Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 65:7

Αλλά όλα αυτά, λέει, τα οποία έγιναν από αυτούς με ασέβεια και ανοσιότητα: «Αποτελούν καπνό του θυμού μου, και φωτιά καίει σε αυτόν όλες τις ημέρες». Γνωρίζουμε δε ότι, όταν πρόκειται να ανάψει φωτιά, προηγούνται καπνοί. Επομένως, πριν από την έλευση του Σωτήρα, όταν ο Ισραήλ βρισκόταν στους μολυσμούς που μόλις αναφέραμε, εμφανίζονταν σαν κάποιοι καπνοί και απαρχές της θείας οργής. Επειδή όμως στις προηγούμενες ασέβειές τους προσέθεσαν και την ύβρη απέναντι στον ίδιο, τον Σωτήρα και Λυτρωτή των πάντων· διότι σκότωσαν τον αρχηγό της ζωής, άναψε λοιπόν ο θυμός, και οι καπνοί μετατράπηκαν κατά κάποιον τρόπο σε φλόγα. <Ιδού, είναι γραμμένο ενώπιόν μου: Δεν θα σιωπήσω μέχρι να ανταποδώσω, και θα ανταποδώσω στον κόρφο τους τις αμαρτίες τους και των πατέρων τους, λέει ο Κύριος· αυτοί που προσέφεραν θυμίαμα πάνω στα όρη και με ονείδισαν πάνω στους λόφους τους· θα ανταποδώσω τα έργα τους στον κόρφο τους.> Είναι σαν να έλεγε: Εκείνα που έγιναν ανόσια προς λύπη μου τόσο από τους πατέρες τους όσο και από αυτούς, σχεδόν τα βλέπω γραμμένα σε πίνακα, και βρίσκονται μπροστά στα μάτια μου, ειδάλλως πώς θα μπορούσα να ανεχτώ τόσο φοβερά και ασύγκριτα κακά;

Θα ανταποδώσω οπωσδήποτε στον κόρφο τους, φέρνοντας στη μνήμη και τους πατέρες τους, οι οποίοι προσέφεραν θυμίαμα πάνω στα όρη και πάνω στους λόφους όπου με ονείδισαν. Παρατήρησε ότι, λέγοντας πως αυτοί προσφέρουν θυμίαμα σε κήπους πάνω στα όρη και στους λόφους, εδώ αναφέρει ως κήπους, νομίζω, τα δάση που βρίσκονται στα όρη, όπως ακριβώς έχουμε προαναφέρει.

Θυσιάζοντας στους ακάθαρτους δαίμονες, και στη συνέχεια θεωρώντας την οφειλόμενη στον Θεό δόξα εντελώς ανάξια λόγου, σχεδόν Τον ονείδιζαν σαν να μην ήταν Θεός. Διότι το να θέλει κάποιος να προσκολλάται εντελώς στους ανύπαρκτους θεούς δεν θα σήμαινε τίποτε άλλο παρά περιύβριση της θείας και ύψιστης δόξας. «Θα ανταποδώσω», λοιπόν, λέει, «τα έργα τους στον κόρφο τους». Διότι εξέπεσαν από κάθε αγαθό και, αφού γλίστρησαν σε δεινές και αναπόφευκτες συμφορές, ως κακοί καταστράφηκαν άσχημα. <Έτσι λέει ο Κύριος: Όπως ακριβώς θα βρεθεί μια ρώγα στο σταφύλι, και θα πουν: «Μην τη φθείρεις, διότι υπάρχει ευλογία μέσα σε αυτήν»· έτσι θα πράξω για χάρη αυτού που Με υπηρετεί. Γι' αυτό δεν θα τους καταστρέψω όλους. Και θα αναδείξω το σπέρμα από τον Ιακώβ, και από τον Ιούδα, και θα κληρονομήσει το άγιο όρος Μου, και θα το κληρονομήσουν οι εκλεκτοί Μου και οι δούλοι Μου, και θα κατοικήσουν εκεί.> Επιφέρθηκαν βέβαια στους Ιουδαίους όσα προέρχονταν από τη θεία οργή, και εξέτισαν ποινές αντίστοιχες με τα αμαρτήματά τους, όμως δεν καταστράφηκαν όλοι ολοσχερώς και αδιάκριτα.

Και το χειρότερο, για το οποίο μάλιστα αξίζει να γεμίζει κανείς με θυμό και να αγανακτεί, είναι ότι, καυχώμενοι για αυτά ακριβώς τα πράγματα σαν να επρόκειτο για αγαθές πράξεις, είχατε την πεποίθηση ότι είστε καθαρότεροι από όλους τους ανθρώπους, σε σημείο να μην επιθυμείτε να πλησιάζετε τους τυχαίους ανθρώπους ούτε να καταδέχεστε να αγγίζετε τους πλησίον σας, 〈λέγοντας〉 μάλιστα σε όσους σας πλησίαζαν: 〈μην με πλησιάζεις, διότι είμαι καθαρός〉. Άραγε, λοιπόν, εξαιτίας αυτών των πράξεων δεν θα κινηθεί δικαιότατα εναντίον τους ο λεγόμενος 〈θυμός〉 του Θεού, δηλαδή η τιμωρητική Του δύναμη, και το 〈πυρ〉 που θα ανάψει εναντίον τους; Διότι 〈είναι γεγραμμένα〉, δηλαδή βρίσκονται 〈ενώπιόν μου〉, και δεν είναι δυνατόν να παραβλεφθούν, μέχρις ότου εκτίσουν την τιμωρία για αυτά, και όχι μόνο για αυτά, αλλά και για τις αμαρτίες με τις οποίες οι 〈πατέρες τους〉 ασεβούσαν, πότε 〈προσφέροντας θυμίαμα πάνω στα όρη〉 και ειδωλολατρώντας οι ίδιοι 〈και πάνω στους λόφους〉, και πότε χλευάζοντας τους δικούς μου νόμους, τα οποία βεβαίως στον κατάλληλο καιρό 〈θα ανταποδοθούν στον κόλπο τους〉.

ΤΙΤΛΟΣ ΙΓʹ. — Περί φιλαυτίας· και ότι δεν πρέπει κανείς να δικαιώνει ή να επαινεί τον εαυτό του. «Κάθε άνθρωπος φαίνεται δίκαιος στον εαυτό του.» «Ας σε εγκωμιάζει ο πλησίον, και όχι το δικό σου στόμα· ο ξένος, και όχι τα δικά σου χείλη.» «Μη θεωρείς τον εαυτό σου φρόνιμο.» «Οι οδοί των αφρόνων είναι ορθές στα μάτια τους.» «Αλίμονο σε εκείνους που είναι συνετοί κατά την κρίση τους, και σοφοί ενώπιον του εαυτού τους· εκείνους που λένε: Μακριά από εμένα, μην με πλησιάζεις, διότι είμαι καθαρός. Αυτοί είναι καπνός του θυμού μου, φωτιά που καίει μέσα τους όλες τις ημέρες.» «Ιδού, είναι γραμμένο ενώπιόν μου: δεν θα σιωπήσω έως ότου αποδώσω, και θα ανταποδώσω στον κόλπο τους τις αμαρτίες τους, καθώς και των πατέρων τους, λέει ο Κύριος.» «Διότι δεν είναι δόκιμος εκείνος που συνιστά τον εαυτό του, αλλά εκείνος τον οποίο συνιστά ο Κύριος.» «Μη γίνεστε φρόνιμοι κατά τη δική σας κρίση.» Όλοι είμαστε ευσεβείς, με μοναδικό κριτήριο το να κατακρίνει ο ένας την ασέβεια του άλλου.