Πατερικές αναφορές στο ΗΣΑΪΑΣ 65:8

Θυσιάζοντας στους ακάθαρτους δαίμονες, και στη συνέχεια θεωρώντας την οφειλόμενη στον Θεό δόξα εντελώς ανάξια λόγου, σχεδόν Τον ονείδιζαν σαν να μην ήταν Θεός. Διότι το να θέλει κάποιος να προσκολλάται εντελώς στους ανύπαρκτους θεούς δεν θα σήμαινε τίποτε άλλο παρά περιύβριση της θείας και ύψιστης δόξας. «Θα ανταποδώσω», λοιπόν, λέει, «τα έργα τους στον κόρφο τους». Διότι εξέπεσαν από κάθε αγαθό και, αφού γλίστρησαν σε δεινές και αναπόφευκτες συμφορές, ως κακοί καταστράφηκαν άσχημα. <Έτσι λέει ο Κύριος: Όπως ακριβώς θα βρεθεί μια ρώγα στο σταφύλι, και θα πουν: «Μην τη φθείρεις, διότι υπάρχει ευλογία μέσα σε αυτήν»· έτσι θα πράξω για χάρη αυτού που Με υπηρετεί. Γι' αυτό δεν θα τους καταστρέψω όλους. Και θα αναδείξω το σπέρμα από τον Ιακώβ, και από τον Ιούδα, και θα κληρονομήσει το άγιο όρος Μου, και θα το κληρονομήσουν οι εκλεκτοί Μου και οι δούλοι Μου, και θα κατοικήσουν εκεί.> Επιφέρθηκαν βέβαια στους Ιουδαίους όσα προέρχονταν από τη θεία οργή, και εξέτισαν ποινές αντίστοιχες με τα αμαρτήματά τους, όμως δεν καταστράφηκαν όλοι ολοσχερώς και αδιάκριτα.

Διότι δίκαιος είναι ο Κριτής, και δεν θα κατέστρεφε τους αγαθούς μαζί με τους ασεβείς. Χρησιμοποιεί λοιπόν μια λαμπρή εικόνα, και ως παράδειγμα λαμβάνει ένα τσαμπί σταφύλι, στο οποίο διασώζεται μία μόνο ρώγα, αν και οι υπόλοιπες έχουν καταστραφεί· έπειτα εισάγει τον γεωργό, δηλαδή τον ιδιοκτήτη του κτήματος, να λέει σε κάποιον: «Μην το καταστρέψεις, διότι υπάρχει ευλογία σε αυτό· έτσι θα κάνω», λέει, «χάριν του δούλου μου», δηλαδή, θα κρίνω με τόση ακρίβεια, ώστε ακόμη κι αν σε μία πόλη όλοι οι άλλοι έχουν εκτραπεί προς την καταστροφή, και βρεθεί ένας και μόνο πιστός και υπάκουος, αυτός θα τύχει ευσπλαχνίας, και δεν θα διατρέξει τον ίδιο κίνδυνο με τους άλλους, εναντίον των οποίων θα επιβληθεί δίκαια η κρίση. «Διότι δεν θα τους καταστρέψω όλους», λέει. Διότι ο θυμός του Κυρίου όρμησε κατά της αλαζονείας των Ιουδαίων, σχεδόν καταφλέγοντας τον απειθή και ανυπάκουο· διασωζόταν όμως με την πρόνοια του Θεού οποιοσδήποτε ανάμεσά τους ήταν άξιος της σωτηρίας δια του Χριστού. Γι' αυτό άλλωστε και ο θεσπέσιος Παύλος λέει ότι προέκυψε υπόλειμμα κατ' εκλογήν της χάριτος, και επιλεκτικά, σαν να σαγηνεύτηκε προς την πίστη από ολόκληρη τη χώρα των Ιουδαίων το υπόλειμμα του Ισραήλ. «Επομένως, δεν θα τους καταστρέψω όλους», λέει, «αλλά θα εξαρώ το σπέρμα του Ιακώβ, και του Ιούδα». Το ρήμα «εξαρώ» θα το κατανοήσεις εδώ όχι τόσο ως το «θα καταστρέψω», αλλά ως το ότι θα το αναδείξω υψηλό και περίβλεπτο· διότι το ρήμα εξαίρω σημαίνει ορισμένες φορές υψώνω.

Όσα δε λέχθηκαν, ειπώθηκαν εναντίον των ασεβών μέσα στον λαό, ώστε, αν βρεθεί κάποιος στο πλήθος που έχει ελπίδα σωτηρίας, να είναι απαλλαγμένος από τα όσα αναφέρθηκαν. Διότι, αν και «ο αμπελώνας του Κυρίου Σαβαώθ είναι ο οίκος του Ισραήλ», «αντί για σταφύλι» «παρήγαγε αγκάθια» και «αντί για κρίση» «ανομία και όχι δικαιοσύνη, αλλά κραυγή». Και αν εξαιτίας αυτών έχει οριστεί εναντίον του ερήμωση και παντελής αφανισμός, «όμως, αν τυχόν βρεθεί κάποιος μέσα στην απώλεια τόσων πολλών, σαν υγιής και ακμαία ρώγα μέσα σε ξηρό τσαμπί, αυτός δεν θα παραπέσει μπροστά σε εμένα τον κριτή, ούτε θα καταστραφεί μαζί με εκείνους που χάνονται, επειδή ο ίδιος μετέχει στην ευλογία. Έτσι αυτή η ρώγα θα είναι τόσο πολύτιμη σε εμένα, όσο είναι και σπάνια. Σύμφωνα, λοιπόν, με αυτό το παράδειγμα θα πράξω και για ολόκληρο το έθνος, αν τυχόν βρεθεί κάποιος ανάμεσά τους άξιος σωτηρίας». Γι' αυτό «δεν θα τους καταστρέψω όλους», αλλά εκείνον που ανάμεσά τους «με υπηρετεί ως δούλος θα τον εξάγω», ξεχωρίζοντάς τον από αυτούς που χάνονται, και αυτός θα είναι «σπέρμα από τον Ιακώβ, σπέρμα» ζωογόνο και χρήσιμο, ικανό να χρησιμεύσει και στην καρποφορία άλλων. Παρόμοιο με αυτό ήταν και εκείνο που ειπώθηκε προηγουμένως: «αν ο Κύριος Σαβαώθ δεν μας άφηνε σπέρμα».

Αυτό δε το αγαθό και σπάνιο σπέρμα, δηλαδή ο αποστολικός χορός που διαχωρίστηκε από το πλήθος εκείνων που χάνονται, «θα κληρονομήσει το όρος το άγιό μου», το οποίο βεβαίως και ομολογούσαν ότι γνωρίζουν λέγοντας: «προσήλθαμε στο όρος Σιών και στην πόλη του ζώντος Θεού, την επουράνια Ιερουσαλήμ», και εκείνη την επουράνια κληρονομιά, λέει, θα λάβουν «οι εκλεκτοί μου και οι δούλοι μου, και θα κατοικήσουν εκεί», υποδηλώνοντας πάλι και εδώ ως εκλεκτούς και δούλους του τους αποστόλους, οι οποίοι βρέθηκαν ως ρώγες σταφυλιού, τους οποίους εξέλεξε ωσάν για τη διαφύλαξη άλλων και τους ονόμασε «άγιο σπέρμα» και «εκλεκτό». Μέσω αυτών εκπληρώνονταν και τα εξής· ποια είναι δε αυτά; «Και θα υπάρξουν», λέει, «μέσα στον δρυμό επαύλεις ποιμνίων»· «δρυμό» συνηθίζει η Γραφή να ονομάζει το πλήθος των αλλοφύλων και αλλογενών εθνών, μέσα στα οποία θεσπίζει ότι «θα υπάρξουν επαύλεις ποιμνίων», υπονοώντας τις εκκλησίες των προβάτων του Θεού. Αλλά και όπως ακριβώς άλλοτε η φάραγγα του Αχώρ έγινε αναθεματισμένη, εκεί όπου, όπως αναφέρει η ιστορία του Ιησού του Ναυή, του διαδόχου του Μωυσή, ο Αχώρ μαζί με όλο του το γένος, εξαιτίας της παρανομίας που διέπραξε, χάθηκε μέσα στη φάραγγα, αφού λιθοβολήθηκε και έγινε ανάθεμα. Κάπως τέτοια ήταν και η χώρα αυτών των αναθεματισμένων, των άθεων, δηλαδή και των αλλοφύλων εθνών.

και θα κάνουν σπόρο προς τα άνω, διότι από την Ιερουσαλήμ θα προέλθουν οι σωζόμενοι και από το όρος Σιών· ο ζήλος του Κυρίου Σαβαώθ θα τα κάνει αυτά.» Προφητεύει ότι εκείνοι που απέμειναν «κατ' εκλογήν χάριτος» από το ιουδαϊκό έθνος θα βγάλουν «ρίζα προς τα κάτω» και θα κάνουν «σπόρο προς τα άνω», παριστάνοντας σαφέστατα την εκλογή των αποστόλων και των μαθητών του Σωτήρος μας. Διότι αυτοί, έχοντας εναπομείνει από αυτούς της περιτομής, έριξαν μεν προς τα κάτω στη γη τις ρίζες της διδασκαλίας τους, ώστε να στερεωθεί και να ριζώσει η διδαχή τους σε όλη την οικουμένη, ενώ προέτρεπαν ο σπόρος και ο καρπός να κατευθύνεται προς τα άνω, προς τις επουράνιες επαγγελίες. Και αυτοί οι ίδιοι, ως οι «εναπομείναντες» από το ιουδαϊκό έθνος, ενώ οι υπόλοιποι χάνονται, αναφέρονται ως οι μόνοι που σώζονται. Όλα αυτά δε τα έκανε ο ζήλος του Κυρίου. Διότι, προκειμένου να προκαλέσει τη ζηλοτυπία των ασεβών εκ της περιτομής, ο ζήλος του Κυρίου εξέλεξε αυτούς, και παρακίνησε σε ζήλια εκείνους, σύμφωνα με αυτό που λέγεται από τον Μωυσή: «Αυτοί με έκαναν να ζηλέψω για ό,τι δεν είναι Θεός, και εγώ θα τους κάνω να ζηλέψουν για ό,τι δεν είναι έθνος, με ένα ασύνετο έθνος θα τους παροργίσω». [ΜΘ΄] «Έτσι λέγει ο Κύριος: Με τον ίδιο τρόπο που θα βρεθεί η ρώγα στο σταφύλι, και θα πουν, μην την καταστρέψεις, διότι υπάρχει ευλογία Κυρίου σε αυτήν· έτσι θα πράξω για χάρη εκείνου που με υπηρετεί, για χάρη του δεν θα τους καταστρέψω όλους».

Έτσι λέγει ο Κύριος: Όπως ακριβώς θα βρεθεί η ρώγα στο σταφύλι ..., έτσι θα πράξω χάριν εκείνου που με δουλεύει, εξαιτίας αυτού δεν θα τους καταστρέψω όλους. Και θα εξαγάγω από τον Ιακώβ σπέρμα και από τον Ιούδα, και θα κληρονομήσει το άγιο όρος μου ... και θα υπάρξουν στον δρυμό μάντρες ποιμνίων, και η φάραγγα Αχώρ θα γίνει τόπος ανάπαυσης βοειδών για τον λαό μου, ο οποίος με αναζήτησε. Εσάς όμως που με εγκαταλείπετε ..., εγώ θα σας παραδώσω σε μάχαιρα, όλοι θα πέσετε σε σφαγή· διότι σας κάλεσα και δεν υπακούσατε ... και πράξατε το πονηρό ενώπιόν μου και επιλέξατε αυτά που δεν ήθελα. Γι' αυτό, αυτά λέγει ο Κύριος: Ιδού, οι δούλοι μου θα φάνε, ενώ εσείς θα πεινάσετε· ιδού, οι δούλοι μου θα πιούν, ενώ εσείς θα διψάσετε· ιδού, οι δούλοι μου θα ευφρανθούν, ενώ εσείς θα ντροπιαστείτε· ιδού, οι δούλοι μου θα αγαλλιάσουν με ευφροσύνη, ενώ εσείς θα κραυγάσετε από τον πόνο της καρδιάς σας, και θα ολολύξετε από τη συντριβή του πνεύματος. Διότι θα εγκαταλείψετε το όνομά σας ως πλησμονή στους εκλεκτούς μου, εσάς δε θα σας αναιρέσει ο Κύριος· στους δε δούλους του θα δοθεί ένα νέο όνομα, το οποίο θα ευλογηθεί πάνω στη γη· διότι θα ευλογήσουν τον αληθινό Θεό, και εκείνοι που ορκίζονται πάνω στη γη, θα ορκίζονται στον αληθινό Θεό. Διότι θα ξεχάσουν την προηγούμενη θλίψη τους, και δεν θα ανέβει πια στην καρδιά τους.

Διότι βλέπετε ότι τώρα απευθύνεται προς τον λαό, έχοντας πει πιο πάνω: «Όπως ακριβώς θα βρεθεί ρώγα σε τσαμπί, και θα πουν: Μην τη φθείρεις, επειδή υπάρχει ευλογία σε αυτήν, έτσι θα κάνω για χάρη εκείνου που με υπηρετεί· για τον λόγο αυτόν δεν θα τους καταστρέψω όλους»· και μετά από αυτό προσθέτει: «Και θα εξαγάγω το σπέρμα από τον Ιακώβ και από τον Ιούδα». Είναι φανερό, λοιπόν, ότι αν οργίζεται τόσο πολύ με εκείνους και απειλεί ότι θα αφήσει ελάχιστους, υπόσχεται ότι θα εξαγάγει κάποιους άλλους, οι οποίοι θα κατοικήσουν στο όρος του. Αυτοί δε είναι εκείνοι που είπε ότι θα σπείρει και θα γεννήσει· διότι εσείς ούτε όταν αυτός καλεί ανταποκρίνεστε, ούτε όταν μιλάει ακούτε, αλλά πράξατε και το πονηρό ενώπιον του Κυρίου. Και το αποκορύφωμα της κακίας σας είναι ότι μισείτε τον δίκαιο, τον οποίο φονεύσατε, καθώς και αυτούς που έλαβαν από εκείνον τη χάρη να είναι αυτό που είναι, δηλαδή ευσεβείς, δίκαιοι και φιλάνθρωποι. Γι' αυτό, «Ουαί στην ψυχή τους», λέει ο Κύριος, «διότι συνέλαβαν πονηρή βουλή εναντίον του εαυτού τους, λέγοντας: Ας εξολοθρεύσουμε τον δίκαιο, επειδή μας είναι ενοχλητικός». Διότι δεν θυσιάζατε και εσείς στον Βάαλ, όπως οι πατέρες σας, ούτε ζυμώνατε πλακούντες σε σκιερούς ή υψηλούς τόπους για τη στρατιά του ουρανού, αλλά καταδικάζεστε διότι δεν δεχθήκατε τον Χριστό του.