αναχωρήσουν και πάλι από τη ζωή, αλλά οι ίδιοι θα λάβουν για τον εαυτό τους «τα έργα των κόπων τους» και θα εντρυφήσουν στους δικούς τους καρπούς. Όλα αυτά λοιπόν τα υπόσχεται ο Θεός όχι σε τυχαίους, ούτε απλώς «στους κλητούς», διότι «πολλοί είναι οι κλητοί, λίγοι δε οι εκλεκτοί».

Διότι έτσι μίλησε ο Ησαΐας για αυτήν τη χιλιετία: Επειδή θα υπάρξει νέος ουρανός και νέα γη, και δεν θα θυμηθούν τα προηγούμενα ούτε πρόκειται να έλθουν αυτά στην καρδιά τους, αλλά θα βρουν σε αυτήν ευφροσύνη και αγαλλίαση για όσα εγώ δημιουργώ. Διότι ιδού, εγώ καθιστώ την Ιερουσαλήμ αγαλλίαση και τον λαό μου ευφροσύνη, και θα αγαλλιάσω για την Ιερουσαλήμ και θα ευφρανθώ για τον λαό μου. Και δεν θα ακουστεί πλέον σε αυτήν φωνή κλαυθμού ούτε φωνή κραυγής, και δεν θα υπάρξει πλέον εκεί άνθρωπος που θα πεθάνει πρόωρα, ούτε γέροντας που δεν θα συμπληρώσει τον χρόνο της ζωής του. Διότι ο νέος θα είναι εκατό ετών, ενώ ο αμαρτωλός που πεθαίνει σε ηλικία εκατό ετών θα είναι επικατάρατος. Και θα οικοδομήσουν σπίτια και οι ίδιοι θα κατοικήσουν σε αυτά, και θα φυτέψουν αμπελώνες και οι ίδιοι θα φάνε τους καρπούς τους. Δεν θα οικοδομήσουν για να κατοικήσουν άλλοι, και δεν θα φυτέψουν για να φάνε άλλοι. Διότι οι ημέρες του λαού μου θα είναι όμοιες με τις ημέρες του ξύλου της ζωής, και τα έργα των κόπων τους θα πλεονάσουν. Οι εκλεκτοί μου δεν θα κοπιάσουν μάταια ούτε θα τεκνοποιήσουν για κατάρα. Διότι θα είναι σπέρμα δίκαιο και ευλογημένο από τον Κύριο, και οι απόγονοί τους μαζί με αυτούς. Και θα συμβεί το εξής: πριν ακόμη αυτοί φωνάξουν προς εμένα, εγώ θα τους εισακούσω. Ενώ ακόμη θα μιλούν, θα τους πω: Τι συμβαίνει; Τότε λύκοι και αρνιά θα βοσκήσουν μαζί, και το λιοντάρι θα φάει άχυρο όπως το βόδι, ενώ το φίδι θα τρώει χώμα σαν ψωμί.